สัตว์เลี้ยง

หมามองเห็นสีอะไร ตาสองโทนสีฟ้าและเหลือง ต่างจากคนอย่างไร

| อ่าน 8 นาที

หมามองเห็นสีอะไร ตาสองโทนสีฟ้าและเหลือง ต่างจากคนอย่างไร

สรุปสั้นๆ

  • หมาไม่ได้เห็นเป็นขาวดำ งานวิจัยพฤติกรรมของ Neitz และคณะ ปี 1989 สรุปว่าหมามีการมองเห็นสีแบบสองสี (dichromatic)
  • หมามีเซลล์รูปกรวยสองชนิด ไวต่อแสงที่ความยาวคลื่นราว 429 และ 555 นาโนเมตร ซึ่งสอดคล้องกับการเห็นโทนน้ำเงินและเหลือง
  • สรุปของ The Kennel Club ระบุว่าหมาอาจแยกสีที่คนเห็นเป็นเขียว ส้ม และแดงได้ยาก
  • ข้อสรุปเรื่องของเล่นสีที่เห็นง่ายเป็นการอนุมานจากชนิดเซลล์รูปกรวย ไม่ใช่ผลทดลองจากของเล่นโดยตรง

หมาไม่ได้เห็นโลกเป็นขาวดำ นี่คือข้อสรุปที่งานวิจัยรองรับ และ The Kennel Club ก็ระบุไว้ในเอกสารสรุปปี 2019 ว่าความเชื่อว่าหมาเห็นเป็นขาวดำเป็นข้อมูลที่ไม่ถูกต้อง สิ่งที่พบคือหมามีเซลล์รับสีสองชนิด จึงเห็นสีได้น้อยกว่าคน โดยเห็นโทนน้ำเงินและเหลืองเป็นหลัก และแยกสีในกลุ่มเขียว ส้ม แดงได้ยากกว่า

ส่วนที่เหลือของบทความแยกว่าอะไรมาจากงานวิจัย อะไรเป็นการอนุมาน และเอาข้อมูลนี้ไปเลือกของเล่นหรือเล่นกับหมาอย่างไร

งานวิจัยบอกอะไร

แหล่ง สิ่งที่พบ
Neitz, Geist และ Jacobs (1989) วารสาร Visual Neuroscience ทดสอบพฤติกรรมการแยกสีในหมา 3 ตัว พบเซลล์รับแสงรูปกรวย 2 ชนิด ที่ไวสูงสุดราว 429 และ 555 นาโนเมตร ผลทุกอย่างสอดคล้องกับการมองเห็นสีแบบสองสี
Jacobs และคณะ (1993) วารสาร Visual Neuroscience ใช้การวัดไฟฟ้าจอประสาทตา (ERG) ในหมาและสุนัขจิ้งจอกสามชนิด พบรงควัตถุรูปกรวยที่ใกล้ 555 นาโนเมตรและราว 430-435 นาโนเมตร และรงควัตถุของเซลล์รูปแท่งที่ราว 508 นาโนเมตร
The Kennel Club (สรุป 2019) สรุปงานวิจัยข้างต้นเป็นภาษาง่าย ระบุว่าหมามีการมองเห็นแบบสองสี

ตัวเลขนาโนเมตรเป็นความยาวคลื่นของแสง ช่วงราว 430 นาโนเมตรอยู่ในย่านที่คนเห็นเป็นสีน้ำเงินม่วง ส่วน 555 นาโนเมตรอยู่ในย่านเขียวอมเหลือง ตามคำอธิบายของ The Kennel Club ที่ระบุว่าเซลล์รูปกรวยคลื่นสั้นของหมา (429-435 นาโนเมตร) เห็นเป็นสีน้ำเงิน และเซลล์รูปกรวยคลื่นยาว (555 นาโนเมตร) เห็นเป็นสีเหลือง

หมาเงยหน้ามอง

คนกับหมาต่างกันตรงไหน

คนมีเซลล์รูปกรวยสามชนิด (trichromatic) เห็นสีแบบน้ำเงิน-เหลือง และแดง-เขียวได้ ส่วนหมามีสองชนิด จึงเทียบง่ายๆ ได้ดังนี้

ประเด็น คน หมา
ชนิดเซลล์รูปกรวย 3 ชนิด 2 ชนิด
ระบบสี น้ำเงิน-เหลือง และแดง-เขียว ใกล้เคียงน้ำเงิน-เหลือง
สีที่แยกยาก น้อย เขียว ส้ม แดง ตามสรุปของ The Kennel Club

The Kennel Club ระบุเพิ่มว่า ช่วงความยาวคลื่นราว 475-485 นาโนเมตรเป็นจุดที่หมามองเห็นเป็นสีขาวหรือเทา ซึ่งคนเห็นเป็นสีเขียวหรือฟ้าอ่อน ผู้เขียนอ้างตามเอกสารนั้น ไม่ได้ตรวจกับต้นฉบับงานวิจัยอีกชั้นหนึ่ง

เอกสารเดียวกันยังระบุว่า จอประสาทตาของหมามีเซลล์รูปกรวยเพียง 10-20% ของที่คนมี (อ้างถึง Miller และคณะ 1995) จึงอาจทำให้สีไม่เข้มจัดเท่าที่คนเห็น ตัวเลขนี้ผู้เขียนไม่ได้เปิดอ่านต้นฉบับของ Miller จึงนับเป็นข้อมูลต่อทอดหนึ่งขั้น

ผลต่อชีวิตประจำวัน (อนุมานจากชนิดเซลล์)

ส่วนนี้ผู้เขียนอนุมานจากหลักการที่งานวิจัยรองรับ ไม่ใช่ผลทดลองกับของเล่นหรือสนามหญ้าโดยตรง

  • ของเล่นสีน้ำเงินหรือเหลืองน่าจะมองเห็นง่ายกว่าสีแดงหรือส้มเมื่ออยู่บนสนามหญ้าสีเขียว เพราะสีส้มแดงกับเขียวเป็นกลุ่มที่หมาแยกยาก
  • ของเล่นสีส้มสดที่คนเห็นเด่นบนหญ้า อาจไม่เด่นสำหรับหมา หมาที่ "หาลูกบอลไม่เจอ" อาจใช้กลิ่นมากกว่าสี การเปลี่ยนสีลูกบอลเป็นน้ำเงินเป็นการทดลองง่ายๆ ที่ลองได้ ผู้เขียนไม่พบแหล่งที่ทดสอบเรื่องนี้โดยตรง
  • สีของอุปกรณ์ฝึกหรืออุปสรรคในการฝึกความคล่องแคล่ว (agility) ถ้าจะให้แยกง่าย ใช้โทนน้ำเงินสลับเหลือง ซึ่งตรงกับสองสีที่หมาเห็น

ข้อสังเกตจากผู้เขียนเพิ่มเติม ไม่ควรเปลี่ยนของเล่นทั้งหมดเพียงเพราะสี หมาเลือกของเล่นจากกลิ่น เสียง เนื้อสัมผัส และการเล่นกับเจ้าของด้วย ดูตัวเลือกของเล่นที่ ของเล่นหมา

เรื่องที่ผู้เขียนไม่ตอบ

มีคำถามที่คนค้นหาบ่อยพร้อมกับเรื่องสี แต่ผู้เขียนไม่ได้เปิดอ่านแหล่งที่ระบุโดยตรง จึงไม่ตอบ

  • หมามองเห็นในที่มืดดีกว่าคนหรือไม่
  • ความคมชัดของภาพที่หมาเห็นเมื่อเทียบกับคน
  • หมามองเห็นหน้าจอโทรทัศน์หรือมือถือเป็นภาพต่อเนื่องหรือไม่
  • หมาที่เห็นสีแดงจะเห็นเป็นสีอะไรโดยเฉพาะ

เอกสารของ The Kennel Club กล่าวถึงเครื่องมือจำลองภาพจากมุมมองหมา (Dog Vision Tool) และระบุว่าไม่ทราบความแม่นยำของซอฟต์แวร์นั้น ภาพจำลองที่เห็นตามเว็บไซต์ต่างๆ จึงใช้เป็นภาพประกอบเข้าใจง่ายได้ แต่ไม่ควรถือเป็นภาพที่หมาเห็นจริง

เมื่อไรควรสงสัยว่าสายตาหมามีปัญหา

เรื่องสีที่เห็นเป็นลักษณะปกติของหมา ไม่ใช่โรค แต่ถ้าหมามีพฤติกรรมเหล่านี้ ควรพาไปตรวจกับสัตวแพทย์ ไม่ใช่ปล่อยไว้เพราะคิดว่า "หมามองเห็นไม่ดีอยู่แล้ว"

  • เดินชนของ ตกบันได หรือลังเลที่จะกระโดดในที่ที่เคยกระโดดได้
  • ตาขุ่น ตาแดง หรือมีขี้ตามากผิดปกติ ดู หมามีขี้ตา
  • เปลี่ยนพฤติกรรมในที่มืด ไม่ยอมเดินในเวลากลางคืน
  • ตาข้างเดียวดูต่างจากอีกข้าง

หมาสูงวัยมักมีการเปลี่ยนแปลงของตา ดูแนวทางดูแลที่ การดูแลหมาสูงวัย และดูสัญญาณทั่วไปของการป่วยที่ สัญญาณหมาป่วยที่ไม่ควรรอ

หมาเล่นของเล่นสีฟ้า

ข้อมูลข้างต้นเป็นข้อมูลทั่วไป ไม่แทนการตรวจของสัตวแพทย์ ถ้าสงสัยว่าหมามีปัญหาด้านสายตา ให้ปรึกษาสัตวแพทย์

คำถามที่พบบ่อย

หมามองเห็นเป็นภาพขาวดำจริงไหม

ไม่จริง สรุปของ The Kennel Club ระบุว่าความเชื่อว่าหมาเห็นเป็นขาวดำเป็นข้อมูลที่ไม่ถูกต้อง งานวิจัยของ Neitz และคณะ ปี 1989 ให้ผลสอดคล้องกับการมองเห็นสีแบบสองสี

หมามองเห็นสีแดงไหม

แหล่งที่ผู้เขียนเปิดอ่านระบุว่าหมาอาจแยกสีที่คนเห็นเป็นเขียว ส้ม และแดงได้ยาก ซึ่งไม่เท่ากับว่าเห็นแดงเป็นสีดำ ผู้เขียนไม่พบแหล่งที่ระบุว่าหมาเห็นแดงเป็นสีอะไรแน่นอน จึงไม่ฟันธง

หมามองเห็นในที่มืดดีกว่าคนไหม

ผู้เขียนไม่ได้เปิดแหล่งที่ระบุเรื่องการมองเห็นในที่มืดหรือความคมชัดของหมาโดยตรง บทความนี้จึงไม่ตอบเรื่องนี้ ถ้าหมามีปัญหาสายตาหรือมองไม่ชัดในที่มืด ให้พาไปตรวจกับสัตวแพทย์

แหล่งอ้างอิง

  1. Color vision in the dog | Visual Neuroscience, 3(2):119-125 (Neitz, Geist, Jacobs, 1989), Cambridge University Press
  2. Photopigments of dogs and foxes and their implications for canid vision | Visual Neuroscience, 10(1):173-180 (Jacobs, Deegan, Crognale, Fenwick, 1993), Cambridge University Press
  3. Colour vision in the dog: a brief summary (Annex A, 11 July 2019) | The Kennel Club

อ่านเรื่องอื่นในหมวดสัตว์เลี้ยง

ข่าวสำคัญทันเวลา

ดูทั้งหมวดสัตว์เลี้ยง