สรุปสั้นๆ
- หมาไม่ได้เห็นเป็นขาวดำ งานวิจัยพฤติกรรมของ Neitz และคณะ ปี 1989 สรุปว่าหมามีการมองเห็นสีแบบสองสี (dichromatic)
- หมามีเซลล์รูปกรวยสองชนิด ไวต่อแสงที่ความยาวคลื่นราว 429 และ 555 นาโนเมตร ซึ่งสอดคล้องกับการเห็นโทนน้ำเงินและเหลือง
- สรุปของ The Kennel Club ระบุว่าหมาอาจแยกสีที่คนเห็นเป็นเขียว ส้ม และแดงได้ยาก
- ข้อสรุปเรื่องของเล่นสีที่เห็นง่ายเป็นการอนุมานจากชนิดเซลล์รูปกรวย ไม่ใช่ผลทดลองจากของเล่นโดยตรง
หมาไม่ได้เห็นโลกเป็นขาวดำ นี่คือข้อสรุปที่งานวิจัยรองรับ และ The Kennel Club ก็ระบุไว้ในเอกสารสรุปปี 2019 ว่าความเชื่อว่าหมาเห็นเป็นขาวดำเป็นข้อมูลที่ไม่ถูกต้อง สิ่งที่พบคือหมามีเซลล์รับสีสองชนิด จึงเห็นสีได้น้อยกว่าคน โดยเห็นโทนน้ำเงินและเหลืองเป็นหลัก และแยกสีในกลุ่มเขียว ส้ม แดงได้ยากกว่า
ส่วนที่เหลือของบทความแยกว่าอะไรมาจากงานวิจัย อะไรเป็นการอนุมาน และเอาข้อมูลนี้ไปเลือกของเล่นหรือเล่นกับหมาอย่างไร
งานวิจัยบอกอะไร
| แหล่ง | สิ่งที่พบ |
|---|---|
| Neitz, Geist และ Jacobs (1989) วารสาร Visual Neuroscience | ทดสอบพฤติกรรมการแยกสีในหมา 3 ตัว พบเซลล์รับแสงรูปกรวย 2 ชนิด ที่ไวสูงสุดราว 429 และ 555 นาโนเมตร ผลทุกอย่างสอดคล้องกับการมองเห็นสีแบบสองสี |
| Jacobs และคณะ (1993) วารสาร Visual Neuroscience | ใช้การวัดไฟฟ้าจอประสาทตา (ERG) ในหมาและสุนัขจิ้งจอกสามชนิด พบรงควัตถุรูปกรวยที่ใกล้ 555 นาโนเมตรและราว 430-435 นาโนเมตร และรงควัตถุของเซลล์รูปแท่งที่ราว 508 นาโนเมตร |
| The Kennel Club (สรุป 2019) | สรุปงานวิจัยข้างต้นเป็นภาษาง่าย ระบุว่าหมามีการมองเห็นแบบสองสี |
ตัวเลขนาโนเมตรเป็นความยาวคลื่นของแสง ช่วงราว 430 นาโนเมตรอยู่ในย่านที่คนเห็นเป็นสีน้ำเงินม่วง ส่วน 555 นาโนเมตรอยู่ในย่านเขียวอมเหลือง ตามคำอธิบายของ The Kennel Club ที่ระบุว่าเซลล์รูปกรวยคลื่นสั้นของหมา (429-435 นาโนเมตร) เห็นเป็นสีน้ำเงิน และเซลล์รูปกรวยคลื่นยาว (555 นาโนเมตร) เห็นเป็นสีเหลือง

คนกับหมาต่างกันตรงไหน
คนมีเซลล์รูปกรวยสามชนิด (trichromatic) เห็นสีแบบน้ำเงิน-เหลือง และแดง-เขียวได้ ส่วนหมามีสองชนิด จึงเทียบง่ายๆ ได้ดังนี้
| ประเด็น | คน | หมา |
|---|---|---|
| ชนิดเซลล์รูปกรวย | 3 ชนิด | 2 ชนิด |
| ระบบสี | น้ำเงิน-เหลือง และแดง-เขียว | ใกล้เคียงน้ำเงิน-เหลือง |
| สีที่แยกยาก | น้อย | เขียว ส้ม แดง ตามสรุปของ The Kennel Club |
The Kennel Club ระบุเพิ่มว่า ช่วงความยาวคลื่นราว 475-485 นาโนเมตรเป็นจุดที่หมามองเห็นเป็นสีขาวหรือเทา ซึ่งคนเห็นเป็นสีเขียวหรือฟ้าอ่อน ผู้เขียนอ้างตามเอกสารนั้น ไม่ได้ตรวจกับต้นฉบับงานวิจัยอีกชั้นหนึ่ง
เอกสารเดียวกันยังระบุว่า จอประสาทตาของหมามีเซลล์รูปกรวยเพียง 10-20% ของที่คนมี (อ้างถึง Miller และคณะ 1995) จึงอาจทำให้สีไม่เข้มจัดเท่าที่คนเห็น ตัวเลขนี้ผู้เขียนไม่ได้เปิดอ่านต้นฉบับของ Miller จึงนับเป็นข้อมูลต่อทอดหนึ่งขั้น
ผลต่อชีวิตประจำวัน (อนุมานจากชนิดเซลล์)
ส่วนนี้ผู้เขียนอนุมานจากหลักการที่งานวิจัยรองรับ ไม่ใช่ผลทดลองกับของเล่นหรือสนามหญ้าโดยตรง
- ของเล่นสีน้ำเงินหรือเหลืองน่าจะมองเห็นง่ายกว่าสีแดงหรือส้มเมื่ออยู่บนสนามหญ้าสีเขียว เพราะสีส้มแดงกับเขียวเป็นกลุ่มที่หมาแยกยาก
- ของเล่นสีส้มสดที่คนเห็นเด่นบนหญ้า อาจไม่เด่นสำหรับหมา หมาที่ "หาลูกบอลไม่เจอ" อาจใช้กลิ่นมากกว่าสี การเปลี่ยนสีลูกบอลเป็นน้ำเงินเป็นการทดลองง่ายๆ ที่ลองได้ ผู้เขียนไม่พบแหล่งที่ทดสอบเรื่องนี้โดยตรง
- สีของอุปกรณ์ฝึกหรืออุปสรรคในการฝึกความคล่องแคล่ว (agility) ถ้าจะให้แยกง่าย ใช้โทนน้ำเงินสลับเหลือง ซึ่งตรงกับสองสีที่หมาเห็น
ข้อสังเกตจากผู้เขียนเพิ่มเติม ไม่ควรเปลี่ยนของเล่นทั้งหมดเพียงเพราะสี หมาเลือกของเล่นจากกลิ่น เสียง เนื้อสัมผัส และการเล่นกับเจ้าของด้วย ดูตัวเลือกของเล่นที่ ของเล่นหมา
เรื่องที่ผู้เขียนไม่ตอบ
มีคำถามที่คนค้นหาบ่อยพร้อมกับเรื่องสี แต่ผู้เขียนไม่ได้เปิดอ่านแหล่งที่ระบุโดยตรง จึงไม่ตอบ
- หมามองเห็นในที่มืดดีกว่าคนหรือไม่
- ความคมชัดของภาพที่หมาเห็นเมื่อเทียบกับคน
- หมามองเห็นหน้าจอโทรทัศน์หรือมือถือเป็นภาพต่อเนื่องหรือไม่
- หมาที่เห็นสีแดงจะเห็นเป็นสีอะไรโดยเฉพาะ
เอกสารของ The Kennel Club กล่าวถึงเครื่องมือจำลองภาพจากมุมมองหมา (Dog Vision Tool) และระบุว่าไม่ทราบความแม่นยำของซอฟต์แวร์นั้น ภาพจำลองที่เห็นตามเว็บไซต์ต่างๆ จึงใช้เป็นภาพประกอบเข้าใจง่ายได้ แต่ไม่ควรถือเป็นภาพที่หมาเห็นจริง
เมื่อไรควรสงสัยว่าสายตาหมามีปัญหา
เรื่องสีที่เห็นเป็นลักษณะปกติของหมา ไม่ใช่โรค แต่ถ้าหมามีพฤติกรรมเหล่านี้ ควรพาไปตรวจกับสัตวแพทย์ ไม่ใช่ปล่อยไว้เพราะคิดว่า "หมามองเห็นไม่ดีอยู่แล้ว"
- เดินชนของ ตกบันได หรือลังเลที่จะกระโดดในที่ที่เคยกระโดดได้
- ตาขุ่น ตาแดง หรือมีขี้ตามากผิดปกติ ดู หมามีขี้ตา
- เปลี่ยนพฤติกรรมในที่มืด ไม่ยอมเดินในเวลากลางคืน
- ตาข้างเดียวดูต่างจากอีกข้าง
หมาสูงวัยมักมีการเปลี่ยนแปลงของตา ดูแนวทางดูแลที่ การดูแลหมาสูงวัย และดูสัญญาณทั่วไปของการป่วยที่ สัญญาณหมาป่วยที่ไม่ควรรอ

ข้อมูลข้างต้นเป็นข้อมูลทั่วไป ไม่แทนการตรวจของสัตวแพทย์ ถ้าสงสัยว่าหมามีปัญหาด้านสายตา ให้ปรึกษาสัตวแพทย์
คำถามที่พบบ่อย
หมามองเห็นเป็นภาพขาวดำจริงไหม
ไม่จริง สรุปของ The Kennel Club ระบุว่าความเชื่อว่าหมาเห็นเป็นขาวดำเป็นข้อมูลที่ไม่ถูกต้อง งานวิจัยของ Neitz และคณะ ปี 1989 ให้ผลสอดคล้องกับการมองเห็นสีแบบสองสี
หมามองเห็นสีแดงไหม
แหล่งที่ผู้เขียนเปิดอ่านระบุว่าหมาอาจแยกสีที่คนเห็นเป็นเขียว ส้ม และแดงได้ยาก ซึ่งไม่เท่ากับว่าเห็นแดงเป็นสีดำ ผู้เขียนไม่พบแหล่งที่ระบุว่าหมาเห็นแดงเป็นสีอะไรแน่นอน จึงไม่ฟันธง
หมามองเห็นในที่มืดดีกว่าคนไหม
ผู้เขียนไม่ได้เปิดแหล่งที่ระบุเรื่องการมองเห็นในที่มืดหรือความคมชัดของหมาโดยตรง บทความนี้จึงไม่ตอบเรื่องนี้ ถ้าหมามีปัญหาสายตาหรือมองไม่ชัดในที่มืด ให้พาไปตรวจกับสัตวแพทย์
แหล่งอ้างอิง
- Color vision in the dog | Visual Neuroscience, 3(2):119-125 (Neitz, Geist, Jacobs, 1989), Cambridge University Press
- Photopigments of dogs and foxes and their implications for canid vision | Visual Neuroscience, 10(1):173-180 (Jacobs, Deegan, Crognale, Fenwick, 1993), Cambridge University Press
- Colour vision in the dog: a brief summary (Annex A, 11 July 2019) | The Kennel Club





