สรุปสั้นๆ
- อาการเมารถเกิดจากสัญญาณที่สมองได้รับจากหูชั้นใน ตา และกล้ามเนื้อไม่ตรงกัน ตำรา MSD Veterinary Manual ระบุว่าความกลัวรถก็เป็นส่วนหนึ่งได้ และบางตัวมีอาการแม้รถจอดนิ่ง
- สัญญาณที่เห็นได้ ได้แก่ น้ำลายไหล เลียริมฝีปาก ร้องคราง อยู่ไม่สุข หอบ หาว ซึม และอาจอาเจียนหรือท้องเสียในตัวที่เป็นมาก ซึ่งปกติจะหยุดเมื่อรถหยุดวิ่ง
- Vetstreet แนะนำให้คาดเข็มขัดนิรภัยของสุนัขให้หันหน้าไปข้างหน้า เปิดกระจกเล็กน้อย รักษาอุณหภูมิในรถให้เย็น และลดอาหารกับน้ำก่อนเดินทาง
- ถ้าฝึกให้คุ้นรถทีละขั้นแล้วยังไม่ดีขึ้น ให้ปรึกษาสัตวแพทย์เรื่องยา อย่าซื้อยาคนมาให้เอง
หมาเมารถแก้ได้หลายตัวด้วยวิธีที่ไม่ต้องใช้ยา ทางหลักมีสามอย่าง คือจัดที่นั่งและอากาศในรถให้สบาย ลดอาหารกับน้ำก่อนออกเดินทาง และฝึกให้น้องคุ้นกับรถทีละขั้นจนรถหมดความน่ากลัว ตำรา MSD Veterinary Manual เขียนไว้ว่าอาการเมารถ "เอาชนะได้ด้วยการฝึกให้สัตว์คุ้นกับการเดินทาง" ส่วนเรื่องยา สัตวแพทย์เป็นผู้ตัดสินใจ เจ้าของอย่าเลือกเอง
น้องเมารถหรือแค่ตื่นเต้น ดูจากอะไร
คนส่วนใหญ่นึกถึงอาการอาเจียนเป็นอย่างแรก แต่ Vetstreet เตือนว่าอาการเมารถไม่ได้ออกมาเป็นอาเจียนเสมอไป สัญญาณที่เจ้าของมักมองข้ามคือก่อนอาเจียนหลายนาทีน้องมักเริ่มเปลี่ยนท่าทาง
- น้ำลายไหลมากกว่าปกติ และเลียริมฝีปากบ่อย
- หาว หอบ หรือร้องครางเบา ๆ
- อยู่ไม่สุข เดินวน หรือขยับตัวไปมา
- ซึมลงหรือนิ่งผิดปกติ
- อาเจียนแม้ท้องว่าง และในตัวที่เป็นมากอาจท้องเสียด้วย
ตำรา MSD ระบุว่าอาการเหล่านี้ปกติจะหยุดเมื่อรถหยุดวิ่ง นี่คือจุดที่ใช้แยกจากโรคอื่นได้ ถ้าลงจากรถแล้วน้องยังอาเจียนต่อเนื่อง ซึม หรือไม่ยอมกินน้ำ ให้ดูเรื่องอื่นด้วย ไม่ควรตีว่าเป็นแค่เมารถ แนวทางดูแลอาการอาเจียนและท้องเสียทั่วไปอยู่ในบทความ หมาอาเจียนท้องเสีย

ทำไมนั่งรถแล้วถึงรู้สึกแย่
MSD อธิบายว่าอาการเมารถเกิดเมื่อสมองได้รับข้อมูลที่ขัดกันจากระบบรับรู้การทรงตัวและการเคลื่อนไหวสามระบบ คือระบบเวสติบูลาร์ในหูชั้นใน ดวงตา และกล้ามเนื้อกับข้อต่อ ตัวหูชั้นในเชื่อมต่อกับศูนย์อาเจียนในก้านสมอง จึงมีทั้งน้ำลายไหลและคลื่นไส้ตามมา
อีกส่วนหนึ่งมาจากจิตใจ MSD ระบุว่าความกลัวยานพาหนะก็ทำให้เกิดอาการได้ และสัตว์บางตัวมีอาการแม้รถยังจอดนิ่ง Vetstreet เสริมว่าถ้าน้องเคยรู้สึกไม่สบายตัวตอนนั่งรถครั้งแรก ๆ น้องอาจเชื่อมโยงรถกับความรู้สึกนั้นต่อไป และถ้าการเดินทางส่วนใหญ่จบที่คลินิกสัตว์ ความรู้สึกแย่ก็ยิ่งสะสม ข้อมูลนี้มีผลกับวิธีแก้โดยตรง เพราะถ้าสาเหตุมีส่วนของความกลัวอยู่ด้วย การแก้ที่ท้องอย่างเดียวจะไม่พอ
จัดรถและจัดน้องก่อนออกเดินทาง
รายการนี้มาจากคำแนะนำของ Vetstreet ใช้ได้ทันทีกับทริปถัดไป
- คาดเข็มขัดนิรภัยของสุนัขให้น้องหันหน้าไปข้างหน้า
- ถ้าน้องนั่งเบาะหน้า ให้เลื่อนเบาะไปไกลจากแผงหน้าปัดมากที่สุด หรือปิดถุงลมนิรภัยฝั่งผู้โดยสาร
- เปิดกระจกเล็กน้อย และรักษาอุณหภูมิในรถให้เย็น
- ลดอาหารและน้ำก่อนเดินทาง
- เตรียมของเล่นชิ้นพิเศษที่ให้เฉพาะตอนขึ้นรถ
เรื่องปริมาณอาหารและช่วงเวลาที่งด Vetstreet ไม่ได้ระบุตัวเลข ผู้เขียนจึงไม่ใส่ตัวเลขให้ ถ้าน้องเป็นตัวที่ต้องกินอาหารตรงเวลาด้วยเหตุผลทางสุขภาพ ให้ถามสัตวแพทย์ว่าจะปรับมื้ออย่างไรก่อนวันเดินทาง
ถ้าวางแผนไปเที่ยวไกลทั้งครอบครัว เรื่องที่พักและการวางแผนขับรถอ่านต่อได้ที่ พาสัตว์เลี้ยงเที่ยว สถานที่ไหนดี
ฝึกให้คุ้นรถทีละขั้น
Vetstreet ให้กรอบการฝึกไว้ว่าค่อย ๆ สร้างความคุ้นเคยตลอดหลายวันถึงราวหนึ่งสัปดาห์ โดยเริ่มจากเข้าใกล้รถ นั่งในรถตอนดับเครื่อง ขับระยะสั้น แล้วขยับเป็นระยะยาวขึ้น พร้อมให้รางวัลทุกครั้งที่น้องทำได้ดี
ตัวอย่างตารางฝึก (ผู้เขียนเรียบเรียงจากกรอบข้างต้นเอง แหล่งอ้างอิงไม่ได้กำหนดตารางนี้ ปรับตามน้องแต่ละตัวได้)
| วัน | สิ่งที่ทำ | ผ่านเมื่อ |
|---|---|---|
| 1 | พาเดินไปใกล้รถ ให้ขนมที่หน้ารถ | น้องเดินเข้าใกล้ได้โดยไม่ถอย |
| 2 | เปิดประตู ให้น้องขึ้นไปนั่ง ดับเครื่อง ให้ขนมและของเล่นประจำรถ | น้องขึ้นรถเองและนั่งนิ่งได้ |
| 3 | นั่งในรถนานขึ้น ยังไม่สตาร์ต | ไม่มีน้ำลายไหลหรือหอบ |
| 4 | สตาร์ตเครื่อง จอดนิ่ง | น้องยังนิ่งและรับขนมได้ |
| 5 | ขับรอบบ้านสั้น ๆ แล้วกลับ | ไม่มีอาการ ให้รางวัลทันทีที่ลงรถ |
| 6 ถึง 7 | ขับไปสวนหรือที่ที่น้องชอบ แล้วค่อยเพิ่มระยะ | น้องกระตือรือร้นเมื่อเห็นรถ |
ถ้าวันไหนน้องเริ่มมีอาการ ให้ถอยกลับไปขั้นก่อนหน้า ไม่ต้องฝืนไปต่อให้ครบตาราง ตารางนี้เป็นเพียงลำดับ ความเร็วขึ้นอยู่กับน้อง

อย่าพาไปที่เดียวคือคลินิก
Vetstreet แนะนำให้พาน้องไปที่สนุก ๆ เช่นสวนสาธารณะด้วย อย่าให้ขึ้นรถทีไรก็จบที่การตรวจหรือฉีดยา ถ้าความทรงจำของน้องเกี่ยวกับรถมีแต่คลินิก การขึ้นรถทุกครั้งก็คือสัญญาณว่าจะมีเรื่องไม่ชอบ
สำหรับน้องที่เมารถหนักจนตอนนี้แค่เห็นรถก็ตื่นกลัว Vetstreet เสนอให้พักการเดินทางด้วยรถประมาณหนึ่งถึงสองสัปดาห์ หรือเปลี่ยนไปใช้รถอีกคัน เพื่อตัดความเชื่อมโยงเก่า แล้วค่อยเริ่มฝึกใหม่จากขั้นแรก แต่ถ้าจำเป็นต้องพาไปหาหมอระหว่างนั้น ก็ต้องไป ความปลอดภัยของน้องสำคัญกว่าตารางฝึก ดูวิธีเลือกที่พาไปรักษาในบทความ เลือกโรงพยาบาลสัตว์ ดูยังไง
เรื่องยา ผู้เขียนบอกได้แค่ว่าให้ถามสัตวแพทย์
ตำรา MSD ระบุกลุ่มยาที่ใช้กับอาการเมารถในสัตว์ไว้หลายกลุ่ม เช่น ยาแก้แพ้บางตัว ยาต้านอาเจียนบางตัว และยากลุ่มคลายกังวล แต่ยาเหล่านี้ใช้ต่างกันตามชนิดสัตว์ อายุ และโรคประจำตัว ตัวอย่างที่ MSD เขียนชัดคือแมวไม่มีตัวรับฮีสตามีนในศูนย์ที่เกี่ยวข้อง ยาแก้แพ้จึงไม่ได้ผลในแมว ทั้งหมดนี้แสดงว่ายาเดียวกันไม่ได้เหมาะกับทุกตัว
Vetstreet ระบุว่ามียาที่ได้รับการรับรองสำหรับป้องกันอาการอาเจียนจากเมารถในสุนัข และให้ปรึกษาสัตวแพทย์หากการฝึกให้คุ้นรถไม่ได้ผล บทความนี้จึงไม่ระบุชื่อยาที่ให้ใช้และไม่ให้ขนาดยา ให้พาน้องไปให้สัตวแพทย์ตรวจและสั่งยาที่เหมาะกับน้อง พร้อมบอกว่าเดินทางบ่อยแค่ไหนและน้องมีอาการแบบไหน อย่าหยิบยาแก้เมารถของคนมาให้เอง ถ้ากังวลเรื่องค่าใช้จ่ายของการพาไปตรวจ ดูภาพรวมได้ที่ ค่ารักษาสัตว์เลี้ยง ประมาณเท่าไหร่
เมื่อต้องเดินทางไกลหรือเปลี่ยนที่
ทริปไกลเพิ่มความเสี่ยงให้ทั้งเมารถและความเครียด ก่อนออกเดินทางลองถามตัวเองว่าน้องผ่านขั้นฝึกถึงขับระยะสั้นแล้วหรือยัง ถ้ายังไม่ผ่าน ไม่ควรเริ่มการฝึกกลางทริป อีกเรื่องคือการเดินทางด้วยเครื่องบินมีเงื่อนไขของสายการบินและระเบียบการนำเข้าสัตว์ที่ต่างออกไป เรื่องนั้นแยกอ่านได้ที่ พาสัตว์เลี้ยงขึ้นเครื่องบิน ทำยังไง
พาไปหาหมอทันทีถ้า
- อาเจียนต่อเนื่องหลังลงจากรถแล้ว หรืออาเจียนซ้ำหลายรอบ
- ไม่ยอมกินน้ำ หรือซึมมากจนเรียกไม่ค่อยตอบสนอง
- ท้องเสียรุนแรงหรือมีเลือดปน
- อาการเกิดขึ้นทั้งที่ไม่ได้อยู่บนรถ ซึ่งแปลว่าอาจไม่ใช่เมารถ
ตารางดูแลสั้น ๆ ก่อนทริปถัดไป
- สัปดาห์ก่อนเดินทาง: เริ่มฝึกให้คุ้นรถตามขั้น ไม่ข้ามขั้น
- วันเดินทาง: ลดอาหารและน้ำตามที่สัตวแพทย์แนะนำ จัดที่นั่งให้น้องหันหน้าไปข้างหน้า
- ระหว่างทาง: เปิดกระจกเล็กน้อย รักษาอุณหภูมิให้เย็น และแวะพักเมื่อน้องเริ่มหอบหรือน้ำลายไหล
- หลังทริป: ให้รางวัลและพาไปที่ที่น้องชอบสลับกับที่ที่ไม่ชอบ
คำถามที่พบบ่อย
ลูกหมาเมารถ โตขึ้นจะหายเองไหม
Vetstreet ระบุว่าลูกสุนัขและสุนัขอายุน้อยเมารถง่ายกว่าตัวที่โตแล้ว โดยคาดว่าเพราะโครงสร้างในหูที่ใช้ทรงตัวยังพัฒนาไม่เต็มที่ แต่ตำรา MSD ไม่ได้ให้ข้อสรุปเรื่องหายเองตามอายุ ถ้าน้องเริ่มกลัวรถไปแล้ว การฝึกให้คุ้นทีละขั้นยังจำเป็น ไม่ควรรออย่างเดียว
เมารถเป็นเพราะกลัวรถ หรือเพราะเวียนหัวกันแน่
เป็นได้ทั้งสองอย่างและมักซ้อนกัน MSD ระบุว่าความกลัวรถทำให้เกิดอาการได้ และ Vetstreet อธิบายว่าน้องที่เคยรู้สึกไม่สบายตัวตอนนั่งรถช่วงแรกอาจจำว่ารถคือความรู้สึกแย่ จึงควรแก้ทั้งสองด้านพร้อมกัน คือจัดที่นั่งให้สบายและสร้างประสบการณ์ดี ๆ กับรถ
แหล่งอ้างอิง
- Motion Sickness in Animals | MSD Veterinary Manual
- How to Remedy Motion Sickness in Dogs | Dogs & Motion Sickness Information | Vetstreet





