ใจความสำคัญ
- พื้นไม้แข็งจริงขัดและเคลือบใหม่ได้หลายรอบ แต่ขยายหดตามความชื้นมากกว่าพื้นสังเคราะห์
- ไม้ปูพื้นควรอบแห้งมาให้ใกล้ความชื้นที่ห้องจะเป็นจริง และวัดซ้ำตอนไม้มาถึงหน้างาน
- พื้นปูนใหม่หรือพื้นชั้นล่างที่ติดดินต้องทดสอบความชื้นก่อนปู ไม่อย่างนั้นไม้จะโก่ง
- เว้นช่องขยายตัวรอบห้องเสมอ และให้บัวเชิงผนังเป็นตัวปิดช่อง
- ดูแลด้วยการกวาดฝุ่นและเช็ดผ้าหมาด หลีกเลี่ยงไม้ถูพื้นเปียกและเครื่องถูไอน้ำ
พื้นไม้จริงที่โก่งเป็นลูกคลื่นหรือแยกเป็นร่องกว้างเท่าบัตรเครดิต มักเกิดในบ้านที่รีบปูหลังเทปูนใหม่ได้ไม่กี่สัปดาห์ ตัวไม้ไม่ได้เสีย ปัญหาคือไม้กับพื้นที่รองรับมีความชื้นคนละระดับ แล้วปล่อยให้ไปปรับกันเองหลังปิดบัวแล้ว ถ้าจะปูพื้นไม้แข็งในบ้านไทย เรื่องที่ต้องตัดสินให้ชัดก่อนสั่งไม้มีสามข้อ คือไม้ชนิดไหนและอบมาแห้งแค่ไหน พื้นเดิมแห้งพอหรือยัง และจะยึดแผ่นด้วยวิธีใด
ไม้จริงทั้งแผ่นเทียบกับพื้นลายไม้แบบอื่น
พื้นไม้แข็ง (solid hardwood) คือแผ่นไม้เนื้อแข็งชิ้นเดียวตลอดความหนา ที่ขายกันมักหนาราว 15 ถึง 20 มม. ลายและสีมาจากเนื้อไม้เอง ข้อดีที่วัสดุอื่นให้ไม่ได้คือเมื่อผิวสึกก็ขัดลงไปแล้วเคลือบใหม่ได้ ส่วนข้อเสียคือมันยังเป็นไม้ที่หายใจตามอากาศ
| วัสดุ | โครงสร้าง | ขัดซ่อมผิวได้ | ความไวต่อความชื้น |
|---|---|---|---|
| ไม้แข็งจริง | ไม้เนื้อแข็งทั้งแผ่น | ได้หลายครั้ง | สูง |
| ไม้วิศวกรรม | ผิวไม้จริงบางบนแกนไม้อัดซ้อนชั้น | ได้จำกัดตามความหนาผิว | ปานกลาง |
| ลามิเนต | แผ่นใยไม้อัดพิมพ์ลายเคลือบผิว | ไม่ได้ | ปานกลาง แต่รอยต่อบวมน้ำง่าย |
| ไวนิลและ SPC | พลาสติกหรือพลาสติกผสมหินบด | ไม่ได้ | ต่ำ |
ถ้าชอบลายไม้แต่บ้านมีปัญหาความชื้น ลองดู พื้นไม้วิศวกรรม ซึ่งขยับตัวน้อยกว่า
ชนิดไม้ที่เจอในตลาดบ้านเรา
ชื่อไม้ในร้านมีหลายเกรดและหลายแหล่งที่มา สิ่งที่ผมให้ขอทุกครั้งคือเอกสารแหล่งที่มาที่ถูกกฎหมาย และตัวเลขความชื้นหลังอบ
| ไม้ | ลักษณะเด่น | เรื่องที่ต้องระวัง |
|---|---|---|
| สัก | มีน้ำมันในเนื้อ ขยายหดน้อยกว่าไม้เนื้อแข็งหลายชนิด ลายสวย | ราคาสูง เกรดต่างกันมาก ต้องดูเอกสารไม้ |
| ประดู่ แดง เต็ง | เนื้อแน่น หนัก ทนรอยขีดข่วน | ทำงานยาก มักต้องเจาะนำก่อนยิงตะปู |
| โอ๊ก แอช เมเปิลนำเข้า | สีอ่อน ลายเรียบ เข้ากับบ้านสไตล์โมเดิร์น | ถามว่าอบให้เข้ากับอากาศชื้นแล้วหรือยัง |
| ยางพาราอบ | ราคาเข้าถึงง่าย | ต้องอบและอัดน้ำยากันมอดมาอย่างดี ไม่ทนเปียก |
รูปแบบแผ่นมีให้เลือกทั้งแผ่นยาวเข้าลิ้นรางลิ้น และแผ่นสั้นแบบปาร์เกต์ที่เรียงเป็นก้างปลาหรือตารางหมากรุก ปาร์เกต์ใช้ไม้ชิ้นเล็กจึงขยับตัวต่อชิ้นน้อยกว่า
ความชื้นในเนื้อไม้ คือตัวเลขที่ต้องถามก่อนราคา
คู่มือไม้ (Wood Handbook) ของ Forest Products Laboratory กระทรวงเกษตรสหรัฐฯ อธิบายว่าไม้ควรถูกติดตั้งที่ความชื้นใกล้เคียงกับค่าที่มันจะอยู่จริงระหว่างใช้งาน เพราะไม้จะดูดหรือคายน้ำจนสมดุลกับอากาศรอบตัว และเปลี่ยนขนาดไปตามนั้น ตารางในบทเดียวกันแนะนำความชื้นของพื้นไม้ภายในอาคารเฉลี่ยราว 8 เปอร์เซ็นต์ในพื้นที่ส่วนใหญ่ของสหรัฐฯ แต่ในเขตชายฝั่งที่ร้อนชื้น ค่าเฉลี่ยขยับขึ้นเป็นราว 11 เปอร์เซ็นต์ และไม้แต่ละชิ้นอยู่ในช่วงประมาณ 8 ถึง 13 เปอร์เซ็นต์
ตัวเลขนี้สำคัญกับบ้านไทย เพราะอากาศเราใกล้กับเขตร้อนชื้นมากกว่าเขตแห้ง ไม้ที่อบแห้งจัดมาสำหรับห้องแอร์ในประเทศอากาศแห้ง พอมาเจอห้องที่เปิดหน้าต่างทั้งฤดูฝนจะดูดน้ำและบวม คู่มือเดียวกันแนะนำให้สุ่มวัดความชื้นไม้ด้วยเครื่องวัดเมื่อไม้มาถึงและก่อนติดตั้ง ให้ส่งไม้เข้าหน้างานหลังงานปูนและงานฉาบแห้งสนิทแล้ว และให้แกะมัดไม้ออกวางให้ไม้ปรับตัวกับห้อง
สิ่งที่ควรทำในทางปฏิบัติคือ
- ถามผู้ขายว่าอบไม้ถึงความชื้นเท่าไร แล้วขอให้วัดให้ดูตอนส่งของ
- วางไม้ในห้องที่จะปูจริง เปิดมัด เปิดแอร์หรือเปิดหน้าต่างตามที่จะใช้ชีวิตจริง
- วัดซ้ำก่อนเริ่มปู ถ้าตัวเลขไม้กับห้องยังห่างกัน ให้รอต่อ
- จดค่าความชื้นที่วัดได้ไว้ในเอกสารส่งงาน เผื่อมีปัญหาโก่งภายหลัง
พื้นปูนแห้งพอหรือยัง
พื้นคอนกรีตใหม่และพื้นชั้นล่างที่วางบนดินมีความชื้นอยู่ในเนื้อ แม้ผิวหน้าจะดูแห้ง วิธีตรวจเบื้องต้นที่ช่างใช้กันคือเอาแผ่นพลาสติกใสปิดพื้นแล้วติดเทปรอบขอบ ทิ้งไว้แล้วดูว่ามีหยดน้ำหรือพื้นใต้พลาสติกเข้มขึ้นหรือไม่ วิธีนี้มีมาตรฐาน ASTM D4263 รองรับ ใช้บ่งชี้ว่ายังมีความชื้นขึ้นมาจากเนื้อคอนกรีต แต่ไม่ได้บอกเป็นตัวเลขละเอียด งานพื้นไม้ราคาสูงจึงควรให้ช่างวัดด้วยเครื่องวัดความชื้นคอนกรีตอีกชั้น
ส่วนความเรียบ ผู้ผลิตแต่ละรายกำหนดค่าที่ยอมรับได้ไว้ในคู่มือติดตั้ง ใช้ไม้บรรทัดยาวสองเมตรทาบหาจุดต่ำ ถ้าเกินที่กำหนดต้องปรับด้วยปูนปรับระดับก่อน หลักการทาบหาจุดต่ำแบบเดียวกับงานกระเบื้องอยู่ใน พื้นฐานงานปูกระเบื้อง
เลือกวิธียึดแผ่นให้ตรงกับพื้นรองรับ
| วิธี | ใช้กับ | ข้อดี | ข้อควรระวัง |
|---|---|---|---|
| ยิงตะปูบนตง หรือระแนงไม้ | ไม้จริงแผ่นหนา | พื้นลอยจากปูน ระบายอากาศ ซ่อมเปลี่ยนแผ่นได้ | ตงต้องแห้งและได้ระดับ พื้นจะสูงขึ้นมาก |
| ติดกาวบนพื้นปูน | ไม้วิศวกรรม ไม้จริงแผ่นบาง | พื้นแน่น เดินไม่ก้อง | พื้นปูนต้องแห้งจริง ต้องใช้กาวตามผู้ผลิตไม้ |
| ปูลอยบนแผ่นรองและฟิล์มกันชื้น | ไม้วิศวกรรมเป็นหลัก | เร็ว ไม่ต้องยึดกับพื้น | ไม่เหมาะกับไม้จริงแผ่นหนาส่วนใหญ่ |
บ้านไทยรุ่นเก่าที่พื้นชั้นบนเป็นตงไม้อยู่แล้ว การปูไม้จริงทับตงเดิมทำได้ดี ขอให้ตรวจตงก่อนว่าไม่มีปลวกหรือผุ ส่วนพื้นคอนดิเนียมและพื้นชั้นล่างของบ้านจัดสรรที่เป็นคอนกรีตทั้งหมด ผมมักแนะนำไม้วิศวกรรมแทน เพราะจัดการความชื้นง่ายกว่าและความหนารวมไม่ทำให้ต้องตัดประตู
ลำดับงานติดตั้ง
- ปรับสภาพไม้ในห้องตามที่อธิบายข้างบน และวัดความชื้นซ้ำ
- วางผังแถวแรกให้ขนานกับผนังที่ยาวและตรงที่สุด ใช้เส้นด้ายหรือเลเซอร์
- เว้นช่องขยายตัวรอบผนัง เสา และธรณีประตู ตามที่ผู้ผลิตไม้กำหนด คู่มือไม้ของ FPL ก็ย้ำให้เว้นช่องนี้เพราะไม้จะบวมเมื่อความชื้นขึ้น
- วางแผ่นให้รอยต่อหัวไม้เหลื่อมกัน ไม่ตรงกันในแถวที่ติดกัน
- ยึดตามระบบที่เลือก ยิงตะปูเฉียงที่ลิ้น หรือปาดกาวตามข้อกำหนด
- ถ้าเป็นไม้ดิบ ขัดหยาบ ขัดละเอียด ดูดฝุ่น แล้วจึงย้อมหรือเคลือบ เลือกน้ำยาเคลือบชนิดที่ผู้ผลิตระบุให้ใช้กับพื้น
- ติดบัวเชิงผนังปิดช่องขยายตัว ห้ามยิงบัวลงพื้นไม้ ให้ยึดกับผนัง
ช่างที่ปูลามิเนตเก่งไม่ได้แปลว่าปูไม้จริงเป็น ไม้จริงต้องคัดแผ่น สลับเฉดสี ยิงตะปูลิ้น และขัดเคลือบหน้างาน ให้ขอดูงานไม้จริงที่ช่างเคยทำ
ค่าใช้จ่ายแยกเป็นก้อน
ราคาไม้จริงต่างกันมากตามชนิด เกรด และขนาดแผ่น ตารางนี้ไม่ได้ให้ตัวเลข เพราะราคาตลาดขยับเร็วและต่างตามแหล่งไม้ แต่ให้ใช้เป็นหัวข้อบังคับในใบเสนอราคา
| ก้อนค่าใช้จ่าย | สิ่งที่ต้องเขียนในใบเสนอราคา |
|---|---|
| ค่าไม้ | ชนิด เกรด ขนาดแผ่น ความชื้นหลังอบ เผื่อเศษกี่เปอร์เซ็นต์ |
| เตรียมพื้น | ปรับระดับ ทำชั้นกันชื้น ตงหรือระแนง รื้อพื้นเดิม |
| ค่าแรงปู | คิดต่อตารางเมตร หรือเหมา รวมตัดรอบประตูหรือไม่ |
| ขัดและเคลือบ | ชนิดน้ำยา จำนวนรอบ เวลารอแห้ง |
| บัวและคิ้วต่อพื้น | วัสดุ ความยาว สีให้เข้ากับพื้น |
| กันปลวก | วิธีที่ใช้ ทำก่อนปูหรือไม่ |
ราคาที่ต่ำผิดปกติมักตัดที่ก้อนเตรียมพื้นหรือจำนวนรอบเคลือบ ซึ่งเป็นสองเรื่องที่มองไม่เห็นวันส่งงาน
ดูแลพื้นไม้ให้เคลือบอยู่ได้นาน
สมาคมพื้นไม้ NWFA แนะนำวิธีดูแลที่เรียบง่ายแต่ได้ผล ถอดรองเท้าก่อนเข้าบ้าน วางพรมที่ระบายอากาศได้ตรงทางเข้า เช็ดของเหลวที่หกทันทีด้วยผ้าหมาด กวาดหรือใช้ม็อบดันฝุ่นหรือเครื่องดูดฝุ่นตั้งโหมดพื้นแข็งเป็นประจำ และหลีกเลี่ยงไม้ถูพื้นเปียกกับเครื่องถูไอน้ำ ส่วนน้ำยาทำความสะอาดพื้นไม้ใช้ได้เป็นครั้งคราว แต่ควรเลี่ยงผลิตภัณฑ์ที่โฆษณาว่าเพิ่มความเงา เพราะมักทิ้งคราบสะสม
ผมเพิ่มสามข้อสำหรับบ้านเรา ติดแผ่นรองขาเก้าอี้ทุกตัว เพราะเม็ดทรายใต้ขาเก้าอี้คือกระดาษทรายดีๆ นี่เอง ปิดม่านช่วงบ่ายในห้องที่แดดส่องพื้นตรง เพื่อลดการซีดเป็นแถบ และเปิดแอร์หรือเครื่องลดความชื้นช่วงฝนตกต่อเนื่อง เมื่อผิวเคลือบเริ่มด้านเป็นทางเดิน ให้ขัดเบาแล้วเคลือบทับ ก่อนที่การสึกจะลงถึงเนื้อไม้
ห้องไหนควรใช้ ห้องไหนควรเลี่ยง
พื้นไม้แข็งเหมาะกับห้องนอน ห้องนั่งเล่น และห้องทำงานที่แห้งและใช้แอร์สม่ำเสมอ ซึ่งเจ้าของยอมรับรอยใช้งานเป็นเสน่ห์ของไม้ ห้องที่ผมไม่แนะนำคือห้องน้ำ ครัวที่ล้างพื้นด้วยน้ำบ่อย ระเบียงกึ่งเปิด และห้องชั้นล่างที่เคยมีน้ำท่วมถึง สำหรับพื้นที่เหล่านั้น วัสดุลายไม้ที่ทนน้ำกว่าตอบโจทย์มากกว่า ภาพรวมการเลือกพื้นทั้งบ้านอยู่ที่ เลือกพื้นบ้านให้เหมาะกับแต่ละห้อง
ก่อนสั่งไม้และจ้างช่าง ถามสิ่งนี้
- ไม้อบแห้งถึงความชื้นเท่าไร วัดให้ดูตอนส่งของได้หรือไม่
- เอกสารแหล่งที่มาของไม้มีอะไรบ้าง
- ไม้ผ่านการกันปลวกและมอดแล้วหรือยัง ใช้วิธีไหน
- เกรดไม้มีตาไม้และตำหนิมากแค่ไหน ผู้ขายคัดแผ่นอย่างไร
- ช่างจะทดสอบความชื้นพื้นปูนด้วยวิธีใด และถ้ายังชื้นจะทำอย่างไร
- เว้นช่องขยายตัวเท่าไร บัวยึดกับอะไร
- รับประกันพื้นโก่งหรือร่องห่างกี่เดือน และมีเงื่อนไขเรื่องการใช้งานอะไรบ้าง
คำถามที่พบบ่อย
พื้นไม้แข็งเหมาะกับอากาศร้อนชื้นของไทยหรือไม่
ใช้ได้ถ้าไม้อบแห้งมาเหมาะกับสภาพห้อง พื้นรองรับแห้งพอ และเว้นช่องขยายตัวรอบห้อง ห้องที่มีแอร์ใช้งานสม่ำเสมอควบคุมง่ายกว่าห้องที่เปิดโล่งรับลมฝนตลอดปี
พื้นไม้แข็งกับพื้นลามิเนตต่างกันอย่างไร
พื้นไม้แข็งเป็นไม้จริงทั้งแผ่น ขัดและเคลือบใหม่ได้หลายครั้ง ลามิเนตเป็นแผ่นใยไม้อัดพิมพ์ลาย ผิวหน้าขัดซ่อมไม่ได้ แต่ราคาถูกกว่าและติดตั้งเร็วกว่า
ปูพื้นไม้แข็งชั้นสองหรือชั้นล่างดีกว่า
ชั้นสองหรือพื้นที่ยกสูงจากดินมักแห้งกว่า ชั้นล่างที่เป็นพื้นคอนกรีตวางบนดินต้องทดสอบความชื้นและทำชั้นกันความชื้นให้ดีก่อนปู
แหล่งอ้างอิง
- Chapter 13: Drying and Control of Moisture Content and Dimensional Changes (Wood Handbook) | USDA Forest Service, Forest Products Laboratory
- D4263 Standard Practice for Indicating Moisture in Concrete by the Plastic Sheet Method | ASTM International
- It's Easy to Keep Wood Floors Clean, Even During the Busy School Year | National Wood Flooring Association (NWFA)
