น้ำซึมผนัง แก้ยังไง ไล่เส้นทางน้ำก่อน แล้วค่อยเลือกวิธีซ่อมให้ตรงต้นเหตุ

ผนังซึมที่ซ่อมสามรอบแล้วไม่หาย มักไม่ได้ซ่อมด้วยวัสดุผิด แต่ซ่อมผิดด้านของผนัง ช่างทาสีกันซึมด้านในเพราะเห็นคราบด้านใน แต่น้ำฝนเข้ามาทางรอยร้าวด้านนอกหรือรอบวงกบ น้ำไหลลงมาและโผล่ในห้องห่างจากจุดเข้าเป็นเมตร งานนี้จึงเริ่มจากการหาเส้นทางน้ำ ไม่ใช่เลือกสี

แยก 5 เส้นทางที่น้ำเข้าผนัง

ASTM E2128 คู่มือการประเมินน้ำรั่วของผนังอาคาร ให้นิยามน้ำรั่วว่าเป็นน้ำที่เข้ามาเกินความสามารถของผนังที่ออกแบบไว้ หรือสร้างความเสียหายให้ตัวอาคาร และมองผนังเป็นระบบที่รวมผิว หน้าต่าง โครงสร้าง ไปจนถึงชั้นฉาบ ในบ้านเราจัดเส้นทางที่พบบ่อยได้ห้าทาง

เส้นทาง	อาการที่เห็น	เบาะแสแยกจากทางอื่น
น้ำฝนผ่านผนังนอก	คราบเป็นวงใหญ่ ผนังเปียกหลังฝนตก	เฉพาะผนังที่รับฝน ไม่เกี่ยวกับการใช้น้ำ
น้ำฝนผ่านรอยวงกบหรือขอบ	เปียกใต้หน้าต่างหรือข้างประตู เป็นทางลงมา	คราบเริ่มจากมุมหรือขอบกรอบ
ท่อประปาหรือท่อน้ำทิ้งในผนัง	เปียกตลอดปี ไม่ขึ้นกับฝน	มาตรน้ำหมุนตอนไม่ใช้น้ำ ผนังเย็นเป็นแนวตามท่อ
ความชื้นขึ้นจากดิน	ฉาบร่อน มีรอยเกลือขาวที่ผนังล่าง สูงไม่เกิน 1 เมตร	แนวคราบเรียบเสมอกันตามระดับพื้น
ห้องน้ำหรือครัวติดผนัง	ผนังอีกด้านเปียก กระเบื้องร่อน	อาการหนักขึ้นหลังอาบน้ำหรือล้างจาน

กรณีที่พบได้บ่อยคือห้าข้อนี้ผสมกันอย่างน้อยสองทาง เช่น รอยร้าวนอกบ้านรับฝน ซึ่งไหลผ่านท่อที่รั่วเล็กน้อย ดังนั้นการแยกต้องทำเป็นลำดับ ไม่ใช่เดาจากคราบ

จดอาการสองสัปดาห์ แยกฝนกับน้ำใช้

เก็บข้อมูลง่ายๆ ก่อนเรียกช่างจะช่วยให้ช่างไม่เดา เอาดินสอขีดขอบคราบวันละครั้งพร้อมวันที่ แล้วจดว่าวันนั้นฝนตกไหม ใช้น้ำมากไหม และเปิดแอร์หรือไม่

ผลที่จดได้	แปลว่า
คราบโตหลังฝน แห้งลงเมื่อไม่มีฝนหลายวัน	น้ำฝนเข้าจากนอกบ้าน
คราบไม่แห้ง และไม่ขึ้นกับฝน	น้ำจากท่อหรือจากดิน
คราบโตหลังอาบน้ำหรือหลังเปิดก๊อกจุดใดจุดหนึ่ง	ท่อรั่วหรือกันซึมห้องน้ำเสื่อม
ผนังเย็น มีหยดน้ำที่ผิว เฉพาะตอนเปิดแอร์	ไอน้ำควบแน่น หรือท่อแอร์

ทดสอบท่อด้วยตัวเองได้ วิธีของ WaterSense คือจดเลขมาตรน้ำ ไม่ใช้น้ำสองชั่วโมง แล้วอ่านซ้ำ ถ้าเลขขยับแปลว่าท่อรั่วอยู่ ต้องหาจุดต่อด้วยเครื่องฟังเสียงหรือแยกวาล์วทีละโซน ดูวิธีเต็มใน หาจุดท่อน้ำรั่ว

ทดสอบฉีดน้ำทีละโซน จากล่างขึ้นบน

เมื่อสงสัยว่าน้ำฝนเข้าทางไหน ช่างจะทดสอบด้วยน้ำจากสายยาง ขอให้ผู้ช่วยอยู่ด้านในห้องคอยดูคราบและมือถือสำหรับถ่ายเวลา หลักการคือฉีดทีละโซน ครั้งละไม่เกิน 15 นาที และเริ่มจากจุดต่ำสุดก่อนขึ้นไปบน เพราะน้ำไหลลงเสมอ ถ้าฉีดจากบนลงล่างแล้วคราบโผล่ คุณจะแยกไม่ได้ว่าน้ำเข้าที่ไหน

1. ฉีดบริเวณเชิงผนังและรอยต่อกับพื้นภายนอก 10 ถึง 15 นาที ดูห้องด้านใน
2. ถ้ายังแห้ง ย้ายขึ้นมาที่ผนังช่วงกลางและรอยร้าวที่เห็น
3. ฉีดรอบวงกบหน้าต่างและประตู ทีละด้านซ้าย ขวา บน ล่าง
4. ฉีดขอบบนสุด ใต้ชายคา กันสาดและรอยต่อกับหลังคา
5. จดเวลาและตำแหน่งที่คราบเริ่มโผล่ น้ำจะใช้เวลาเดินทางหลายนาทีถึงชั่วโมง ในผนังที่หนา

ASTM เตือนไว้ว่าเทคนิคสืบสวนบางอย่างทำลายผนังได้ ผู้สืบสวนต้องกำหนดขีดจำกัด และวางแผนปะซ่อมหลังตรวจ ถ้าต้องสกัดฉาบเปิดดู ให้รู้ล่วงหน้าว่าต้องซ่อมผิวทั้งแผ่น ไม่ใช่เฉพาะจุด

ผนังนอกด้านรับฝน ปิดรอยแล้วเคลือบให้ต่อเนื่อง

ผนังที่รับฝนซึมเมื่อมีรอยร้าว ปูนฉาบพรุน หรือสีเสื่อมจนไม่กันน้ำ ผนังอิฐมวลเบายิ่งดูดน้ำสูง ถ้าไม่ได้ทาสีรองพื้นหรือฉาบกันซึมที่เหมาะ ลำดับซ่อมที่ใช้ได้มีดังนี้

1. หาและทำเครื่องหมายทุกรอยร้าว วัดความกว้าง ถ้ารอยเฉียงหรือกว้างเกิน 5 มม. หรือรอยยังขยาย ให้ดู ผนังบ้านแตกร้าว ก่อน อาจเป็นเรื่องโครงสร้าง
2. เปิดร่องรูปตัววีตามรอย อุดด้วยวัสดุยืดหยุ่นหรือปูนซ่อมแซมชนิดโพลิเมอร์ ติดเมชคร่อมรอย
3. ซ่อมฉาบหลุดร่อนให้ถึงเนื้อแน่น
4. ล้างผนังนอกด้วยน้ำสะอาดและรอให้แห้ง
5. ทารองพื้นปูนที่เหมาะกับสีที่จะใช้ ดู สีรองพื้นปูน
6. ทาสีกันซึมหรือสีทาภายนอกชนิดยืดหยุ่นอย่างน้อยสองรอบ ตามอัตราที่ผู้ผลิตระบุ

เลือกระบบสีและความหนาฟิล์มได้จาก สีกันซึม ใช้ยังไงให้กันน้ำได้จริง และ สีทาภายนอกที่รับฝนแดดเมืองไทยได้

รอบวงกบหน้าต่างและประตู จุดที่น้ำเข้าซ้ำที่สุด

วงกบเป็นรอยต่อของวัสดุสองชนิดที่ขยับไม่เท่ากัน ซิลิโคนหรือโพลียูรีเทนยาแนวที่อายุเกินสามถึงห้าปีมักแห้งแตก ถ้าทาสีกันซึมผนังทั้งหลังแต่ลืมยาแนววงกบ น้ำก็ยังไหลเข้าที่เดียว

ตรวจดังนี้ ดูแนวยาแนวรอบกรอบด้านนอกว่ามีรอยแตก หลุดล่อน หรือเป็นช่องว่างไหม ดูขอบล่างของวงกบว่ามีลาดเอียงออกนอกหรือน้ำขังที่ธรณีหน้าต่าง และดูว่ามีคิ้วกันน้ำหยดเหนือหน้าต่างหรือไม่ ซ่อมโดยขูดยาแนวเก่าออก ทำความสะอาดและรอให้แห้ง แล้วอุดใหม่ด้วยยาแนวคุณภาพสำหรับงานภายนอก ชนิดที่ตรงกับวัสดุกรอบ ถ้าวงกบเอียงหรือโครงเสียรูป ให้ช่างประตูหน้าต่างประเมินว่าต้องรื้อติดใหม่หรือไม่ ดู หน้าต่าง uPVC ดีกว่าอลูมิเนียมจริงไหม เมื่อต้องเปลี่ยนบาน

น้ำขึ้นจากดิน แก้ที่ระดับดินและทางน้ำ

อาการคือผนังล่างชื้นสูงไม่เกิน 1 เมตร ฉาบร่อนเป็นแผ่น มีเกลือขาวฟูที่ผิว และสีพองเป็นแนวเสมอกัน ต้นเหตุมักเป็นระดับ ดินหรือทางเท้ารอบบ้านสูงกว่าพื้นบ้านหรืออยู่ติดผนังโดยไม่มีช่องป้องกัน น้ำขังข้างผนังจึงดูดเข้าเนื้อปูน EPA ระบุว่าน้ำฝนที่ไม่ไหลออกจากฐานรากเป็นแหล่งความชื้นสำคัญ

ลำดับแก้ที่ได้ผล เริ่มจากแก้ทางน้ำนอกบ้าน ปรับพื้นรอบบ้านให้ลาดออกจากผนัง ทำรางระบายน้ำหรือท่อระบาย ย้ายแปลงต้นไม้ที่รดน้ำติดผนัง แล้วรอผนังแห้งตามธรรมชาติหลายสัปดาห์ จากนั้นสกัดฉาบเสียในช่วงล่างออก ฉาบด้วยปูนที่ทนความชื้นหรือปูนฉาบกันซึม และทาสีที่ระบายไอน้ำได้ ห้ามปิดทับผนังที่ยังเปียกด้วยสีกันซึมแบบฟิล์มหนา เพราะความชื้นจะดันหลุด

ท่อในผนังและห้องน้ำติดผนัง

ผนังที่เปียกตลอดปีและห้องน้ำอยู่ติดกัน ให้ตรวจสามสิ่ง ท่อประปาในผนังด้วยมาตรน้ำ กันซึมพื้นห้องน้ำ และรอยต่อระหว่างกระเบื้องกับท่อน้ำทิ้ง เช็กด้วยการขังน้ำที่พื้นห้องน้ำ 24 ชั่วโมงแล้วดูผนังฝั่งตรงข้ามว่าเปียกเพิ่มไหม ข้อต่อท่อทองแดงหรือพีวีซีที่ซ่อนในผนังต้องสกัดเปิดเป็นแนวแคบแล้วซ่อมหรือเปลี่ยนท่อ ห้ามอุดด้วยวัสดุปะเฉยๆ

ยาแนวกระเบื้องที่แตกหรือหลุดทำให้น้ำเข้าไปในผนังเบื้องหลัง ซ่อมได้ด้วยยาแนวใหม่ตามชนิดที่เหมาะกับห้อง ดู ยาแนวกระเบื้อง เลือกแบบซีเมนต์ ทรายละเอียด หรืออีพอกซี ถ้ากันซึมใต้กระเบื้องเสื่อม ต้องรื้อกระเบื้องทำใหม่ รายละเอียดการรีโนเวทอยู่ใน รีโนเวทห้องน้ำ ลำดับงานที่ห้ามสลับ

ทาสีกันซึมด้านในแก้ได้ไหม

ตอบสั้นๆ ว่าได้เฉพาะบางกรณี สีกันซึมชนิดฟิล์มอะคริลิกกันได้เฉพาะน้ำที่มาจากด้านที่ทา ถ้าน้ำดันมาจากหลังผนัง แรงดันไอน้ำและน้ำทำให้ฟิล์มพองหลุดในที่สุด การทากันซึมด้านในมีที่ใช้ เช่นผนังห้องน้ำที่น้ำมาจากด้านที่ทา หรือเป็นชั้นสุดท้ายหลังต้นเหตุถูกหยุดแล้ว

ถ้าคุณจำเป็นต้องทาด้านในเพราะเข้าด้านนอกไม่ได้ เช่นผนังชิดรั้วบ้านข้างเคียง ให้ถามผู้ผลิตหรือช่างว่าระบบสีหรือซีเมนต์กันซึมนั้นรับแรงดันจากด้านหลังได้หรือไม่ และไม่รับประกันว่าได้ผลระยะยาว ข้อมูลของผลิตภัณฑ์ต้องมาจากเอกสารทางเทคนิคของผู้ผลิต

รอผนังแห้งก่อนปิดผิว

อาการวนซ้ำหลังซ่อมมักเกิดจากฉาบหรือทาสีทับผนังที่ยังเปียก EPA แนะนำให้ทำให้วัสดุเปียกแห้งภายใน 24 ถึง 48 ชั่วโมงเพื่อป้องกันรา ซึ่งใช้กับวัสดุที่เปียกตื้นๆ ผนังอิฐก่อหนา 10 ซม. ขึ้นไปที่ชุ่มน้ำมานานอาจใช้เวลาหลายสัปดาห์จึงแห้งถึงแกน เครื่องวัดความชื้นผนังแบบเข็มหรือแบบแตะผิวราคาไม่กี่ร้อยถึงพันกว่าบาท ช่วยให้คุณเห็นตัวเลขจริง เทียบกับผนังแห้งอีกด้านเพื่อดูแนวโน้ม

ช่วงรอ ให้เปิดหน้าต่างหรือใช้เครื่องลดความชื้น เปิดพัดลมให้ลมผ่านผนัง และไม่ปิดผนังด้วยตู้หรือวอลเปเปอร์ ถ้าผนังขึ้นราระหว่างรอ ดูขั้นตอนใน ผนังชื้นขึ้นราดำ และถ้าสีลอกแล้ว อ่าน สีลอกร่อน แก้ยังไง

ประมาณการค่าใช้จ่ายตามเส้นทางน้ำ

ตัวเลขเป็นประมาณการช่วงกว้าง ใช้เทียบลำดับขนาดเท่านั้น และราคาจริงต้องมาจากใบเสนอราคา

เส้นทางน้ำ	งานซ่อมหลัก	ช่วงประมาณการ (บาท)
รอยร้าวผนังนอก	เปิดร่อง อุด เมช ฉาบ ทาสีกันฝนสองรอบ	หลักหมื่นถึงสองสามหมื่นต่อด้าน รวมนั่งร้านถ้าสูง
ยาแนววงกบ	ขูดเก่า ยาแนวใหม่	หลักร้อยถึงพันกว่าต่อบาน ถ้าไม่ต้องใช้นั่งร้าน
ท่อในผนัง	สกัดเปิด หาจุดรั่ว เปลี่ยนท่อ ฉาบ ทาสี	หลักพันถึงหลักหมื่น ตามความยาวและจำนวนจุด
น้ำขึ้นจากดิน	ปรับทางน้ำ สกัดฉาบเสีย ฉาบใหม่ ทาสี	หลักพันถึงหลักหมื่น ไม่รวมงานปรับพื้น
กันซึมห้องน้ำ	รื้อกระเบื้อง ทากันซึม ปูใหม่ ทดสอบ	หลักหมื่นต่อห้องขึ้นไป

ก่อนจ้างช่างกันซึม ถามสิ่งนี้

• ช่างรู้เส้นทางน้ำจากการทดสอบอะไร ฉีดน้ำ มาตรน้ำ หรือเดา ถ้าไม่มีการทดสอบให้ระวัง
• งานเริ่มที่ด้านนอกหรือด้านใน และถ้ายังมีรอยร้าวที่ยังขยายอยู่ ใครรับผิดชอบ
• ระบบวัสดุที่ใช้คืออะไร ชั้นฟิล์มกี่ชั้น กี่รอบ อัตราสิ้นเปลืองต่อตารางเมตรเท่าไร
• รอผนังแห้งกี่วันก่อนปิดผิว และใช้เครื่องวัดความชื้นไหม
• รับประกันกี่ปี ครอบคลุมเฉพาะวัสดุหรือรวมค่าแรงซ่อม และรับประกันทั้งแผงหรือเฉพาะจุด
• มีการทดสอบหลังซ่อมไหม เช่น ฉีดน้ำซ้ำ หรือรอฝนแรกแล้วตรวจ

ถ้าผนังซึมพร้อมรอยร้าวเฉียงหรือรอยที่ขยาย อย่าเพิ่งทากันซึม ให้เรียกวิศวกรโครงสร้างที่มีใบอนุญาตดูก่อน เพราะต้นเหตุอาจเป็นฐานรากทรุด และวัสดุกันซึมซ่อนอาการไว้เฉยๆ