สีทาภายนอกที่รับฝนแดดเมืองไทยได้: ฟิล์มสี ความยืดหยุ่น และสีที่ควรเลี่ยง

ผนังนอกบ้านรับแดดจัด ฝนแรง และความชื้นสูงต่อเนื่องทั้งปี สีทาภายนอกจึงทำหน้าที่เป็นเปลือกกันน้ำของผนังพอ ๆ กับให้สี เลือกรุ่นให้ถูก เตรียมผิวให้ครบ และแก้ทางน้ำรอบบ้าน สามเรื่องนี้รวมกันกำหนดว่าสีจะอยู่ได้กี่ปี บ้านที่ใช้สีราคาสูงอาจลอกในสองปีได้ ถ้ารางน้ำล้นใส่ผนังทุกครั้งที่ฝนตก ขณะที่บ้านที่ใช้สีรุ่นกลางอาจยังดีหลังหลายปีถ้าเตรียมผิวละเอียด

ผนังนอกบ้านเมืองไทยเจออะไรบ้าง

สิ่งที่กระทำ	อาการที่เห็นบนสี	ด้านที่เจอมากที่สุด
แดดยูวี	สีซีด ผิวเป็นผงเมื่อลูบ (chalking)	ทิศตะวันตกและทิศใต้
ฝนและน้ำไหลตามผนัง	คราบน้ำ สีพอง สีลอกเป็นแผ่น	ใต้ชายคาสั้น ใต้รางน้ำ
ความชื้นและร่มเงา	ตะไคร่เขียว ราดำ	ทิศเหนือ ข้างรั้ว ใต้ต้นไม้
ความร้อนสลับเย็น	ร้าวลายงาบนผิว	ผนังที่โดนแดดบ่ายแล้วฝนตกเย็น
ความด่างจากปูนใหม่	สีด่าง เปลี่ยนเฉด หลุดร่อน	ผนังฉาบใหม่ที่ทาเร็วเกินไป
น้ำขึ้นจากพื้นดิน	สีพองเป็นแถบที่ขอบล่างผนัง	ผนังที่ดินหรือพื้นลานสูงเกือบชนผนัง

ตารางนี้ช่วยอ่านผนังตัวเองก่อนเลือกสี ถ้าผนังด้านหนึ่งมีอาการพองที่ขอบล่าง ปัญหาคือน้ำจากพื้นดิน เปลี่ยนสีกี่รุ่นก็ไม่หาย

Wood Handbook ของห้องปฏิบัติการผลิตภัณฑ์ป่าไม้ กรมป่าไม้สหรัฐ อธิบายว่าสำหรับงานภายนอก หน้าที่หลักของสีและสารเคลือบคือการปกป้องจากน้ำ แสงแดด และการผุกร่อนตามสภาพอากาศ และแยกหัวข้อการควบคุมความชื้นไว้เป็นส่วนสำคัญของการให้สีอยู่ได้นาน หลักนี้ใช้กับผนังปูนได้เช่นกัน สีอยู่ได้นานเมื่อผนังข้างใต้ไม่อิ่มน้ำ

สมบัติของสีภายนอกที่ควรอ่านบนฉลาก

ระบุชัดว่าใช้ภายนอก

ฉลากต้องเขียนว่าสำหรับภายนอก หรือใช้ได้ทั้งภายนอกและภายใน สีภายในไม่มีสารช่วยทนยูวีและทนน้ำในระดับเดียวกัน ประหยัดค่าสีได้ปีแรก แต่ต้องทาใหม่เร็วกว่าเป็นเท่าตัว

ความยืดหยุ่นของฟิล์ม

ผนังปูนขยายตอนบ่ายและหดตอนกลางคืน ฟิล์มสีที่ยืดหยุ่นตามได้จะไม่แตกลายงาง่าย บางรุ่นปิดรอยร้าวเส้นผมได้ แต่สีไม่ใช่วัสดุซ่อมโครงสร้าง รอยร้าวกว้างหรือร้าวทแยงจากมุมวงกบต้องให้ช่างหรือวิศวกรดูก่อน

สารป้องกันตะไคร่และรา

ในเมืองไทยเป็นสมบัติที่ขาดไม่ได้ ช่วยชะลอการเกาะของตะไคร่บนผิวฟิล์ม แต่ไม่ได้ฆ่าตะไคร่ที่มีอยู่แล้ว ต้องล้างออกก่อนทาเสมอ

ทนด่างและให้ความชื้นผ่านออกได้

สีและรองพื้นที่ดีทนความด่างจากปูน และยอมให้ไอน้ำในผนังระบายออกได้บ้าง ถ้าเคลือบผนังปิดสนิทแต่ยังมีน้ำเข้าจากทางอื่น ไอน้ำจะดันสีจากด้านในให้พองเป็นตุ่ม

สะท้อนความร้อน

สีที่ใช้เม็ดสีสะท้อนรังสีความร้อนช่วยลดอุณหภูมิผิวผนังได้เมื่อเทียบกับสีเฉดเดียวกันแบบทั่วไป เหมาะกับผนังทิศตะวันตก รายละเอียดอยู่ในสีสะท้อนความร้อน

ระบบสีภายนอก ชั้นไหนทำหน้าที่อะไร

ชั้น	หน้าที่	ข้อควรรู้
ซ่อมรอยร้าวและอุดรู	ปิดทางน้ำเข้า	ใช้วัสดุอุดยืดหยุ่นสำหรับภายนอก
รองพื้นปูนใหม่	ทนด่าง ยึดเกาะ	รอให้ปูนฉาบแห้งตามเวลาที่ฉลากรองพื้นกำหนด
รองพื้นปูนเก่า	ยึดผิวสีเก่าที่เสื่อมและเป็นผง	ต้องล้างผงออกก่อน รองพื้นไม่ได้ยึดฝุ่น
สีทับหน้า	ให้สี และเป็นเกราะชั้นนอก	อย่างน้อยสองรอบ ไม่ทาหนารอบเดียว
สีหรือสารเคลือบเฉพาะงาน	เหล็ก ไม้ ดาดฟ้า	ระบบแยก ไม่ใช้สีผนังทาแทน

การเลือกรองพื้นให้ตรงชนิดผนังเป็นจุดที่คนข้ามบ่อยที่สุด ดูวิธีเลือกได้ในรองพื้นปูน

สีที่ควรเลี่ยงบนผนังนอกบ้าน

• สีภายในทุกชนิด แม้จะเป็นรุ่นราคาสูง
• สีที่ไม่ระบุว่าทนด่าง สำหรับผนังปูนฉาบใหม่
• เฉดเข้มจัดหรือเฉดสดจัดบนผนังทิศตะวันตก ถ้ารุ่นนั้นไม่ได้ระบุว่ารองรับเฉดเข้มภายนอก
• สีกึ่งเงาหรือเงาบนผนังที่ฉาบไม่เรียบ ความเงาจะเผยทุกคลื่นของผนังเมื่อแดดส่องเฉียง
• สีผสมเองจากหลายยี่ห้อหรือหลายรุ่น เพราะระบบรองพื้นกับสีทับหน้าไม่ได้ออกแบบมาด้วยกัน

เลือกเฉดให้ทนแดด

เฉด	ความร้อนผิวผนัง	การซีด	คราบสกปรก
อ่อน (ขาว ครีม เทาอ่อน)	ต่ำ	เห็นช้า	เห็นง่ายถ้าบ้านติดถนน
กลาง (เทา เบจ เขียวหม่น)	กลาง	ปานกลาง	ซ่อนคราบได้ดี
เข้ม (เทาเข้ม น้ำเงินเข้ม)	สูง	เห็นเป็นหย่อมเร็ว	ซ่อนฝุ่นได้แต่เห็นคราบน้ำ
สดจัด (แดง ส้ม เหลืองสด)	กลางถึงสูง	ซีดเร็ว	ปานกลาง

เฉดบนแผ่นตัวอย่างในร้านดูต่างจากผนังจริงกลางแดด ทาตัวอย่างราวหนึ่งตารางเมตรบนผนังที่จะทาจริง ดูทั้งเช้า บ่าย และวันฟ้าครึ้ม ก่อนสั่งสีทั้งหลัง

เตรียมผนังนอกบ้านก่อนทา

1. แก้ทางน้ำก่อน ล้างรางน้ำ ซ่อมรอยรั่วของรางและท่อน้ำฝน ดูว่าดินรอบบ้านลาดออกจากผนัง EPA แนะนำทั้งการล้างและซ่อมรางน้ำเป็นประจำ และการให้พื้นดินลาดออกจากฐานอาคาร
2. ล้างผนัง ขัดตะไคร่และราด้วยแปรงกับน้ำผสมผงซักฟอกตามแนวที่ EPA แนะนำสำหรับผิวแข็ง ถ้าใช้เครื่องฉีดน้ำแรงดันสูง ให้ถือห่างพอและไม่จ่อที่รอยร้าวหรือวงกบ น้ำจะอัดเข้าไปในผนัง
3. รอให้ผนังแห้งสนิท ผนังนอกที่เพิ่งล้างหรือเพิ่งโดนฝนต้องรอหลายวันแดด
4. ขูดสีเก่าที่ลอกและพองออก ขัดขอบให้ลาด สีเก่าที่ยังยึดแน่นไม่ต้องลอก
5. อุดรอยร้าวและรูด้วยวัสดุสำหรับภายนอก ร้าวกว้างหรือร้าวทแยงให้ช่างดู
6. ทารองพื้นให้ตรงกับสภาพผนัง
7. ทาสีทับหน้าอย่างน้อยสองรอบ

ผนังที่สีลอกเป็นแผ่นหรือพองซ้ำ ให้หาต้นเหตุก่อน ดูสีลอกร่อน และถ้าผนังด้านในชื้นหรือขึ้นราดำด้วย ดูผนังชื้นขึ้นราดำ

จุดเสียหายเฉพาะที่ และวิธีจัดการ

จุด	ปัญหาที่พบ	แนวทาง
ผนังทิศเหนือ ด้านที่ไม่โดนแดด	ตะไคร่ ราดำ	ล้างให้สะอาด ตัดกิ่งไม้ที่บังแดด ใช้สีที่มีสารป้องกันรา
ผนังทิศตะวันตก	ซีด ร้าวลายงา	สีทนยูวี เฉดอ่อน หรือสีสะท้อนความร้อน
ใต้ชายคาและกันสาด	คราบน้ำไหล	ซ่อมรางน้ำ ทำแนวหยดน้ำใต้ขอบกันสาด
รอบวงกบหน้าต่าง	สีแตก น้ำซึมเข้าผนังด้านใน	ยาแนวรอบวงกบด้วยวัสดุยืดหยุ่นใหม่ก่อนทา
ขอบล่างผนังชิดพื้น	สีพองเป็นแถบ	ลดระดับดินหรือทำรางระบายน้ำ ไม่ให้น้ำขังชิดผนัง
ราวเหล็ก ประตูรั้ว	สนิมดันสีพอง	ขัดสนิมออกให้ถึงเนื้อเหล็ก ทารองพื้นกันสนิมก่อนสีทับหน้า

ผนังแต่ละชนิดต้องการระบบไม่เหมือนกัน

ผนังปูนฉาบทั่วไปใช้ระบบรองพื้นปูนกับสีภายนอกตามปกติ ผนังอิฐมวลเบาดูดน้ำสูงกว่า ต้องใช้รองพื้นและวัสดุฉาบที่ผู้ผลิตระบุว่าใช้กับผนังชนิดนี้ ผนังคอนกรีตเปลือยที่อยากให้เห็นผิวเดิม ใช้น้ำยาเคลือบใสกันน้ำแทนสีทึบ

งานไม้ภายนอก เช่นไม้ระแนง ชายคาไม้ และรั้วไม้ ต้องใช้สีหรือสารเคลือบสำหรับไม้ภายนอกโดยเฉพาะ Wood Handbook อธิบายว่าแสงแดด น้ำ และการผุกร่อนตามสภาพอากาศมีผลทั้งต่อเนื้อไม้และต่อสารเคลือบ และแนะนำให้เลือกโดยชั่งน้ำหนักระหว่างหน้าตา การปกป้อง การทำความสะอาด และอายุการใช้งานที่คาดไว้ ไม้ที่ตากแดดฝนจนผิวเทาและเป็นขุยต้องขัดผิวที่เสื่อมออกก่อนทา ไม่อย่างนั้นสีจะยึดกับผิวไม้ที่หลุดง่าย รายละเอียดอยู่ในสีทาไม้

ช่วงเวลาทาให้สีแห้งดี

• เลือกช่วงที่ผนังแห้งหลายวันติดกัน และพยากรณ์ไม่มีฝนหลายชั่วโมงหลังทา
• ทาตามเงา เช้าทาผนังทิศตะวันตก บ่ายทาผนังทิศตะวันออก เลี่ยงผนังที่แดดเที่ยงส่องตรง
• เว้นเวลาระหว่างรอบตามฉลาก ในวันที่ชื้นมากให้รอนานกว่าที่ฉลากเขียนเล็กน้อย
• ช่วงต้นฝนพยากรณ์เปลี่ยนเร็ว วางแผนเผื่อวันหยุดงานไว้ในสัญญากับช่าง

ทดสอบสีก่อนทาทั้งหลัง

1. ทาตัวอย่างหนึ่งตารางเมตรบนผนังที่เตรียมผิวแล้ว ในด้านที่โดนแดดแรงที่สุด
2. เมื่อแห้งสนิท ลูบด้วยผ้าหมาดเบา ๆ สีที่ดีไม่ควรมีเม็ดสีติดผ้า
3. ดูความทึบว่าปิดสีเดิมได้ในจำนวนรอบที่ฉลากระบุ
4. ทิ้งไว้สองถึงสามสัปดาห์ผ่านแดดและฝน แล้วดูการเปลี่ยนแปลงของเฉด

ดูแลผนังหลังทา

ตรวจผนังนอกปีละครั้งหลังหมดฝน ล้างฝุ่นด้วยน้ำสะอาดหรือน้ำผสมสบู่อ่อน ไม่ฉีดแรงดันสูงจ่อใกล้ผนังเพราะฟิล์มสีหลุดได้ ดูรอยร้าวใหม่ที่มุมวงกบ ตัดกิ่งไม้ที่แตะผนัง และล้างรางน้ำก่อนเข้าหน้าฝน การดูแลเล็ก ๆ เหล่านี้ช่วยยืดรอบทาใหม่ได้มากกว่าการเปลี่ยนไปใช้สีรุ่นที่แพงกว่า

ก่อนจ้างช่างทาสีภายนอก ถามสิ่งนี้

• จะล้างผนังด้วยวิธีไหน และรอให้แห้งกี่วันก่อนรองพื้น
• รองพื้นที่ใช้คือรุ่นอะไร เหมาะกับผนังปูนใหม่หรือปูนเก่า
• สีทับหน้ากี่รอบ ใช้สีรุ่นไหน ขอดูกระป๋องจริงหน้างาน
• รอยร้าวจะอุดด้วยอะไร และรอยไหนที่ช่างเห็นว่าต้องให้วิศวกรดู
• นั่งร้านหรืออุปกรณ์กันตกที่ใช้กับผนังชั้นสองคืออะไร
• ถ้าสีพองหรือลอกในปีแรก ช่างรับผิดชอบอย่างไร