วิธีเก็บผลไม้ในตู้เย็น ลูกไหนเข้าตู้ ลูกไหนต้องสุกก่อน

ผลไม้ไม่ได้ชอบตู้เย็นทุกลูก ก่อนแช่ต้องถามสองข้อ ลูกนี้สุกแล้วหรือยัง และลูกนี้ทนความเย็นไหม ตอบสองข้อนี้ได้ ก็รู้ว่าจะวางมันไว้ตรงไหน องุ่นกับผลไม้หั่นแล้วเข้าตู้ทันที อะโวคาโดกับกีวีที่ยังแข็งวางนอกตู้ให้สุกก่อน ส่วนกล้วย มะม่วง และแตงโมทั้งลูกเก็บนอกตู้อย่างเดียว

เราเห็นบ้านจำนวนมากทำตรงข้าม ยัดกล้วยทั้งหวีเข้าตู้แล้วงงว่าทำไมเปลือกดำทั้งที่ข้างในยังไม่หวาน หรือวางองุ่นไว้บนโต๊ะสามวันจนลูกร่วงทั้งพวง

สามกลุ่มที่ต้องจำ ก่อนเปิดตู้เย็น

คู่มือการเก็บผักผลไม้ของ UC Davis แบ่งผลไม้ตามความทนเย็นและการสุกต่อหลังเก็บเกี่ยว เราย่อเป็นตารางนี้ เพิ่มผลไม้ที่บ้านเราซื้อบ่อยตามกลุ่มที่ใกล้เคียง

กลุ่ม	ผลไม้	เก็บที่ไหน
เข้าตู้ได้ทันที	องุ่น สตรอว์เบอร์รี่ บลูเบอร์รี่ เชอร์รี่ มะเดื่อ แอปริคอต ผลไม้หั่นทุกชนิด แอปเปิลที่จะเก็บเกิน 7 วัน	ลิ้นชักผลไม้ ใส่ถุงเจาะรูหรือกล่อง
บ่มก่อน แล้วค่อยแช่	อะโวคาโด กีวี ลูกพีช เนคทารีน ลูกแพร์ ลูกพลัม	นอกตู้จนสุก จากนั้นเข้าตู้ได้อีก 1 ถึง 3 วัน
นอกตู้อย่างเดียว	กล้วย มะม่วง มะละกอ สับปะรด แตงโม เมลอน ส้ม ส้มเขียวหวาน มะนาว เกรปฟรุต ทับทิม ลูกพลับ แอปเปิลที่จะกินภายใน 7 วัน	บนโต๊ะในที่ร่ม ไม่โดนแดด

แถวสุดท้ายยาวกว่าที่หลายคนคิด และมีผลไม้ไทยอยู่ครึ่งหนึ่ง เหตุผลคือผลไม้เขตร้อนจำนวนมากเกิดอาการเสียหายจากความเย็น เปลือกดำ เนื้อเป็นจุดช้ำ หรือไม่สุกต่ออีกเลย แม้จะยังไม่เน่า

ในกลุ่มนอกตู้ มะนาวกับส้มเป็นข้อยกเว้นในทางปฏิบัติ ถ้าซื้อมาเยอะและใช้ไม่หมดภายในสัปดาห์ การแช่ตู้ในถุงช่วยไม่ให้เปลือกแห้งแข็ง แต่กลิ่นหอมที่เปลือกจะลดลงบ้าง เราจึงแบ่งไว้นอกตู้แค่พอใช้สามถึงสี่วัน ที่เหลือเข้าตู้

ทำไมบางลูกต้องสุกนอกตู้ก่อน

ผลไม้กลุ่มบ่มก่อนยังสุกต่อได้หลังเก็บเกี่ยว แต่ความเย็นในตู้หยุดการสุกเกือบทั้งหมด อะโวคาโดแข็งที่เข้าตู้ตั้งแต่วันแรกจะแข็งอยู่อย่างนั้น พอเอาออกมาก็สุกไม่สม่ำเสมอ บางทีเนื้อกลายเป็นสีน้ำตาลก่อนนิ่ม

UC Davis แนะนำวิธีบ่มที่ใช้ได้กับบ้านทั่วไป ใส่ผลไม้ที่จะบ่มในถุงกระดาษหรือถุงพลาสติกเจาะรูหลวม ๆ วางที่อุณหภูมิห้อง แล้วใส่แอปเปิลสุกหนึ่งลูกต่อผลไม้ห้าถึงเจ็ดลูก แอปเปิลปล่อยก๊าซเอทิลีนที่เร่งการสุก แต่แอปเปิลบางพันธุ์อย่างฟูจิและกรานนี่สมิธปล่อยก๊าซน้อย ใช้บ่มได้ไม่ค่อยดี

วิธีเช็กว่าสุกพอเข้าตู้หรือยัง

1. อะโวคาโด: กดเบา ๆ ที่ปลายด้านขั้ว ยุบนิดหน่อยแปลว่าพร้อม ถ้ากดตรงกลางแล้วยุบมาก แปลว่าเริ่มเลย
2. กีวี: กดแล้วนิ่มคล้ายลูกพีชสุก
3. ลูกพีช ลูกแพร์ ลูกพลัม: มีกลิ่นหอมที่ขั้วและนิ่มรอบขั้ว

พอสุกแล้วเข้าตู้ได้ 1 ถึง 3 วันตามคู่มือ ถ้าเกินนั้นเนื้อจะนิ่มเละหรือรสจืด กินให้หมดในช่วงนั้น

ผลไม้ไทยที่ซื้อบ่อย เก็บแบบไหน

ข้อนี้คือเรื่องที่ตำราฝรั่งไม่ได้เขียนไว้ครบ เราจึงเขียนจากหลักเดียวกันกับประสบการณ์ในบ้าน ผลไม้ไหนที่สุกต่อได้ ให้สุกนอกตู้ ผลไม้ไหนที่สุกพร้อมกินแล้ว ให้กินก่อนแช่

กล้วย: คู่มือ UC Davis ระบุชัดว่ากล้วยในตู้เย็นเปลือกจะดำและไม่หวานขึ้น เราวางกล้วยทั้งหวีบนโต๊ะ แขวนได้ยิ่งดีเพราะไม่ช้ำตรงที่วางทับ ถ้ากล้วยสุกเร็วกว่าที่กินทัน ปอกเปลือก หั่นเป็นท่อน แล้วแช่แข็งในกล่องสำหรับทำสมูทตี้หรือขนม ทางนี้ใช้ได้ดีกว่าแช่ตู้ธรรมดาทั้งเปลือก

มะม่วง: มะม่วงดิบหรือห่ามวางนอกตู้ในที่ร่มให้สุก มะม่วงที่สุกพอดีแล้วควรกินในหนึ่งถึงสองวัน ถ้ากินไม่ทันจริง ๆ ค่อยย้ายเข้าตู้ในช่วงสั้น และยอมรับว่ากลิ่นหอมจะลดลง ส่วนมะม่วงที่ปอกหั่นแล้วเข้าตู้ในกล่องปิดฝาทันที

มะละกอ: เหมือนมะม่วง สุกนอกตู้ แล้วผ่าแบ่งกินภายในวันสองวัน ชิ้นที่เหลือเอาเมล็ดออก ห่อฟิล์มหรือใส่กล่อง เข้าตู้

สับปะรดและแตงโม: ทั้งลูกเก็บนอกตู้ UC Davis ระบุว่าแตงโมที่แช่ตู้เกินสามวันจะเสียรสและสี แต่พอผ่าแล้วต้องเข้าตู้ทันที ปิดหน้าตัดด้วยฟิล์มหรือหั่นใส่กล่อง

ลำไย เงาะ ลิ้นจี่ มังคุด: ผลไม้กลุ่มนี้ไม่สุกต่อหลังเก็บ ซื้อมาสุกเท่าไรก็กินได้เท่านั้น ศัตรูหลักคือเปลือกแห้งและเชื้อราที่ขั้ว เราตัดกิ่งยาวให้สั้นลง ไม่ล้าง ใส่ถุงเจาะรูเข้าลิ้นชักผลไม้ และกินให้หมดภายในไม่กี่วัน เปลือกที่ดำแห้งเร็วในตู้มักเป็นเพราะวางเปลือยไว้

ทุเรียน: กลิ่นแรงจนเข้าเนื้ออื่นทั้งตู้ ถ้าเหลือ แกะเนื้อใส่กล่องปิดฝาสนิท ห่อกล่องด้วยถุงอีกชั้น แล้วกินในวันถัดไป

ผลไม้หั่นแล้ว กติกาเข้มกว่าผลไม้ทั้งลูก

เปลือกคือเกราะของผลไม้ พอปอกหรือหั่น เชื้อจากผิวหรือมีดเข้าไปถึงเนื้อที่ชื้นและหวาน ซึ่งเป็นอาหารชั้นดีของเชื้อ FDA ให้แช่เย็นผักผลไม้ที่ซื้อแบบหั่นหรือแพ็กสำเร็จทุกชนิด และตอนเลือกซื้อให้หยิบเฉพาะชิ้นที่วางในตู้เย็นหรือบนน้ำแข็ง ส่วนผลไม้ที่หั่นเองที่บ้าน เราใช้กติกาเดียวกับอาหารเน่าเสียง่ายอื่น ๆ ของ FDA คือเข้าตู้ภายใน 2 ชั่วโมง และภายใน 1 ชั่วโมงถ้าอากาศร้อนเกิน 32 องศา

ผลไม้หั่นจากร้านริมทาง เช่น ฝรั่ง แตงโม มะละกอ สับปะรดในถุง ถ้าไม่กินภายในชั่วโมงสองชั่วโมง ให้ย้ายใส่กล่องปิดฝาเข้าตู้ทันทีที่ถึงบ้าน และกินภายในวันนั้นถึงวันถัดไป เพราะเราไม่รู้ว่ามันถูกหั่นตั้งแต่เมื่อไร

ขั้นตอนตอนหั่นผลไม้กินเองที่บ้าน

1. ล้างผลไม้ทั้งลูกใต้น้ำไหลก่อนปอก แม้ส่วนเปลือกจะไม่ได้กิน เพราะมีดลากเชื้อจากเปลือกเข้าไปในเนื้อ (FDA แนะนำข้อนี้)
2. ใช้เขียงและมีดที่สะอาด แยกจากเขียงเนื้อดิบ
3. หั่นเท่าที่จะกินภายในสองถึงสามวัน
4. ใส่กล่องปิดฝา เข้าตู้ภายใน 2 ชั่วโมง
5. แอปเปิลและกล้วยหั่นจะดำเร็ว บีบมะนาวเล็กน้อยลดการดำได้ แต่ไม่ได้ช่วยเรื่องเชื้อ

ล้างตอนไหน และล้างด้วยอะไร

FDA แนะนำให้ล้างผักผลไม้ด้วยน้ำไหลก่อนกิน หั่น หรือปรุง ไม่ใช้สบู่ น้ำยาล้างจาน หรือน้ำยาล้างผัก เพราะผิวผักผลไม้ดูดซับสารพวกนี้ได้แม้จะล้างน้ำตามแล้ว ผลไม้เปลือกแข็งอย่างแตงโมให้ถูด้วยแปรงสะอาด จากนั้นซับให้แห้งด้วยผ้าหรือกระดาษสะอาด ส่วนไหนช้ำหรือเสียให้ตัดออกก่อน

ช่วงเวลาที่ล้างสำคัญพอกัน ล้างก่อนกิน ไม่ใช่ล้างก่อนเก็บ คู่มือ UC Davis ระบุว่าผลไม้ที่เปียกตอนเก็บจะขึ้นราเร็ว เบอร์รี่กับองุ่นเห็นผลชัดที่สุด ล้างทั้งกล่องแล้วเข้าตู้ วันรุ่งขึ้นก็มีลูกที่ขึ้นขนขาว

ถ้าอยากล้างไว้ก่อนให้หยิบกินง่าย ล้างแค่ปริมาณที่กินภายในวันสองวัน สะบัดน้ำในตะกร้า ผึ่งบนผ้าจนแห้งจริง แล้วใส่กล่องที่รองกระดาษไว้หนึ่งแผ่น

จัดลิ้นชักผลไม้ ไม่ให้ทำร้ายผัก

ผลไม้หลายชนิดปล่อยเอทิลีน และผักจำนวนมากไวต่อก๊าซนี้ คู่มือ UC Davis จึงให้แยกผักผลไม้คนละลิ้นชัก ถ้าตู้มีลิ้นชักเดียว ให้ใส่ผลไม้ในกล่องหรือถุงที่ปิดเกือบสนิท แล้ววางผักไว้คนละฝั่ง หรือให้ผักอยู่ลิ้นชัก ผลไม้อยู่ชั้นบนในกล่อง

แนวทางจัดที่เราใช้

• ลิ้นชักผลไม้ตั้งความชื้นต่ำ ถ้าตู้มีปุ่มปรับ ผลไม้ส่วนใหญ่ไม่ชอบความชื้นสูงเท่าผักใบ
• ผลไม้ลูกใหญ่ เช่น แอปเปิลและลูกแพร์ วางล่าง ผลไม้นิ่มอย่างเบอร์รี่และองุ่นวางบนในกล่องตื้น
• กล่องเบอร์รี่ เลือกลูกที่ช้ำหรือขึ้นราออกก่อนเข้าตู้ ลูกเสียหนึ่งลูกลามไปทั้งกล่องได้ภายในวันเดียว
• ผลไม้หั่นแล้วอยู่ชั้นบน ในกล่องใส มองเห็นได้ทันทีที่เปิดตู้

ถ้าลิ้นชักมีปัญหาเรื่องกลิ่นหรือคราบน้ำ ให้ล้างลิ้นชักตามวิธีในทำความสะอาดตู้เย็นด้านใน และถ้าผักในลิ้นชักข้าง ๆ เสียเร็ว ดูวิธีจัดในวิธีเก็บผักในตู้เย็นให้สดนาน

แมลงหวี่กับผลไม้บนโต๊ะ

ผลไม้กลุ่มนอกตู้มีปัญหาเดียว คือแมลงหวี่ ผลไม้สุกจัดหรือมีรอยช้ำปล่อยกลิ่นหมักที่ดึงแมลงหวี่มาเป็นฝูง วิธีกันง่ายที่สุดคือไม่ซื้อผลไม้สุกเกินที่กินทัน และตรวจตะกร้าทุกวัน ลูกไหนเริ่มมีรอยช้ำนิ่มให้กินก่อนหรือหั่นแช่ตู้ ถ้าแมลงหวี่มาแล้ว ดูวิธีกำจัดแมลงหวี่

ตะกร้าผลไม้ควรเป็นแบบโปร่ง ไม่ใช่ชามทึบ อากาศถ่ายเทช่วยให้ผลไม้ไม่อับชื้นจากด้านล่าง และวางให้ห่างจากเตาหรือหน้าต่างที่แดดส่องตอนบ่าย ความร้อนเร่งให้ผลไม้สุกเกินจนเน่าภายในวันเดียว

รอบตรวจผลไม้ในหนึ่งสัปดาห์

วิธีที่ทำให้ผลไม้ไม่เหลือทิ้งคือกินตามลำดับความเปราะ ไม่ใช่ตามความชอบ

วัน	ทำอะไร	ใช้เวลา
วันซื้อ	แยกสามกลุ่ม เบอร์รี่และองุ่นคัดลูกเสียแล้วเข้าตู้ กล้วยแขวน ผลไม้ดิบวางบ่ม	10 นาที
วันที่ 1 ถึง 2	กินเบอร์รี่ ลำไย เงาะ ผลไม้หั่นก่อน	ไม่ต้องใช้เวลาเพิ่ม
วันที่ 3	ตรวจผลไม้ที่บ่ม ลูกไหนสุกย้ายเข้าตู้หรือกินเลย	3 นาที
วันที่ 4 ถึง 5	กินผลไม้ที่สุกแล้ว กล้วยที่ลายเสือมากหั่นแช่แข็ง	5 นาที
วันที่ 6 ถึง 7	แอปเปิล ส้ม และผลไม้ทนนาน ปิดท้ายสัปดาห์ ตรวจลิ้นชักว่ามีอะไรเหลือก่อนไปตลาด	5 นาที

ทำแบบนี้สองสามสัปดาห์ จะรู้เองว่าบ้านเรากินผลไม้อะไรได้เท่าไร และซื้อพอดีขึ้นโดยไม่ต้องจด