แมววิเชียรมาศ ประวัติจากตำราแมวสยาม นิสัยช่างคุยและการดูแล

แมวของยายเราเป็นวิเชียรมาศตัวผอมสูง ตาสีฟ้าใส หน้าและหูสีน้ำตาลเข้มเหมือนเปื้อนเขม่า ทุกเย็นน้องจะนั่งรอที่หัวบันไดแล้ว "เล่า" อะไรยาวๆ ให้ยายฟัง เสียงต่ำบ้างสูงบ้าง ยายตอบกลับทุกประโยค สองคนคุยกันแบบนั้นได้เป็นสิบนาที

ภาพนั้นสรุปวิเชียรมาศได้ดี เป็นแมวที่ผูกพันกับคน พูดเก่ง และมีประวัติยาวกว่าพันธุ์แมวส่วนใหญ่ที่เรารู้จัก

ชื่อที่มาจากตำราแมวโบราณ

ไทยพีบีเอสเล่าในรายการ Spirit of Asia ว่า ตำราแมวของไทยปรากฏในสมุดข่อยหลายฉบับ เขียนเป็นโคลง กาพย์ และกลอน บรรยายลักษณะแมวที่เชื่อว่าให้คุณและแมวที่ให้โทษ และระบุว่าวิเชียรมาศ สีสวาด โกญจา และศุภลักษณ์ เป็นแมวไทยโบราณที่ยังมีการอนุรักษ์อยู่

CFA ซึ่งเป็นสมาคมแมวพันธุ์แท้ใหญ่ของสหรัฐฯ ระบุว่าวิเชียรมาศถูกบันทึกในบทกวีแมวของไทยสมัยอยุธยา ช่วงปี 1350 ถึง 1767 ส่วน GCCF สมาคมแมวของอังกฤษ ใช้ช่วงเวลาที่กว้างกว่าว่าตำราแมว (Tamra Maew) ถูกเขียนระหว่างศตวรรษที่ 14 ถึง 18 ตัวเลขสองแหล่งนี้ไม่ขัดกัน แต่ชี้ว่าการระบุปีที่แน่นอนของต้นฉบับทำได้ยาก เพราะสมุดข่อยถูกคัดลอกต่อกันหลายรุ่น

ชื่อวิเชียรมาศเองสื่อถึงเพชรและทอง ซึ่งเข้ากับตำแหน่งแมวมงคลในตำรา คนไทยรุ่นก่อนจึงมองวิเชียรมาศเป็นแมวที่มีคุณค่าเกินกว่าสัตว์เลี้ยงไล่หนู

จากสยามไปอังกฤษและอเมริกา

ประวัติฝั่งตะวันตกของวิเชียรมาศมีบันทึกชัดเจนกว่า และเป็นเหตุผลที่ทั่วโลกรู้จักพันธุ์นี้ในชื่อ Siamese

ปี	เหตุการณ์	แหล่ง
1878	แมวชื่อ Siam ถูกมอบให้ประธานาธิบดีเฮยส์ของสหรัฐฯ	CFA
1884	แมวคู่แรกในอังกฤษ ชื่อ Pho และ Mia มาจากกงสุลใหญ่อังกฤษชื่อ Gould	GCCF
1906	CFA รับรองพันธุ์ตั้งแต่ปีที่ก่อตั้งสมาคม	CFA
1934	สีแต้มสีน้ำเงิน (blue point) ได้รับรอง	CFA
1952	สีแต้มช็อกโกแลต ได้รับรอง	CFA
1955	สีแต้มไลแลค ได้รับรอง	CFA

CFA ระบุว่าช่วงแรกมีแค่สีแต้มน้ำตาลเข้ม (seal point) เท่านั้น ส่วน GCCF ในอังกฤษรับรองรูปแบบสีและลายแต้มรวม 32 แบบ ซึ่งรวมสีที่ไม่มีในตำราดั้งเดิมด้วย

สีแต้มที่วาดด้วยอุณหภูมิ

ลูกวิเชียรมาศไม่ได้เกิดมาพร้อมหน้าดำ GCCF อธิบายว่าลูกแมวเกิดมาสีครีมอ่อนหรือขาว แล้วสีแต้มจะค่อยๆ ปรากฏในหนึ่งถึงสองสัปดาห์ เหตุผลคือยีนสีของวิเชียรมาศไวต่ออุณหภูมิ ทำงานได้ดีในส่วนที่ผิวเย็นกว่าตัว ได้แก่ หน้า หู ขา และหาง ส่วนลำตัวที่อุ่นจะยังสีอ่อน

งานวิจัยทางพันธุศาสตร์ใน Animal Genetics อธิบายว่าลักษณะนี้มาจากการกลายพันธุ์ของยีนไทโรซิเนส (TYR) ที่สร้างเม็ดสี ซึ่งทำงานไวต่ออุณหภูมิ ทำให้เห็นผลที่ตามมาในชีวิตจริงหลายอย่าง

• แมวที่อยู่ในที่เย็นหรืออากาศหนาวมีสีตัวเข้มกว่า (GCCF)
• แมวที่ถูกโกนขนบางจุดแล้วขนงอกใหม่ในห้องแอร์ บางครั้งขนจุดนั้นออกสีเข้มกว่าเดิม
• เมื่ออายุมากขึ้น สีลำตัวมักเข้มขึ้นทีละน้อย

สีเข้มที่ขึ้นตามวัยเป็นเรื่องปกติ ส่วนจุดสีที่เปลี่ยนกะทันหันพร้อมผิวหนังผิดปกติ เช่น บวม แดง มีแผล ควรให้สัตวแพทย์ดู

ขนาด รูปร่าง และอายุขัย

ข้อมูลตาม GCCF	ค่า
น้ำหนักตัวผู้	10 ถึง 15 ปอนด์ (ราว 4.5 ถึง 6.8 กก.)
น้ำหนักตัวเมีย	8 ถึง 12 ปอนด์ (ราว 3.6 ถึง 5.4 กก.)
อายุขัย	10 ถึง 15 ปี บางตัวอยู่ถึงวัยรุ่นปลายหรือยี่สิบปี
ขน	สั้น ละเอียด แนบตัว

รูปร่างวิเชียรมาศแบบประกวดในต่างประเทศเพรียวยาว ขาเรียว หัวทรงลิ่ม ส่วนแมวสีแต้มที่เลี้ยงกันในบ้านไทยหลายตัวหน้ากลมและตัวแน่นกว่า ทั้งสองแบบเลี้ยงเหมือนกัน ต่างกันที่มาตรฐานการประกวด

ขนสั้นแนบตัวดูแลง่ายมาก CFA แนะนำให้ใช้แปรงยางลูบขนตายออก สัปดาห์ละครั้งก็พอ และช่วงผลัดขนเพิ่มเป็นสองสามครั้ง

นิสัยช่างคุยและติดคน

CFA อธิบายว่าวิเชียรมาศช่างพูดและเรียกร้องความสนใจแบบไม่ลดละ GCCF เสริมว่าพันธุ์นี้ไม่รับมือกับการถูกทิ้งไว้คนเดียวนานๆ ได้ดี และมักผูกพันกับคนคนเดียวเป็นพิเศษ

ในบ้านจริง เราเห็นนิสัยแบบนี้บ่อย

• ร้องทักทันทีที่เจ้าของเปิดประตู และเดินตามไปทุกห้อง
• นั่งบนโต๊ะทำงาน บนคีย์บอร์ด หรือบนหนังสือที่กำลังอ่าน
• เรียนรู้ว่าเสียงไหนได้อาหาร แล้วใช้เสียงนั้นซ้ำ
• งอนได้จริงเมื่อเจ้าของหายไปหลายวัน
• เล่นคาบของกลับมาให้ และชอบของเล่นที่ต้องไล่จับ

ถ้าทั้งบ้านออกไปทำงานตั้งแต่เช้าถึงค่ำทุกวัน วิเชียรมาศตัวเดียวจะเบื่อและร้องมากขึ้น หลายบ้านแก้ด้วยการเลี้ยงสองตัวคู่กัน หรือจัดเวลาเล่นอย่างจริงจังก่อนออกจากบ้านและหลังกลับ ของเล่นที่ช่วยให้แมวเล่นเองได้ระหว่างวัน ดูตัวอย่างได้ใน ของเล่นแมว

โรคที่ควรรู้ก่อนรับ

ทั้ง CFA และ GCCF ระบุโรคที่พบหรือมีความเสี่ยงในวิเชียรมาศไว้ใกล้เคียงกัน

โรค	ความหมายโดยย่อ	สิ่งที่ถามหรือสังเกต
จอประสาทตาเสื่อม (PRA)	ตามัวลงจนบอด	มีชุดตรวจดีเอ็นเอ ขอผลของพ่อแม่
อะไมลอยโดซิส	โปรตีนผิดปกติสะสมในอวัยวะ เช่น ตับ	ถามว่าสายเลือดเคยมีประวัติไหม
มะเร็งต่อมน้ำเหลืองในช่องอก	ก้อนในช่องอก กดทางหายใจ	หายใจเร็ว หอบ ไอ
หอบหืด	ทางเดินหายใจตีบเป็นพักๆ	ไอแบบหมอบคอยืด หายใจมีเสียง
อาเจียนบ่อยและพิกา	กินของที่ไม่ใช่อาหาร เช่น ผ้า พลาสติก	เก็บด้ายและยางรัดผมให้พ้นมือ
GM1 gangliosidosis	โรคทางพันธุกรรมกระทบระบบประสาท	ถามผลตรวจของสายเลือด

ข้อที่เจ้าของมองข้ามบ่อยคือพิกา วิเชียรมาศบางตัวชอบเคี้ยวหรือกลืนผ้า ขนแกะ หรือสายชาร์จ ของพวกนี้ติดลำไส้ได้ ถ้าน้องเริ่มกินของแปลก ให้เก็บของให้พ้นและปรึกษาสัตวแพทย์ ส่วนสัญญาณการป่วยทั่วไปที่เจ้าของแมวทุกพันธุ์ควรรู้ อยู่ใน สัญญาณแมวป่วย

จัดบ้านให้แมวที่อยากอยู่ใกล้คนตลอดเวลา

วิเชียรมาศไม่ค่อยเลือกมุมลับตาเป็นที่ประจำ น้องอยากอยู่ในจุดที่เห็นเจ้าของ เราจึงจัดบ้านตามเส้นทางที่คนใช้ชีวิต แทนการจัดมุมแมวแยกไว้ห้องหนึ่ง

1. วางที่นอนหรือเบาะเล็กไว้ใกล้โต๊ะทำงาน น้องจะเลือกนอนตรงนั้นแทนบนคีย์บอร์ดได้บ่อยขึ้น
2. ทำชั้นหรือคอนโดแมวไว้ข้างหน้าต่างที่มองเห็นนกหรือถนน ช่วยให้มีอะไรดูระหว่างวัน
3. แยกกระบะทรายไว้ที่เงียบ แต่ไม่ไกลจากห้องที่คนอยู่ แมวที่ติดคนบางตัวไม่ยอมเดินไปกระบะที่อยู่ไกลสุดบ้าน
4. เก็บของที่กลืนได้ เช่น ด้าย ยางรัดผม ถุงพลาสติก และสายชาร์จ ให้พ้นจากโต๊ะทุกตัว

วิเชียรมาศขนสั้นและไม่มีขนชั้นในหนา หลายตัวชอบที่อุ่น เช่น ผ้าห่ม หน้าต่างที่มีแดดอ่อน หรือบนเครื่องใช้ไฟฟ้าที่อุ่น ห้องที่เปิดแอร์เย็นจัดตลอดคืนควรมีผ้าห่มหรือเบาะให้น้องเลือกมุดได้

เลือกลูกแมวและคุยกับผู้เพาะ

ถ้าตั้งใจรับวิเชียรมาศพันธุ์แท้ ให้คุยเรื่องเหล่านี้ก่อนเรื่องสีแต้ม

• พ่อแม่ตรวจดีเอ็นเอ PRA แล้วหรือยัง ขอดูเอกสาร
• สายเลือดเคยมีแมวป่วยด้วยอะไมลอยโดซิสหรือโรคทางเดินหายใจไหม
• ลูกแมวได้อยู่กับแม่และพี่น้องนานพอ และได้เจอคนหลายแบบในบ้านหรือเปล่า
• ฉีดวัคซีนแล้วกี่เข็ม ถ่ายพยาธิแล้วหรือยัง มีสมุดบันทึกที่สัตวแพทย์ลงชื่อไหม

ลูกแมวที่ดีควรตาใส ไม่มีน้ำมูก ก้นสะอาด และกล้าเดินเข้าหาคน วิเชียรมาศขี้กลัวตั้งแต่เล็กมักติดนิสัยระแวงไปนาน ส่วนแมวโตที่รับต่อจากบ้านอื่น ให้ถามเรื่องนิสัยกับแมวตัวอื่นและเวลาที่เคยอยู่ลำพัง เพราะสองเรื่องนี้กำหนดว่าน้องจะปรับตัวเข้ากับบ้านใหม่ได้เร็วแค่ไหน

วิเชียรมาศวัยชรา

GCCF ระบุว่าบางตัวอยู่ได้ถึงวัยรุ่นปลายหรือเกือบยี่สิบปี เจ้าของจึงควรเตรียมดูแลช่วงชราที่ยาว เมื่อน้องเริ่มเข้าวัยสูงอายุ เรานัดตรวจเลือดตามที่สัตวแพทย์แนะนำ จดน้ำหนักทุกเดือน และสังเกตสามเรื่อง คือ กินน้ำมากขึ้นหรือไม่ เสียงร้องเปลี่ยนไปหรือไม่ และยังกระโดดขึ้นที่โปรดได้เหมือนเดิมหรือไม่ แมวช่างคุยที่เงียบลงทีละน้อยคือสัญญาณที่เจ้าของพันธุ์นี้สังเกตได้ก่อนคนอื่น

เปรียบเทียบกับแมวไทยโบราณอีกพันธุ์

ในตำราแมวเดียวกัน แมวไทยที่คนรู้จักรองลงมาคือสีสวาด ทั้งสองพันธุ์ฉลาดและติดคน แต่ต่างกันชัด

เรื่อง	วิเชียรมาศ	สีสวาด
สีขน	ตัวสีอ่อน แต้มเข้มที่หน้า หู ขา หาง	สีเทาฟ้าปลายเงินทั้งตัว
สีตา	ฟ้า	เขียว ลูกแมวสีเหลืองอำพัน
เสียง	ช่างคุยมาก	ร้องคุยได้เช่นกัน
รูปร่าง	เพรียวยาว	ขนาดกลาง ล่ำ ตัวหนักกว่าที่เห็น

อ่านเรื่องสีสวาดเต็มๆ ได้ใน แมวสีสวาด

ตารางดูแลประจำ และพาไปหาหมอทันทีถ้า

ความถี่	งาน
ทุกวัน	เล่นไล่จับสองรอบ เช้าและก่อนนอน คุยตอบน้อง
สัปดาห์ละครั้ง	ลูบขนด้วยแปรงยาง ดูตาและฟัน
ทุก 2 สัปดาห์	ตัดเล็บ
ทุกเดือน	ชั่งน้ำหนัก เปลี่ยนของเล่นหมุนเวียน
ปีละครั้ง	ตรวจสุขภาพ วัคซีน ถามสัตวแพทย์เรื่องตรวจตาและเลือดตามวัย

พาไปหาหมอทันทีถ้า

• หายใจเร็ว อ้าปากหายใจ หรือไอแบบหมอบคอยืดซ้ำหลายครั้ง
• อาเจียนซ้ำ ไม่กิน หรือสงสัยว่ากลืนด้าย ผ้า หรือยางรัด
• ชนของในที่มืด หรือตาดูขยายค้างตลอด
• ร้องเจ็บขณะเข้ากระบะ หรือเข้ากระบะบ่อยแต่ไม่มีปัสสาวะ
• ซึมและหยุดคุยทั้งที่ปกติช่างพูด

ถ้าเป็นแมวตัวแรกในบ้าน อ่าน เลี้ยงแมวครั้งแรก ประกอบด้วย จะช่วยให้เตรียมบ้านได้ครบก่อนพาวิเชียรมาศช่างคุยตัวใหม่เข้ามา