ใจความสำคัญ
- ชิบะตัวเต็มวัยสูงราว 13.5 ถึง 16.5 นิ้ว หนัก 17 ถึง 23 ปอนด์ อายุขัย 13 ถึง 16 ปี ตามข้อมูลของ VCA Animal Hospitals
- ต้องออกกำลังและมีกิจกรรมให้ใช้สมองทุกวัน ถ้าไม่ได้ จะเริ่มเบื่อและหาทางหนีออกนอกบ้าน
- ขนสองชั้นหลุดหนักช่วงเปลี่ยนขน ควรหวีสัปดาห์ละครั้งเป็นขั้นต่ำ และอย่าโกนขนสั้นเพื่อให้เย็น เพราะ AKC ระบุว่าอาจทำให้ร้อนกว่าเดิม
- พาออกนอกบ้านต้องมีสายจูงเสมอ AKC แนะนำให้ปล่อยสายเฉพาะในพื้นที่มีรั้วปิด และ VCA เตือนเรื่องสัญชาตญาณไล่ล่าของชิบะ
- โรคที่ VCA ระบุไว้ ได้แก่ สะบ้าเคลื่อน สะโพกเสื่อม โรคตา ผิวหนังภูมิแพ้ และต้อหิน ควรตรวจสุขภาพและคุมน้ำหนักสม่ำเสมอ
ชิบะเลี้ยงได้ในบ้านไทยถ้ามีเวลาพาออกกำลังทุกวัน หวีขนทุกสัปดาห์ และพร้อมฝึกด้วยความอดทน น้องตัวเล็กถึงกลาง สูงราว 13.5 ถึง 16.5 นิ้ว หนัก 17 ถึง 23 ปอนด์ ตามข้อมูลของ VCA Animal Hospitals แต่นิสัยเป็นตัวของตัวเองสูง สิ่งที่ทำให้คนเลี้ยงชิบะเหนื่อยคือความดื้อเงียบกับขนที่ปลิวทั้งบ้านช่วงเปลี่ยนฤดู ส่วนราคาค่าตัวและการเช็กประกาศ อ่านแยกไว้ที่ ชิบะราคาเท่าไหร่
ชิบะเป็นหมาแบบไหน ก่อนตัดสินใจรับมาเลี้ยง
VCA บรรยายชิบะว่าฉลาด เป็นตัวของตัวเอง มั่นใจ และสะอาดแบบแมว ส่วน AKC เสริมว่ากับคนในบ้านจะผูกพันและซื่อสัตย์ แต่ระแวงคนแปลกหน้า จึงเป็นหมาเฝ้าบ้านที่ดี และอาจดูเย็นชากับแขก
ข้อมูลสองแหล่งนี้ตรงกันในเรื่องที่เจ้าของใหม่ควรอ่านก่อนรับน้องกลับบ้าน
- ฝึกยากกว่าที่ขนาดตัวบอก เพราะน้องแข็งข้อและต้องการความสม่ำเสมอ
- AKC ไม่แนะนำสำหรับคนที่ไม่มีเวลาออกกำลังและให้ความสนใจ
- เด็กเล็กไม่ค่อยเหมาะ VCA และ AKC เห็นตรงกันว่าควรเป็นเด็กโตที่รู้จักเคารพสุนัข
- VCA ระบุว่าน้องอาจเลือกเพื่อนต่างสัตว์เพราะสัญชาตญาณไล่ล่าและความเป็นตัวของตัวเอง
ถ้าบ้านมีเด็กอนุบาล หรือคนในบ้านต้องการหมาที่ตอบรับทุกคำสั่งทันที ชิบะอาจไม่ใช่พันธุ์ที่เหมาะ
ออกกำลังกายและกิจกรรมให้สมอง
VCA ระบุว่าชิบะมีพลังงานระดับปานกลางแต่ต้องออกกำลังและใช้สมองทุกวัน AKC ใช้คำที่หนักกว่า คือต้องการทั้งกิจกรรมทางกายและทางสมองมาก ทั้งสองไม่ได้ระบุจำนวนนาทีที่แน่นอน ผมจึงไม่ขอเดาตัวเลข
สิ่งที่ VCA บอกชัดคือถ้าไม่ได้ใช้พลังงาน น้องจะเบื่อ และพฤติกรรมหนีออกจากบ้านจะตามมา ชิบะที่นอนเฉยทั้งวันแล้วเห่า คุ้ย หรือแทะของ มักส่งสัญญาณนี้
กิจกรรมที่ช่วยได้ในบ้านไทยมีดังนี้
- เดินเช้าหรือเย็นที่อากาศไม่ร้อน ให้น้องได้ดมตามทาง เพราะการดมเป็นงานของสมอง
- เกมหาขนมที่ซ่อนไว้ในบ้านหรือในของเล่นที่ใส่ขนมได้
- ฝึกคำสั่งสั้น ๆ วันละหลายรอบ แทนที่จะฝึกยาวรอบเดียว
- พาไปเข้าสังคมกับคนและสุนัขที่คุ้นเคยเป็นระยะ
อากาศร้อนต้องปรับเวลาเดิน ถ้าน้องหอบหนักหลังออกกำลัง ให้ดู หมาเป็นลมแดด ปฐมพยาบาลยังไง และแนวทางหน้าร้อนที่ ดูแลสัตว์เลี้ยงหน้าร้อน

สายจูงและรั้ว เพราะชิบะไม่ควรอยู่นอกสายโดยไม่มีรั้ว
AKC ระบุตรงว่าชิบะควรอยู่นอกสายจูงเฉพาะในพื้นที่มีรั้วหรือล้อมปิด VCA เสริมว่าสัญชาตญาณไล่ล่ากับความเป็นตัวของตัวเองเพิ่มความเสี่ยงเกิดอุบัติเหตุและหลุดหนี ต่อให้เรียกแล้วน้องหันมาดูในบ้าน นอกบ้านที่มีแมว นก หรือมอเตอร์ไซค์วิ่งผ่าน น้องอาจตัดสินใจเองในครึ่งวินาที
แนวทางที่ปลอดภัย
- ใช้สายจูงยาวคงที่ตอนเดินถนน
- ตรวจรั้วบ้านให้ไม่มีช่องที่หัวลอด และไม่มีจุดที่น้องปีนหรือขุดได้
- ติดป้ายชื่อและเบอร์ติดต่อที่ปลอกคอเสมอ
- ถ้าอยากฝึกสายหย่อน ดูขั้นตอนที่ วิธีฝึกหมาเดินสายจูง
ฝึกชิบะ ให้เลือกวิธีรางวัลและอย่าบังคับ
AKC ชี้ว่าชิบะฉลาดจึงเรียนรู้ได้ แต่ความแข็งข้อทำให้การฝึกน่าเบื่อสำหรับเจ้าของ แนะนำวิธีใช้ขนมและรางวัล พร้อมเริ่มเข้าสังคมและเรียนคลาสลูกสุนัขตั้งแต่เล็ก VCA ก็บอกว่าต้องสม่ำเสมอ ไม่เช่นนั้นน้องจะลองขอบเขตและเรียกกลับยาก
หลักปฏิบัติที่อ่านต่อจากสองแหล่งนี้
- ฝึกรอบสั้น เลิกก่อนน้องเบื่อ
- รางวัลต้องน่าสนใจพอ ถ้าน้องไม่สนใจขนมธรรมดา ลองเปลี่ยนชนิด
- ทุกคนในบ้านใช้คำสั่งและกติกาเดียวกัน ไม่เช่นนั้นน้องจะเลือกฟังคนที่ปล่อยหย่อน
- ไม่ลงโทษแรง ๆ เพราะสุนัขที่ถูกบังคับมักยิ่งต่อต้าน (ข้อนี้เป็นข้อสังเกตของผม ไม่ได้มาจากสองแหล่งนั้น)
ฝึกขับถ่ายและนิสัยในบ้านตามขั้นที่ สอนหมาฉี่ให้เป็นที่ ซึ่งใช้หลักรางวัลเดียวกัน
ขนสองชั้น หวีสัปดาห์ละครั้งและห้ามโกนหน้าร้อน
VCA ให้ระดับการดูแลขนต่ำถึงปานกลาง และระดับการผลัดขนปานกลาง ขนหลุดหนักเมื่อเปลี่ยนฤดู AKC ว่าขนไม่พันกันง่าย จึงหวีไม่ต้องบ่อยเพื่อกันพัน แต่หวีสม่ำเสมอช่วยลดขนที่ตกในบ้าน
- หวีสัปดาห์ละครั้งตามที่ VCA แนะนำ และเพิ่มความถี่ช่วงขนหลุดหนัก
- อาบน้ำเมื่อจำเป็น เพราะ VCA ระบุว่าขนสะอาดค่อนข้างเร็ว
- AKC ว่าเป่าลมช่วยไล่ขนหลุด ฝุ่น และเศษต่าง ๆ ได้
- ตัดเล็บและเช็ดหูสม่ำเสมอ AKC บอกว่าชิบะมักตัดเล็บยาก ถ้าน้องไม่ยอม ให้ใช้บริการตัดเล็บมืออาชีพ และดูวิธีที่ ตัดเล็บหมาไม่ให้โดนเลือด
คำถามที่เจ้าของในไทยถามบ่อยคือโกนขนให้สั้นหน้าร้อนดีไหม AKC ตอบว่าไม่ควร ขนชั้นในดักอากาศช่วยคุมอุณหภูมิ และขนชั้นนอกกันแดดกับแมลง การโกนอาจทำให้น้องร้อนกว่าเดิม และขนที่งอกใหม่อาจเป็นหย่อมหรือเปลี่ยนเนื้อสีได้ AKC อธิบายว่าสุนัขระบายความร้อนผ่านการหอบและการขยายหลอดเลือดที่หูกับใบหน้า ไม่ได้อาศัยการเปิดขนให้ผิวสัมผัสอากาศ
ถ้าจะใช้แทนการโกน ให้หวีเอาขนตายออก ห้องแอร์ น้ำสะอาด และเลี่ยงเดินแดดจ้า วิธีหวีที่ถูกอยู่ใน วิธีหวีขนหมา

โรคที่ต้องรู้จัก และสิ่งที่ตรวจได้ก่อน
VCA ระบุว่าชิบะโดยรวมแข็งแรง แต่มีแนวโน้มเป็นโรคกระดูกและข้อกับโรคตาทางกรรมพันธุ์ รายการที่หน้าเดียวกันกล่าวถึงมีดังนี้
| โรค | อธิบายสั้น ๆ |
|---|---|
| สะบ้าเคลื่อน (patellar luxation) | กระดูกสะบ้าหลุดออกจากตำแหน่ง น้องอาจเดินกะเผลก |
| สะโพกเสื่อม (hip dysplasia) | ข้อสะโพกพัฒนาผิดปกติ |
| แกงกลิโอซิโดซิส (gangliosidosis) | โรคกรรมพันธุ์ที่เกี่ยวกับการสะสมสารในเซลล์ |
| ผิวหนังอักเสบจากภูมิแพ้ (atopic dermatitis) | คัน เกา เลียตัว |
| ต้อหิน (glaucoma) | ความดันในตาสูง เป็นโรคตาที่ต้องรีบพบสัตวแพทย์ |
VCA เน้นว่ารายการนี้ไม่ครบทุกโรค และสุนัขแต่ละตัวต่างกัน แนวป้องกันที่ระบุคือตรวจสุขภาพสม่ำเสมอ ตรวจตา และคุมน้ำหนัก
ถ้าน้องเดินกะเผลก ดู หมาเดินกะเผลก เกิดจากอะไร และถ้าตาแดง ตาแฉะ หรือขยี้ตาบ่อย ควรพบสัตวแพทย์ ไม่ควรรอให้หายเอง
ตารางดูแลชิบะรายสัปดาห์ (ตัวอย่างที่ปรับใช้ได้)
ตารางนี้เป็นตัวอย่างที่ผมเรียบเรียงจากหลักของ VCA และ AKC ไม่ใช่ตารางจากสถาบันใด ปรับตามอายุและสุขภาพน้องได้
| สิ่งที่ทำ | บ่อยแค่ไหน |
|---|---|
| เดินและดมเช้าหรือเย็น | ทุกวัน |
| ฝึกคำสั่งสั้น ๆ หรือเกมหาขนม | ทุกวัน |
| หวีขน | อย่างน้อยสัปดาห์ละครั้ง เพิ่มช่วงขนหลุดหนัก |
| ตรวจหูและเล็บ | ทุกสัปดาห์ ตัดเมื่อยาว |
| ชั่งน้ำหนักหรือจับดูซี่โครง | เดือนละครั้ง |
| ตรวจสุขภาพกับสัตวแพทย์ | อย่างน้อยปีละครั้ง |
อาหารและน้ำหนักควรถามสัตวแพทย์ที่ดูแลน้อง เพราะแต่ละตัวต้องการไม่เท่ากัน และเรื่องวัคซีนหรือโรคเฉพาะตัวให้สอบถามสัตวแพทย์โดยตรง
คำถามที่พบบ่อย
ชิบะเลี้ยงในคอนโดได้ไหม
VCA ระบุว่าชิบะปรับตัวกับที่อยู่ขนาดเล็กได้ถ้าได้ออกกำลังเพียงพอ ข้อที่ต้องเช็กเพิ่มคือกฎของนิติบุคคลเรื่องสุนัขที่เห่าเสียงดัง เพราะ AKC บันทึกว่าชิบะเป็นสายพันธุ์ที่ส่งเสียงเก่ง
ชิบะเหมาะกับมือใหม่ไหม
ทั้ง VCA และ AKC ชี้ไปทางเจ้าของที่มีประสบการณ์หรือมั่นใจในการฝึก เพราะน้องฉลาดแต่ตัดสินใจเอง มือใหม่เลี้ยงได้ถ้ายอมไปเรียนคลาสลูกสุนัขและให้เวลากับการฝึกสม่ำเสมอ
ชิบะเข้ากับเด็กและสัตว์เลี้ยงตัวอื่นได้หรือเปล่า
VCA แนะนำให้อยู่กับเด็กโตที่เข้าใจการเคารพพื้นที่ของสุนัข ส่วนสัตว์เลี้ยงตัวอื่น น้องอาจเลือกเพื่อนเพราะสัญชาตญาณไล่ล่า ควรค่อย ๆ แนะนำและดูแลตอนอยู่ด้วยกัน
แหล่งอ้างอิง
- Shiba Inu | VCA Animal Hospitals
- Is the Shiba Inu a Good Fit for You? | American Kennel Club (AKC)
- Is It OK to Shave Your Dog's Coat in Summer? | American Kennel Club (AKC)





