หมาใบหูบวมเป็นก้อน คืออะไร สาเหตุ วิธีรักษา และการดูแลหลังรักษา

ใบหูสุนัขที่บวมเป็นก้อนนุ่มคล้ายหมอนมักเป็นก้อนเลือดที่ใบหู หรือ aural hematoma คือเลือดไปคั่งอยู่ระหว่างผิวหนังกับกระดูกอ่อนของใบหู ส่วนใหญ่เกิดเพราะน้องเกาหรือสะบัดหัวแรงจากปัญหาในช่องหู ควรพาไปหาสัตวแพทย์เร็ว เพราะนอกจากเจ็บมากแล้ว ถ้าปล่อยไว้ใบหูแข็งและผิดรูปถาวรได้

ก้อนเลือดที่ใบหูคืออะไร

VCA อธิบายว่าเป็นกระเป๋าเลือด (ทั้งเลือดสดและลิ่มเลือด) ในใบหู ใบหูจึงหนาและฟู ก้อนอาจกินทั้งใบหรือเฉพาะบางส่วน ACVS เรียกอีกชื่อว่า "boxer ear" และระบุว่าระยะแรกก้อนนุ่ม มีน้ำอยู่ภายในและอุ่น เห็นชัดที่ด้านในของใบหู

เกิดจากอะไร

ทั้ง VCA และ ACVS ตรงกันว่าสาเหตุมักเป็นแรงกระทำต่อใบหู

• เกาหรือสะบัดหัวแรงจนเส้นเลือดเล็กๆ ใต้ผิวหนังแตก เลือดไปคั่งระหว่างผิวหนังกับกระดูกอ่อน
• ปัญหาในช่องหู เช่น หูอักเสบ ภูมิแพ้ แผลกัด หรือไร ACVS ระบุว่าสัตว์ส่วนใหญ่ที่เป็นก้อนเลือดมีการติดเชื้อร่วมด้วย โดยเฉพาะสุนัขที่หูชั้นนอกอักเสบเรื้อรัง
• สิ่งแปลกปลอมในช่องหู เช่น เห็บหรือเศษหญ้า ซึ่งอาจหลุดออกไปก่อนก้อนจะเกิด
• ความผิดปกติของการแข็งตัวของเลือด หรือหลอดเลือดเปราะ เช่นในโรคคุชชิง ซึ่งทำให้เกิดก้อนได้แม้ไม่มีแผล

ถ้ากลัวว่าไรหูเป็นต้นเหตุ ดู แมวเป็นไรหู ส่วนเรื่องสาเหตุของการเกาหูในรายละเอียด อ่านเพิ่มใน หมาเกาหูเกิดจากอะไร และวิธีรับมือหูเหม็นหูอักเสบใน หมาหูเป็นขี้เหม็น

อาการที่เจ้าของเห็น

• ใบหูหนา ฟู นุ่มเหมือนบวมน้ำ บางตัวบวมทั้งใบ
• จับแล้วเจ็บ น้องสะบัดหัวหรือเอียงหัวข้างที่เป็น
• เกาหูหรือสะบัดหัวมากก่อนหน้านั้น
• มีกลิ่นหรือขี้หูผิดปกติถ้ามีหูอักเสบร่วม

ระยะเรื้อรัง ACVS บอกว่าแผลเป็นหนาตัวขึ้นจนใบหูบิดงอเป็น "cauliflower contracture" หรือรูปทรงเหมือนดอกกะหล่ำ

หมอวินิจฉัยและรักษาอย่างไร

ACVS ระบุว่ามักเจาะดูดด้วยเข็มเล็กและตรวจเซลล์ แล้วตรวจหาต้นเหตุ เช่น ป้ายขี้หู ทดสอบภูมิแพ้ หรือตรวจฮอร์โมน ในการรักษา เป้าหมายคือเอาเลือดออก กันไม่ให้กลับมา และรักษารูปใบหูให้ใกล้เดิมที่สุด

ผ่าตัด

VCA เล่าว่าการผ่าตัดเร็วและได้ผล เทคนิคต่างกัน แต่โดยทั่วไปมีสามขั้นตอน

1. เอาเลือดออก ผ่าแผลเล็กหรือเปิดก้อนทั้งหมด บางครั้งใส่ท่อระบายแล้วเย็บยึด
2. ปิดช่องว่าง เย็บทะลุใบหูเพื่อให้ผิวหนังสองด้านแนบกับกระดูกอ่อน
3. ประคองใบหู ใช้ผ้าพันหรือพันแนบศีรษะเพื่อลดการสะบัด

แบบไม่ผ่าตัด

VCA ระบุทางเลือกคือดูดเลือดออกแล้วฉีดสเตียรอยด์เข้าไปในก้อน ซึ่งมักต้องดูดซ้ำและเจอหมอหลายครั้ง และใช้เวลาแก้ปัญหานานกว่าการผ่าตัด หรือใช้สเตียรอยด์แบบกินเดี่ยวๆ ตามขนาดและตำแหน่งของก้อน ซึ่งยังอาจต้องดูดซ้ำ

ถ้าเลือกวิธีไหน การรักษาต้นเหตุต้องมาควบคู่กัน ACVS แนะนำให้ปรึกษาศัลยแพทย์ตั้งแต่เนิ่นๆ ก่อนที่ใบหูจะมีการเปลี่ยนแปลงแบบเรื้อรัง

ช่วงฟื้นตัว

VCA ให้ช่วงเวลาไว้ดังนี้

• ท่อระบายหรือผ้าพัน มักเอาออกใน 3 ถึง 14 วัน
• รูระบายอาจปล่อยให้หายเอง
• ไหมตัดราว 2 สัปดาห์ถ้าหูหายดี ในรายรุนแรงบางเส้นอยู่ต่ออีกถึง 2 สัปดาห์
• น้ำเหลืองที่ซึมจากแผลก่อนปิดสามารถเช็ดด้วยสบู่อ่อน
• ถ้ามีติดเชื้อ ต้องใช้ยาและตรวจช่องหูซ้ำเพื่อให้แน่ใจว่าหายแล้ว

ACVS เพิ่มว่าผ้าพันช่วยลดบวม ลดน้ำเหลือง ป้องกันการบาดเจ็บซ้ำ และกันติดเชื้อ แต่แผลผ่าตัดก็ติดเชื้อได้ถ้าดูแลไม่ดี ระหว่างนั้นให้ปฏิบัติตามหมอเรื่องปลอกกันเลียและการนัดตรวจซ้ำ

ถ้าไม่รักษา

VCA ระบุว่าเลือดอาจค่อยๆ ถูกดูดซึม แต่ระหว่างนั้นการอักเสบทำลายเนื้อเยื่อรอบข้าง ใบหูผิดรูปเป็นทรงดอกกะหล่ำ จนปิดช่องหูและทำให้ทำความสะอาดหูยาก ACVS เพิ่มความเสี่ยงของภาวะเนื้อเยื่อใบหูตาย (pinna necrosis) และการเป็นซ้ำ

ป้องกันไม่ให้กลับมา

ACVS ย้ำว่าการจัดการสิ่งระคายเคืองที่หูอย่างรวดเร็วคือวิธีป้องกันหลัก ถ้าเห็นน้องเกาหูถี่ๆ ขี้หูเปลี่ยนสี กลิ่นเหม็น ให้พาไปตรวจก่อนจะสะบัดหัวจนเส้นเลือดแตก หลังหายแล้ว ให้ถามหมอเรื่องรอบการตรวจหูและวิธีเช็ดหูที่ปลอดภัย

พาไปหาหมอถ้า

• ใบหูบวมเป็นก้อนนุ่มหรือหนาขึ้นทั้งใบ
• สะบัดหัวหรือเกาหูไม่หยุด หรือเอียงหัว
• หูมีกลิ่นเหม็น มีหนอง หรือมีเลือดซึม
• หลังผ่าตัดแล้วแผลบวมแดง มีหนอง หรือน้องซึมไม่กิน

การรักษาควรเป็นไปตามที่สัตวแพทย์กำหนดเป็นรายตัว