ความงาม

หน้าบวมเกิดจากอะไร แยกบวมตอนเช้ากับบวมที่ต้องไปหาหมอ

| อ่าน 10 นาที

หน้าบวมเกิดจากอะไร แยกบวมตอนเช้ากับบวมที่ต้องไปหาหมอ

สรุปสั้นๆ

  • หน้าบวมที่เป็นแค่ตอนตื่นแล้วยุบเองในไม่กี่ชั่วโมงมักเกี่ยวกับการนอนทับหน้า แต่หน้าบวมที่มาเร็ว เจ็บ หรือมีไข้ ต้องคิดถึงการแพ้และการติดเชื้อก่อน
  • ถ้าหน้าบวมพร้อมหายใจลำบาก กลืนลำบาก ปากหรือคอบวม ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที
  • สาเหตุที่เจอบ่อยในแหล่งข้อมูลคือ แพ้ ติดเชื้อ (ไซนัส ฝีที่ฟัน ผิวหนังอักเสบ) ตากุ้งยิง บาดเจ็บ ยาบางชนิด และโรคของไต หัวใจ ตับ ไทรอยด์
  • วิธีที่บ้านที่แหล่งข้อมูลกล่าวถึงมีไม่มาก คือประคบเย็นเมื่อบวมจากการกระแทก และหนุนศีรษะให้สูง

หน้าบวมเกิดจากได้ตั้งแต่เรื่องเล็กอย่างนอนทับหน้า ไปจนถึงการแพ้ ติดเชื้อ และโรคของอวัยวะภายใน วิธีแยกเบื้องต้นคือดูว่าบวมมาเร็วหรือค่อยๆ เป็น เจ็บหรือไม่ มีไข้หรือหายใจลำบากไหม ถ้ามีอาการหายใจหรือกลืนลำบากร่วมด้วย ให้ไปห้องฉุกเฉินก่อนอ่านต่อ

บทความนี้เรียบเรียงจากหน้าข้อมูลทางการแพทย์ภาษาอังกฤษสามแหล่ง เรายังไม่พบหน้าภาษาไทยจากหน่วยงานสุขภาพที่เจาะเรื่องหน้าบวมโดยตรง จึงขอบอกตรงๆ ว่าเป็นข้อมูลภาพรวม ไม่ใช่การวินิจฉัย และไม่แทนคำตอบจากแพทย์

ตื่นมาหน้าบวม แล้วยุบเอง

Healthline ระบุว่าการตื่นมาพร้อมหน้าบวมอาจเกิดจากแรงกดที่หน้าขณะนอน ถ้าบวมแค่ช่วงเช้า ไม่เจ็บ ไม่มีไข้ และดูดีขึ้นเองในไม่กี่ชั่วโมง นี่เป็นรูปแบบที่ตรงกับคำอธิบายนี้ ส่วน UF Health แนะนำให้หนุนศีรษะสูงด้วยหมอนเพิ่มเพื่อช่วยลดอาการบวม

ผู้หญิงตื่นนอนบนหมอนหลายใบตอนเช้า

ที่ควรระวังคือการเหมารวม ถ้าหน้าบวมเช้าเกือบทุกวันและเริ่มบวมนานขึ้น หรือมีบวมที่ขา เท้า หรือเปลือกตาด้วย รูปแบบนี้ไม่เข้ากับคำอธิบายเรื่องนอนทับแล้ว ถ้าคุณมีปัญหาแค่ใต้ตาเป็นหลัก ลองอ่านถุงใต้ตา แก้ยังไง ซึ่งแยกบวมน้ำตอนเช้ากับถุงไขมันถาวรให้

สาเหตุที่แหล่งข้อมูลระบุไว้ แยกตามจังหวะที่เกิด

จังหวะที่เห็น สาเหตุที่แหล่งข้อมูลระบุ แหล่ง
ตื่นนอนแล้วบวม ยุบเอง แรงกดที่หน้าตอนนอน Healthline
บวมเร็วหลังกินยา ถูกแมลงกัด หรือสัมผัสสิ่งที่แพ้ แพ้ รวมถึงไข้ละอองฟาง ปฏิกิริยาต่อยา (UF Health ยกตัวอย่างแอสไพริน เพนิซิลลิน ซัลฟา) UF Health
บวมแดง เจ็บ มีไข้ ติดเชื้อ เช่น เซลลูไลติส ไซนัสอักเสบ ตากุ้งยิง ฝีที่ฟัน UF Health, Healthline
บวมหลังกระแทกหน้า หรือผ่าตัดบริเวณหัว จมูก กราม บาดเจ็บ จมูกหัก ผลหลังผ่าตัด UF Health, Healthline
บวมใต้ผิวหนังกะทันหัน แองจิโออีดีมา (angioedema) UF Health, Healthline
บวมที่อื่นร่วมด้วย หรือบวมไม่หาย โรคไต หัวใจ ตับ ไทรอยด์ ระดับอัลบูมินในเลือดต่ำ ยาบางกลุ่ม เกลือมากเกินไป MedlinePlus (บวมโดยรวม)
ตั้งครรภ์ ความดันขึ้นเร็ว ครรภ์เป็นพิษ Healthline

ข้อควรรู้เกี่ยวกับตารางนี้มีสองข้อ ข้อแรก MedlinePlus เขียนถึงอาการบวมทั่วร่างกาย ไม่ได้เจาะหน้า ข้อสองคือตารางบอกว่าแหล่งข้อมูลเชื่อมสาเหตุกับอาการอย่างไร ไม่ได้ช่วยให้คุณวินิจฉัยตัวเองได้ เพราะหลายสาเหตุหน้าตาคล้ายกัน

Healthline ยังกล่าวถึงภาวะขาดน้ำว่าอาจทำให้หน้าบวมในระยะแรก แต่เขียนไว้ว่างานวิจัยยังขัดแย้งกัน เราจึงไม่แนะนำให้ใช้เป็นข้ออ้างแทนการหาสาเหตุ

บวมแบบไหนต้องไปห้องฉุกเฉิน

UF Health ระบุว่าต้องรักษาฉุกเฉินเมื่อหน้าบวมจากแผลไฟไหม้หรือมีอาการหายใจลำบาก และระบุให้ระวังอาการบวมที่เกิดกะทันหัน เจ็บ หรือรุนแรง Healthline เพิ่มรายการที่เป็นสัญญาณของภาวะแพ้รุนแรง (anaphylaxis) ซึ่งต้องดูแลทันที ได้แก่

  • ปากและคอบวม
  • หายใจหรือกลืนลำบาก
  • ผื่นลมพิษ
  • ไอหรือหายใจมีเสียงวี้ด
  • เวียนหัวหรือหน้ามืด
  • ใจสั่นหรือหัวใจเต้นผิดจังหวะ
  • พูดไม่ชัด สับสน หรือกังวลผิดปกติ
  • ชีพจรอ่อน หรือความดันต่ำ

ถ้าคุณมีอาการเหล่านี้หลายข้อพร้อมกัน อย่ารอดูว่าจะดีขึ้นเอง ให้ติดต่อบริการแพทย์ฉุกเฉินหรือไปโรงพยาบาลที่ใกล้ที่สุด คนที่มีอุปกรณ์ฉีดยาแก้แพ้ที่แพทย์สั่งไว้ Healthline ระบุให้ใช้ทันทีเมื่อเกิดอาการ หญิงตั้งครรภ์ที่มีอาการเข้าข่ายครรภ์เป็นพิษก็ควรได้รับการดูแลทางการแพทย์ทันทีเช่นกัน

บวมที่ไม่ฉุกเฉิน แต่ไม่ควรปล่อยไว้

UF Health ให้ไปพบแพทย์เมื่อหน้าบวมนานและแย่ลงเรื่อยๆ หรือมีไข้ เจ็บ แดง ซึ่งบ่งว่าอาจติดเชื้อ Healthline ระบุว่าตากุ้งยิงส่วนใหญ่ดีขึ้นภายใน 1 สัปดาห์ และควรไปพบแพทย์ถ้ากุ้งยิงอยู่เกินราว 1 สัปดาห์ ส่วนไซนัสอักเสบมักดีขึ้นภายในราว 1 เดือน ถ้ายังไม่ดีก็ควรตรวจ

สำหรับผื่นที่หน้าซึ่งเกิดหลังใช้เครื่องสำอางหรือครีมใหม่ มีบทความของเราที่ลงรายละเอียดไว้แล้วในแพ้ครีม ผื่นแดงคันหลังทาหน้า และผิวหน้าแดง เกิดจากอะไร ซึ่งช่วยแยกอาการแดงออกจากอาการบวม

ทำอะไรเองได้ที่บ้าน และอะไรที่แหล่งข้อมูลไม่รองรับ

สิ่งที่แหล่งข้อมูลกล่าวถึงจริงมีไม่มาก

  1. ประคบเย็นเพื่อลดอาการบวมจากการบาดเจ็บ (UF Health)
  2. หนุนศีรษะให้สูงด้วยหมอนเพิ่ม (UF Health)
  3. ถ้าผื่นคัน ครีมไฮโดรคอร์ติโซนที่ซื้อได้เองและการประคบเย็นช่วยบรรเทาอาการคัน (Healthline) แต่ถ้าบวมจากแพ้ยา ให้หยุดยาที่ทำให้เกิดอาการและปรึกษาแพทย์
  4. หลีกเลี่ยงสิ่งที่เคยแพ้ และอ่านฉลากส่วนผสมก่อนใช้ผลิตภัณฑ์ใหม่ (Healthline)

เรื่องที่เราอ่านแล้วไม่เจอหลักฐานรองรับในสามแหล่งนี้คือการนวดหน้า ลูกกลิ้ง กัวซา หรืออาหารเสริมลดบวม ถ้าสนใจเรื่องเครื่องนวดหน้า เราสรุปผลงานวิจัยไว้ในเครื่องนวดหน้า ใช้ได้ผลจริงไหม แต่ไม่ควรใช้กับหน้าที่บวมแดง เจ็บ หรือสงสัยว่าติดเชื้อ เพราะอาจระคายเคืองซ้ำและทำให้เสียเวลาไปพบแพทย์

จดอะไรไว้ก่อนไปหาหมอ

ถ้าตัดสินใจไปพบแพทย์ การจดข้อมูลสั้นๆ ช่วยให้ตรวจหาสาเหตุได้เร็ว

  • เริ่มบวมเมื่อไหร่ ค่อยๆ บวมหรือบวมทันที
  • บวมทั้งหน้าหรือเป็นบางจุด เช่น รอบตา กราม แก้ม
  • มีไข้ เจ็บ แดง หรือคัดจมูกร่วมด้วยไหม
  • ใช้ยา อาหารเสริม หรือผลิตภัณฑ์ใหม่ใน 1 ถึง 2 วันก่อนเริ่มบวมหรือเปล่า
  • ถ่ายรูปหน้าตอนบวมมากที่สุดไว้เปรียบเทียบ
ประคบเย็นที่แก้มเพื่อลดอาการบวมจากการกระแทก

ถ้าหน้าบวมโดยหาสาเหตุไม่เจอ บวมนานขึ้นเรื่อยๆ หรือบวมที่ขา เท้า และมือพร้อมกัน ให้ไปพบแพทย์ทั่วไปหรืออายุรแพทย์ก่อน เพราะ MedlinePlus ระบุว่าอาการบวมที่อธิบายไม่ได้ควรปรึกษาผู้ให้บริการทางการแพทย์ แพทย์ผิวหนังเหมาะเมื่อปัญหาอยู่ที่ผิวและผื่นเป็นหลัก

ถ้าสงสัยว่าบวมหลังใช้ผลิตภัณฑ์ใหม่ ให้หยุดตัวนั้นก่อนและพกบรรจุภัณฑ์ไปให้แพทย์ดูด้วย เพราะรายชื่อส่วนผสมช่วยให้หาตัวการได้เร็วขึ้น

คำถามที่พบบ่อย

หน้าบวมตอนเช้าทุกวัน ต้องกังวลไหม

ถ้ายุบเองภายในไม่กี่ชั่วโมงและไม่มีอาการอื่น Healthline ระบุว่าการนอนทับหน้าทำให้ตื่นมาหน้าบวมได้ แต่ถ้าบวมนานขึ้นเรื่อยๆ หรือบวมที่ขาและเท้าร่วมด้วย ควรให้แพทย์ตรวจหาสาเหตุ เพราะ MedlinePlus ให้ติดต่อแพทย์เมื่อมีอาการบวมที่อธิบายไม่ได้

กินเค็มทำให้หน้าบวมจริงไหม

MedlinePlus ระบุเกลือหรือโซเดียมมากเกินไปเป็นสาเหตุหนึ่งของอาการบวมโดยรวม แต่หน้าที่เราอ่านไม่ได้แยกว่าหน้าบวมจากเกลือกี่ชั่วโมงหรือต้องกินเท่าไร จึงยืนยันเป็นตัวเลขไม่ได้

ประคบเย็นช่วยหน้าบวมได้ทุกแบบไหม

UF Health แนะนำประคบเย็นสำหรับอาการบวมจากการบาดเจ็บ ไม่ได้ระบุว่าใช้กับการแพ้หรือการติดเชื้อ ถ้าบวมเพราะติดเชื้อหรือมีไข้ ประคบเย็นไม่ใช่การรักษา ให้พบแพทย์

แหล่งอ้างอิง

  1. Facial Swelling | UF Health (University of Florida Health)
  2. Facial Swelling or Puffy Face | Healthline
  3. Swelling | MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine)

อ่านเรื่องอื่นในหมวดความงาม

ข่าวสำคัญทันเวลา

ดูทั้งหมวดความงาม