วิธีทำแชมพูเองที่บ้านปลอดภัยไหม ข้อควรรู้ก่อนลงมือทำ

ทำแชมพูเองที่บ้านได้ แต่ส่วนที่ยากที่สุดไม่ใช่การผสมให้เกิดฟอง ส่วนที่ยากคือทำให้ขวดที่ใช้ทุกสัปดาห์ในห้องน้ำร้อนชื้นไม่กลายเป็นแหล่งเพาะเชื้อ สูตรจากอินเทอร์เน็ตส่วนใหญ่ไม่พูดถึงเรื่องนี้ เราจึงเริ่มจากข้อมูลของ FDA ก่อน แล้วค่อยดูว่าถ้าจะลงมือจริงควรทำอย่างไร และมีวิธีที่ปลอดภัยกว่าไหมสำหรับคนที่แค่อยากได้แชมพูที่เข้ากับหนังศีรษะของตัวเอง

แชมพูมีหน้าที่อะไรกันแน่

American Academy of Dermatology (AAD) อธิบายว่าแชมพูช่วยล้างผลิตภัณฑ์สะสม เซลล์ผิวเก่า และน้ำมันส่วนเกินออก และแนะนำให้ใส่ที่หนังศีรษะ ไม่ต้องใส่ตลอดความยาวผม เพื่อไม่ให้ผมแห้งเกิน หน้าที่หลักจึงเป็นการทำความสะอาด ไม่ใช่การบำรุงให้ผมงามขึ้นเอง ครีมนวดต่างหากที่ทำให้ผมชุ่มชื้นและหวีง่าย

นี่แปลว่าแชมพูที่ดีสำหรับคุณคือตัวที่ล้างได้พอดีกับหนังศีรษะของคุณ ถ้าอยากรู้ว่าหนังศีรษะแบบไหนเหมาะกับแชมพูแบบไหน อ่านต่อใน แชมพู เลือกจากหนังศีรษะก่อนเส้นผม

ความเสี่ยงของแชมพูทำเองคือเชื้อ ไม่ใช่สูตร

FDA ระบุว่าผลิตภัณฑ์เครื่องสำอางปนเปื้อนเชื้อได้หลายทาง ทางหนึ่งคือ "ระบบสารกันเสียที่ไม่มีประสิทธิภาพ" โดยเฉพาะเมื่อส่วนผสมเอื้อต่อการเติบโตของจุลินทรีย์ FDA ยังระบุว่าการปนเปื้อนเชื้อเป็นเหตุผลที่พบบ่อยของการเรียกคืนเครื่องสำอาง และแม้อันตรายจะไม่ค่อยเกิด แต่ก็ร้ายแรงได้ โดยยกตัวอย่างผลิตภัณฑ์ที่เคยทำให้ติดเชื้อรุนแรง เช่น หมึกสัก เครื่องสำอางรอบดวงตา โลชั่น และน้ำยาบ้วนปากที่ใช้ในโรงพยาบาล

สิ่งที่ควรรู้จากข้อมูลนี้ มีสามข้อ

1. สารกันเสียมีหน้าที่ยับยั้งการเจริญของเชื้อในผลิตภัณฑ์ เมื่อไม่มีสารกันเสียที่ผ่านการทดสอบ ผลิตภัณฑ์จะไม่มีกลไกนั้น
2. การเติมน้ำลงในผลิตภัณฑ์ทำให้สารกันเสียเจือจาง FDA ยกตัวอย่างเรื่องการเติมน้ำหรือน้ำลายในมาสคาร่า แต่หลักการเดียวกันใช้ได้กับการเติมน้ำเพื่อให้แชมพูเบาลง
3. ความร้อนและความชื้นเร่งการเติบโตของเชื้อ และสารกันเสียเสื่อมลงได้ตามเวลา ห้องน้ำจึงเป็นที่เก็บที่ไม่ดีนัก

FDA ไม่ได้เขียนถึงแชมพูทำเองโดยตรงในหน้านี้ แต่หลักการเรื่องน้ำ สารกันเสีย และความร้อนใช้กับผลิตภัณฑ์ใดก็ตามที่มีน้ำเป็นส่วนผสมได้

ผลิตภัณฑ์ที่ซื้อมา มีอะไรที่ทำเองไม่มี

FDA ระบุว่าไม่มีกฎหมายสหรัฐกำหนดอายุการเก็บของเครื่องสำอาง ผู้ผลิตรับผิดชอบความปลอดภัยของผลิตภัณฑ์ และถือว่าการกำหนดอายุเก็บเป็นส่วนหนึ่งของหน้าที่นั้น ข้อนี้ชี้ให้เห็นว่าแชมพูทำเองไม่มีใครรับประกันอายุเก็บให้ คุณต้องตัดสินเองทุกครั้งที่เปิดขวด

FDA อธิบายว่า shelf life คือช่วงเวลาที่ผลิตภัณฑ์ยังดูและใช้งานได้ตามที่คาด และยังปลอดภัย และอายุนี้ขึ้นกับชนิดผลิตภัณฑ์ วิธีใช้ และการเก็บรักษา ผลิตภัณฑ์ที่ซื้อมาผ่านขั้นตอนกำหนดเรื่องนี้จากผู้ผลิตแล้ว ส่วนของที่ทำเองไม่มีตัวเลขอ้างอิงเลย

ถ้ายังอยากทำ ให้ทำแบบระวังที่สุด

ข้อแนะนำต่อไปนี้ปรับจากหลักของ FDA เรื่องการเก็บและสุขอนามัย ไม่ใช่สูตรที่รับรองความปลอดภัย

1. ทำล็อตเล็กที่ใช้หมดภายในเวลาสั้น ๆ อย่าทำครั้งละหลายขวด
2. ล้างภาชนะและอุปกรณ์ผสมให้สะอาดก่อนใช้ทุกครั้ง FDA แนะนำให้รักษาความสะอาดของภาชนะและอุปกรณ์ทาผลิตภัณฑ์
3. ไม่เติมน้ำเพิ่มเมื่อผลิตภัณฑ์เริ่มข้น เพราะน้ำทำให้สารกันเสียเจือจาง
4. เก็บให้พ้นความร้อนและแสงแดด FDA ระบุว่าความร้อนเร่งการเสื่อมของสารกันเสียและการเติบโตของเชื้อ
5. ไม่แบ่งให้คนอื่นใช้ FDA เตือนว่าการใช้ผลิตภัณฑ์ร่วมกันอาจแชร์เชื้อด้วย
6. ทิ้งทันทีเมื่อสี กลิ่น หรือเนื้อเปลี่ยน หรือเมื่อส่วนผสมแยกชั้น FDA ระบุว่าสิ่งเหล่านี้เป็นสัญญาณว่าผลิตภัณฑ์เสื่อมสภาพ

ถ้าหนังศีรษะเริ่มคัน แสบ หรือเป็นผื่นหลังใช้ ให้หยุดทันที อาการคันมีหลายสาเหตุ AAD ลิสต์ไว้ 10 ข้อ หนึ่งในนั้นคือปฏิกิริยาต่อผลิตภัณฑ์ผม และแนะนำให้พบแพทย์ผิวหนังถ้าบอกไม่ได้ว่าอะไรเป็นต้นเหตุ

ทางเลือกที่ไม่ต้องเสี่ยงทำเอง

คนส่วนใหญ่ที่ค้นหาวิธีทำแชมพูอยากได้อย่างใดอย่างหนึ่ง คือแชมพูอ่อนโยนขึ้น ประหยัดขึ้น หรือรู้ว่าส่วนผสมมีอะไร ความต้องการเหล่านี้ตอบได้ด้วยวิธีที่ไม่ต้องคิดสูตรเอง

• ปรับวิธีสระ ใช้แชมพูที่หนังศีรษะเป็นหลัก ดูขั้นตอนใน วิธีสระผมที่ถูกต้อง
• ปรับความถี่ AAD ระบุว่าผมตรงที่หนังศีรษะมันอาจสระทุกวัน ส่วนผมแห้ง หยิก หรือหนาสระอย่างน้อยทุก 2 ถึง 3 สัปดาห์ตามที่จำเป็น ดูตารางเต็มได้ใน วิธีดูแลหนังศีรษะ
• อ่านรายการส่วนผสมบนฉลากของแชมพูที่ซื้อ ซึ่งบอกได้ว่ามีอะไรอยู่
• ถ้าอยากลงมือทำอะไรเองจริง ๆ ดูเรื่องทรีตเมนต์ผมใน ทรีตเมนต์ผมทำเอง แต่หลักเรื่องความสะอาดและการทิ้งเมื่อผลิตภัณฑ์เปลี่ยนสภาพยังใช้เหมือนกัน

เช็กก่อนตัดสินใจทำ

คำถาม	ถ้าตอบว่าใช่
แชมพูที่ใช้อยู่ทำให้คัน แสบ หรือแห้งจนทนไม่ได้	ลองเปลี่ยนวิธีสระและความถี่ก่อน แล้วค่อยหาตัวใหม่ที่ซื้อมา ถ้ายังไม่ดีขึ้นให้พบแพทย์ผิวหนัง
อยากได้ของที่เก็บนาน ๆ ได้	ไม่ควรทำเอง เพราะไม่มีสารกันเสียที่ผ่านการทดสอบ
อยากทำแค่ครั้งเดียวเพื่อลอง	ทำล็อตเล็ก ใช้ให้หมดเร็ว ทิ้งเมื่อสีกลิ่นเปลี่ยน
มีเด็ก หรือคนผิวแพ้ง่ายใช้ร่วมด้วย	เลือกผลิตภัณฑ์ที่ซื้อมาจะง่ายกว่า