ผ้าห่มเด็กแรกเกิด เลือกแบบไหน ห่อตัว ห่มนอน หรือใช้ถุงนอนแทน

ผ้าห่มเด็กแรกเกิดที่ใช้ตอนนอน ควรเลือกแบบบาง ระบายอากาศดี หรือเปลี่ยนไปใช้ถุงนอนเด็กแทนผ้าห่มหลวม สถาบันกุมารแพทย์แห่งสหรัฐอเมริกา (AAP) แนะนำว่าไม่ควรมีผ้าห่มหลวมในที่นอนทารก และถ้ากลัวลูกหนาวให้ใส่เสื้อหลายชั้นหรือใช้ผ้าห่มแบบสวมใส่ ส่วน NHS ของอังกฤษยอมให้ใช้ผ้าห่มได้ถ้าจัดถูกวิธี คือเป็นผ้าฝ้ายเนื้อตาข่าย วางลูกให้เท้าชิดปลายเตียง และเหน็บผ้าให้แน่นไม่สูงเกินไหล่

ของขวัญรับขวัญเด็กแรกเกิดในบ้านเรามักมีผ้าห่มมาหลายผืน ทั้งผ้าขนหนูนุ่ม ๆ ผ้าห่มลายการ์ตูน และผ้านวมเด็ก คำถามคือผืนไหนใช้ได้ ผืนไหนเก็บไว้ก่อน ด้านล่างแยกตามการใช้งานจริง

ผ้าห่มเด็กมีกี่แบบ ใช้ทำอะไร

คำว่าผ้าห่มเด็กครอบคลุมของหลายอย่างที่ใช้คนละงาน ตารางนี้ช่วยแยก

ประเภท	ลักษณะ	ใช้ทำอะไร	ใช้ตอนลูกนอนในเตียงได้ไหม
ผ้าห่อตัว (swaddle)	ผืนสี่เหลี่ยมบาง มักเป็นมัสลินหรือคอตตอน	ห่อตัวช่วงแรกเกิด	ได้ ถ้าห่อถูกวิธีและลูกยังไม่พลิกตัว
ถุงนอนเด็ก (sleep sack)	สวมแบบเสื้อแขนกุด ส่วนล่างเป็นถุง	ใช้แทนผ้าห่มตอนนอน	ได้ ทั้ง AAP และ NHS แนะนำ
ผ้าห่มฝ้ายเนื้อตาข่าย	ผ้าทอเป็นรูโปร่ง น้ำหนักเบา	ห่มตอนนอน	NHS ยอมให้ใช้ ถ้าจัดแบบเท้าชิดปลายเตียง
ผ้าห่มคลุมอุ้ม	ผืนเล็ก นุ่ม	คลุมตอนอุ้ม ปูให้นอนเล่นขณะมีคนดู	ไม่ควรทิ้งไว้ในเตียงตอนลูกหลับ
ผ้านวม ผ้าห่มหนา ผ้าขนฟู	หนา นุ่ม	ไม่เหมาะกับทารก	ไม่ได้

ผ้าห่อตัวเป็นอีกเรื่องหนึ่งที่มีขั้นตอนเฉพาะ อ่านได้ที่ ห่อตัวทารก

ทำไมผ้าห่มหลวมในเตียงถึงเป็นความเสี่ยง

AAP จัดผ้าห่มอยู่ในกลุ่มของนุ่มและผ้าหลวมที่ควรเอาออกจากที่นอนทารก ร่วมกับหมอน ผ้านวม ท็อปเปอร์ และผ้าปูที่ไม่ใช่แบบรัดมุม เพราะเพิ่มความเสี่ยงต่อการติด ขาดอากาศ หรือถูกรัด

NHS อธิบายเหตุผลของการวางลูกแบบเท้าชิดปลายเตียงว่า เมื่อลูกดิ้นไปมา ผ้าห่มจะไม่เลื่อนขึ้นมาคลุมหน้า เพราะลูกดิ้นได้แค่ขึ้นไปทางหัวเตียงซึ่งไม่มีผ้า ส่วนถุงนอนเด็ก NHS ระบุว่าช่วยลดความเสี่ยงโรคไหลตายในทารก (SIDS) เพราะทารกไม่สามารถมุดลงไปใต้ผ้าได้

อีกเหตุผลคือความร้อน AAP ระบุว่าการร้อนเกินเพิ่มความเสี่ยง SIDS และทารกต้องการเสื้อผ้าเพิ่มจากผู้ใหญ่แค่หนึ่งชั้นในสภาพแวดล้อมเดียวกัน ผ้าห่มหนาในห้องที่ร้อนอยู่แล้วจึงเป็นความเสี่ยงสองชั้น

ถ้าจะใช้ผ้าห่ม จัดตามแนวทาง NHS

บ้านที่เปิดแอร์เย็นและต้องการใช้ผ้าห่มจริง ๆ ทำตามนี้

1. เลือกผ้าฝ้ายเนื้อตาข่ายแบบบาง NHS ระบุว่าดีที่สุด เพราะให้ความอุ่นแต่อากาศผ่านได้
2. วางลูกนอนหงาย ให้เท้าชิดปลายเตียงหรือปลายเปล
3. ห่มผ้าไม่สูงเกินระดับไหล่
4. เหน็บขอบผ้าใต้ที่นอนให้แน่นทั้งสองข้าง
5. ไม่พับผ้าซ้อนสองชั้น เพราะทำให้ร้อนเกินไป
6. ไม่มีหมอน ตุ๊กตา หรือผ้าอื่นในเตียง

ถุงนอนเด็ก อ่านค่า tog

ถุงนอนเด็กส่วนใหญ่ระบุค่า tog ซึ่งบอกว่าให้ความอุ่นมากน้อยแค่ไหน NHS ให้ตารางเทียบกับอุณหภูมิห้องไว้แบบนี้

ค่า tog	อุณหภูมิห้องที่เหมาะ (NHS)	เทียบกับบ้านในไทย
0.5 tog	24-27°C	ห้องเปิดพัดลม หรือแอร์ตั้ง 25-27°C
1.0 tog	20-24°C	ห้องแอร์เย็นค่อนข้างมาก
2.5 tog	16-20°C	ใช้ไม่ค่อยได้ในไทย ยกเว้นพื้นที่สูงหน้าหนาว

ข้อสังเกตจากตาราง ห้องนอนในไทยส่วนใหญ่อยู่ในช่วง 0.5 tog หรือร้อนกว่านั้น ห้องที่ไม่เปิดแอร์และร้อนเกิน 27°C ถุงนอนอาจไม่จำเป็นเลย ให้ลูกใส่ชุดนอนบาง ๆ ชุดเดียวก็พอ

ถุงนอนต้องพอดีช่วงไหล่ NHS เตือนว่าถ้าคอเสื้อหรือรูแขนหลวม ศีรษะลูกอาจลื่นลงไปในถุงได้ และเมื่อใช้ถุงนอนแล้ว ไม่ต้องมีผ้าห่มอื่นในเตียงอีก

AAP ระบุว่าห้ามใช้ถุงนอน ผ้าห่อ หรือผ้าห่มแบบถ่วงน้ำหนัก ไม่ว่าจะวางบนตัวหรือใกล้ตัวลูก ถุงนอนบางยี่ห้อมีเม็ดถ่วงน้ำหนักและโฆษณาว่าช่วยให้หลับลึก ไม่ควรซื้อ

เรื่องไซซ์ ถุงนอนเด็กแบ่งตามช่วงอายุหรือน้ำหนัก เลือกให้ตรงกับตัวลูกตอนนี้ ไม่ควรซื้อใหญ่เผื่อโต เพราะช่วงไหล่ที่หลวมคือจุดเสี่ยงตามที่ NHS เตือนไว้ ทารกแรกเกิดตัวเล็กหรือคลอดก่อนกำหนดอาจยังใส่ไซซ์เล็กสุดไม่พอดี ช่วงนั้นใช้การห่อตัวหรือผ้าฝ้ายบางเหน็บแบบเท้าชิดปลายเตียงไปก่อน

อากาศร้อนแบบบ้านเรา ห่มเท่าไรพอ

AAP ให้แนวทางเรื่องการแต่งตัวทารกตามอุณหภูมิไว้ว่า ถ้าอากาศต่ำกว่าราว 24°C ทารกต้องการเสื้อผ้าหลายชั้น และใช้ถุงนอนเป็นชั้นเพิ่มได้ ถ้าร้อนกว่าราว 24°C ลดเหลือชั้นเดียวได้ หลักที่ใช้ได้ทุกอุณหภูมิคือใส่มากกว่าผู้ใหญ่ในห้องเดียวกันหนึ่งชั้น

วิธีเช็กว่าลูกร้อนหรือหนาว

• แตะหน้าอกหรือต้นคอด้านหลัง ตามที่ NHS แนะนำ อุ่นสบายคือพอดี
• ถ้าเหงื่อออก ผมเปียก หน้าแดง หน้าอกร้อน ให้ถอดผ้าออกหนึ่งชั้น AAP ระบุว่าเป็นสัญญาณของการร้อนเกิน
• มือเท้าเย็นไม่ได้บอกว่าหนาว ไม่ต้องดูจากตรงนั้น
• ไม่ใส่หมวกให้ลูกในบ้านหลังกลับจากโรงพยาบาล ตามที่ AAP แนะนำ

ทารกที่ร้อนเกินบ่อย ๆ มักมีผื่นแดงเม็ดเล็กตามคอ หลัง และข้อพับ ดูวิธีดูแลได้ที่ ผื่นร้อนในทารก ส่วนการเลือกชุดนอนตามอากาศดูได้ที่ เสื้อผ้าเด็กแรกเกิด

ผ้าห่มนอกบ้าน ในรถ และตอนใช้เป้อุ้ม

ผ้าห่มผืนเล็กมีประโยชน์มากตอนพาลูกออกนอกบ้าน แต่มีจุดที่ต้องระวังซึ่งต่างจากในบ้าน

NHS แนะนำว่าเมื่อเข้ามาในอาคาร ขึ้นรถ ขึ้นรถเมล์หรือรถไฟ ให้ถอดหมวกและเสื้อผ้าชั้นที่เกินออกทันที แม้จะทำให้ลูกตื่นก็ตาม ในบ้านเรา สถานการณ์ที่เจอบ่อยคือห่มผ้าให้ลูกตอนเดินในห้างที่แอร์เย็น แล้วออกมาขึ้นรถที่จอดกลางแดด ผ้าห่มผืนเดียวกันนั้นทำให้ลูกร้อนจัดได้ในไม่กี่นาที

ข้อควรจำเมื่อออกนอกบ้าน

สถานการณ์	สิ่งที่ทำ
ขึ้นรถ	ถอดผ้าห่มและชั้นที่เกินออก ไม่ห่มทับสายคาร์ซีท
ถึงที่หมาย	NHS แนะนำให้นำลูกออกจากคาร์ซีทเมื่อถึงที่หมาย ไม่ปล่อยให้หลับในคาร์ซีทต่อ
ใช้เป้อุ้มหรือผ้าอุ้ม	NHS เตือนว่าอย่าให้เนื้อผ้าคลุมศีรษะลูก ผ้าห่มที่คลุมทับเป้ก็เช่นกัน
ในห้างหรือร้านที่แอร์เย็น	ใช้ผ้าบางคลุมตัว เปิดหน้าไว้เสมอ

ผ้าห่มที่ห่มทับตัวลูกในคาร์ซีทควรวางทับสายรัดหลังจากรัดเข็มขัดเรียบร้อยแล้ว ไม่ใช่ห่อตัวลูกก่อนแล้วรัดสายทับ เพราะผ้าที่อยู่ใต้สายทำให้สายหลวมเกินไป

เนื้อผ้าแบบไหนเหมาะกับทารก

แหล่งข้อมูลทางการแพทย์ระบุชัดเฉพาะผ้าฝ้ายเนื้อตาข่ายว่าดีที่สุดสำหรับผ้าห่มนอน เนื้อผ้าอื่นใช้หลักเดียวกันคือบาง เบา และระบายอากาศ ตารางนี้เป็นข้อสังเกตเชิงใช้งาน

เนื้อผ้า	ข้อดี	ข้อควรระวัง
ฝ้ายเนื้อตาข่าย	ระบายอากาศดี NHS ระบุว่าดีที่สุดสำหรับห่มนอน	หายากในไทย ลองหาในร้านของใช้เด็กนำเข้า
มัสลินฝ้าย	บาง แห้งเร็ว ใช้ห่อตัวได้	ผืนใหญ่ปล่อยหลวมในเตียงไม่ได้
ผ้าคอตตอนเนื้อเรียบ	หาง่าย ซักง่าย	เลือกแบบบาง ไม่ใช่ผ้าห่มนวม
ผ้าใยไผ่	นุ่ม ระบายอากาศ	ราคาสูง ยังต้องใช้แบบบาง
ผ้าขนหนู ผ้าฟลีซ ผ้าขนนุ่ม	นุ่มมือ	หนา เก็บความร้อน ไม่ควรใช้ห่มนอน

ก่อนใช้ผ้าใหม่ ให้ซักหนึ่งรอบด้วยผงซักฟอกที่ไม่มีน้ำหอม ตัดป้ายที่ระคายออก และเช็กว่าไม่มีด้ายลุ่ยยาวหรือพู่ห้อย AAP แนะนำให้หลีกเลี่ยงริบบิ้นและเชือกในเสื้อผ้าทารก ผ้าห่มที่มีพู่หรือเชือกก็ใช้หลักเดียวกัน

ซื้อกี่ผืน และของที่ไม่ต้องซื้อ

ทารกแรกเกิดไม่ต้องการผ้าห่มมาก รายการที่ใช้จริงสำหรับบ้านส่วนใหญ่

• ผ้าห่อตัวมัสลิน 3-4 ผืน ใช้ห่อตัวช่วงแรก คลุมตอนให้นม และปูรองนอนเล่น
• ถุงนอน 0.5 tog 2 ตัว ถ้าบ้านเปิดแอร์ เผื่อซัก
• ผ้าห่มฝ้ายบาง 1-2 ผืน สำหรับคลุมตอนอุ้มออกนอกบ้าน

ของที่ไม่จำเป็นต้องซื้อ หรือรับมาแล้วเก็บไว้ก่อน

• ผ้านวมเด็ก ชุดเครื่องนอนเด็กที่มีผ้านวมกับหมอน
• กันชนรอบเตียง ทั้ง AAP และ NHS ไม่แนะนำ
• ผ้าห่มหรือถุงนอนถ่วงน้ำหนัก
• หมอนหลุม หมอนกันสะดุ้ง

ผ้านวมที่ได้รับเป็นของขวัญ เก็บไว้ใช้ปูนอนเล่นบนพื้นตอนลูกตื่นและมีคนดู หรือเก็บไว้จนลูกเกินหนึ่งขวบแล้วค่อยปรึกษาแพทย์ว่าเริ่มใช้ได้เมื่อไร รายการของใช้จำเป็นสำหรับทารกแรกเกิดดูได้ที่ ของใช้เด็กแรกเกิด

สัญญาณที่ต้องพบแพทย์ทันที

คืนนี้ลองจัดแบบนี้

ดูอุณหภูมิห้องนอนก่อน ถ้าห้องร้อนกว่า 27°C ให้ลูกใส่ชุดนอนบางชุดเดียว ไม่ต้องห่ม ถ้าเปิดแอร์อยู่ในช่วง 24-27°C ใช้ถุงนอน 0.5 tog หรือผ้าฝ้ายบางเหน็บแบบเท้าชิดปลายเตียง แล้วแตะหน้าอกลูกตอนเข้านอนและกลางดึกสักครั้ง

ผ้าห่มผืนหนาที่ได้รับมา พับเก็บไว้ในตู้ก่อน ที่นอนที่ดีสำหรับทารกควรโล่ง มีแค่ผ้าปูรัดมุม ดูวิธีเลือกที่นอนให้เข้ากันได้ที่ ที่นอนเด็กอ่อน