สรุปสั้นๆ
- เลือกซื้อเฉพาะผลิตภัณฑ์ที่ฉลากมีเลขทะเบียน วอส. ในกรอบเครื่องหมาย อย. และอ่านฉลากให้ครบก่อนใช้
- ใช้เท่าที่จำเป็น ไม่ฉีดพ่นที่มีอาหารและใกล้เด็กอ่อน แมลงบินให้นำคนและสัตว์ออกจากห้อง แมลงคลานฉีดตามซอกมุมและใต้ตู้เท่านั้น
- ห้ามนำสารกำจัดศัตรูพืชในงานเกษตรมาใช้กำจัดแมลงในบ้าน
- เก็บในที่มืด ห่างเด็ก อาหาร สัตว์เลี้ยง เปลวไฟ และความร้อน อย่าเผากระป๋องสเปรย์
- ถ้ากลืนกิน ห้ามทำให้อาเจียน รีบพาไปพบแพทย์พร้อมภาชนะ ถ้าพบอันตรายจากผลิตภัณฑ์ แจ้งสายด่วน อย. 1556
สารเคมีกำจัดแมลงในบ้านใช้ให้ปลอดภัยได้ถ้าทำตามหลักของ อย. คือซื้อผลิตภัณฑ์ที่มีเลขทะเบียนบนฉลาก อ่านฉลากก่อนใช้ ฉีดพ่นเท่าที่จำเป็น ไม่ฉีดที่มีอาหารหรือใกล้เด็กอ่อน และเก็บให้พ้นมือเด็กกับสัตว์เลี้ยง ถ้ากลืนกินห้ามทำให้อาเจียน ให้พาไปพบแพทย์ทันทีพร้อมภาชนะ
บทความนี้เน้นวิธีใช้และเก็บให้ปลอดภัย ส่วนการเลือกวิธีกำจัดแมลงแต่ละชนิดดูใน กำจัดแมลงในบ้านแยกตามชนิด
ก่อนซื้อและก่อนเปิดฝา
อย. แนะนำให้ซื้อผลิตภัณฑ์ที่ฉลากมีเลขทะเบียน วอส. อยู่ในกรอบเครื่องหมาย อย. แล้วอ่านฉลากให้ครบ ทำตามคำแนะนำบนฉลากอย่างเคร่งครัด
ทำตามนี้ก่อนซื้อ ใช้เวลาไม่ถึง 2 นาที
- พลิกดูฉลากด้านหลัง หาเลขทะเบียนในกรอบ อย.
- อ่านวิธีใช้ คำเตือน และวิธีปฐมพยาบาล
- ดูว่าฉลากเขียนว่าใช้กับแมลงชนิดไหน

อย่านำสารกำจัดศัตรูพืชที่ใช้ในสวนหรือไร่มาฉีดในบ้าน อย. ระบุไว้ชัดว่าไม่ควรนำวัตถุอันตรายที่ใช้ทางการเกษตรมาใช้กำจัดแมลงในบ้าน
ฉีดพ่นให้ถูกชนิดแมลง
หน้าคำแนะนำของ อย. แยกวิธีตามชนิดแมลง
| แมลง | วิธีฉีด | ห้ามทำ |
|---|---|---|
| แมลงบิน เช่น ยุง | ให้คนและสัตว์ออกจากห้องก่อน | ฉีดทั้งที่มีคนหรือสัตว์เลี้ยงอยู่ในห้อง |
| แมลงคลาน เช่น แมลงสาบ มด | ฉีดตามซอกมุมและใต้ตู้เท่านั้น | ฉีดทั่วห้องหรือบนพื้นผิวที่ใช้วางอาหาร |
กฎร่วมสองข้อคือ ใช้เท่าที่จำเป็น และอย่าฉีดพ่นที่มีอาหารกับเด็กอ่อน ถ้าแมลงมีทางเข้าออกให้ปิด หรือเก็บอาหารให้มิดชิดก่อน ก็ลดความจำเป็นต้องฉีดลงได้ สำหรับแมลงสาบ เหยื่อวางในจุดเดียวเป็นทางเลือกที่ไม่ต้องฉีดพ่น ดู เหยื่อกำจัดแมลงสาบ ใช้ยังไง และ กำจัดแมลงสาบในครัว
เตรียมห้องก่อนฉีด
จาก Sanook ที่เผยแพร่ข่าวของ อย. ให้ทำตามนี้ ใช้เวลาราว 10 นาที
- พาเด็กและสัตว์เลี้ยงออกจากบริเวณที่จะใช้ผลิตภัณฑ์
- เก็บของเล่นออกจากพื้นที่นั้น
- เก็บอาหารให้มิดชิด
- ฉีดตามวิธีที่ฉลากบอก
- ปิดฝาให้สนิททุกครั้งหลังใช้ และเมื่อจะวางกระป๋องไว้ก่อน
- ล้างมือให้สะอาด
เด็กเสี่ยงเป็นพิเศษ เพราะเอามือเข้าปาก คลาน หรือเล่นบนพื้นที่เพิ่งฉีดได้ ข้อมูลนี้ Sanook อ้างจากถ้อยแถลงของ อย.

เก็บให้พ้นเด็ก
- เก็บในที่มืด ห่างเด็ก อาหาร สัตว์เลี้ยง เปลวไฟ และความร้อน
- เก็บให้พ้นมือเด็ก หรือเก็บในตู้ที่ล็อกได้
- เก็บในภาชนะเดิม อย่าถ่ายใส่ขวดอื่น
- สอนเด็กว่าผลิตภัณฑ์เหล่านี้อันตรายและห้ามจับ
ที่เก็บของใต้ซิงก์เป็นจุดที่เด็กเอื้อมถึงง่าย ถ้าจะจัดใหม่ดู จัดที่เก็บของใต้ซิงก์
ภาชนะหมดแล้ว ทิ้งยังไง
คำแนะนำของ อย. ระบุว่าภาชนะที่ใช้หมดแล้วห้ามทิ้งลงแหล่งน้ำ ห้ามเผา และควรแยกขยะก่อนทิ้ง กระป๋องสเปรย์และขวดยาฆ่าแมลงอยู่ในกลุ่มขยะอันตรายของครัวเรือน อ่านวิธีแยกต่อใน ขยะอันตรายในบ้านทิ้งยังไง
เมื่อมีอาการหลังใช้
ข้อมูลนี้ให้ความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัย อย. ระบุอาการจากสารกลุ่มไพรีทรอยด์ ซึ่งพบในผลิตภัณฑ์กำจัดยุงและแมลงสาบ ได้แก่ คลื่นไส้ ผื่นแดงคัน ผิวแสบร้อน จาม คัดจมูก ปวดศีรษะ เวียนศีรษะ อ่อนแรง และกล้ามเนื้อกระตุก การได้รับปริมาณมากทำให้หอบได้ คนเป็นหอบหืดจึงควรระวังเป็นพิเศษ
- ทำตามวิธีปฐมพยาบาลบนฉลาก
- ถ้ากลืนกิน ห้ามทำให้อาเจียน พาไปพบแพทย์ทันทีพร้อมภาชนะ
- ถ้าอาการไม่ดีขึ้น พบแพทย์และนำภาชนะไปด้วย
- ถ้าพบอันตรายจากผลิตภัณฑ์ แจ้งสายด่วน อย. 1556 หรือสอบถามที่สำนักงานสาธารณสุขจังหวัด
ที่ยุงชุกจนต้องฉีดบ่อย ลองดูก่อนว่าวิธีอื่นช่วยได้หรือไม่ใน กำจัดยุงในบ้านทีละชั้น
ทำและห้ามทำ
| ทำ | ห้ามทำ |
|---|---|
| ซื้อสินค้าที่ฉลากมีเลขทะเบียน วอส. ในกรอบ อย. | ใช้ยาฆ่าแมลงของสวนในบ้าน |
| อ่านฉลากแล้วทำตามอย่างเคร่งครัด | ฉีดที่มีอาหารหรือใกล้เด็กอ่อน |
| ฉีดแมลงคลานตามซอกมุมและใต้ตู้ | ฉีดทั่วห้องเมื่อเจอแมลงสาบตัวเดียว |
| ล้างมือหลังฉีดและหลังหยิบจับ | ถ่ายใส่ขวดน้ำหรือภาชนะอื่น |
| เก็บในที่มืด พ้นเด็กและสัตว์เลี้ยง | เผากระป๋องสเปรย์หรือวางใกล้ความร้อน |
คำถามที่พบบ่อย
ฉีดพ่นแล้วต้องล้างมือไหม
ต้องล้าง คำแนะนำของ อย. ระบุให้ล้างมือให้สะอาดหลังฉีดพ่นเสร็จ และหลังหยิบจับผลิตภัณฑ์
ถ่ายใส่ขวดน้ำเปล่าเก็บได้ไหม
ไม่ควร คำแนะนำที่เปิดอ่านให้เก็บผลิตภัณฑ์ไว้ในภาชนะเดิม ไม่ถ่ายเทไปภาชนะอื่น
ใช้ยาฆ่าแมลงของสวนฉีดในบ้านได้ไหม
ไม่ได้ อย. ระบุว่าไม่ควรนำวัตถุอันตรายที่ใช้ทางการเกษตรมาใช้กำจัดแมลงในบ้าน
ถ้าแพ้หรือมีอาการหลังใช้สเปรย์ ต้องทำอย่างไร
ทำตามวิธีปฐมพยาบาลบนฉลาก ถ้าอาการไม่ดีขึ้นให้พบแพทย์พร้อมนำภาชนะผลิตภัณฑ์ไปด้วย บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์
แหล่งอ้างอิง
- วิธีการใช้ผลิตภัณฑ์ฉีดพ่นกำจัดยุงและแมลงในบ้านเรือน | กองพัฒนาศักยภาพผู้บริโภค สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.)
- เตือน! เด็กเสี่ยงได้รับอันตราย จาก สารกำจัดแมลง | Sanook (เผยแพร่ข่าวจาก อย.)





