ประเด็นสำคัญ
- เตาแก๊สที่ดีคือเตาที่ไฟสีฟ้าสม่ำเสมอ ตัดแก๊สเมื่อไฟดับ ใช้กับหัวปรับและสายที่ตรงรุ่น และถอดล้างหัวเตาได้ ชื่อยี่ห้อเป็นเรื่องรอง
- ไฟสีเหลืองที่ปลายเปลวแปลว่าการเผาไหม้ไม่สมบูรณ์ ปล่อยมลพิษมากขึ้น EPA แนะนำให้ปรับให้ปลายเปลวเป็นสีฟ้า
- ตรวจแก๊สรั่วด้วยน้ำสบู่ทาที่ข้อต่อ สาย และหัวปรับ ถ้ามีฟองให้ปิดวาล์วถังทันที ห้ามใช้ไฟหาที่รั่ว
- เตาหัวเดียวตั้งโต๊ะเหมาะกับห้องเช่าและโต๊ะอาหาร เตาสองหัวเหมาะกับบ้านทั่วไป เตาฝังต้องวางแผนกับเคาน์เตอร์และท่อแก๊สตั้งแต่ต้น
- เตาแก๊สต้องมีการระบายอากาศ เครื่องดูดควันที่ระบายออกนอกบ้านลดมลพิษจากการหุงต้มได้มาก
เตาแก๊สควรเลือกจากสี่อย่างที่ตรวจเองได้ที่ร้านหรือที่บ้าน คือหัวเตาทำจากอะไร ถอดล้างได้ไหม มีระบบตัดแก๊สเมื่อไฟดับหรือเปล่า และหัวปรับกับสายแก๊สเข้ากันกับเตาหรือไม่ ยี่ห้อกับราคาเปลี่ยนทุกปี เราจึงไม่จัดอันดับ ข้างล่างเป็นเกณฑ์ที่ใช้ได้กับทุกรุ่น พร้อมวิธีตรวจแก๊สรั่วก่อนใช้งานครั้งแรก
เปลวไฟบอกคุณภาพได้ก่อนอ่านสเปก
เตาที่ดีจุดติดแล้วไฟเป็นสีฟ้า ปลายเปลวสั้นสม่ำเสมอรอบหัวเตา ไม่เป็นลิ้นยาวหรือกระโดด US EPA ระบุว่าถ้าปลายเปลวเป็นสีเหลืองอยู่เสมอ แปลว่าปรับหัวเผาไม่ถูก และปล่อยมลพิษมากขึ้น ควรให้ช่างหรือผู้จำหน่ายแก๊สปรับให้ปลายเปลวเป็นสีฟ้า
ที่ร้านให้ขอจุดเตาจริง ดูสี่อย่าง
- ไฟติดทุกรูรอบหัวเตา ไม่ขาดช่วง
- ไฟนิ่ง ไม่กระพริบตอนบิดลูกบิดช้าๆ จากแรงสุดมาเบาสุด
- เบาสุดแล้วไฟไม่ดับ ถ้าดับแสดงว่าลดไฟไม่ได้จริง เคี่ยวไม่ได้
- ลูกบิดบิดลื่นเป็นจังหวะ ไม่ฝืด
ถ้าซื้อออนไลน์ ให้ขอดูคลิปไฟจริงจากผู้ขาย หรือซื้อจากร้านที่คืนสินค้าได้ถ้าไฟเหลืองหรือไฟเป็นลิ้น
หัวเตา ส่วนที่ตัดสินอายุเตา
หัวเตาคือส่วนที่เจอไฟ น้ำล้น และคราบน้ำมันมากที่สุด
| วัสดุหัวเตา | ข้อดี | ข้อเสีย |
|---|---|---|
| ทองเหลือง | ทนความร้อน ไม่เป็นสนิมง่าย รูไฟคงรูปนาน | หนัก ราคาสูงกว่า |
| เหล็กหล่อหรือเหล็กเคลือบ | ทนและถูก | เป็นสนิมถ้าเปียกแล้วไม่เช็ดแห้ง |
| อะลูมิเนียม | เบา ไฟเข้าเร็ว | เสื่อมเมื่อโดนความร้อนสูงและด่างสะสม รูไฟโตเร็ว |
ให้ดูว่าหัวเตาถอดออกจากตัวเตาได้ไหม และมีฝาครอบแยกจากหัวเผาหรือเปล่า เตาที่ถอดล้างได้ง่ายสะอาดนานกว่า รูไฟอุดตันได้ง่าย การเขี่ยรูไฟต้องใช้เข็มหรือไม้จิ้มฟัน ห้ามขยายรู วิธีละเอียดอยู่ที่ ล้างเตาแก๊สให้หัวเตาติดไฟสวย
ระบบตัดแก๊ส ฟีเจอร์ที่ควรจ่ายเพิ่ม
หม้อเดือดล้นแล้วไฟดับ หรือลมพัดไฟวูบ ถ้าเตาไม่มีระบบตัดแก๊ส แก๊สจะไหลออกต่อไปเรื่อยๆ ระบบตัดแก๊สเมื่อไฟดับ (flame failure device) ใช้เซนเซอร์ความร้อนที่ปลายเปลว เมื่อไม่มีไฟ เซนเซอร์เย็นลงและปิดวาล์วเอง
ตอนเลือกเตา
- ถามร้านว่ารุ่นนี้มีระบบตัดแก๊สทุกหัวหรือเฉพาะบางหัว
- เตาที่มีระบบนี้มักมีลูกบิดที่ต้องกดค้างสักครู่ตอนจุดไฟ นี่เป็นเรื่องปกติ
- ระบบนี้ไม่ได้แทนการปิดวาล์วถังหลังเลิกใช้ ยังควรปิดวาล์วที่หัวถังทุกครั้ง
เตาตั้งโต๊ะราคาต่ำสุดจำนวนมากไม่มีระบบนี้ ถ้าบ้านมีเด็ก ผู้สูงอายุ หรือคนที่มักลืมของบนเตา ระบบนี้คุ้มค่ากว่าการได้เตาหน้ากระจกสวยๆ
หัวปรับ สายแก๊ส และข้อต่อ ต้องเข้ากับเตา
ความปลอดภัยของเตาแก๊สอยู่ที่ชุดต่อจากถังถึงเตา มากกว่าตัวเตา
- หัวปรับ ต้องเป็นแบบที่ตรงกับเตา เตาครัวเรือนใช้หัวปรับแรงดันต่ำ ส่วนเตาที่ใช้ในร้านอาหารตามสั่งหรือหม้อต้มขนาดใหญ่ใช้หัวปรับแรงดันสูง ดูป้ายข้างเตาหรือคู่มือ อย่าสลับ
- สายแก๊ส ต้องเป็นสายที่ทำสำหรับแก๊ส ไม่ใช่สายยางทั่วไป ยาวพอไม่ตึง ไม่พับ ไม่ผ่านใกล้ความร้อน และเปลี่ยนเมื่อเริ่มแข็ง แตก หรือเปื่อย
- ข้อต่อและเข็มขัดรัด แน่นพอ ไม่รั่ว และห่างจากเตา
เตาสองหัวขายคู่กับสายและหัวปรับในบางร้าน อย่าเชื่อว่าเข้ากันเสมอ ถามช่างหรือผู้ขายว่าเข้ากับถังที่ใช้อยู่ไหม
ตรวจแก๊สรั่วด้วยน้ำสบู่
Fire and Rescue NSW แนะนำให้ฉีดหรือทาน้ำสบู่ที่ข้อต่อและสายที่สงสัย แล้วดูว่ามีฟองไหม และห้ามใช้เปลวไฟหาจุดรั่ว ทำตามนี้
- ผสมน้ำยาล้างจานกับน้ำให้เป็นฟองข้น
- เปิดวาล์วถัง ปิดวาล์วที่เตา
- ทาที่หัวต่อถัง หัวปรับ ข้อต่อสาย ข้อต่อเข้าตัวเตา และตามความยาวสาย
- รอ 1 ถึง 2 นาที ถ้ามีฟองพองขึ้น แปลว่ารั่ว
- ปิดวาล์วถังทันที เปิดหน้าต่างให้ลมถ่ายเท ไม่เปิดสวิตช์ไฟหรือจุดไฟ
- ขันข้อต่อให้แน่นแล้วทดสอบใหม่ ถ้ายังรั่ว ให้ผู้เชี่ยวชาญหรือร้านแก๊สมาตรวจ
ทำการตรวจนี้ตอนติดตั้งครั้งแรก ทุกครั้งที่เปลี่ยนถัง และทุกครั้งที่ได้กลิ่นแก๊ส
ขนาดเตาและจำนวนหัวตามบ้าน
| ที่อยู่ | แบบเตาที่เหมาะ | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| ห้องเช่า คอนโดที่อนุญาตใช้แก๊ส | หัวเดียวตั้งโต๊ะ | ถอดเก็บได้ ใช้ที่โต๊ะอาหารได้ |
| บ้านเดี่ยวหรือทาวน์เฮาส์ 2 ถึง 4 คน | ตั้งโต๊ะสองหัว | หัวใหญ่หนึ่ง หัวเล็กหนึ่ง |
| ครอบครัวใหญ่ หรือทำกับข้าวขาย | สองหัวขึ้นไป หัวใหญ่ | เลือกหัวที่รับแรงดันและตะแกรงรับน้ำหนักหม้อได้ |
| ครัวสร้างใหม่ | เตาฝัง | วางแผนเคาน์เตอร์ ท่อ และเครื่องดูดควันพร้อมกัน |
เตาสองหัวควรมีหัวใหญ่ (ไฟแรงสำหรับผัด ต้ม) กับหัวเล็ก (เคี่ยว ต้มเบา) กำลังความร้อนที่ป้ายเป็นกิโลวัตต์หรือบีทียู เตาครัวเรือนส่วนใหญ่อยู่ราว 2 ถึง 4 กิโลวัตต์ต่อหัว ตะแกรงรับหม้อควรมั่นคงไม่โยก ตรวจโดยวางหม้อที่ใส่น้ำเต็มแล้วดูว่าหม้อไม่ลื่นไถล
หน้าเตามีสามแบบหลักๆ
- สแตนเลส ทนทาน เช็ดง่าย แต่เป็นรอยขีดข่วนได้
- กระจกนิรภัย สวยและเช็ดสะอาดง่าย แต่ถ้าหม้อร้อนจัดกระแทกจะร้าว
- เหล็กพ่นสี ราคาต่ำ แต่สีลอกเมื่อโดนความร้อนหรือน้ำยาล้างแรง
ตะแกรงรับหม้อและถาดรองน้ำล้น
ตะแกรงรับหม้อเป็นจุดที่คนมองข้ามตอนซื้อ แต่เป็นจุดที่ใช้ทุกวัน
| แบบตะแกรง | ข้อดี | ข้อควรดู |
|---|---|---|
| เหล็กหล่อชิ้นเดียวต่อสองหัว | มั่นคง วางหม้อใหญ่ได้ ลากหม้อข้ามหัวเตาได้ | หนัก ต้องเคลือบกันสนิม ล้างแล้วต้องเช็ดให้แห้ง |
| เหล็กเส้นเชื่อมหรือสแตนเลสเส้น | เบา ล้างง่าย | เส้นบางอาจงอเมื่อวางหม้อหนัก ตรวจว่าไม่โยก |
| แผ่นตะแกรงถอดแยกต่อหัว | ถอดล้างทีละชิ้น | วางผิดตำแหน่งอาจทำให้หม้อเอียง |
ผู้ผลิตเตาตั้งโต๊ะหลายรายระบุน้ำหนักหม้อสูงสุดต่อหัวเตา ราว 8 กิโลกรัมต่อหัว ให้ดูตัวเลขของรุ่นที่ซื้อ หม้อสุกี้หรือหม้อต้มน้ำซุปใบใหญ่เกินน้ำหนักนี้เมื่อบรรจุเต็มได้ง่าย ถาดรองน้ำล้นใต้หัวเตาควรถอดล้างได้ เพราะเป็นที่ที่น้ำแกงล้นไปสะสม และกลายเป็นคราบที่ไหม้ติดเมื่อลืมล้าง
ระยะห่างหม้อกับเปลวไฟ
หม้อที่ก้นกว้างกว่าหัวเตามากทำให้เปลวไฟไม่ถึงขอบก้นหม้อ ในทางกลับกัน ก้นหม้อที่เล็กกว่าหัวเตาทำให้เปลวไฟเลียออกข้างหม้อ ความร้อนสูญเปล่าและด้ามหม้อร้อนจัด เลือกขนาดหม้อให้ก้นใกล้เคียงวงหัวเตา และอย่าให้เปลวสัมผัสด้ามพลาสติก
การจุดไฟ ลูกบิด และปัญหาที่เจอบ่อย
ระบบจุดไฟมีสองแบบหลัก
- จุดด้วยไฟช็อต (มักเป็นแบตเตอรี่ AA หรือแบบกดเสียงคลิก) สะดวก ไม่ต้องใช้ไฟแช็ก แต่ถ้าแบตหมดหรือขั้วไฟเปื้อนคราบ จะไม่ติด
- จุดด้วยไฟแช็กหรือไม้ขีด ไม่พึ่งแบตเตอรี่ เสี่ยงมือใกล้ปลายเปลวตอนจุด ต้องจุดไฟรอก่อนเปิดแก๊ส
อาการที่เจอบ่อยและสาเหตุ
| อาการ | สาเหตุที่พบบ่อย | ทำอย่างไร |
|---|---|---|
| จุดไม่ติดแต่ได้ยินเสียงคลิก | ขั้วไฟเปื้อน หัวเตาเปียก | เช็ดให้แห้ง เขี่ยรูไฟ |
| ไฟสีเหลือง | รูไฟตัน อากาศผสมไม่พอ | ล้างหัวเตา ถ้ายังเหลือง เรียกช่างแก๊ส |
| ไฟติดเป็นช่วงๆ | แก๊สในถังใกล้หมด หรือหัวปรับมีปัญหา | เปลี่ยนถัง ตรวจหัวปรับ |
| ไฟสั้นมากแม้เปิดสุด | หัวปรับเสื่อม สายพับ | ตรวจสายและหัวปรับ |
ระบายอากาศ ข้อที่คนมักข้าม
เตาแก๊สปล่อยแก๊สจากการเผาไหม้ออกมาในห้องขณะใช้ US EPA ระบุว่าเครื่องดูดควันที่มีพัดลมและระบายออกนอกบ้านช่วยลดการสัมผัสมลพิษขณะหุงต้มได้มาก และห้ามใช้เตาแก๊สทำความร้อนให้ห้อง เพราะเผาไหม้ในที่ปิดทำให้คาร์บอนมอนอกไซด์สะสม แก๊สชนิดนี้ไม่มีสีไม่มีกลิ่น ทำให้ปวดหัว เวียนหัว คลื่นไส้ ได้
ในทางปฏิบัติ
- เปิดเครื่องดูดควันหรือพัดลมดูดอากาศทุกครั้งที่ใช้เตา และเปิดต่ออีก 5 ถึง 10 นาทีหลังปิด
- ถ้าไม่มีเครื่องดูดควัน เปิดหน้าต่างที่อยู่ตรงข้ามประตูให้ลมผ่าน
- ใช้หัวหลังก่อนเมื่อทำได้ เพราะใกล้เครื่องดูดควันมากกว่า
- ห้องที่ปิดมิดชิดเช่นห้องเช่าเล็กมากควรระวังเป็นพิเศษ
การเลือกเครื่องดูดควันอ่านต่อที่ เลือกเครื่องดูดควันให้ครัวไทย
เตาแก๊สหรือเตาไฟฟ้า ตอนไหนเตาแก๊สยังคุ้ม
เตาแก๊สยังคุ้มเมื่อใช้กระทะจีนผัดไฟแรง ใช้หม้อหลายชนิดที่เตาไฟฟ้าอาจใช้ไม่ได้ และไม่อยากพึ่งไฟฟ้า เช่นไฟดับบ่อยหรือสายไฟที่บ้านเล็ก ส่วนเตาแม่เหล็กไฟฟ้า ได้เปรียบเรื่องความเร็วและความร้อนในครัว ดูเกณฑ์เลือกที่ เตาแม่เหล็กไฟฟ้า ยี่ห้อไหนดี หลายบ้านใช้ทั้งสองเตา เตาแก๊สสำหรับผัดไฟแรง เตาไฟฟ้าตั้งโต๊ะสำหรับต้มและชาบู
เช็กลิสต์ก่อนจ่ายเงิน
- จุดไฟจริง ไฟสีฟ้า ติดทุกรู ลดไฟได้ไม่ดับ
- หัวเตาถอดล้างได้ และมีอะไหล่ขาย
- มีระบบตัดแก๊สเมื่อไฟดับ หรือรู้ว่าไม่มี
- ตรวจป้ายประเภทแรงดันที่ตัวเตา ตรงกับหัวปรับที่จะใช้
- ตะแกรงรับหม้อมั่นคง ไม่โยก
- หน้าเตาและลูกบิดไม่ร้อนจัดเกินไปเมื่อใช้ไฟแรง
- ขอใบเสร็จและระยะรับประกัน ถามศูนย์ซ่อมหรืออะไหล่
- เตรียมน้ำยาล้างจานไว้ตรวจรั่วหลังติดตั้งทุกครั้ง
ถ้าสองรุ่นราคาใกล้กัน ให้เลือกรุ่นที่ถอดล้างหัวเตาง่ายและมีระบบตัดแก๊ส ความสวยของหน้าเตาเป็นเรื่องทีหลัง เตาที่ล้างไม่ได้จะรูไฟตันเร็ว และต้องใช้ไฟแรงชดเชย ซึ่งทำให้ก้นหม้อไหม้ง่ายขึ้น ถ้าเกิดแล้ว วิธีล้างอยู่ที่ ล้างกระทะที่ไหม้ติดก้น
คำถามที่พบบ่อย
เตาแก๊สหัวทองเหลืองกับหัวเหล็กหรืออะลูมิเนียมต่างกันอย่างไร
หัวทองเหลืองทนความร้อนและการกัดกร่อนจากอาหารที่ล้นได้ดี ผิวไม่เป็นสนิมง่าย ขึ้นรูปรูไฟละเอียด หัวเหล็กราคาต่ำกว่าแต่เป็นสนิมถ้าเปียกบ่อย หัวอะลูมิเนียมเบา แต่ผิวกร่อนเมื่อโดนความร้อนและด่างสะสม เปลี่ยนหัวเตาเป็นอะไหล่ได้ถ้ารุ่นนั้นมีขาย
ถังแก๊สควรวางห่างเตาแค่ไหน
วางตั้งตรงบนพื้นแข็ง อากาศถ่ายเท ไม่ให้ความร้อนจากเตาถึงถัง ระยะที่ปลอดภัยดูตามคู่มือเตาและคำแนะนำของร้านแก๊สที่ส่งถัง และไม่วางถังในห้องใต้ดิน ห้องอับ หรือที่ต่ำกว่าพื้นดิน
เตาแก๊สอินฟราเรดคืออะไร ต่างจากเตาแก๊สธรรมดาไหม
เตาแก๊สอินฟราเรดเผาแก๊สใต้แผ่นเซรามิกพรุนให้แผ่นร้อนแดงแล้วแผ่ความร้อน เปลวไม่เปิดโล่ง จึงให้ความร้อนสม่ำเสมอแต่ปรับช้า เหมาะกับย่างและต้มมากกว่าผัดไฟแรง
แหล่งอ้างอิง
- Sources of Combustion Products | US EPA
- LPG Cylinder Safety | Fire and Rescue NSW





