เก็บอาหารในตู้เย็นได้กี่วัน ตารางไข่ เนื้อ ของเหลือ และอาหารปรุงสุก

กฎจำง่ายที่สุดคือ อาหารปรุงสุกอยู่ได้ 3-4 วัน ส่วนเนื้อไก่และเนื้อบดดิบอยู่ได้แค่ 1-2 วัน ตัวเลขเหล่านี้มาจากตารางของกรมสาธารณสุขมินนิโซตา (Minnesota Department of Health) ซึ่งเรียกว่า "ระยะเก็บแบบระวัง" และใช้กับตู้เย็นที่ 4 องศาเซลเซียส (40 องศาฟาเรนไฮต์) ถ้าตู้เย็นที่บ้านอุ่นกว่านั้น ตัวเลขต้องสั้นลง ซึ่งเราจะพูดถึงทีหลัง

ตารางจำนวนวันที่เก็บได้

ตารางนี้ใช้ได้เลยกับตู้เย็นที่ไม่เกิน 4 องศา ส่วนช่องฟรีซดูต่อในบทความเรื่องอาหารแช่แข็งเก็บได้นานแค่ไหน

อาหาร	เก็บในตู้เย็นได้ (วัน)	หมายเหตุ
ไข่สดทั้งเปลือก	ประมาณ 21	เก็บในกล่องหรือแผงเดิม ไม่วางช่องประตู
ไข่ต้มสุกทั้งเปลือก	7	ปอกแล้วควรกินเร็วกว่านี้
ไข่แดงหรือไข่ขาวดิบที่แยกแล้ว	2-4	ใส่ภาชนะปิด
เนื้อวัว เนื้อหมูดิบ (ชิ้น สเต็ก)	3-5	วางชั้นล่างบนถาด
เนื้อบด หมูบด ไส้กรอกสด	1-2	พื้นที่ผิวมาก เชื้อขึ้นเร็ว
ไก่ เป็ดดิบทั้งตัวหรือชิ้น	1-2	วางชั้นล่างสุดบนถาด
อาหารปรุงสุกประเภทเนื้อสัตว์	3-4	ใส่กล่องปิด
ไก่ทอด ไก่ย่างปรุงสุก	3-4
น้ำซุป น้ำเกรวี	1-2	ปริมาณน้ำมาก เสียเร็ว
ซุป สตูว์ แกงน้ำ	3-5	แกงกะทิควรใช้ด้านสั้นคือ 3 วัน
สลัดสำเร็จรูปที่มีไข่ ทูน่า มักกะโรนี	3-5
เบคอน ไส้กรอกแฟรงก์ที่เปิดแล้ว	7
แฮม เนื้อเย็น เนื้อสไลซ์	3-5
มายองเนสเปิดแล้ว	ราว 60	ถ้าไม่ปนเปื้อน

อาหารที่ตารางไม่ได้ระบุ เช่นปลา อาหารทะเลดิบ และข้าวสวย ให้ใช้หลักเดียวกับกลุ่มที่ใกล้ที่สุด คือปลาและอาหารทะเลดิบ 1-2 วันเหมือนสัตว์ปีก ข้าวสวยและเส้นที่ต้มสุกแล้ว 3-4 วันเหมือนอาหารปรุงสุก นี่เป็นการประเมินแบบระวัง ไม่ใช่ตัวเลขจากตาราง

นับวันจากไหน ไม่ใช่จากวันที่ในฉลาก

ฉลาก "ควรบริโภคก่อน" บอกคุณภาพของสินค้าที่ยังไม่เปิดและเก็บถูกวิธี ไม่ได้บอกว่าหลังเปิดแล้วอยู่ได้อีกกี่วัน กรมสาธารณสุขมินนิโซตาอ้างข้อมูล FDA ว่าวันที่บนฉลากไม่ใช่เครื่องชี้ความปลอดภัยของอาหาร จึงให้ใช้ตารางจำนวนวันแทน

ตัวอย่างที่เจอบ่อย

• นมสดกล่องที่หมดอายุอีก 5 วัน แต่เปิดไว้แล้ว 4 วัน ให้นับเป็นของเปิด ไม่ใช่ของใหม่ ดมรสแล้วก็ยังไม่ใช่เหตุผลให้ดื่มต่อ
• เนื้อสไลซ์ที่ซื้อวันพุธ ฉลากบอกหมดอายุวันอาทิตย์ แต่ตารางให้ 3-5 วันหลังเปิดห่อ ถ้าเปิดห่อวันพุธต้องกินให้หมดภายในวันจันทร์หรืออย่างช้าวันอังคาร
• แกงที่ทำวันจันทร์ นับวันที่ทำเสร็จเป็นวันที่ 0 ถึงวันพฤหัสคือวันที่ 3 ซึ่งเป็นวันสุดท้ายที่ควรกิน

วิธีที่ง่ายที่สุดคือเขียนวันที่ทำหรือวันเปิดบนเทปกระดาษแปะฝากล่อง ใช้ปากกาเมจิก ไม่ต้องจำ ไม่ต้องเถียงกันในบ้านว่าแกงนี้ทำเมื่อไร

2 ชั่วโมงก่อนเข้าตู้ กฎที่คนมองข้ามที่สุด

ตัวเลขวันทั้งหมดข้างบนนับตั้งแต่อาหารเข้าตู้เย็น ถ้าอาหารตั้งทิ้งไว้นอกตู้นานก็นับต่อไม่ได้ CDC ระบุว่าอาหารเสียง่ายอย่างเนื้อ อาหารทะเล นม ผลไม้หั่น และของเหลือปรุงสุก ต้องเข้าตู้ภายใน 2 ชั่วโมง และภายใน 1 ชั่วโมงถ้าอุณหภูมิรอบตัวเกิน 90 องศาฟาเรนไฮต์ ซึ่งเท่ากับราว 32 องศาเซลเซียส

สำหรับบ้านเรา เงื่อนไข 32 องศาเป็นเรื่องปกติของหน้าร้อน โต๊ะอาหารกลางแจ้ง ห้องครัวไม่มีแอร์ หรือกลับจากตลาดด้วยมอเตอร์ไซค์ตอนเที่ยง เพราะฉะนั้นกฎจริงของบ้านที่ไม่มีแอร์ในครัวคือ 1 ชั่วโมง

การปฏิบัติ

1. ตักแบ่งใส่กล่องตื้นขณะยังอุ่น อย่าเก็บทั้งหม้อ เพราะกลางหม้อเย็นช้า
2. วางกล่องในอ่างน้ำเย็นหรือน้ำแข็งสิบนาทีให้เย็นเร็ว
3. ปิดฝาแล้วเข้าตู้ ไม่ต้องรอให้เย็นสนิทที่อุณหภูมิห้องเพราะจะเกินเวลา
4. ของที่กินไปครึ่งหนึ่งบนโต๊ะนานกว่า 2 ชั่วโมงควรทิ้ง ไม่ต้องเก็บเข้าตู้

ข้าวที่หุงทิ้งไว้ในหม้อข้าวอุ่นข้ามคืนก็เข้าข่ายเดียวกัน ถ้าโหมดอุ่นไม่ได้รักษาอุณหภูมิสูงตลอด ควรตักแบ่งเก็บตู้เย็นหลังหุงเสร็จเสมอ

ตู้เย็นของคุณเย็นพอสำหรับตัวเลขในตารางไหม

ตารางทั้งหมดสมมติว่าตู้เย็นอยู่ที่ 4 องศาหรือต่ำกว่า การไฟฟ้านครหลวง (MEA) ระบุอุณหภูมิตามชั้นต่างกัน เช่น ชั้นกลางราว 5-7 องศา และชั้นล่างราว 7-10 องศา ซึ่งอุ่นกว่าเพดาน 4 องศา และย้ำให้ดูคู่มือของแต่ละรุ่น ผลคือถ้าคุณวางแกงไว้ชั้นล่างที่อุ่น อายุจริงของมันสั้นกว่าตาราง

ผลต่อการตัดสินใจ

อุณหภูมิที่วัดได้ที่ชั้นเก็บอาหาร	แปลว่า	ปรับตัวเลขอย่างไร
2-4 องศา	ตรงตามตาราง	ใช้ตัวเลขในตารางได้
5-6 องศา	อุ่นกว่าเกณฑ์เล็กน้อย	ลดลงหนึ่งวัน และปรับตู้ให้เย็นขึ้นหนึ่งขีด
7 องศาขึ้นไป	อุ่นเกินไป	เก็บของเหลือไม่เกิน 2 วัน เนื้อดิบไม่เกิน 1 วัน แล้วแก้ที่ตู้ก่อน

วิธีวัดและปรับอยู่ในบทความเรื่องตั้งอุณหภูมิตู้เย็นกี่องศา ซึ่งใช้เวลาไม่ถึงครึ่งชั่วโมง

จัดตู้ให้ของที่ต้องกินก่อนอยู่ตรงหน้า

ของเหลือหายเข้าไปในซอกลึกแล้วโผล่มาอีกทีเมื่อเกินวัน นี่คือเหตุที่เสียอาหารมากที่สุดในบ้านทั่วไป วิธีแก้คือกำหนดชั้นหรือกล่องเดียวสำหรับของเหลือ วางระดับสายตา เขียนวันที่ทุกใบ

กติกาสามข้อ

• กินของที่เก่าที่สุดก่อน ใส่ของใหม่ไว้หลังสุด
• วันอาทิตย์ก่อนไปตลาด ตรวจกล่องของเหลือ ทิ้งที่ครบ 4 วัน ไม่ต้องรอดมกลิ่น
• ถ้าเหลือมากจนกินไม่ทัน ให้ใส่ช่องฟรีซภายในวันที่ 1-2 อย่ารอจนวันที่ 4 วิธีวางโซนดูได้ที่จัดระเบียบตู้เย็นแบบแบ่งโซน

ตู้เย็นที่เก็บของเหลือเกินสัปดาห์บ่อยๆ มักมีปัญหากลิ่นตามมา ดูวิธีแก้ที่ตู้เย็นมีกลิ่นเหม็น

อีกข้อที่ทำให้อายุอาหารสั้นลงคือการเปิดตู้ถี่ ทุกครั้งที่เปิดประตูค้างนาน อากาศอุ่นไหลเข้า ชั้นประตูและชั้นบนจะอุ่นขึ้นก่อน จึงไม่ควรวางนม ไข่ หรือของเหลือไว้ที่ช่องประตู ให้วางชั้นกลางที่อุณหภูมิคงที่กว่า

ดม ชิม ดูหน้าตา ใช้ตัดสินความปลอดภัยไม่ได้

คนส่วนใหญ่ตัดสินด้วยจมูก ถ้าไม่เหม็นก็กิน ปัญหาคือเชื้อก่อโรคอาหารเป็นพิษหลายชนิดไม่เปลี่ยนกลิ่น สี หรือเนื้อสัมผัสของอาหารเลย ส่วนกลิ่นเหม็นเปรี้ยวคือเชื้อที่ทำให้อาหารเสียเน่า ซึ่งเป็นอีกกลุ่มหนึ่ง จึงเป็นไปได้ที่อาหารดูดีแต่ทำให้ท้องเสียได้ และอาหารที่ดมแล้วเหม็นก็ต้องทิ้งไปเลย

CDC ย้ำในแนวทางกรณีไฟดับว่า อย่าชิมอาหารเพื่อตัดสินความปลอดภัย ยึดหลัก "สงสัยให้ทิ้ง" วิธีใช้กับตู้เย็นประจำวันคือ

• ถ้าเกินวันตามตาราง ทิ้ง ไม่ต้องดม
• ถ้าไม่แน่ใจว่าอยู่ในตู้มากี่วัน ทิ้ง
• ถ้าอยู่นอกตู้เกิน 2 ชั่วโมง (1 ชั่วโมงถ้าร้อนจัด) ทิ้ง
• ถ้ากล่องหรือห่อบวม มีฟองผิดปกติ หรือมีเมือก ทิ้ง

สำหรับกลุ่มเสี่ยงอย่างเด็กเล็ก หญิงตั้งครรภ์ ผู้สูงอายุ และผู้ที่ภูมิคุ้มกันต่ำ ให้ถือด้านสั้นของช่วงวันเสมอ ถ้ามีอาการท้องเสีย อาเจียนรุนแรงหลังกินอาหารเก็บค้าง ให้พบแพทย์ โดยเฉพาะถ้ามีไข้ ถ่ายเป็นเลือด หรือขาดน้ำ

อุ่นของเหลือให้ถูกวิธี

ของเหลือที่อยู่ในช่วงวันและเก็บถูกวิธี ยังต้องอุ่นให้ร้อนทั่วถึงก่อนกิน CDC ระบุเกณฑ์ 165 องศาฟาเรนไฮต์ (ราว 74 องศาเซลเซียส) สำหรับของเหลือและอาหารอบ ถ้าไม่มีเทอร์โมมิเตอร์อาหาร ให้อุ่นจนเดือดทั่วหม้อสำหรับแกงน้ำ และคนระหว่างอุ่นไมโครเวฟทุก 1-2 นาที เพราะไมโครเวฟร้อนไม่ทั่วกัน ภาชนะที่ใช้ดูได้ที่กล่องใส่อาหารเข้าไมโครเวฟได้ไหม

อุ่นรอบเดียวแล้วจบ อย่าอุ่นแล้วแช่เข้าตู้แล้วอุ่นอีก ตักส่วนที่จะกินออกมาอุ่น ที่เหลือคงสภาพเย็นไว้ เพราะการอุ่นซ้ำหลายรอบทำให้ผ่านช่วงอุณหภูมิอันตรายหลายครั้ง

ซื้อของวันเสาร์ ควรกินอะไรก่อนหลังตลอดสัปดาห์

ตัวเลขวันเป็นเรื่องนามธรรมจนกว่าจะเอามาเรียงเป็นเมนู ตัวอย่างบ้านสองคนที่ไปตลาดวันเสาร์ และอยู่ได้ในตู้เย็นราว 4 องศา

วัน	เมนูที่ควรทำ	เหตุผลตามตาราง
เสาร์-อาทิตย์	เนื้อหมูบดผัดกะเพรา ไก่ดิบปรุงวันนั้นหรือพรุ่งนี้	เนื้อบดและไก่ดิบเก็บได้แค่ 1-2 วัน
จันทร์	ไก่ที่เหลือแช่ช่องฟรีซถ้ายังไม่ได้ทำ	ไม่ให้เกินกรอบ
จันทร์-พุธ	หมูชิ้นหรือเนื้อชิ้นใหญ่ ทำแกงหรือทอด	เนื้อชิ้นเก็บได้ 3-5 วัน
พุธ-พฤหัส	กินแกงที่เหลือจากวันจันทร์ให้หมด	อาหารปรุงสุกอยู่ได้ 3-4 วัน
ตลอดสัปดาห์	ไข่สด ต้มไว้ครึ่งหนึ่งไม่เกิน 7 วัน	ไข่สดทั้งเปลือกอยู่ได้ราว 21 วัน
ศุกร์	เศษผักและเนื้อปรุงสุกที่ค้าง ทำข้าวผัดหรือต้มจืดแล้วกินให้หมด	ก่อนครบ 4 วันของแต่ละกล่อง

กติกาของตารางนี้คือเมนูที่ใช้ของเสียเร็วอยู่ต้นสัปดาห์ และอะไรที่เกินกรอบก่อนจะได้ทำ ให้เข้าช่องฟรีซตั้งแต่วันแรก ไม่ใช่วันสุดท้าย ลองทำแผนแบบนี้สักสองอาทิตย์ จะเห็นว่าของเหลือทิ้งน้อยลงอย่างชัด

เจออะไรในตู้ ทำอย่างไร

ถ้าเจอแบบนี้ในตู้	ให้ทำ
แกงทำเมื่อ 3 วันก่อน เก็บถูกวิธี	อุ่นให้เดือดทั่วแล้วกินให้หมดวันนี้
ไก่ดิบซื้อมา 2 วัน ยังไม่ได้ปรุง	ปรุงวันนี้หรือแช่ช่องฟรีซเลย
เนื้อบดซื้อมา 3 วัน	เกินกรอบ 1-2 วัน ทิ้ง
ไข่ซื้อมา 25 วัน เก็บในตู้เย็นตลอด	เกินกรอบประมาณ 21 วัน ควรทิ้งหรือยึดวันที่บนแผงตามที่ระบุ
กล่องของเหลือไม่มีวันที่ ไม่แน่ใจ	ทิ้ง
ข้าวสวยค้างเก็บนอกตู้ข้ามคืน	ทิ้ง

ห้ามทำ ห้ามอุ่นอาหารที่เก็บเกินวันแล้วหวังว่าจะปลอดภัย ห้ามเก็บของร้อนทั้งหม้อเข้าตู้ และห้ามเชื่อกลิ่นเป็นตัวชี้ความปลอดภัยเพียงอย่างเดียว