ไม้กวาดดักฝุ่น ใช้ดีไหม เทียบไม้กวาดทางมะพร้าว เครื่องดูดฝุ่น และม็อบ

ใช้ดี ถ้าบ้านเป็นพื้นเรียบและปัญหาหลักคือฝุ่นละเอียด ผม และขนสัตว์ ไม้กวาดดักฝุ่นหรือม็อบดันฝุ่นหัวไมโครไฟเบอร์เก็บของพวกนี้ได้เงียบ เร็ว และแทบไม่ฟุ้ง ห้อง 20 ตารางเมตรใช้เวลาไม่ถึง 3 นาที แต่ถ้าพื้นมีเศษข้าว ทราย หรือดินจากรองเท้าเยอะ ไม้กวาดดักฝุ่นจะเก็บไม่หมดและดันเศษไปกองตามมุม ส่วนบ้านที่มีพรมก็ข้ามไปได้เลย คำถามที่ควรถามจึงเป็นว่าบ้านเรามีฝุ่นแบบไหน มากกว่าว่าไม้กวาดดักฝุ่นดีหรือไม่ดี

ไม้กวาดดักฝุ่นคืออะไร ต่างจากม็อบถูพื้นตรงไหน

ชื่อเรียกในร้านค่อนข้างสับสน ของที่เราพูดถึงในหน้านี้คือด้ามยาวที่มีหัวแบนกว้างประมาณ 40 ถึง 60 เซนติเมตร หุ้มด้วยผ้าไมโครไฟเบอร์หรือเส้นใยสังเคราะห์ ใช้แห้ง ดันไปบนพื้นเพื่อเก็บฝุ่น บางร้านเรียกว่าม็อบดันฝุ่น ม็อบแห้ง หรือไม้ม็อบไมโครไฟเบอร์

ประเภท	ใช้แห้งหรือเปียก	งานหลัก
ไม้กวาดดักฝุ่น หัวไมโครไฟเบอร์	แห้ง	เก็บฝุ่นละเอียด ผม ขนสัตว์
ไม้กวาดดักฝุ่น แผ่นกระดาษใช้แล้วทิ้ง	แห้ง	เหมือนข้างบน แต่ทิ้งแผ่นแทนการซัก
ม็อบถูพื้นแบบแบน	เปียกหมาด	เช็ดคราบ ถูพื้น
ม็อบเส้นฝ้ายกับถังปั่น	เปียก	ถูพื้นทั้งบ้าน

หัวไม้กวาดดักฝุ่นหลายรุ่นถอดเปลี่ยนเป็นผ้าเปียกได้ จึงใช้เป็นม็อบแบนได้ด้วย ถ้าอยากรู้ว่าม็อบเปียกแต่ละแบบต่างกันอย่างไร มีเทียบไว้ในม็อบถูพื้นแบบไหนดี

ทำไมมันเก็บฝุ่นได้ดีกว่าไม้กวาด

ไม้กวาดทางมะพร้าวหรือไม้กวาดดอกหญ้าทำงานด้วยการปัด ปัดแรงเท่าไหร่ ฝุ่นละเอียดก็ลอยขึ้นมากเท่านั้น ฝุ่นส่วนหนึ่งลอยอยู่ในอากาศหลายนาทีแล้วค่อยกลับมาตกบนพื้นและเฟอร์นิเจอร์ ไม้กวาดดักฝุ่นทำงานด้วยการจับ เส้นใยไมโครไฟเบอร์เล็กและมีพื้นที่ผิวมาก เอกสารของ UCSF อธิบายว่าเส้นใยที่ผ่าแล้วมีประจุที่ดึงฝุ่นเข้าหาและเก็บไว้ในผ้า ฝุ่นจึงอยู่ในหัวม็อบจนกว่าเราจะเอาไปสะบัดทิ้ง

EPA สหรัฐฯ แนะนำเรื่องฝุ่นในบ้านสำหรับครอบครัวที่กังวลเรื่องตะกั่ว ให้ทำความสะอาดทุกสัปดาห์เพื่อลดฝุ่น ใช้ผ้าหมาดเช็ดขอบหน้าต่าง ถูพื้นแบบเปียก และไม่กวาดเศษแห้งเพราะทำให้ฝุ่นฟุ้ง หลักเดียวกันใช้ได้กับฝุ่นทั่วไปในบ้าน ยิ่งเราทำให้ฝุ่นลอยน้อยเท่าไหร่ ฝุ่นก็กลับมาเกาะชั้นวางและเข้าจมูกน้อยเท่านั้น

นี่คือเหตุผลที่ไม้กวาดดักฝุ่นเหมาะกับบ้านที่มีคนแพ้ฝุ่นหรือเป็นภูมิแพ้ ถ้าบ้านมีปัญหาไรฝุ่นด้วย อ่านต่อที่กำจัดไรฝุ่นในบ้าน ซึ่งต้องจัดการที่ที่นอนและผ้าเป็นหลัก ไม่ได้อยู่ที่พื้นอย่างเดียว

เทียบกับเครื่องมืออื่นในบ้าน

เครื่องมือ	ฝุ่นละเอียด	ผม ขนสัตว์	เศษชิ้นใหญ่ ทราย	ฝุ่นฟุ้ง	เสียง	ใช้บนพรม
ไม้กวาดดักฝุ่นไมโครไฟเบอร์	ดีมาก	ดี	แย่	น้อยมาก	เงียบ	ไม่ได้
ไม้กวาดดอกหญ้า	ปานกลาง	ปานกลาง	ดี	มาก	เงียบ	ไม่ดี
ไม้กวาดทางมะพร้าว	แย่	แย่	ดีมาก	มาก	เงียบ	ไม่ได้
เครื่องดูดฝุ่นไร้สาย	ดี	ดี ถ้าหัวแปรงไม่พันผม	ดี	น้อย	ดัง	ได้
เครื่องดูดฝุ่นมีสาย ไส้กรอง HEPA	ดีมาก	ดี	ดีมาก	น้อยมาก	ดัง	ดี
หุ่นยนต์ดูดฝุ่น	ดี	ปานกลาง ผมพันแปรงบ่อย	ปานกลาง	น้อย	ปานกลาง	ได้

ตารางนี้ประเมินจากหลักการทำงานของแต่ละแบบ ผลจริงขึ้นกับรุ่นและคุณภาพของแต่ละยี่ห้อ

จุดที่ไม้กวาดดักฝุ่นชนะชัดคือความเร็วและความง่าย ไม่ต้องชาร์จ ไม่ต้องเทถังฝุ่น ไม่มีเสียงตอนลูกหลับ หยิบมาดันสองนาทีก่อนออกจากบ้านได้ทุกเช้า UCSF ยังชี้ว่าม็อบไมโครไฟเบอร์น้ำหนักเบากว่าม็อบฝ้ายแบบเดิม ซึ่งช่วยลดอาการปวดคอและหลังของคนที่ทำความสะอาดเป็นประจำ

บ้านแบบไหนคุ้ม บ้านแบบไหนไม่ต้องซื้อ

ลักษณะบ้าน	คุ้มไหม	เหตุผล
คอนโด พื้นลามิเนตหรือกระเบื้อง ไม่มีพรม	คุ้มมาก	ฝุ่นส่วนใหญ่เป็นฝุ่นละเอียดและผม
เลี้ยงแมวหรือสุนัขขนร่วง	คุ้มมาก	เก็บขนเป็นแผ่นได้ในรอบเดียว ไม่ฟุ้ง
มีคนเป็นภูมิแพ้ หอบหืด	คุ้ม	ฝุ่นลอยน้อยกว่าไม้กวาดมาก
บ้านติดถนน ฝุ่นดำเข้าทางหน้าต่าง	คุ้ม	ใช้เก็บฝุ่นรายวันระหว่างถูพื้น
บ้านมีสวน ทรายและใบไม้เข้าบ้านบ่อย	ใช้คู่กับไม้กวาดเท่านั้น	ไม้กวาดดักฝุ่นเก็บเศษหยาบไม่ได้
ห้องปูพรมเกือบทั้งหมด	ไม่ต้องซื้อ	ใช้กับพรมไม่ได้
พื้นปูนเปลือย พื้นหินขัดที่ผิวหยาบ	ไม่ค่อยคุ้ม	ผ้าลากติดผิวหยาบและสึกเร็ว

ใช้ยังไงให้ได้ผล

ใช้ผิดวิธี ไม้กวาดดักฝุ่นจะกลายเป็นที่ดันฝุ่นไปกองตามมุมห้อง วิธีที่ได้ผลมีห้าขั้น ห้องขนาดปกติใช้เวลา 3 ถึง 5 นาที

1. เก็บของชิ้นใหญ่ออกจากพื้นก่อน เช่น ของเล่น สายชาร์จ เศษกระดาษ (1 นาที)
2. เริ่มจากมุมห้องที่ไกลประตูที่สุด ดันหัวม็อบเลียบขอบผนังก่อนหนึ่งรอบ ฝุ่นมักกองอยู่ตามขอบ (1 นาที)
3. ดันเป็นรูปตัว S หรือเลข 8 โดยไม่ยกหัวม็อบขึ้นจากพื้น การยกหัวม็อบทำให้ฝุ่นที่จับไว้หลุด (2 นาที)
4. ดันเศษที่เหลือมารวมเป็นกองเล็กที่ประตู แล้วใช้ที่โกยผงกับแปรงมือเก็บ
5. ถอดหัวม็อบออกไปสะบัดนอกบ้านหรือเหนือถังขยะ หรือดูดฝุ่นออกจากหัวด้วยเครื่องดูดฝุ่นมือถือ

ลำดับนี้ใช้ก่อนถูพื้นเปียกได้ด้วย ถ้าเก็บฝุ่นแห้งออกก่อน น้ำถูพื้นจะสะอาดนานขึ้นและพื้นไม่เป็นรอย ขั้นตอนถูพื้นแบบละเอียดอยู่ที่ถูพื้นให้สะอาดจริง

ดูแลหัวม็อบ ส่วนที่คนมักลืม

หัวม็อบไมโครไฟเบอร์มีความจุ เมื่อเส้นใยเต็มไปด้วยฝุ่นและผม ม็อบจะหยุดเก็บและเริ่มดันฝุ่นไปมา สังเกตได้จากเส้นฝุ่นเป็นแนวที่เหลือหลังม็อบผ่าน

ทำอะไร	บ่อยแค่ไหน
สะบัดหรือดูดฝุ่นออกจากหัว	หลังใช้ทุกครั้ง
ดึงผมที่พันออก	ทุก 2 ถึง 3 ครั้ง
ซักหัวม็อบ	ทุกสัปดาห์ หรือเมื่อสะบัดแล้วยังดูเทา
เปลี่ยนหัวใหม่	เมื่อซักแล้วยังลื่น ไม่เกาะพื้น หรือเส้นใยแบนติดกัน

กรมอนามัยรัฐนิวเจอร์ซีย์แนะนำให้ซักหัวม็อบและผ้าไมโครไฟเบอร์แยกจากผ้าอื่น ไม่ใช้น้ำยาฟอกขาวและน้ำยาปรับผ้านุ่ม และตากให้แห้งหรืออบด้วยรอบสั้น ซื้อหัวสำรองไว้สองหัวจะสะดวกที่สุด ใช้หัวหนึ่งระหว่างที่อีกหัวรอซัก วิธีซักแบบละเอียดอยู่ในผ้าไมโครไฟเบอร์ซักยังไง

แบบแผ่นกระดาษใช้แล้วทิ้งสะดวกกว่าเพราะไม่ต้องซัก แต่ค่าแผ่นสะสมเป็นรายเดือน ถ้าใช้ทุกวัน หัวไมโครไฟเบอร์ที่ซักได้จะถูกกว่าในระยะยาวและสร้างขยะน้อยกว่า

ปัญหาที่เจอบ่อย และแก้ยังไง

ช่วงแรกที่ใช้ไม้กวาดดักฝุ่น หลายบ้านเจอปัญหาคล้ายกัน ส่วนใหญ่แก้ได้ในไม่กี่วินาที

ปัญหา	สาเหตุ	แก้ยังไง
ดันแล้วมีเส้นฝุ่นเหลือเป็นแนว	หัวม็อบอิ่มฝุ่น	สะบัดหัวกลางทาง หรือเปลี่ยนหัวสำรอง
เศษข้าวกลิ้งไปตามหัวม็อบ ไม่ติด	เศษชิ้นใหญ่เกินที่เส้นใยจะจับ	ใช้แปรงมือกับที่โกยผงเก็บเฉพาะจุด
หัวม็อบติดหนืดกับพื้น	พื้นมีคราบน้ำหวานหรือคราบมัน	เช็ดคราบด้วยผ้าหมาดก่อน แล้วค่อยดันต่อ
ฝุ่นกองที่มุมห้อง เก็บไม่ออก	หัวม็อบเหลี่ยมเข้ามุมไม่ถึง	ใช้ปลายหัวม็อบเกี่ยวออกมา หรือดูดฝุ่นมุมสัปดาห์ละครั้ง
ผมพันข้อต่อหัวม็อบ	ไม่ได้ทำความสะอาดข้อต่อ	ใช้กรรไกรตัดผมที่พันทิ้งทุก 2 สัปดาห์

ช่วงที่ค่าฝุ่น PM2.5 สูงและเราปิดหน้าต่างทั้งวัน ฝุ่นที่เข้ามาแล้วจะสะสมบนพื้นเร็วกว่าปกติ ช่วงนี้ไม้กวาดดักฝุ่นมีประโยชน์ที่สุด เพราะเราอยากเก็บฝุ่นโดยไม่ทำให้มันลอยกลับขึ้นไปในอากาศที่หายใจ ไม้กวาดดอกหญ้าทำแบบนี้ไม่ได้ ให้ดันวันละครั้งในห้องที่อยู่นาน เช่น ห้องนอนและห้องนั่งเล่น แล้วสะบัดหัวม็อบนอกห้องหรือในถุงขยะที่มัดปากทันที

บ้านที่อากาศชื้นมาก พื้นกระเบื้องชั้นล่างมักมีความชื้นเกาะช่วงเช้า หัวไมโครไฟเบอร์แห้งจะดูดความชื้นนั้นไปด้วยและเริ่มเก็บฝุ่นเป็นคราบ ให้รอให้พื้นแห้งก่อนสาย หรือเปลี่ยนไปใช้วันที่แดดออก ส่วนพื้นห้องน้ำที่เปียกตลอดเวลาไม่ใช่พื้นที่ของไม้กวาดดักฝุ่น ใช้แปรงขัดพื้นกับไม้รีดน้ำแทน

เลือกซื้อ ดูอะไรบ้าง

• หัวกว้าง 40 ถึง 50 เซนติเมตรพอสำหรับคอนโดและบ้านทั่วไป หัวกว้าง 60 เซนติเมตรขึ้นไปเร็วกว่าแต่เข้าใต้โต๊ะและซอกเตียงยาก
• ข้อต่อหัวกับด้ามหมุนได้รอบ จะเลี้ยวรอบขาโต๊ะได้โดยไม่ต้องยก
• ด้ามปรับความยาวได้ ด้ามสั้นเกินทำให้ต้องก้มหลัง
• หัวม็อบติดด้วยตีนตุ๊กแกหรือมีกระเป๋าสอด ถอดซักง่าย
• ลองลูบผ้าหัวม็อบ ผ้าที่ดีจะเกาะมือเล็กน้อย ผ้าที่ลื่นเหมือนผ้าซาตินมักเก็บฝุ่นได้ไม่ดี

ไม่จำเป็นต้องซื้อแพง ส่วนที่สำคัญที่สุดคือหัวผ้า ไม่ใช่ด้าม ถ้าต้องเลือกระหว่างด้ามสวยกับหัวสำรองเพิ่มอีกผืน เลือกหัวสำรอง

กิจวัตรพื้นบ้าน 1 สัปดาห์

ไม้กวาดดักฝุ่นทำงานดีที่สุดเมื่ออยู่ในระบบที่มีเครื่องดูดฝุ่นและการถูพื้นด้วย แต่ละอย่างทำงานที่อีกอย่างทำไม่ได้

วัน	ทำอะไร	เวลาโดยประมาณ (คอนโด 35 ตารางเมตร)
จันทร์ ถึง ศุกร์	ไม้กวาดดักฝุ่นห้องนั่งเล่นและทางเดิน	3 ถึง 5 นาที
พุธ	ไม้กวาดดักฝุ่น แล้วถูพื้นครัวแบบเปียก	10 นาที
เสาร์	ดูดฝุ่นขอบผนัง ใต้เตียง ร่องประตู และพรม	15 ถึง 20 นาที
อาทิตย์	ไม้กวาดดักฝุ่นทั้งบ้าน ถูพื้นเปียกทั้งบ้าน ซักหัวม็อบ	30 นาที

บ้านที่ทำตามรอบนี้จะเห็นฝุ่นบนชั้นวางและทีวีน้อยลงภายในสองสัปดาห์ เพราะฝุ่นบนพื้นไม่ได้ลอยขึ้นไปเกาะทุกครั้งที่กวาด วิธีลดฝุ่นจากจุดอื่นนอกจากพื้น เช่น ม่าน แอร์ และทางเข้าบ้าน อยู่ในลดฝุ่นในบ้าน