ถุงมือยางล้างจาน เลือกอย่างไร วัสดุ ไซซ์ และความยาวข้อมือ

ถุงมือล้างจานคู่ที่ดีคือคู่ที่เราใส่จริงทุกครั้ง ถ้าใส่แล้วหลวม ลื่น หรือร้อนจนต้องถอด สุดท้ายก็วางทิ้งไว้ข้างซิงก์และล้างมือเปล่าเหมือนเดิม วิธีเลือกจึงมีแค่สามคำถาม มือเราแพ้ยางไหม งานหลักเป็นจานธรรมดาหรือคราบมันหนัก และไซซ์มือเราคือเท่าไหร่ ตอบสามข้อนี้ได้ ก็หยิบคู่ที่ใช่ได้ในร้านภายในนาทีเดียว

ทำไมต้องใส่ถุงมือล้างจาน

ล้างจานวันละสองสามรอบ มือแช่น้ำผสมน้ำยาเกือบชั่วโมงต่อวัน น้ำยาล้างจานถูกออกแบบมาให้ดึงไขมันออกจากจาน และมันก็ดึงน้ำมันธรรมชาติออกจากผิวมือเราด้วย ผลคือมือแห้ง ผิวลอกรอบเล็บ และนิ้วแตกเป็นร่องในคนที่ผิวบาง

ถุงมือยังมีหน้าที่อีกอย่างที่สำคัญกว่าในงานทำความสะอาดบ้าน EPA สหรัฐฯ กำหนดให้การใส่ถุงมือและล้างมือหลังใช้งาน เป็นหนึ่งในหกขั้นตอนการใช้น้ำยาฆ่าเชื้ออย่างปลอดภัย ส่วนน้ำยาขจัดคราบมันชนิดแรงที่มีโซเดียมไฮดรอกไซด์ NIOSH ระบุว่าสารนี้ทำให้ผิวหนังและดวงตาไหม้ได้ ถุงมือที่ใส่อยู่แล้วตอนล้างจานจึงควรเป็นคู่ที่ใช้กับงานพวกนี้ได้ด้วย หรือมีคู่แยกไว้เฉพาะงานเคมี

วัสดุสามแบบ ต่างกันตรงไหน

ถุงมือล้างจานในร้านไทยมีสามวัสดุหลัก ข้อมูลในตารางนี้มาจากคุณสมบัติทั่วไปของวัสดุ แต่ละยี่ห้อมีความหนาและสูตรต่างกัน ให้ดูฉลากประกอบ

วัสดุ	ความยืดหยุ่น จับของ	ทนน้ำมัน คราบมัน	ทนน้ำยาทำความสะอาดทั่วไป	คนแพ้ยางใช้ได้ไหม	ราคา
ยางธรรมชาติ (ลาเท็กซ์)	ดีที่สุด	ปานกลาง ยางบวมเมื่อโดนน้ำมันนาน	ดี	ไม่ได้	ถูกถึงปานกลาง
ไนไตรล์	ดี	ดี	ดี	ได้	ปานกลาง
พีวีซี (ไวนิล)	ปานกลาง แข็งกว่า	ปานกลาง	ดี กับน้ำยาที่เจือจาง	ได้	ถูก
ยางผสม (ลาเท็กซ์กับนีโอพรีนหรือไนไตรล์)	ดี	ดีขึ้นกว่าลาเท็กซ์ล้วน	ดี	ไม่ได้ ยังมีลาเท็กซ์	ปานกลาง

สำหรับบ้านทั่วไปที่ไม่มีใครแพ้ยาง ถุงมือยางธรรมชาติก็ล้างจานได้ดีและใส่สบาย ถ้าครัวเราผัดทอดบ่อย จานเปื้อนน้ำมันหนัก ไนไตรล์จะอยู่ได้นานกว่าเพราะยางไม่บวมและเหนียวเร็ว ส่วนพีวีซีเหมาะเป็นคู่สำรองราคาถูกสำหรับงานหยาบ เช่น ล้างถังขยะ

ใครแพ้ยางธรรมชาติ ต้องรู้อะไร

อาการแพ้ยางเป็นเรื่องที่คนมักไม่นึกถึงจนกว่ามือจะแดงคันหลังล้างจาน AAAAI หรือสถาบันภูมิแพ้ หอบหืด และภูมิคุ้มกันวิทยาแห่งอเมริกา อธิบายว่าการแพ้ยางธรรมชาติทำให้เกิดผื่นลมพิษ คัน จาม และหายใจมีเสียงวี้ด บางรายรุนแรงถึงขั้นแพ้แบบช็อก

AAAAI ยังแยกอาการอีกแบบที่คนมักสับสน คือผื่นที่ขึ้นช้าภายใน 12 ถึง 48 ชั่วโมงหลังใส่ถุงมือ อาการนี้เกิดจากสารเคมีที่ใช้ในการผลิตถุงมือ ไม่ได้เกิดจากโปรตีนในยาง ดังนั้นคนที่มีผื่นแบบนี้บางรายเปลี่ยนเป็นไนไตรล์แล้วยังมีผื่นอยู่ ต้องหายี่ห้อที่ใช้สารเคมีต่างไป

สัญญาณที่ควรสงสัยว่าแพ้ยางธรรมชาติ

มือแดง คัน หรือมีตุ่มทุกครั้งหลังใส่ถุงมือยาง แต่ไม่เป็นเมื่อใส่ถุงมือผ้า
ปากบวมหรือคันหลังเป่าลูกโป่ง
มีอาการคล้ายกันหลังกินกล้วย อะโวคาโด กีวี หรือเกาลัด AAAAI ระบุว่าอาหารกลุ่มนี้มีโปรตีนที่คล้ายโปรตีนในยางและทำให้แพ้ข้ามกันได้

ถ้ามีสัญญาณเหล่านี้ AAAAI แนะนำให้ใช้ถุงมือไวนิลหรือไนไตรล์แทน และถ้าใช้ถุงมือแบบมีแป้ง ให้เปลี่ยนเป็นแบบไม่มีแป้ง เพราะแป้งพาโปรตีนยางฟุ้งไปในอากาศ คนที่มีอาการรุนแรงควรไปพบแพทย์เพื่อตรวจยืนยัน ไม่ควรทดลองเองด้วยการใส่ถุงมือยางซ้ำ

วัดไซซ์มือ ก่อนหยิบจากชั้น

ไซซ์ถุงมือแต่ละยี่ห้อไม่เท่ากันเสมอ แต่ใช้ตัวเลขรอบฝ่ามือเป็นจุดเริ่มได้ ใช้สายวัดพันรอบฝ่ามือตรงข้อนิ้ว ไม่รวมนิ้วโป้ง มือที่ถนัด

รอบฝ่ามือโดยประมาณ	ไซซ์ที่มักใช้
ไม่เกิน 18 เซนติเมตร	S
18 ถึง 20 เซนติเมตร	M
20 ถึง 22 เซนติเมตร	L
มากกว่า 22 เซนติเมตร	XL

ตารางนี้เป็นการเทียบโดยประมาณจากไซซ์ที่พบบ่อยในถุงมือแม่บ้าน ให้ดูตารางไซซ์บนซองของยี่ห้อที่ซื้อประกอบ สัญญาณว่าไซซ์ไม่ใช่ของเรา

ปลายนิ้วถุงมือเหลือเกินครึ่งเซนติเมตร จับแก้วแล้วลื่น จับช้อนส้อมได้ยาก ไซซ์ใหญ่ไป
กำมือแล้วตึงที่ข้อนิ้ว หรือใส่แล้วถอดยากเพราะเหงื่อ ไซซ์เล็กไป
ถุงมือที่คับขาดเร็วตรงง่ามนิ้ว ส่วนถุงมือที่หลวมขาดเร็วตรงปลายนิ้วที่พับไปมา

ความยาวข้อมือ ซับใน และผิวจับ

ส่วนที่คนมักไม่ดูคือข้อมือ ถุงมือที่ข้อสั้นแค่ข้อมือ เวลาล้างหม้อในอ่างลึก น้ำจะไหลย้อนเข้าไปในถุงมือทันที ถุงมือเปียกข้างในแย่กว่าไม่ใส่ เพราะน้ำยาขังอยู่กับผิวเราตลอดเวลาที่ล้าง

งาน	ความยาวข้อมือที่เหมาะ
ล้างจานในซิงก์ตื้น อ่างเดียว	ประมาณ 30 เซนติเมตร เลยข้อมือขึ้นไปเล็กน้อย
ล้างหม้อใหญ่ ซิงก์ลึก แช่จาน	35 ถึง 40 เซนติเมตร ถึงกลางแขน
ขัดห้องน้ำ ล้างถังขยะ	40 เซนติเมตรขึ้นไป หรือแบบที่พับขอบได้

ซับในมีสองแบบหลัก แบบเคลือบผงฝ้ายหรือเส้นใยด้านในใส่ถอดง่ายและซับเหงื่อได้ดี เหมาะกับคนที่ล้างจานนาน แบบไม่มีซับในบางกว่าและสัมผัสจานได้ชัด แต่ถอดยากเมื่อมือชื้น ส่วนผิวด้านนอก แบบที่มีลายนูนตรงฝ่ามือและปลายนิ้วช่วยจับจานเปียกได้ดีกว่าแบบผิวเรียบมาก ถ้าบ้านมีจานเซรามิกและแก้วบางเยอะ ลายจับคือสิ่งที่ควรมี

ถุงมือใช้แล้วทิ้ง ใช้ล้างจานแทนได้ไหม

ถุงมือไนไตรล์แบบบางที่ขายเป็นกล่อง 100 ชิ้นใช้ได้ในบางงาน แต่ไม่เหมาะเป็นถุงมือล้างจานประจำ

เรื่อง	ถุงมือล้างจานแบบหนา	ถุงมือใช้แล้วทิ้ง
ความยาวข้อมือ	ยาวเลยข้อมือ กันน้ำเข้าได้	สั้นแค่ข้อมือ น้ำเข้าง่าย
ความทนต่อการขูด ขัด	ดี	ขาดง่ายเมื่อโดนฝอยขัดหรือขอบหม้อ
ต้นทุนต่อเดือน ถ้าล้างทุกวัน	ต่ำ	สูง ต้องใช้หลายคู่ต่อวัน
ขยะ	น้อย	มาก
งานที่เหมาะ	ล้างจาน ขัดหม้อ	หมักเนื้อ ปั้นอาหาร หั่นพริก เก็บของเสียที่ต้องทิ้งทันที

ถุงมือใช้แล้วทิ้งเหมาะกับงานสั้นที่อยากถอดทิ้งทันที เช่น หั่นพริกขี้หนูจำนวนมาก หรือเก็บอาเจียนของสัตว์เลี้ยง ส่วนการล้างจานที่มือแช่น้ำนาน ถุงมือแบบหนาที่ข้อยาวยังเป็นคำตอบที่ดีกว่า

ถุงมือคู่เดียวใช้ทุกงานได้ไหม

ไม่ควร เราแยกถุงมืออย่างน้อยสองคู่ คนละสี

คู่	ใช้กับ	ห้ามใช้กับ
คู่ครัว เช่น สีเหลือง	ล้างจาน ล้างผักในชาม เช็ดเคาน์เตอร์	ห้องน้ำ ถังขยะ
คู่ห้องน้ำ เช่น สีชมพูหรือแดง	ขัดส้วม ขัดพื้นห้องน้ำ ล้างถังขยะ	ครัวและจาน
คู่งานเคมี ไนไตรล์หนา	น้ำยาฟอกขาว น้ำยาขจัดคราบมันชนิดแรง น้ำยาล้างเตาอบ	ใช้แทนคู่ครัว

น้ำยาฟอกขาวและน้ำยาล้างเตาอบเป็นงานที่ควรใช้ถุงมือหนาที่ข้อยาว ขั้นตอนใช้น้ำยาฟอกขาวอย่างปลอดภัยอยู่ในใช้น้ำยาฟอกขาวให้ถูกวิธี ส่วนการทำความสะอาดเตาอบที่มีคราบไหม้หนาอยู่ในล้างเตาอบ ถ้าน้ำยาที่ใช้เป็นชนิดด่างแรง เช่น สูตรที่ระบุโซเดียมไฮดรอกไซด์บนฉลาก ให้ใช้คู่งานเคมีเท่านั้น วิธีอ่านฉลากน้ำยาประเภทนี้อยู่ในน้ำยาขจัดคราบมัน เลือกแบบไหน

ใส่ ถอด และดูแล ให้ใช้ได้นาน

ขั้นตอนประจำที่ใช้เวลารวมไม่ถึง 2 นาที แต่ทำให้ถุงมือคู่หนึ่งอยู่ได้นานขึ้นหลายสัปดาห์

ก่อนใส่ ตรวจรู โดยเป่าลมเข้าไปแล้วบีบข้อมือ ถ้ามีรูจะได้ยินลมรั่ว (10 วินาที)
ถอดแหวนออกก่อน แหวนเหลี่ยมคมเป็นสาเหตุถุงมือขาดจากด้านในที่พบบ่อย
หลังล้างจาน ล้างถุงมือทั้งที่ยังใส่อยู่ด้วยน้ำสะอาด ทั้งด้านหน้าและด้านหลังมือ (30 วินาที)
ถอดโดยดึงที่ข้อมือทีละข้าง อย่าดึงที่ปลายนิ้ว ปลายนิ้วยืดและบางลงเร็ว
แขวนกลับหัวให้ปลายนิ้วชี้ขึ้น หรือหนีบที่ปลายนิ้วให้ปากถุงมือชี้ลง เพื่อให้ด้านในแห้ง (30 วินาที)
ถ้าด้านในเปียก พลิกด้านในออกแล้วตากให้แห้งก่อนใช้รอบหน้า

เก็บถุงมือให้พ้นแดดตรงและห่างจากเตาแก๊ส ความร้อนและแสงแดดทำให้ยางธรรมชาติเหนียวและแตกเร็ว

เมื่อไหร่ต้องเปลี่ยนคู่ใหม่

สัญญาณ	ทำยังไง
มีรู แม้เล็กมาก	เปลี่ยนทันที หรือลดชั้นไปใช้งานแห้ง เช่น ยกของ
ยางเหนียวติดมือ หรือเป็นคราบด่าง	เปลี่ยน ยางเริ่มเสื่อมจากน้ำมันหรือความร้อน
ยางแข็ง แตกลายงา	เปลี่ยน
ด้านในมีกลิ่นอับ ล้างแล้วไม่หาย	เปลี่ยน เชื้อราอยู่ในซับใน
มือเริ่มคันทั้งที่ไม่เคยแพ้	หยุดใช้คู่นั้น ลองเปลี่ยนวัสดุ ถ้ายังมีอาการให้ปรึกษาแพทย์

บ้านที่ล้างจานทุกวัน ถุงมือคู่ครัวมักอยู่ได้ประมาณ 1 ถึง 3 เดือนขึ้นกับวัสดุและการดูแล ซื้อแพ็กสองคู่ไว้จะไม่ต้องรีบออกไปซื้อตอนคู่เก่าขาดกลางมื้อ

สรุปทำได้ และห้ามทำ

ทำได้	ห้ามทำ
วัดรอบฝ่ามือก่อนซื้อ	ซื้อไซซ์เดียวใช้กันทั้งบ้าน
เลือกไนไตรล์ถ้าครัวมันหนัก หรือมีคนแพ้ยาง	ใช้ยางธรรมชาติกับคนที่มีอาการแพ้
แยกคู่ครัว คู่ห้องน้ำ คู่งานเคมี คนละสี	หยิบคู่ห้องน้ำมาล้างจาน
เลือกข้อยาวสำหรับซิงก์ลึก	ใส่ถุงมือที่น้ำเข้าไปขังด้านในต่อไปเรื่อยๆ
ล้าง ตาก และแขวนกลับหัวหลังใช้	ทิ้งถุงมือเปียกกองไว้ในซิงก์
ล้างมือหลังถอดถุงมือ โดยเฉพาะหลังใช้น้ำยาเคมี	คิดว่าใส่ถุงมือแล้วไม่ต้องล้างมือ

ปริมาณน้ำยาที่ใช้ก็มีผลต่อทั้งมือและถุงมือ น้ำยาเข้มเกินไม่ได้ทำให้จานสะอาดขึ้น แต่ทำให้ยางเสื่อมเร็วขึ้น ดูปริมาณที่พอดีได้ที่น้ำยาล้างจาน ผสมน้ำเท่าไหร่