หมาเลียเท้าตัวเองบ่อย เพราะอะไร และแบบไหนต้องพาไปหาหมอ

หมาเลียเท้าบางครั้งเป็นเรื่องปกติ AKC ระบุตรงๆ ว่าการเลียเท้าเป็นครั้งคราวไม่ผิดอะไร โดยเฉพาะหลังเดินบนพื้นสกปรกหรือเป็นทราย แต่ถ้าเลียถี่ เลียแรง หรือจู่ๆ ก็เริ่มเลียเท้าข้างเดียวไม่หยุด นั่นคือสัญญาณว่าเท้าหรือร่างกายส่วนอื่นมีอะไรผิดปกติ และควรให้สัตวแพทย์ตรวจ ผมเขียนจากสองแหล่งที่เปิดอ่านจริง คือ AKC และ PetMD ซึ่งทั้งคู่ไม่ได้ให้ตัวเลขความชุกหรือระยะเวลารักษา ผมจึงไม่ใส่ตัวเลขเหล่านั้น

สาเหตุที่ทั้งสองแหล่งพูดถึง

กลุ่มสาเหตุ	ตัวอย่างที่แหล่งข้อมูลระบุ	เบาะแสที่เจ้าของเห็นได้
บาดเจ็บ	แผล เล็บฉีก ก้อนเนื้อ หินหรือหนามติดซอกนิ้ว แมลงต่อย พื้นร้อน	เลียเท้าข้างเดียว มักเริ่มกะทันหัน บางครั้งเดินกะเผลก
ผิวหนังอักเสบ ภูมิแพ้	แบคทีเรีย อาหาร หญ้าหรือวัชพืช สารเคมีในสนาม	เท้าแดง คัน มักมีอาการคันที่หู หน้า หรือท้องด้วย
ปรสิต	หมัด ตัวไร เห็บ	เห็นแมลงตัวเล็กหรือผงดำคล้ายเม็ดทรายในขน เห็บมักเกาะซอกนิ้ว
ปวดข้อ	ข้ออักเสบ ปัญหาที่เท้าหรือขา	มักพบในหมาสูงวัย ลุกลำบาก เดินช้าลง
พฤติกรรม	เบื่อ เครียด กังวล หรือเป็นนิสัยย้ำคิดย้ำทำ	เลียตอนอยู่คนเดียวหรือตอนไม่มีกิจกรรม

หมายเหตุเรื่องภูมิแพ้อาหาร AKC บอกว่าเป็นสาเหตุให้เท้าคันได้ แต่ระบุว่าหาตัวต้นเหตุได้ยาก PetMD ยกตัวอย่างโปรตีนที่พบบ่อยว่าเป็นตัวกระตุ้น เช่น ไก่ เนื้อวัว หมู และไข่ ถ้าสงสัยเรื่องนี้ ให้ปรึกษาสัตวแพทย์เรื่องการทดลองเปลี่ยนอาหาร ไม่ควรสลับสูตรเองไปมา ดูแนวทางเลือกอาหารได้ที่ อาหารหมาแพ้ง่าย

ทำไมเลียนานๆ แล้วยิ่งแย่ลง

AKC เตือนว่าไม่ว่าต้นเหตุแรกจะเป็นอะไร ความชื้นจากน้ำลายที่เลียซ้ำๆ ทำให้เกิดการติดเชื้อแบคทีเรียหรือยีสต์ตามมาได้ และแนะนำว่าอย่ารอนาน PetMD เสริมว่าการปล่อยไว้อาจกลายเป็นโรคเท้าอักเสบจากแบคทีเรียที่เจ็บและรักษายาก จึงเป็นเหตุผลที่ผมไม่แนะนำให้ดูไปเรื่อยๆ ถ้าเห็นว่าหมาเลียทุกวันเป็นสัปดาห์

สิ่งที่เจ้าของทำได้เองก่อนไปหาหมอ

1. ตรวจเท้าทุกข้างอย่างช้าๆ แยกนิ้ว ดูซอกนิ้ว ดูเบาะเท้า ดูเล็บ ว่ามีแผล หนาม เศษหิน ก้อนเนื้อ หรือรอยแดงหรือไม่
2. หวีขนด้วยหวีถี่ ดูหมัดและผงดำ ถ้าเจอเห็บ ใช้คีมคีบจับใกล้ผิวหนังแล้วดึงให้ส่วนปากหลุดออกมาด้วย ตามที่ PetMD แนะนำ ดูเพิ่มที่ เห็บหมัดสุนัข และ ยาหยดกำจัดเห็บหมัด
3. เช็ดเท้าหลังเดินกลับเข้าบ้าน AKC แนะนำให้วางชามน้ำกับผ้าไว้ใกล้ประตู และลดการสัมผัสสารเคมีในสนามหรือหญ้าที่ระคายเคือง
4. ตัดเล็บให้สั้นเหมาะสม เล็บยาวเกินอาจฉีกหรือดันเข้าเนื้อ ดู วิธีตัดเล็บหมา
5. ถ้าสงสัยเบื่อหรือเครียด เพิ่มเวลาเดินเล่นและเล่นกับหมา ให้ของเล่นแบบปริศนาหรือของแทะ อ่านที่ ของเล่นแก้เบื่อสุนัข และ หมากลัวการแยกจาก

อย่าทายาที่ซื้อเอง ยาแก้คัน หรือยาฆ่าเชื้อสำหรับคนที่เท้าหมา เพราะหมาเลียแล้วกลืนเข้าไปได้ และขนาดยาที่เหมาะต้องให้สัตวแพทย์กำหนด

สัตวแพทย์ทำอะไรให้

AKC ระบุว่าสัตวแพทย์จะตรวจเท้า หาต้นเหตุ แล้วจึงเลือกวิธีรักษาตามสาเหตุ เช่น ยากำจัดปรสิต เปลี่ยนอาหารเพื่อทดสอบภูมิแพ้ ยาทาหรือสเปรย์ลดคัน ยาลดการอักเสบ ยาฆ่าเชื้อแบคทีเรียหรือเชื้อรา และการรักษาอาการปวดข้อ PetMD ระบุว่าปลอกกันเลียช่วยหยุดการเลียที่ทำให้การติดเชื้อแย่ลง แต่ผมขอย้ำว่าเป็นการหยุดพฤติกรรม ไม่ได้รักษาต้นเหตุ

จดอะไรไปบอกสัตวแพทย์

สัตวแพทย์หาต้นเหตุได้เร็วขึ้นถ้าเจ้าของมีข้อมูล ผมแนะนำให้จดสั้นๆ ก่อนไปพบ

• เริ่มเลียเมื่อไร และเลียทุกวันหรือเป็นช่วงๆ
• เลียเท้าข้างไหน หรือเลียทุกข้าง
• เลียมากขึ้นหลังออกไปเดินที่ไหน หรือหลังเปลี่ยนอาหาร เปลี่ยนผงซักฟอก หรือเปลี่ยนน้ำยาถูพื้นหรือไม่
• ใช้ยากำจัดเห็บหมัดครั้งล่าสุดเมื่อไร
• ถ่ายรูปเท้าไว้ตอนที่แดงหรือบวม เพื่อเทียบอาการระหว่างนัด

ข้อมูลพวกนี้เป็นคำแนะนำของผมเองจากหลักที่ว่าอาการที่มีรูปแบบชัดช่วยจำกัดสาเหตุได้ ไม่ได้มาจากแหล่งใดแหล่งหนึ่งโดยตรง

พาไปหาหมอทันทีถ้า

• เท้าเลือดออก บวม หรือมีหนองหรือของเหลวไหล
• เดินกะเผลก ไม่ยอมลงน้ำหนักเท้า หรือร้องเมื่อถูกจับ
• เลียเท้าข้างเดียวแรงๆ และเริ่มกะทันหัน
• เลียถี่ทุกวัน ผิวเท้าแดง ชื้น มีกลิ่นเหม็น หรือขนเปลี่ยนสี
• มีอาการคันที่หู หน้า ท้อง หรือเกาตัวไม่หยุดร่วมด้วย

ในหมาสูงวัยที่เลียเท้าและเดินช้าลง ให้ถามสัตวแพทย์เรื่องข้ออักเสบด้วย ดูแนวทางดูแลที่ วิธีดูแลสุนัขสูงอายุ ส่วนอาการผิวหนังทั้งตัวอ่านเพิ่มที่ โรคผิวหนังสุนัข