หมาท้องผูก ดูแลเบื้องต้นอย่างไร และเมื่อไรต้องหาหมอ

หมาที่ไม่ถ่ายนานเกินไปมักท้องผูก และส่วนใหญ่ต้องดูควบคู่กับอาการอื่น AKC ระบุว่าหมาที่ไม่ถ่ายเกิน 48 ชั่วโมงอาจท้องผูก ส่วน PetMD ให้พบสัตวแพทย์เมื่อไม่ถ่ายสองถึงสามวัน แต่ถ้าหมาเบ่งร้อง ไม่กิน อาเจียน หรือซึม ไม่ต้องรอครบวัน เพราะอาจเป็นลำไส้อุดตัน ผมเขียนจากสองแหล่งนี้ และไม่ใส่ปริมาณยาหรืออาหารเสริม ให้ถามสัตวแพทย์ของน้องโดยตรง

สัญญาณที่เห็นได้

• เบ่งถ่ายนาน ย่อตัวแล้วไม่ออก หรือดูไม่สบาย
• ถ่ายออกมาน้อย แข็ง เป็นก้อนเล็ก หรือไม่ถ่ายเลย (PetMD อธิบายว่าอุจจาระอยู่ในลำไส้ใหญ่นานขึ้น น้ำก็ถูกดูดกลับมากขึ้น อุจจาระจึงแห้งแข็ง)
• ความอยากอาหารลดลง ซึม พลังงานน้อยลง
• ในรายรุนแรงอาจอาเจียน หรือร้องเมื่อถูกกดท้อง
• บางตัวมีมูกปนเลือดเมื่อเบ่งมาก AKC ระบุเป็นอาการได้

เจ้าของหลายคนสับสนกับท้องเสีย เพราะหมาเบ่งแล้วมีของเหลวหรือเลือดไหลออกมาเล็กน้อย ถ้าเห็นเลือดปน ควรอ่านเพิ่มที่ หมาถ่ายเป็นเลือด

ทำไมถึงท้องผูก

แหล่งข้อมูลทั้งสองรวมกันให้สาเหตุหลักๆ ดังนี้

กลุ่ม	ตัวอย่าง
อาหารและน้ำ	ดื่มน้ำน้อย ใยอาหารต่ำ อาหารคุณภาพต่ำ เปลี่ยนอาหารใหม่
กินของไม่ใช่อาหาร	กระดูก ขยะ ชิ้นส่วนของเล่น ซึ่งอาจอุดตันลำไส้
กายภาพ	ปวดข้อสะโพก กระดูกสันหลังมีปัญหา (เช่น IVDD) ทำให้ย่อตัวลำบาก
อวัยวะอื่น	ต่อมลูกหมากโต ต่อมข้างก้นมีปัญหา ไทรอยด์ต่ำ
ยา	ยาขับปัสสาวะ ยาแก้แพ้ ยากลุ่มโอปิออยด์ ยาโรคมะเร็งบางชนิด
อื่นๆ	พยาธิลำไส้ โรคลำไส้ใหญ่ขยายผิดปกติ (megacolon)

AKC ยังระบุว่าพันธุ์หน้าสั้น พันธุ์ทอย และดัชชุนด์มีแนวโน้มมากกว่า และหมาแก่ที่มีปัญหาข้อมักท้องผูกเพราะนั่งถ่ายลำบาก ดูแนวทางเรื่องหมาสูงวัยที่ วิธีดูแลสุนัขสูงอายุ

ดูแลเบื้องต้นถ้าเพิ่งเริ่มและหมายังสบายดี

AKC ให้วิธีเบื้องต้นสำหรับอาการที่เพิ่งเริ่มในช่วง 48 ชั่วโมง และหมายังไม่มีอาการหนัก

1. เพิ่มน้ำ วางชามน้ำหลายจุด หรือใช้น้ำพุ ถ้าหมาดื่มน้ำน้อยอยู่แล้ว อ่านเทคนิคที่ หมาควรกินน้ำวันละเท่าไร PetMD เสนอเติมน้ำซุปไก่ไม่ใส่เกลือราวหนึ่งช้อนโต๊ะลงในชามน้ำเพื่อชวนให้ดื่ม
2. ให้อาหารเปียกบางส่วน เพราะมีน้ำมากกว่า
3. พาเดินช้าๆ เพราะการเคลื่อนไหวช่วยกระตุ้นลำไส้
4. ฟักทองกระป๋องธรรมดา (ไม่ใช่ไส้พาย) ตามที่ AKC ระบุว่าได้ผลดีที่สุด เพราะฟักทองไส้พายอาจมีไซลิทอลที่เป็นพิษต่อหมา ปริมาณที่เหมาะต้องถามสัตวแพทย์ ผมไม่ระบุตัวเลข
5. ผักใยอาหารสูง เช่น แครอท ถั่วเขียวไม่ปรุง ข้าวกล้อง ตามที่ AKC ระบุ

ถ้าต้องการเปลี่ยนอาหาร ทำทีละน้อยตามแนวทางที่ เปลี่ยนอาหารหมา เพราะการเปลี่ยนกะทันหันเองก็เป็นสาเหตุหนึ่ง

อย่าให้ยาระบายของคน สวนทวาร หรือยาสวนเอง AKC ระบุว่ายาระบายชนิดเหน็บ ยาทำให้อุจจาระนิ่ม และการสวน ต้องอยู่ในการดูแลของสัตวแพทย์เท่านั้น

เกณฑ์เวลาที่สองแหล่งให้ไว้

สถานการณ์	คำแนะนำ
ไม่ถ่าย แต่กินเล่นปกติ	AKC ให้รอได้ราว 48 ชั่วโมง แต่แนะนำติดต่อสัตวแพทย์หลัง 24 ชั่วโมงถ้าต้องการความแน่ใจ PetMD ว่ารอราว 1 วัน
ไม่ถ่าย 2 ถึง 3 วัน	PetMD ให้พบสัตวแพทย์
ไม่ถ่ายเกิน 48 ชั่วโมง	AKC เตือนเสี่ยงอุจจาระอัดแน่นและ megacolon
เบ่งร้อง ไม่กิน อาเจียน หรือซึม	พบหมอเร็วกว่าเกณฑ์วัน

สองแหล่งไม่ตรงกันทั้งหมด ผมเลือกใช้เกณฑ์ที่ระมัดระวังกว่า คือโทรถามคลินิกเมื่อครบ 24 ชั่วโมงถ้าหมาเบ่งหรือไม่กิน นี่เป็นความเห็นของผมเอง

สัตวแพทย์ทำอะไรให้

ตามที่สองแหล่งระบุ สัตวแพทย์จะตรวจท้อง ตรวจทวารหนัก อาจเอกซเรย์ ตรวจเลือด หรือตรวจอุจจาระ จากนั้นรักษาตามสาเหตุ เช่น ให้สารน้ำ ปรับอาหาร ยาระบาย สวน ล้วงอุจจาระที่อัดแน่นออก หรือถ่ายพยาธิ ส่วนกรณีรุนแรงที่มีวัตถุอุดตันหรือปัญหากระดูกสันหลังขั้นสูงอาจต้องผ่าตัด PetMD ระบุว่าหลายรายดีขึ้นภายในไม่กี่วันหลังรักษา

ถ้าอยากรู้ว่าอาการอ้วกและท้องเสียต่างจากท้องผูกอย่างไร ดู หมาอ้วก ท้องเสีย ทำยังไง

พาไปหาหมอทันทีถ้า

• เบ่งร้อง ปวดท้อง หรือถูกกดท้องแล้วสะดุ้ง
• อาเจียน ไม่กิน ไม่ดื่มน้ำ หรือซึม
• ไม่ถ่ายเกิน 48 ชั่วโมงขึ้นไป
• เห็นเลือดปนอุจจาระ และหมาดูทรมาน
• ปัสสาวะไม่ออก ซึ่ง PetMD ถือเป็นเหตุฉุกเฉิน
• สงสัยว่ากลืนกระดูก ของเล่น หรือขยะ

การป้องกันที่ AKC และ PetMD เห็นตรงกันคือ ให้น้ำเพียงพอ คุมอาหารและการออกกำลังให้สม่ำเสมอ ป้องกันไม่ให้กินของที่ไม่ใช่อาหาร และตรวจสุขภาพตามนัด