สรุปสั้นๆ
- แฮมสเตอร์ท้องเสียหรือ wet tail เป็นเรื่องเร่งด่วน เพราะสัตว์ตัวเล็กเสียน้ำเร็ว
- MSD Veterinary Manual ระบุว่าโรคลำไส้อักเสบแบบ proliferative ileitis เป็นโรคลำไส้ที่ร้ายแรงที่สุดในซีเรียนอายุ 3 ถึง 10 สัปดาห์ และมีอัตราตายสูง
- ความเครียดจากการเดินทาง ความแออัด การป่วย และการเปลี่ยนอาหาร ทำให้เสี่ยงมากขึ้น
- ยาปฏิชีวนะบางชนิดอันตรายถึงชีวิตในแฮมสเตอร์ จึงห้ามให้ยาเองโดยไม่มีใบสั่งสัตวแพทย์
- แฮมสเตอร์ที่ป่วยต้องแยกจากตัวที่แข็งแรง และก้นที่เปียกหรือสกปรกต้องเช็กทุกวัน
แฮมสเตอร์ที่ท้องเสีย ก้นและขนรอบหางเปียกชื้น ซึม และไม่กินอาหาร ควรได้พบสัตวแพทย์ที่รักษาสัตว์เลี้ยงพิเศษภายในวันนั้น คนเลี้ยงเรียกอาการนี้ว่า wet tail Merck Veterinary Manual ระบุว่าท้องเสียทำให้ร่างกายสัตว์ตัวเล็กเสียน้ำเร็ว
wet tail คือโรคอะไรกันแน่
wet tail เป็นชื่อเรียกอาการท้องเสีย ไม่ใช่ชื่อโรคเดียว MSD Veterinary Manual ระบุว่าท้องเสียในแฮมสเตอร์มาจากหลายสาเหตุ ฝั่งแบคทีเรียมี proliferative ileitis ซึ่งร้ายแรงในตัวเด็ก โรค Tyzzer ซัลโมเนลลา (พบน้อย) และอีโคไล ฝั่งปรสิตมีพยาธิตัวตืดซึ่งพบมากกว่าในหนูชนิดอื่น พยาธิเส้นด้าย (พบน้อย) และโปรโตซัวในตัวที่ยังเล็กหรือเครียด สัตวแพทย์แยกกลุ่มเหล่านี้ได้จากการตรวจอุจจาระ
ส่วนที่ร้ายแรงสุดคือ proliferative ileitis ที่เกิดจากแบคทีเรีย Lawsonia intracellularis MSD ฉบับวิชาชีพบรรยายว่าเป็นโรคลำไส้ที่ร้ายแรงที่สุดของซีเรียนอายุ 3 ถึง 10 สัปดาห์และมีอัตราตายสูง ถ้าสัตวแพทย์รักษาทัน ตัวที่รอดอาจมีปัญหาตามมา เช่นลำไส้อุดตัน ลำไส้กลืนกัน หรือไส้ตรงหย่อน

สัญญาณที่ต้องดูทุกวัน
Merck ระบุสัญญาณป่วยของแฮมสเตอร์ไว้ว่ากิจกรรมลดลง กินน้อยหรือน้ำหนักลด มีน้ำมูกหรือขี้ตา หลังโก่ง เดินผิดปกติ ขนหยาบหรือขนร่วง ท้องเสีย และหายใจลำบาก สำหรับ wet tail โดยเฉพาะ MSD ระบุอาการเฉพาะว่าขนรอบหางเปียก ซึม กินน้อย และน้ำหนักลด
เพราะแฮมสเตอร์ตื่นกลางคืน เจ้าของมักเห็นน้องตอนง่วงที่สุดของวัน ถ้าตอนเย็นหยิบน้องมาดูแล้วพบว่าก้นเปียกหรือซึมกว่าเมื่อวาน อย่ารอเช้า Merck แนะนำให้ใช้เวลาอยู่กับแฮมสเตอร์ทุกวันเพื่อให้รู้ว่าอะไรคือปกติของตัวนั้น และให้ตรวจดูบริเวณก้นว่ามีรอยเปื้อนหรือสิ่งคัดหลั่งหรือไม่ เป็นข้อที่ทำง่ายตอนให้อาหารเย็นทุกวัน
ปัจจัยเครียดที่ทำให้เสี่ยงมากขึ้น
MSD Pet Owner ระบุว่าความเครียดจากการเดินทาง ความแออัด การผ่าตัด การป่วย และการเปลี่ยนอาหาร ทำให้ wet tail เกิดง่ายขึ้น ส่วน MSD ฉบับวิชาชีพระบุปัจจัยเพิ่มเติมของโรค Tyzzer ซึ่งเป็นโรคฉวยโอกาสที่เกิดในแฮมสเตอร์ภูมิคุ้มกันต่ำ คือความแออัด อุณหภูมิและความชื้นสูง ปรสิตมาก และอาหารไม่เพียงพอ
สิ่งที่เจ้าของใหม่ควรรู้คือช่วงแรกหลังรับน้องกลับบ้านเป็นช่วงเสี่ยง เพราะน้องเพิ่งผ่านการเดินทางและการเปลี่ยนที่อยู่ ซึ่งตรงกับปัจจัยเครียดที่ MSD ระบุ ควรเตรียมกรงให้เสร็จก่อนรับน้อง วางในที่เงียบ แห้ง ไม่โดนลมโกรกและแสงแดดจัดตามที่ RSPCA ระบุ และงดอุ้มเล่นจนกว่าน้องจะเริ่มกินเป็นปกติ รายละเอียดการเตรียมกรงดูใน เลี้ยงแฮมสเตอร์สำหรับมือใหม่
เรื่องอาหาร MSD ฉบับวิชาชีพแนะนำให้ใช้อาหารเม็ดสำเร็จรูปสำหรับแฮมสเตอร์ แทนอาหารเมล็ดผสมที่น้องเลือกกินเฉพาะเมล็ดที่ชอบและทิ้งส่วนอื่น อาหารไม่ครบและมีคุณภาพต่ำเป็นปัจจัยเครียดที่เชื่อมกับโรค ผลไม้และผักควรค่อยๆ เปลี่ยนทีละอย่าง ดูตัวอย่างใน แฮมสเตอร์กินอะไรได้บ้าง
ห้ามให้ยาเอง
MSD ทั้งสองฉบับระบุว่ายาปฏิชีวนะบางชนิดอันตรายถึงชีวิตในแฮมสเตอร์ เพราะทำลายแบคทีเรียดีในลำไส้ ตัวเต็มวัยอาจเป็นลำไส้อักเสบจากเชื้อ Clostridioides difficile ซึ่งท้องเสียได้ภายในไม่กี่วันหลังได้รับยาบางกลุ่ม MSD จึงให้เจ้าของไม่ให้ยาปฏิชีวนะใดๆ โดยไม่มีใบสั่งสัตวแพทย์ ห้ามหยิบยาที่เหลือจากสุนัข แมว หรือคนมาให้
สิ่งที่สัตวแพทย์ทำตาม MSD คือแก้ภาวะขาดน้ำและเกลือแร่ ให้ยาตามที่ตรวจพบ และป้อนอาหารช่วยด้วยกระบอกฉีด รายละเอียดชนิดและขนาดยาเป็นสิทธิ์ของสัตวแพทย์ผู้ตรวจ บทความนี้จึงไม่ใส่

ระหว่างทางไปคลินิกและเมื่อกลับบ้าน
Merck ระบุว่าแฮมสเตอร์ที่ป่วยมักง่ายกว่าที่จะย้ายด้วยภาชนะเล็กๆ แทนการจับด้วยมือ และแฮมสเตอร์ที่ปกติเป็นมิตรก็อาจก้าวร้าวเมื่อป่วย เจ็บ หรือตกใจ ตัวอย่างวิธีเตรียมที่ผู้เขียนเสนอคือใช้กล่องเล็กมีฝาที่เจาะรูอากาศ ปูวัสดุรองนอนเดิมของน้อง และอย่าลืมแจ้งสัตวแพทย์ว่าท้องเสียมากี่วัน กินอาหารอะไร และเพิ่งรับน้องมาเมื่อไร
เมื่อกลับถึงบ้าน
- แยกตัวที่ป่วยออกจากตัวอื่น MSD ระบุให้แยกสัตว์ป่วยจากสัตว์ที่แข็งแรง
- ถ้าสัตวแพทย์ระบุว่าเป็นโรค Tyzzer ต้องล้างกรงและอุปกรณ์ให้สะอาดทั่วถึง ตาม MSD
- เปลี่ยนวัสดุรองนอนที่เปียก RSPCA แนะนำทำความสะอาดย่อยทุกไม่กี่วันเพื่อเอาวัสดุรองนอนเปื้อน อาหารเหลือ และมูลออก และล้างใหญ่ในรอบเดือนละหนึ่งถึงสองครั้ง
- เก็บวัสดุรองนอนเดิมไว้บางส่วนเมื่อล้างกรง เพราะกลิ่นสำคัญกับแฮมสเตอร์ ตามที่ RSPCA ระบุ แต่ในกรงของตัวที่ป่วยด้วยโรคติดเชื้อให้ทำตามคำแนะนำสัตวแพทย์
ถ้ายังไม่มีสัตวแพทย์ที่รักษาสัตว์เลี้ยงพิเศษ ให้หาไว้ก่อนเกิดเหตุ ดูหลักเลือกใน เลือกโรงพยาบาลสัตว์ ดูยังไง และดูแนวทางจัดการเบื้องต้นระหว่างเดินทางใน ปฐมพยาบาลสัตว์เลี้ยงเบื้องต้น
คำถามที่พบบ่อย
ก้นเปียกเสมอไปหรือเปล่าที่แปลว่า wet tail
ไม่เสมอไป สิ่งที่ MSD ระบุเป็นอาการของ wet tail คือขนเปียกรอบหางร่วมกับซึม กินน้อย และน้ำหนักลด ถ้าก้นเปียกอย่างเดียวและน้องยังกินดี ให้ดูว่าวัสดุรองนอนแห้งหรือไม่ แต่ถ้าเริ่มซึมหรือกินน้อยลงให้พบสัตวแพทย์ทันที
แฮมสเตอร์พันธุ์แคระเป็น wet tail ได้ไหม
ท้องเสียเกิดได้ในแฮมสเตอร์ทุกพันธุ์และทุกวัย แต่โรค proliferative ileitis ที่ MSD ฉบับวิชาชีพเน้นเป็นเรื่องของซีเรียนอายุ 3 ถึง 10 สัปดาห์ ส่วนท้องเสียในตัวเต็มวัยมี MSD เชื่อมกับสาเหตุอื่น เช่นยาปฏิชีวนะบางชนิด ปรสิต หรืออาหารที่เปลี่ยน สัตวแพทย์ตรวจอุจจาระเพื่อแยกสาเหตุได้
แหล่งอ้างอิง
- Disorders and Diseases of Hamsters | MSD Veterinary Manual (Pet Owner Version)
- Hamsters (Exotic and Laboratory Animals) | MSD Veterinary Manual (Professional Version)
- Routine Health Care of Hamsters | Merck Veterinary Manual
- Hamster environment | RSPCA





