ผมร่วงเกิดจากขาดวิตามินอะไร เช็กธาตุเหล็กกับวิตามินดีก่อน

ผมร่วงที่โยงกับการขาดสารอาหารได้ชัดที่สุดคือขาดธาตุเหล็กและวิตามินดี ส่วนซิงค์ ไบโอติน วิตามินอี และบี12 ยังมีหลักฐานไม่พอ รีวิวงานวิจัยเรื่องวิตามินกับผมร่วงเรียกหลักฐานทั้งหมดว่า "มากมายแต่ขัดกันเอง" ถ้าตรวจแล้วไม่ได้ขาด การกินเสริมไม่มีเหตุผลรองรับ และวิตามินบางตัวกินเกินแล้วกลับทำให้ผมร่วงเสียเอง

ธาตุเหล็กและวิตามินดี สองตัวที่หลักฐานหนักที่สุด

รีวิวของ Almohanna และคณะ (ตีพิมพ์ในวารสาร Dermatology and Therapy ปี 2018) สรุปว่าผู้เขียนส่วนใหญ่สนับสนุนการให้ธาตุเหล็กแก่ผู้ที่ผมร่วงและขาดธาตุเหล็กจริง ทั้งผมร่วงแบบกระจายหลังช็อกร่างกาย (telogen effluvium) และผมบางแบบกรรมพันธุ์ ส่วนวิตามินดี ผลศึกษาขัดกัน แต่ส่วนใหญ่ก็สนับสนุนให้เสริมเมื่อพบว่าวิตามินดีต่ำร่วมกับผมร่วง

เงื่อนไขสำคัญคือ "เมื่อขาดจริง" รีวิวไม่พบหลักฐานว่าเสริมเหล็กในคนที่ไม่ขาดแล้วผมดีขึ้น เรื่องวิตามินดีก็เช่นกัน การศึกษาขนาดใหญ่ไม่พบความเกี่ยวข้องระหว่างปริมาณวิตามินดีที่รับกับความเสี่ยงผมร่วงเป็นหย่อม

อีกประเด็นที่คนมักข้ามคือเกณฑ์ว่าเท่าไรถึงเรียกว่าต่ำ รีวิวระบุว่าบางผู้เขียนเริ่มให้ธาตุเหล็กเมื่อเฟอร์ริตินต่ำกว่าราว 40 แต่ยังไม่มีฉันทามติว่าค่าปกติควรเป็นเท่าไร ผลตรวจที่ห้องแล็บแจ้งว่า "อยู่ในเกณฑ์" จึงไม่ได้ปิดประเด็นเสมอไป ให้ถามแพทย์ว่าค่าของคุณเมื่อเทียบกับผมร่วงที่เป็นอยู่แปลว่าอะไร

NHS ก็จัดการขาดธาตุเหล็กไว้ในกลุ่มสาเหตุผมร่วงชั่วคราว ร่วมกับความเจ็บป่วย ความเครียด การลดน้ำหนัก และการรักษามะเร็ง

ตัวอื่น ๆ หลักฐานอยู่ตรงไหน

สารอาหาร	รีวิวสรุปว่าอย่างไร	กินเสริมเพื่อผมคุ้มไหม
ธาตุเหล็ก	สนับสนุนเมื่อขาดและมีผมร่วง ยังไม่มีฉันทามติเรื่องค่าเฟอร์ริตินปกติ	คุ้มเมื่อตรวจแล้วขาด
วิตามินดี	ผลขัดกัน ส่วนใหญ่สนับสนุนเมื่อต่ำ	คุ้มเมื่อตรวจแล้วต่ำ
ซิงค์	ข้อมูลไม่คงที่ ไม่แนะนำให้ตรวจคัดกรองทั่วไป	ยังไม่มีหลักฐานพอ
ไบโอติน	ขาดจริงทำให้ผมร่วงได้ แต่ไม่มีการศึกษาใหญ่สนับสนุนการเสริมในคนทั่วไป	ไม่แนะนำถ้าไม่ได้ขาด
วิตามินอี	ผลขัดกัน ไม่มีข้อมูลในผมร่วงชนิดอื่น	ไม่มีหลักฐานสนับสนุน
บี12 และโฟเลต	งานศึกษาไม่พบความต่างที่ชัด หลักฐานไม่พอ	ยังไม่แนะนำเพื่อผมร่วง
วิตามินซี	ไม่มีข้อมูลเชื่อมกับผมร่วง ช่วยดูดซึมธาตุเหล็ก	ไม่ต้องเสริมเฉพาะเพื่อผม

ซิงค์มีรายละเอียดที่น่าสนใจ การขาดซิงค์จริงทำให้ผมร่วงและผมงอกกลับเมื่อเสริม แต่การทดลองกับผมร่วงเป็นหย่อมให้ผลไม่สม่ำเสมอ การศึกษาขนาดเล็กชิ้นหนึ่งที่เสริมวันละ 50 มิลลิกรัมนาน 12 สัปดาห์ รายงานว่าดีขึ้นใน 9 จาก 15 คน ซึ่งจำนวนน้อยเกินกว่าจะสรุปเป็นคำแนะนำ

กินเกินก็ทำผมร่วงได้ วิตามินเอและซีลีเนียม

คนที่ตั้งใจบำรุงผมด้วยอาหารเสริมหลายขวดควรอ่านส่วนนี้ที่สุด รีวิวระบุว่าวิตามินเอเกิน (hypervitaminosis A) ทำให้ผมร่วง และขีดจำกัดสูงสุดที่รับได้ต่อวันของวิตามินเอแบบพรีฟอร์มคือ 10,000 IU รีวิวยกรายงานผู้ป่วยที่รับวันละ 5,000 IU ก็มีผมร่วง ซึ่งแปลว่าความไวของแต่ละคนต่างกัน ยาในกลุ่มไอโซเตรติโนอินก็ทำให้ความหนาแน่นของผมลดลงด้วย

ซีลีเนียมมีเกณฑ์ชัดกว่า รับเกินวันละ 400 ไมโครกรัมเสี่ยงเป็นพิษ รวมถึงผมร่วง และรีวิวเล่าเหตุการณ์ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารที่ปนเปื้อนจนผู้ใช้ผมร่วงรุนแรง AAD ก็ระบุวิตามินเอและซีลีเนียมส่วนเกินไว้ในรายการสาเหตุผมร่วง และว่าผมมักงอกกลับหลังหยุดรับสารนั้น

ข้อปฏิบัติจึงง่าย ถ้ากินวิตามินรวม น้ำมันตับปลา และสูตรบำรุงผมพร้อมกัน ให้หยิบฉลากทุกขวดมารวมปริมาณวิตามินเอกับซีลีเนียมก่อน

ไบโอตินกับผลตรวจเลือด

ไบโอตินเป็นตัวที่ขายดีที่สุดในกลุ่มบำรุงผม แต่หลักฐานบางที่สุดด้วย รีวิวระบุว่าการขาดไบโอตินทั้งแบบกรรมพันธุ์และแบบที่เกิดภายหลังทำให้ผมร่วงได้ สาเหตุที่เกิดภายหลังที่ยกไว้คือการกินไข่ดิบ ยากันชักบางตัว และไอโซเตรติโนอิน ส่วนผลดีจากการเสริมมาจากรายงานผู้ป่วย ส่วนมากเป็นเด็กที่มีภาวะ uncombable hair syndrome ไม่มีการศึกษาที่ทดสอบไบโอตินเดี่ยวกับผมร่วงเป็นหย่อม

ข้อควรรู้ที่คนไม่ค่อยทราบคือไบโอตินส่วนเกินทำให้ผลตรวจแล็บบางรายการเพี้ยนได้ทั้งสูงและต่ำเกินจริง รีวิวอ้างรายงานของ FDA ถึงกรณีที่พลาดการวินิจฉัยหัวใจวายเพราะไบโอตินรบกวนผลตรวจ ถ้าคุณกินไบโอตินอยู่ ให้บอกแพทย์หรือห้องแล็บก่อนเจาะเลือดทุกครั้ง

ผมร่วงจากขาดสารอาหารหน้าตาเป็นอย่างไร และต้องรอนานแค่ไหน

AAD แยกผมร่วงออกเป็นหลายกลุ่มสาเหตุ ได้แก่ ขาดสารอาหาร (ไบโอติน ธาตุเหล็ก โปรตีน ซิงค์) โรคไทรอยด์ ฮอร์โมนไม่สมดุล ยา และการเครียดหรือผ่าตัดหรือคลอดบุตร AAD ย้ำว่าถ้าไม่ได้วินิจฉัยสาเหตุที่ถูก การรักษามักไม่ได้ผล

ตัวเลขเวลาที่เปิดอ่านได้มีอยู่ชุดเดียว สำหรับผมร่วงหลังช็อกร่างกาย เช่น คลอดบุตร เจ็บป่วย ผ่าตัด หรือเครียดหนัก AAD ระบุว่าผมร่วงปรากฏหลังเหตุการณ์ไปสักพักหลายเดือน หยุดเมื่อเรื่องนั้นผ่านไป และมักกลับมาหนาเท่าเดิมใน 6 ถึง 9 เดือน ส่วนกรณีขาดสารอาหาร AAD ระบุเพียงว่าผมงอกกลับได้เมื่อระดับสารอาหารกลับมา แต่ไม่ได้ให้กรอบเวลา อย่ารอตัวเลขที่ใครสักคนสัญญาไว้บนฉลาก

ตัวอย่างสมมติเพื่อให้เห็นภาพ หญิงวัยทำงานคนหนึ่งลดน้ำหนักเร็วด้วยการงดมื้อและกินผักเป็นหลัก แล้วสองสามเดือนต่อมาผมหลุดติดมือตอนสระมากขึ้น เธอซื้อไบโอตินกับวิตามินรวมมากินเอง ทั้งที่เหตุที่เป็นไปได้มากกว่าคือธาตุเหล็กต่ำและพลังงานที่ได้รับน้อยลง (ทั้งการลดน้ำหนักและขาดธาตุเหล็กอยู่ในรายการสาเหตุของ NHS) ลำดับที่ควรทำคือพบแพทย์ ตรวจ แล้วเสริมเฉพาะสิ่งที่ผลตรวจชี้

ก่อนซื้ออาหารเสริมสักขวด

1. จดว่าผมเริ่มร่วงเมื่อไร และช่วงไม่กี่เดือนก่อนหน้านั้นมีอะไรเกิดขึ้น เช่น ป่วยไข้ ลดน้ำหนัก คลอดบุตร เปลี่ยนยา
2. นับอาหารเสริมที่กินอยู่ทั้งหมดและรวมวิตามินเอกับซีลีเนียมจากทุกขวด
3. พบแพทย์หรือแพทย์ผิวหนังเพื่อให้ตรวจว่าขาดอะไรจริง รวมถึงไทรอยด์ ซึ่ง AAD ระบุว่าให้ผลคล้ายกันและรักษาแล้วผมกลับมาได้ NHS แนะนำให้พบแพทย์ทั่วไปก่อนไปคลินิกผมเชิงพาณิชย์
4. ถ้าผลตรวจชี้ว่าขาด ให้แพทย์กำหนดขนาดและระยะเวลา แล้วนัดตรวจซ้ำ
5. ถ้าตรวจแล้วไม่ขาด ให้หันไปดูสาเหตุอื่นใน ผมร่วงเกิดจากอะไร แยกผมร่วงปกติกับผิดปกติ

ผู้หญิงที่ผมร่วงหลังคลอดควรอ่าน ผมร่วงหลังคลอด ดูแลอย่างไร และ ผมร่วงเยอะในผู้หญิง สาเหตุคืออะไร เพราะสองกรณีนี้มีรูปแบบเวลาเป็นของตัวเอง ส่วนผู้ชายที่เห็นผมบางตรงแนวหน้าผากหรือกลางหัว ซึ่งมักเป็นกรรมพันธุ์มากกว่าขาดวิตามิน ดู ผมร่วงผู้ชาย แก้ยังไง และถ้าอยากรู้ว่าผมที่เสียแต่ไม่ได้ร่วงควรดูแลอย่างไร มีขั้นตอนอยู่ใน วิธีบำรุงผมให้แข็งแรง