ทรีทเมนต์ผมทำเองที่บ้าน 3 วิธีที่ได้ผล พร้อมเวลาหมักและความถี่

ทรีทเมนต์ผมที่ทำเองที่บ้านแล้วเห็นผลจริงมีไม่กี่แบบ คือหมักครีมนวดเข้มข้นให้นานกว่าปกติ ใช้น้ำมันมะพร้าวก่อนสระ และล้างสะสมออกก่อนบำรุง ส่วนสูตรผสมไข่กับน้ำผึ้งที่เห็นในโซเชียล เราไม่พบหลักฐานจากแหล่งวิชาการที่อ่านมายืนยันว่าซ่อมเส้นผมได้ จึงแยกไว้ในหัวข้อของมันเอง

ทรีทเมนต์ทำอะไรกับเส้นผมได้ และทำอะไรไม่ได้

เส้นผมที่พ้นหนังศีรษะไม่มีชีวิต จึงซ่อมตัวเองไม่ได้ ทรีทเมนต์ทุกชนิดทำได้แค่สามอย่างตามที่รีวิวใน Polymers อธิบายไว้ คือ ปรับประจุให้เกล็ดแนบเรียบ เพิ่มความลื่นของผิวเส้น และเติมโปรตีนชิ้นเล็กที่ซึมเข้าเส้นได้บ้างชั่วคราว

ทรีทเมนต์ทำได้	ทรีทเมนต์ทำไม่ได้
ลดแรงเสียดทาน ทำให้หวีง่ายและขาดน้อยลง	ประสานปลายที่แตกให้ติดกัน
เพิ่มความเงาและความนุ่มของผิวเส้น	ทำให้ผมงอกเร็วขึ้นหรือหนาขึ้น
ชะลอการสึกจากความร้อนและการเสียดสี	ฟื้นสีที่ซีดแล้วกลับมา
ช่วยให้ทรงหรือลอนอยู่ได้นานขึ้นเล็กน้อย	แก้ผมร่วงจากหนังศีรษะ

ถ้าคุณคาดหวังผมใหม่ภายในคืนเดียว เรื่องนี้จะผิดหวัง แต่ถ้าคาดหวังว่าผมจะนุ่มและขาดน้อยลงในสองสัปดาห์ ถือว่าเป็นเป้าหมายที่ทำได้

วิธีที่ 1 ดีพคอนดิชันนิงด้วยครีมเข้มข้น

รีวิวใน IJDVL อธิบายว่า ดีพคอนดิชันเนอร์ (deep conditioner) คือครีมหรือน้ำมันที่ทิ้งไว้บนผม 20-30 นาที จะมีหรือไม่มีเครื่องอบไอน้ำก็ได้ ส่วนผสมเข้มข้นกว่าครีมนวดธรรมดา มักมีโปรตีนและสารควอเทอร์นารีแอมโมเนียม และให้ความเงามากกว่า Polymers ระบุตรงกันว่าครีมนวดทั่วไปอยู่บนผมราว 5 นาที ส่วนสูตรเข้มข้น 20-30 นาที และความร้อนช่วยให้ซึมได้ดีขึ้น

ขั้นตอนที่บ้านทำได้

1. สระด้วยแชมพูตามปกติ แล้วบีบน้ำออกให้ผมหมาด ไม่ใช่เปียกโชก เพราะผมเปียกมากทำให้สูตรเจือจาง
2. แบ่งผมเป็น 4 ส่วน หวีซี่ห่างให้พ้นปม
3. ทาจากกลางเส้นถึงปลาย เว้นโคนผมไว้ประมาณ 2-3 เซนติเมตร ถ้าหนังศีรษะมัน
4. รวบผมขึ้นแล้วคลุมด้วยหมวกอาบน้ำหรือถุงพลาสติกใส่ผม ห่อด้วยผ้าขนหนูที่อุ่นพอจับได้
5. จับเวลา 20-30 นาที ไม่เกินเวลาที่ฉลากกำหนด
6. ล้างด้วยน้ำเย็นถึงอุ่นจนไม่ลื่น แล้วซับผมด้วยผ้าแบบไม่ถู

ความถี่ที่รีวิวระบุไว้มีเพียงข้อเดียวคือ ผมที่เสียจากการยืดควรทำดีพคอนดิชันนิงทุกสองสัปดาห์ ที่เหลือเป็นแนวทางปฏิบัติที่เราใช้ปรับตามสภาพผม

สภาพผม	ความถี่ (ค่าประมาณ)	หมายเหตุ
ผมปกติ ไม่ทำเคมี	2-4 สัปดาห์ครั้ง	ไม่จำเป็นต้องทำถี่
ผมแห้ง ตากแดด ว่ายน้ำบ่อย	สัปดาห์ละครั้ง
ผมยืด ดัด หรือฟอก	1-2 ครั้งต่อสัปดาห์	ถ้าหนักและหมองให้เริ่มที่ 2 ครั้ง
ผมเส้นเล็กและบาง	2-3 สัปดาห์ครั้ง	สูตรเข้มมากทำให้ลีบ

วิธีที่ 2 น้ำมันมะพร้าวก่อนสระ

IJDVL ระบุว่าน้ำมันมะพร้าวต่างจากน้ำมันทานตะวันและน้ำมันแร่ตรงที่ซึมเข้าเส้นผมได้และลดการสูญเสียโปรตีน น้ำมันที่ไม่ซึมจะค้างอยู่ที่ผิวนอก ได้ความมันวาวแต่ไม่ได้ช่วยโครงสร้าง ความต่างนี้ทำให้น้ำมันมะพร้าวเป็นตัวเลือกที่มีคำอธิบายรองรับที่สุดในกลุ่มน้ำมันครัว

วิธีใช้ที่ได้ผลดีและไม่เหนียวติดผม

1. ใช้ผมแห้งหรือหมาดเล็กน้อย น้ำมันมะพร้าวบริสุทธิ์อุ่นให้ละลาย
2. ใช้ประมาณ 1-2 ช้อนชาสำหรับผมประบ่า และ 2-3 ช้อนชาสำหรับผมยาวกลางหลัง (ค่าประมาณ)
3. ทาตั้งแต่กลางเส้นถึงปลาย ถ้าปลายแห้งมากให้ทาปลายซ้ำอีกชั้น
4. ทิ้งไว้ 30 นาทีถึง 1 ชั่วโมงก่อนสระ ตัวเลขนี้เป็นแนวปฏิบัติ ไม่ใช่ค่าที่มีงานวิจัยระบุ
5. สระด้วยแชมพู 2 รอบ รอบแรกล้างน้ำมัน รอบที่สองล้างหนังศีรษะ แล้วตามด้วยครีมนวด

ข้อจำกัดที่ควรรู้

• หนังศีรษะมันหรือเป็นรังแค ไม่ควรทาน้ำมันที่หนังศีรษะ เพราะอาจทำให้อาการแย่ลง ถ้าสงสัยเรื่องรังแคดู รังแค กำจัดยังไง
• ผมเส้นเล็กและบางมักหนักและลีบ ใช้ปริมาณน้อยลงครึ่งหนึ่ง
• ผู้แพ้มะพร้าวหรือมีประวัติแพ้น้ำมันให้ทดสอบที่ท้องแขนก่อน

วิธีที่ 3 ล้างสะสมก่อนบำรุง

บางครั้งผมไม่ต้องการทรีทเมนต์เพิ่ม แต่ต้องการให้ของเก่าหลุดออกก่อน ครีมนวด ซิลิโคน น้ำมัน และผลิตภัณฑ์จัดแต่งทรงสะสมเป็นชั้นบนเส้นผม เมื่อชั้นหนาเกินไป ทรีทเมนต์ที่ใส่เพิ่มจะซึมไม่ได้ ผมรู้สึกหนัก เหนียว หรือแข็งกระด้างทั้งที่ใช้สูตรบำรุงอย่างดี

ลักษณะที่ควรสระล้างสะสมก่อนทรีทเมนต์

• ผมหนักและแบนติดศีรษะ ทั้งที่เพิ่งสระ
• ผมเหนียวมือและไม่ยอมเป็นลอน
• ใช้ซิลิโคนหรือน้ำมันหลายชั้นต่อเนื่องหลายสัปดาห์

ทำแค่ครั้งเดียวก่อนเริ่มรอบทรีทเมนต์ ไม่ต้องทำทุกสัปดาห์ ใช้แชมพูล้างลึก (clarifying) หรือแชมพูสูตรทำความสะอาดมาก ผมที่ทำสีควรเลือกสูตรอ่อนก่อน เพราะสูตรแรงทำให้สีซีดเร็ว รายละเอียดการอ่านฉลากแชมพูอยู่ใน แชมพู เลือกจากหนังศีรษะก่อนเส้นผม

ไข่ อะโวคาโด โยเกิร์ต น้ำผึ้ง ใช้หมักผมได้ไหม

สูตรผสมจากครัวเป็นที่นิยมมาก แต่แหล่งวิชาการที่เราอ่านมาไม่ได้ระบุว่าส่วนผสมเหล่านี้ซ่อมเส้นผมได้ จึงควรมองเป็นของเสริมความนุ่มชั่วคราวมากกว่าทรีทเมนต์ ถ้าอยากลอง มีข้อควรระวัง

ประเด็น	สิ่งที่ควรทำ
ความสะอาด	ผสมสดแล้วใช้ทันที ไม่เก็บค้างเกินวัน เพราะไม่มีสารกันเสีย
ไข่ดิบ	ล้างด้วยน้ำเย็นถึงอุ่น น้ำร้อนทำให้ไข่สุกติดผมจนล้างยาก
การแพ้	ทดสอบที่ท้องแขนหรือหลังหู 24 ชั่วโมงก่อนใช้ทั้งศีรษะ
การล้างออก	เศษอะโวคาโดหรือไข่ที่ติดโคนผมทำให้คัน ต้องล้างให้หมด
ความคาดหวัง	ผมนุ่มชั่วคราว ไม่ใช่ซ่อมโครงสร้าง

เราเห็นว่าถ้างบจำกัด การซื้อครีมนวดสูตรเข้มข้นหนึ่งกระปุกแล้วหมักตามวิธีที่ 1 น่าจะคุ้มกว่าและควบคุมเรื่องความสะอาดได้ดีกว่าสูตรผสมเอง

อ่านฉลากกระปุกที่จะเอามาหมัก

ถ้าจะหมักด้วยสูตรสำเร็จรูป ให้ดูรายชื่อส่วนผสม (INCI) ว่ามีสารกลุ่มที่ Polymers อธิบายหน้าที่ไว้หรือไม่

ชื่อบนฉลาก	หน้าที่	เหมาะกับ
Behentrimonium chloride, Cetrimonium chloride	แคทไอออนิก เกาะผมที่มีประจุลบ ลดไฟฟ้าสถิตและเพิ่มความลื่น	ทุกสภาพผม โดยเฉพาะผมทำสี
Cetyl alcohol, Stearyl alcohol	แฟตตี้แอลกอฮอล์ ให้เนื้อครีมและความนุ่ม ใช้ร่วมกับแคทไอออนิก	ผมแห้ง เส้นหนา
Dimethicone	ซิลิโคน ให้ความลื่นและเงา ลดการหมองของสีผม	ผมฟอกหรือผมทำสี ผมที่ไม่ล้างลึกบ่อย
Hydrolyzed wheat/silk/keratin protein	โปรตีนชิ้นเล็ก ซึมเข้าเส้นได้บ้าง ผลชั่วคราว	ผมเสียจากสารเคมี ไม่ควรใช้ทุกครั้ง

ตัวอย่างการตัดสินใจ คนที่มีผมฟอกยาวประบ่า รู้สึกว่าผมยุ่งเหมือนหมากฝรั่งตอนเปียก ควรเลือกกระปุกที่มีแคทไอออนิกกับแฟตตี้แอลกอฮอล์เป็นหลัก ใช้เป็นประจำสัปดาห์ละครั้ง และใช้สูตรโปรตีนเฉพาะรอบที่เส้นผมยืดแล้วไม่คืนตัว ส่วนคนผมเส้นเล็กที่ไม่เคยทำสี แค่ครีมนวดสูตรเบาหมักเพิ่มเป็น 5-10 นาทีก็พอแล้ว

ตารางเริ่มต้น 4 สัปดาห์ สำหรับผมแห้งเสียปานกลาง

ตารางนี้เป็นตัวอย่างสำหรับผมยาวระดับกลางหลังที่แห้งและทำสีหนึ่งครั้งต่อปี ปรับตามสภาพผมของคุณ

สัปดาห์	สิ่งที่ทำ	สิ่งที่ควรสังเกต
1	สระล้างสะสม 1 ครั้ง ตามด้วยดีพคอนดิชัน 1 ครั้ง	ผมหวีง่ายขึ้นหรือไม่ รู้สึกเหนียวไหม
2	น้ำมันมะพร้าวก่อนสระ 1 ครั้ง ดีพคอนดิชัน 1 ครั้ง	ปลายผมนุ่มขึ้นหรือหนักเกินไป
3	ดีพคอนดิชัน 1 ครั้ง ใช้ครีมนวดปกติวันอื่น	ผมขาดคาหวีน้อยลงหรือไม่
4	เว้นหนึ่งสัปดาห์ แล้วประเมิน	ถ้าผมเริ่มแข็งหรือหนัก ลดความถี่

ถ้าตอนสัปดาห์ที่ 2 ผมรู้สึกแข็งกระด้างหรือขาดง่ายขึ้น อาจเป็นสัญญาณว่าโปรตีนมากเกินไป (protein overload) ให้หยุดสูตรที่มีโปรตีน และเปลี่ยนไปสูตรที่เน้นความชุ่มชื้นก่อน รีวิวใน Polymers ระบุว่าผลของโปรตีนไฮโดรไลซ์เป็นเพียงชั่วคราว จึงไม่มีเหตุให้ใช้ถี่

ทำแล้วผมแย่ลง มักเพราะ 5 ข้อนี้

1. ทิ้งไว้นานเกินฉลาก ไม่ได้ซึมลึกกว่าเดิม มีแต่ตกค้างมากขึ้น
2. ทาถึงโคนผมที่มันอยู่แล้ว หนังศีรษะอุดตันและผมแบน
3. ใช้ความร้อนแรงเกินไป ไดร์ร้อนจ่อหนังศีรษะทำให้ระคายเคือง และ IJDVL ระบุว่าความร้อนทำให้ผมเสียหายมากขึ้นเมื่อผมเปียก ใช้ผ้าอุ่นแทน
4. เอาครีมนวดล้างออกมาผสมน้ำใส่ขวดสเปรย์แล้วทิ้งไว้บนผม AAD ระบุว่าครีมนวดแบบล้างออกมีสารทำความสะอาดผสม ไม่ควรทิ้งไว้บนผม ถ้าต้องการสเปรย์ ให้ใช้ลีฟอินที่ทำมาเพื่อทิ้งไว้
5. คาดหวังให้ทรีทเมนต์แก้ปลายแตก ซึ่งต้องตัดเท่านั้น ดูวิธีวัดและตัดใน ผมแตกปลาย แก้ยังไง

AAD ยังเตือนเรื่องนิสัยที่ทำร้ายเส้นผมจากภายนอก เช่น ถูผมแรง หวีผมเปียก และใช้ความร้อนบ่อย ซึ่งทำให้ทรีทเมนต์ที่เพิ่งทำถูกลบล้างภายในไม่กี่ครั้งที่สระ ภาพรวมของนิสัยเหล่านั้นอยู่ใน ผมแห้งเสีย ดูแลยังไง

ถ้าผมคุณเป็นแบบนี้ ให้เริ่มที่...

ผมของคุณ	เริ่มที่	หลีกเลี่ยง
แห้ง ฟู เส้นหนา	ดีพคอนดิชันสัปดาห์ละครั้ง และอ่าน ผมชี้ฟู ทำยังไงให้เรียบ	น้ำมันหนักที่โคน
ทำสีหรือฟอก	ดีพคอนดิชัน 1-2 ครั้งต่อสัปดาห์ แชมพูล้างลึกน้อยที่สุด	สูตรล้างลึกแรงๆ
หนังศีรษะมัน ปลายแห้ง	ทรีทเมนต์กลางเส้นถึงปลาย เว้นโคน	น้ำมันที่หนังศีรษะ
เส้นเล็กบาง	ครีมนวดเข้มข้นน้อยและหมักสั้น	สูตรโปรตีนหนักหลายครั้งติด
ผมร่วงเป็นหย่อมหรือหนังศีรษะแดง	พบแพทย์ผิวหนัง	หมักเพิ่ม ใช้สารแปลกใหม่

ถ้าคุณกำลังเลือกครีมนวดหรือทรีทเมนต์สำเร็จรูปแทนการทำเอง ดูเกณฑ์เลือกจากส่วนประกอบใน ครีมนวดผม เลือกตามเส้นผม ก่อนตัดสินใจ