ส้นเท้าแตก แก้ยังไง ดูแลเองที่บ้านและเมื่อไรต้องไปหาหมอ

ส้นเท้าแตกส่วนใหญ่แก้เองที่บ้านได้ วิธีหลักคือทาครีมที่มียูเรีย กรดแอลฟาไฮดรอกซี หรือกรดซาลิไซลิกทันทีหลังอาบน้ำ ทาปิโตรเลียมเจลลี่หนาๆ แล้วใส่ถุงเท้าข้ามคืน และเลิกใส่รองเท้าแตะที่ไม่รัดส้น ถ้ารอยแตกลึกจนมีเลือด เจ็บเวลาเดิน หรือคุณเป็นเบาหวาน ให้ไปพบแพทย์แทนการดูแลเอง

ส้นเท้าแตกเพราะอะไร

DermNet อธิบายว่าส้นเท้าเป็นจุดที่ผิวหนังหนาและรับน้ำหนักมาก เมื่อผิวแห้ง หนังกำพร้าชั้นนอกจะแข็งและขาดความยืดหยุ่น พอลงน้ำหนักที่ส้นเท้า ผิวที่หนาจะถ่างออกจนแตกเป็นร่อง Cleveland Clinic เสริมว่าการยืนนาน การใส่รองเท้าแตะที่ไม่รองรับส้นเท้า อากาศแห้ง และการอาบน้ำร้อนนานทำให้เป็นหนักขึ้น

ปัจจัยที่เพิ่มโอกาสเป็น ตามที่ DermNet ระบุ ได้แก่ น้ำหนักตัวมาก โรคผิวหนังบางชนิดอย่างผิวหนังอักเสบหรือเกลื้อน และเบาหวาน ในเมืองไทยที่คนจำนวนมากใส่รองเท้าแตะเดินเป็นประจำ ส้นเท้าจึงเปิดรับทั้งฝุ่นและความแห้งเต็มที่ (ข้อนี้เป็นข้อสังเกตของเรา ไม่ได้มาจากแหล่งอ้างอิง)

ดูแลเองที่บ้านตามคำแนะนำของแพทย์ผิวหนัง

AAD แนะนำขั้นตอนเหล่านี้

1. อาบน้ำหรือแช่เท้าไม่เกิน 5 ถึง 10 นาที ใช้น้ำอุ่น ไม่ใช่น้ำร้อน และใช้สบู่อ่อนโยน
2. ซับเท้าให้หมาดๆ แล้วทาครีมภายใน 5 นาที เลือกครีมที่มียูเรีย 10 ถึง 25% กรดแอลฟาไฮดรอกซี หรือกรดซาลิไซลิก ตัวยาเหล่านี้ช่วยให้หนังที่แข็งนุ่มลงและกักน้ำไว้
3. ก่อนนอนทาปิโตรเลียมเจลลี่หนาๆ ทั้งส้นเท้า แล้วสวมถุงเท้าฝ้าย
4. ระหว่างวัน ถ้าแตกเป็นร่องและเจ็บ ใช้พลาสเตอร์เหลว (liquid bandage) ปิดรอยแตกเพื่อกันสิ่งสกปรก

AAD เตือนด้วยว่าให้เลี่ยงการแช่ด้วยน้ำนานหรือน้ำร้อน เพราะผิวจะสูญเสียน้ำมัน และอย่าขัดแรงจนผิวเปิด ถ้าอยากขัดหนังด้านให้ทำเบาๆ หลังแช่น้ำ ด้วยหินขัดเท้าหรือแผ่นขัดชนิดละเอียด

เลือกครีมให้ตรงกับสภาพส้นเท้า

สภาพ	ตัวช่วย	ข้อควรรู้
แห้งตึง หนังหนาเล็กน้อย	มอยส์เจอร์ไรเซอร์เนื้อหนัก ปิโตรเลียมเจลลี่	ทาหลังอาบน้ำทุกวัน
หนังด้านหนา แข็ง	ยูเรีย 10 ถึง 25% กรด AHA กรดซาลิไซลิก	ค่อยๆ เริ่ม ทาที่ส้นเท้าเท่านั้น
แตกเป็นร่อง เจ็บ	พลาสเตอร์เหลวปิดรอยแตก	ปิดเพื่อป้องกัน ไม่ใช่รักษาที่ต้นเหตุ
แตกลึก มีเลือดหรือน้ำเหลือง	พบแพทย์	อย่าลองยาเอง

ตัวยาเข้มข้นอย่างยูเรียสูงหรือกรดซาลิไซลิก อาจแสบเมื่อทาลงบนรอยแตกที่เปิดอยู่ ให้ใช้ปิโตรเลียมเจลลี่ไปก่อนจนรอยปิด แล้วค่อยเริ่มตัวยา (ข้อนี้เป็นข้อสรุปของเราจากการที่ AAD เตือนเรื่องผิวระคาย)

ความรู้เรื่องผิวแห้งทั่วตัวอ่านต่อได้ที่ ผิวแห้งคันทั้งตัว แก้ยังไง และเรื่องแขนขาแตกลายอ่านที่ ขาแห้งแตกเป็นสะเก็ด

ปรับพฤติกรรมไม่ให้กลับมาแตกอีก

Cleveland Clinic แนะนำให้เลี่ยงรองเท้าแตะแบบเปิดส้นถ้าส้นเท้าแตกง่าย เลือกรองเท้าที่หุ้มหรือรัดส้นและรองรับแรงกระแทก นอกจากนี้

• ทาครีมที่เท้าหลังอาบน้ำทุกวัน ไม่ใช่ทาเฉพาะตอนแตกแล้ว
• ลดเวลาอาบน้ำและลดอุณหภูมิน้ำ
• ดื่มน้ำให้พอ และใช้เครื่องทำความชื้นถ้าอยู่ในห้องแอร์ทั้งวัน (ข้อนี้เป็นความเห็นของเรา ไม่มีแหล่งยืนยันว่าส่งผลต่อส้นเท้าโดยตรง)
• ไม่เดินเท้าเปล่าบนพื้นหยาบเป็นเวลานาน

ถ้าอยากรู้เรื่องมอยส์เจอร์ไรเซอร์ที่เหมาะกับผิวแห้งทั่วไป อ่านเพิ่มที่ มอยส์เจอร์ไรเซอร์คืออะไร

เมื่อไรควรไปพบแพทย์

AAD และ DermNet ระบุสัญญาณที่ควรให้แพทย์ดู ได้แก่

• รอยแตกลึก มีเลือดออก หรือเจ็บมากจนเดินลำบาก
• ผิวแดง บวม ร้อน มีหนองหรือน้ำเหลือง ซึ่งอาจเป็นการติดเชื้อ
• ดูแลเองแล้ว 2 ถึง 4 สัปดาห์ไม่ดีขึ้น
• เป็นเบาหวาน หรือเท้าชา เพราะแผลเล็กๆ ที่เท้าอาจลุกลามได้เร็วกว่าคนทั่วไป

ถ้าเข้าข่ายข้อใดข้อหนึ่ง ให้พบแพทย์ผิวหนัง หรือแพทย์ที่ดูแลเบาหวานของคุณ ไม่ควรตัดหนังหรือใช้ของมีคมแกะเอง เพราะเสี่ยงเป็นแผลและติดเชื้อ

เริ่มจากอะไร

คืนนี้ล้างเท้าด้วยน้ำอุ่นไม่เกิน 10 นาที ซับให้หมาด ทาครีมยูเรียหรือปิโตรเลียมเจลลี่ แล้วใส่ถุงเท้าฝ้าย ทำต่อเนื่องหลายสัปดาห์ จึงจะเห็นว่าผิวนุ่มลง การแตกที่ลึกกว่านั้นต้องให้แพทย์ประเมิน