มัดผมแน่นผมร่วงจริงไหม ทรงที่ดึงหนังศีรษะและวิธีป้องกัน

มัดผมแน่น ๆ ทุกวันทำให้ผมร่วงได้จริง เรียกว่า traction alopecia คือผมร่วงจากแรงดึงรั้งที่เกิดซ้ำ ๆ ต่อรูขุมขนเส้นเดิม ระยะแรกผมที่ร่วงยังงอกกลับมาได้เมื่อเลิกดึง แต่ถ้าดึงต่อเนื่องนานจนรูขุมขนถูกทำลาย ผมจะไม่กลับมา American Academy of Dermatology (AAD) จึงแนะนำให้พบแพทย์ผิวหนังเร็วที่สุดตั้งแต่เริ่มเห็นผมร่วง เพราะต้นเหตุอาจเป็นอย่างอื่นได้ เช่น ความเครียดหรือพันธุกรรม

ทรงไหนที่ดึงหนังศีรษะมากพอจะทำให้ร่วง

AAD ระบุทรงที่ทำให้เกิดได้เมื่อตึงเกินไป ได้แก่

• ถักเปียแบบแนบหนังศีรษะ ถักเปียเส้นเล็ก และ locs
• มวยผม หางม้า และผมทรงอัพดูที่รั้งแน่น
• ต่อผมหรือวีฟ โดยเฉพาะผมที่ผ่านการยืดด้วยสารเคมี
• ม้วนโรลเลอร์ผมไปนอนเป็นส่วนใหญ่ของเวลา
• หมวกหรือผ้าคลุมผมที่ถูไปมาบนเส้นผม โดยเฉพาะเมื่อผมถูกมัดแน่นอยู่ข้างใน

DermNet เพิ่มข้อมูลว่าผมยาวมากก็มีน้ำหนักถ่วงได้ และสารเคมีกับความร้อนที่ใช้ร่วมกับทรงเหล่านี้ก็เพิ่มความเสียหาย ความเสี่ยงสูงขึ้นตามอายุ น่าจะเพราะสะสมเวลาที่ทำแบบนี้นานขึ้น

สิ่งที่ตัดสินความเสี่ยงคือความตึง ความถี่ และเวลาที่ผมอยู่ในสภาพถูกรั้งต่อเนื่อง ทรงตึงนาน ๆ ครั้งตามที่ AAD ระบุยังไม่น่ากังวล

สัญญาณเตือนตามลำดับ

AAD แบ่งสัญญาณเป็นระยะ

ระยะ	สัญญาณที่เห็น
เริ่มต้น	ผมหักสั้น ๆ รอบหน้าผาก แนวไรผมถอย หรือผมบางเป็นหย่อมตรงที่ถูกรั้ง
ควรหยุดทันที	เจ็บเวลาผมถูกดึงตึง หนังศีรษะแสบ เป็นสะเก็ด หรือหนังศีรษะถูกดึงยกเป็นสันเหมือนเต็นท์
ระยะท้าย	ผมไม่งอก หนังศีรษะเป็นมัน เรียบ และผมไม่กลับมา

DermNet อธิบายเพิ่มว่าอาการอาจมีคัน ผิวแดง เป็นขุย หรือรูขุมขนอักเสบเป็นตุ่มหนอง และมักพบที่ด้านหน้าและด้านข้างของศีรษะ มี "fringe sign" คือผมแนวหน้าสุดที่ยังเหลืออยู่เป็นแถบบาง ๆ ตามแนวหน้าผากหรือขมับ ซึ่งเป็นเบาะแสว่าสาเหตุเกิดจากการดึง

เปลี่ยนนิสัยมัดผมอย่างไรให้ไม่ต้องตัดผมสั้น

คำแนะนำของ AAD ที่นำมาปรับเป็นเช็กลิสต์ได้ง่าย

1. สลับทรงผม ไม่ใช้ทรงตึงทุกวัน AAD ระบุว่าการทำทรงตึงบางครั้งไม่เป็นไร
2. ผ่อนความตึงที่แนวไรผม โดยเฉพาะตอนถักเปีย และเลือกเปียที่หนาขึ้น
3. ถักเปียหรือ locs ให้สั้น และไม่คาไว้นานเกิน 6 ถึง 8 สัปดาห์
4. ถ้าต่อผม ใช้ช่วงสั้น ๆ ถอดทันทีถ้าเจ็บหรือระคายเคือง และเลือกแบบเย็บติด (sewn-in) แทนกาว
5. ให้ผมได้พักจากการจัดทรงและความร้อน
6. เมื่อต้องคลุมผม ให้มัดหลวม ๆ และพิจารณาผ้าไหมหรือผ้าซาติน

ถ้ากังวลเรื่องผมบางโดยรวม ดูภาพกว้างได้ใน ผมร่วงเกิดจากอะไร และ ผมบาง แก้ยังไง ส่วนการบำรุงให้เส้นผมแข็งแรงหลังเลิกดึง อ่านใน วิธีบำรุงผมให้แข็งแรง

ผมกลับมาได้ไหม

AAD ระบุว่า traction alopecia บางแบบอาจกลายเป็นถาวรยิ่งปล่อยไว้นาน และการดูแลโดยแพทย์ผิวหนังตั้งแต่ต้นให้โอกาสหยุดการสูญเสียได้ดีที่สุด DermNet ระบุว่าระยะแรกเป็นแบบไม่ทำให้เกิดแผลเป็น ซึ่งหมายความว่ายังกลับมาได้ แต่ถ้ามีแรงดึงมากและนาน รูขุมขนจะถูกทำลายและผมหายถาวร

AAD ระบุแนวทางรักษาทั่วไปว่าหยุดทรงตึง เปลี่ยนเป็นทรงที่หลวมขึ้น และลดความร้อนกับผลิตภัณฑ์ แพทย์อาจสั่งยากลุ่มคอร์ติโคสเตียรอยด์ ยาปฏิชีวนะ หรือไมนอกซิดิล ในรายหนัก อาจต้องพิจารณาปลูกผม DermNet เสริมว่ามีการรายงานการใช้ยาต้านเชื้อรา แชมพู และไบโอตินด้วย ทั้งหมดต้องให้แพทย์เป็นผู้เลือก

ผมร่วงที่ไม่ใช่จากการดึง

ผมร่วงหลังคลอด ผมร่วงจากความเครียด หรือผมบางตามพันธุกรรม อาจดูคล้ายกันในระยะแรก ถ้าผมร่วงทั่วศีรษะโดยไม่มีประวัติรั้งผมแน่น ให้ดู ผมร่วงหลังคลอด หรือให้แพทย์ผิวหนังช่วยแยก

ตรวจตัวเองใน 1 นาที

• ผมรอบหน้าผากและขมับสั้นหักกว่าผมส่วนอื่นไหม
• ตอนปล่อยผมรู้สึกเจ็บบริเวณที่เคยโดนรั้งไหม
• ผมแนวหน้าที่เหลือเป็นแถบบางตามแนวไรผมไหม
• ทรงที่ใช้ส่วนใหญ่ตึงจนหนังศีรษะยกหรือแสบไหม

ถ้าตอบว่าใช่สองข้อขึ้นไป ให้หยุดทรงนั้นก่อนและนัดแพทย์ผิวหนัง ถ้ารอจนผมไม่งอกแล้ว การรักษาจะเหลือทางเลือกน้อยลง