น้ำพุแมว ดีไหม งานวิจัยว่าอย่างไร และใครควรมี

ขอตอบตรงๆ ก่อน น้ำพุแมวไม่ได้ทำให้แมวทุกตัวกินน้ำมากขึ้น งานวิจัยที่วัดปริมาณน้ำจริงพบว่าโดยเฉลี่ยแล้วไม่ต่างจากชามน้ำธรรมดา แต่แมวบางตัวชอบน้ำไหลจริงๆ และสำหรับตัวนั้นน้ำพุคุ้มค่า คำถามที่ควรถามจึงไม่ใช่ว่าน้ำพุดีไหม คำถามที่ควรถามคือน้องแมวของเราเป็นตัวที่ชอบน้ำไหลหรือเปล่า และเจ้าของพร้อมล้างทุกสัปดาห์ไหม

งานวิจัยที่วัดน้ำทีละมิลลิลิตร

ความเชื่อว่าแมวชอบน้ำไหลมาจากพฤติกรรมที่เห็นกันทั่วไป แมวกระโดดขึ้นอ่างล้างหน้ารอเจ้าของเปิดก๊อก หรือเลียน้ำหยดจากฝักบัว นักวิจัยกลุ่มหนึ่งจึงทดลองวัดจริง ตีพิมพ์ใน Journal of Feline Medicine and Surgery ปี 2019

รายละเอียด	สิ่งที่ทำ
แมว	แมวสุขภาพดีในห้องปฏิบัติการ 16 ตัว กินอาหารเม็ดอย่างเดียว ทำครบการทดลอง 14 ตัว
ภาชนะที่เทียบ	ชามน้ำนิ่ง น้ำพุแบบน้ำตกลงมา และชามแบบน้ำหมุนเวียน
วิธี	สลับใช้แต่ละแบบช่วงละ 2 สัปดาห์ มีช่วงปรับตัว 1 สัปดาห์ก่อนเก็บข้อมูล
สิ่งที่วัด	ปริมาณน้ำที่ดื่ม ปริมาณปัสสาวะ ความถ่วงจำเพาะของปัสสาวะ และค่าความเสี่ยงการเกิดผลึก

ผลที่ได้

• ปริมาณน้ำที่ดื่ม ปริมาณปัสสาวะ ความเข้มข้นของปัสสาวะ และค่าความเสี่ยงการเกิดผลึก ไม่ต่างกันอย่างมีนัยสำคัญระหว่างสามแบบ
• ค่าออสโมลาลิตีของปัสสาวะสูงกว่าเล็กน้อยในช่วงที่ใช้ชามน้ำหมุนเวียน ซึ่งไม่ได้ชี้ว่าแมวดื่มมากขึ้น
• แมว 3 ตัวแสดงความชอบชัดเจน และแต่ละตัวชอบภาชนะคนละแบบ

ผู้วิจัยสรุปว่าชนิดภาชนะไม่มีผลที่เห็นชัดต่อปริมาณน้ำที่แมวดื่ม และแนะนำให้ใช้วิธีอื่นเพิ่มน้ำ เช่นให้อาหารเปียก

อ่านผลนี้ให้ถูก

งานนี้มีจุดที่ต้องรู้ก่อนเอาไปใช้ แมวเป็นแมวห้องปฏิบัติการที่สุขภาพดี จำนวนไม่มาก กินอาหารเม็ดอย่างเดียว และทดลองในสภาพที่ควบคุมอุณหภูมิ ผลจึงไม่ได้บอกว่าน้ำพุไม่มีประโยชน์กับแมวทุกตัวในทุกบ้าน มันบอกว่าเราไม่ควรคาดหวังว่าซื้อน้ำพุแล้วแมวจะกินน้ำเพิ่มขึ้นเองโดยอัตโนมัติ ส่วนข้อที่น่าสนใจที่สุดคือแมว 3 ตัวที่มีความชอบชัด ซึ่งตรงกับที่เจ้าของหลายบ้านเจอ บางตัวรักน้ำพุมาก บางตัวกลัวเสียงมอเตอร์จนไม่เข้าใกล้

แมวแบบไหนน่าจะได้ประโยชน์

ลักษณะของน้อง	น้ำพุคุ้มไหม	เหตุผล
ชอบดื่มจากก๊อกหรือฝักบัวเป็นประจำ	คุ้ม	แสดงความชอบน้ำไหลอยู่แล้ว
ดื่มจากชามปกติดีอยู่แล้ว	ไม่จำเป็น	ไม่มีอะไรให้แก้
ชอบเขี่ยน้ำออกจากชามก่อนดื่ม	น่าลอง	หลายตัวทำแบบนี้เพราะชามแคบหรือน้ำนิ่งจนมองไม่เห็นผิวน้ำ
ขี้ตกใจ กลัวเสียงเครื่องใช้ไฟฟ้า	ระวัง	เสียงปั๊มเบาๆ สำหรับบางตัวก็เพียงพอให้เลี่ยง
แมวสูงวัยหรือมีโรคไต	ลองได้ ร่วมกับวิธีอื่น	iCatCare แนะนำให้มีน้ำหลายจุดและลองทั้งเซรามิก แก้ว หรือน้ำพุ
บ้านที่เจ้าของไม่สะดวกล้างทุกสัปดาห์	ไม่แนะนำ	น้ำพุสกปรกแย่กว่าชามที่เปลี่ยนน้ำทุกวัน

วิธีทดสอบโดยไม่ต้องลงทุน ลองเปิดก๊อกให้น้ำไหลเป็นสายเล็กในอ่างวันละครั้งสองครั้ง ดูว่าน้องเดินมาดื่มทุกครั้งไหม ถ้าใช่ น้ำพุมีโอกาสถูกใช้สูง

สิ่งที่ได้ผลกว่าเปลี่ยนภาชนะ

ถ้าเป้าหมายคือให้น้ำเข้าร่างกายแมวมากขึ้น เรียงจากวิธีที่ได้ผลชัดไปหาน้อย

1. ให้อาหารเปียก อาหารเปียกมีน้ำเป็นส่วนใหญ่ของน้ำหนัก การเปลี่ยนมื้อเม็ดบางมื้อเป็นอาหารเปียก หรือผสมน้ำอุ่นลงในอาหาร เพิ่มน้ำได้มากกว่าการเปลี่ยนชาม ผู้วิจัยข้างต้นก็แนะนำทางนี้
2. เพิ่มจำนวนจุดวางน้ำ iCatCare แนะนำให้มีชามน้ำอย่างน้อยหนึ่งใบต่อแมวหนึ่งตัวบวกอีกหนึ่ง กระจายคนละจุดในบ้าน
3. แยกน้ำออกจากอาหาร แมวไม่ชอบดื่มน้ำที่วางติดกับชามอาหาร และไม่ควรใช้ชามคู่ที่น้ำกับอาหารอยู่ในฐานเดียวกัน
4. ใช้ชามกว้าง เติมน้ำให้เต็มขอบ แมวไม่ชอบให้หนวดชนขอบชาม และชอบมองเห็นสิ่งรอบตัวขณะดื่ม
5. เปลี่ยนวัสดุ iCatCare แนะนำชามแก้ว และสำหรับแมวสูงวัยให้ลองทั้งเซรามิก แก้ว หรือน้ำพุ แล้วดูว่าน้องเลือกแบบไหน

น้ำพุอยู่ในกลุ่มที่ 5 คือเป็นอีกตัวเลือกของภาชนะ ไม่ใช่วิธีหลัก

ถ้าจะซื้อ ดูอะไรบ้าง

จุดที่ดู	ตัวเลือกที่ดีกว่า	เหตุผล
วัสดุถาด	สแตนเลสหรือเซรามิก	ล้างง่าย ไม่เป็นรอยขีดข่วนที่สะสมเมือก
จำนวนชิ้น	ถอดได้ทุกชิ้น รวมถึงฝาปั๊ม	ซอกที่ถอดไม่ได้คือจุดที่เมือกเกาะ
เสียง	ปั๊มเงียบ มีระบบตัดเมื่อน้ำน้อย	กันปั๊มไหม้และไม่รบกวนแมวขี้ตกใจ
ความจุ	พอสำหรับ 2 ถึง 3 วัน	ไม่ใหญ่เกินจนน้ำค้างนาน
ความสูงและความกว้างของถาด	ถาดกว้าง ขอบเตี้ย	หนวดไม่ชน แมวแก่ไม่ต้องก้มลึก
สายไฟ	สายหุ้มหรือมีท่อกันกัด	ลูกแมวและแมวที่ชอบกัดสาย
ไส้กรอง	หาซื้อได้ง่ายในไทย	ไส้กรองที่ต้องสั่งจากต่างประเทศมักทำให้เจ้าของยืดรอบเปลี่ยน

ก่อนสั่ง ลองค้นดูว่าไส้กรองรุ่นนั้นมีขายในร้านค้าออนไลน์ในประเทศหรือเปล่า น้ำพุราคาไม่สูงแต่ไส้กรองหายากคือกับดักที่เจอบ่อย

ล้างและเปลี่ยนไส้กรองตามรอบ

น้ำพุคือภาชนะที่มีน้ำ มอเตอร์ และความอุ่นจากตัวปั๊ม ในอากาศร้อนชื้นเมือกเกาะเร็วมาก ตารางนี้เป็นรอบที่ใช้ได้กับบ้านส่วนใหญ่ ปรับตามคู่มือของรุ่นที่ใช้

สิ่งที่ทำ	ความถี่
เติมน้ำให้เต็ม ดูว่ามีขนหรือเศษอาหารลอย	ทุกวัน
เททิ้ง ล้างถาดด้วยน้ำยาล้างจานอ่อน ล้างน้ำเปล่าให้หมดกลิ่น	2 ถึง 3 ครั้งต่อสัปดาห์
ถอดปั๊มล้าง ใช้แปรงเล็กขัดใบพัดและท่อ	ทุกสัปดาห์ หรือทุก 2 สัปดาห์
เปลี่ยนไส้กรอง	ตามผู้ผลิต ส่วนใหญ่ 2 ถึง 4 สัปดาห์
ตรวจสายไฟว่ามีรอยกัดหรือรอยแตก	ทุกครั้งที่ล้าง

สัญญาณว่าล้างช้าเกินไป ผิวถาดลื่นเมื่อเอานิ้วลูบ มีคราบสีชมพูหรือเขียวที่ขอบ น้ำมีกลิ่น หรือน้องที่เคยดื่มประจำเริ่มเมิน

วางน้ำพุตรงไหนในบ้าน

iCatCare แนะนำให้วางน้ำห่างจากชามอาหาร และกระบะทรายก็ควรอยู่คนละจุดกับทั้งสองอย่าง สำหรับน้ำพุมีข้อคิดเพิ่ม

• ใกล้ปลั๊กแต่ไม่ต้องลากสายไฟผ่านทางเดิน
• ไม่ตั้งกลางแดด แดดเร่งตะไคร่และทำให้น้ำอุ่น
• พื้นที่เงียบพอให้แมวขี้ตกใจกล้ามาดื่ม และมองเห็นรอบตัวได้ขณะดื่ม
• บ้านที่มีแมวหลายตัว อย่าวางน้ำพุในซอกที่มีทางเข้าทางเดียว แมวที่ถูกอีกตัวคุมทางจะเลี่ยงไปเลย
• คอนโดที่มีเนื้อที่จำกัด ใช้น้ำพุหนึ่งจุดคู่กับชามแก้วอีกหนึ่งถึงสองจุด ดีกว่ามีน้ำพุเครื่องเดียว

เปลี่ยนจากชามมาเป็นน้ำพุ ให้น้องค่อยๆ ชิน

แมวไม่ชอบการเปลี่ยนแปลงกะทันหัน การเก็บชามเดิมทิ้งแล้ววางน้ำพุแทนในวันเดียว เสี่ยงให้น้องดื่มน้ำน้อยลงช่วงปรับตัว โดยเฉพาะแมวขี้ระแวง ทำทีละขั้นแบบนี้

1. วันแรกถึงวันที่สาม วางน้ำพุโดยยังไม่เสียบปลั๊ก ข้างชามเดิม ให้น้องดมและเดินผ่านจนเป็นของธรรมดา
2. วันที่สี่ เสียบปลั๊กช่วงที่เจ้าของอยู่บ้าน สังเกตว่าน้องตกใจเสียงหรือเปล่า ถ้าหนีให้ปิดแล้วลองใหม่วันถัดไป
3. เมื่อเห็นน้องดื่มจากน้ำพุเองหลายครั้ง ค่อยย้ายชามเดิมไปจุดอื่นในบ้าน อย่าเก็บทิ้ง
4. ใช้น้ำพุเพิ่มเป็นอีกหนึ่งจุด แทนที่จะเป็นแหล่งน้ำเดียวในบ้าน

ถ้าผ่านไปสองสัปดาห์แล้วน้องยังไม่แตะ แปลว่าน้องเป็นตัวที่ไม่ได้ชอบน้ำไหล ตรงกับผลในงานวิจัยที่ความชอบของแมวแต่ละตัวต่างกัน ไม่ต้องฝืน ใช้น้ำพุกับแมวตัวอื่นในบ้าน หรือเก็บไว้แล้วกลับไปเน้นชามกว้างหลายจุดกับอาหารเปียกแทน

หน้าร้อนในบ้านเรา น้ำต้องเปลี่ยนถี่ขึ้น

ช่วงมีนาคมถึงพฤษภาคม ห้องที่ไม่มีแอร์ร้อนจนน้ำในน้ำพุอุ่นภายในครึ่งวัน ตะไคร่และเมือกโตเร็วขึ้นชัดเจน แมวหลายตัวเลี่ยงน้ำอุ่นและหันไปเลียน้ำจากอ่างหรือพื้นห้องน้ำแทน ช่วงนี้ให้เปลี่ยนน้ำทุกวันแทนการเติมเพิ่ม ล้างถาดถี่ขึ้น และวางชามแก้วอีกหนึ่งใบในจุดที่เย็นที่สุดของบ้าน เช่นพื้นกระเบื้องใกล้ห้องน้ำ การเติมก้อนน้ำแข็งสองสามก้อนในชามก็ช่วยให้น้ำเย็นลงและน้องบางตัวชอบเขี่ยเล่นจนดื่มไปด้วย ส่วนแมวที่ออกไปเดินนอกบ้านหรือระเบียงช่วงกลางวัน ให้มีน้ำในที่ร่มรอไว้ด้วย

แมวกินน้ำพอไหม ดูจากอะไร

การนับปริมาณน้ำที่บ้านทำได้ยาก โดยเฉพาะบ้านที่มีแมวหลายตัว สิ่งที่ดูได้ง่ายกว่าคือ

• ขนาดและจำนวนก้อนปัสสาวะในกระบะทรายต่อวัน ถ้าลดลงชัดหรือเพิ่มขึ้นชัด ให้จดไว้
• ความเหนียวของเหงือก เหงือกปกติชุ่มชื้น ถ้าเหนียวแห้งเป็นสัญญาณขาดน้ำ
• อุจจาระแข็งแห้งเป็นก้อนเล็ก

การดื่มน้ำมากขึ้นผิดปกติก็เป็นสัญญาณที่ต้องสนใจเช่นกัน แมวที่อยู่ดีๆ ก็ไปนั่งที่น้ำพุบ่อยขึ้นมาก กระบะทรายเปียกเป็นก้อนใหญ่ขึ้น ร่วมกับน้ำหนักลด เป็นอาการที่พบในโรคไต เบาหวาน และไทรอยด์เป็นพิษ อ่านเพิ่มที่ โรคไตในแมว

พาไปหาหมอทันทีถ้า

• เข้ากระบะทรายบ่อย เบ่งนานแต่ไม่มีปัสสาวะหรือออกแค่หยด โดยเฉพาะแมวตัวผู้ เป็นภาวะฉุกเฉิน อ่านอาการที่ แมวฉี่ไม่ออก
• ปัสสาวะมีเลือด หรือร้องตอนปัสสาวะ ซึ่งพบได้ในนิ่วกระเพาะปัสสาวะ ดูเพิ่มที่ นิ่วในกระเพาะปัสสาวะแมว
• ไม่ดื่มน้ำและไม่กินอาหารเกินหนึ่งวัน
• ดื่มน้ำมากขึ้นผิดปกติร่วมกับอาเจียนหรือซึม

แมวที่มีประวัติโรคทางเดินปัสสาวะ ให้ถามสัตวแพทย์ตอนนัดติดตามอาการว่าควรได้น้ำวันละประมาณเท่าไรจากทั้งน้ำดื่มและอาหาร แล้วจัดน้ำพุ ชาม และอาหารเปียกให้ถึงเป้านั้น วิธีนี้วัดผลได้ชัดกว่าการเลือกภาชนะอย่างเดียว