ปากแห้งลอก ดูแลยังไง หยุดลอกให้ได้ใน 2 ถึง 3 สัปดาห์

ปากแห้งลอกเป็นอาการเล็กที่น่ารำคาญเกินขนาดของมัน ลิปสีไหนก็ติดเป็นขุย ยิ้มแล้วเจ็บ และยิ่งรู้สึกตึงยิ่งอยากเลีย ซึ่งทำให้แย่กว่าเดิม ข่าวดีคือส่วนใหญ่หายเองได้ใน 2 ถึง 3 สัปดาห์ ถ้าคุณหยุดสิ่งที่ทำให้ลอกและให้ริมฝีปากมีชั้นปิดผิวตลอดวัน

ด้านล่างเราเรียงตามลำดับที่ควรทำจริง เริ่มจากสิ่งที่ต้องเลิกก่อน เพราะเป็นส่วนที่คนส่วนใหญ่ข้ามไป

ทำไมริมฝีปากลอกง่ายกว่าผิวส่วนอื่น

ผิวริมฝีปากบางกว่าผิวหน้า ไม่มีต่อมไขมันแบบผิวหน้า และมีชั้นนอกสุดที่บางมาก จึงเสียน้ำง่าย ผิวส่วนอื่นยังมีไขมันจากต่อมไขมันช่วยเคลือบ แต่ริมฝีปากต้องพึ่งน้ำลายและสิ่งที่เราทาให้เท่านั้น เมื่ออากาศแห้ง ห้องแอร์เย็นจัด หรือโดนแดดมาก ผิวด้านนอกจะแห้งจนแตกเป็นแผ่นและยกตัวขึ้น

ปัจจัยที่ทำให้ลอกบ่อยในชีวิตประจำวัน

ปัจจัย	กลไก	สังเกตได้จาก
เลียปาก	น้ำลายระเหยเร็วและพาความชื้นออกไปด้วย เอนไซม์ในน้ำลายยังระคายผิว	ลอกเป็นวงรอบปากชัด
ห้องแอร์ทั้งวัน	ความชื้นในอากาศต่ำ	ลอกมากช่วงวันทำงาน ดีขึ้นวันหยุด
แดด	ผิวริมฝีปากไม่มีเม็ดสีมากพอกันแดด	ลอกหลังเที่ยวทะเลหรือขับรถกลางแดด
หายใจทางปาก	ลมผ่านปากตลอดคืน	ตื่นมาแห้งมาก โดยเฉพาะตอนคัดจมูก
ยาบางชนิด	DermNet ระบุว่ายาในกลุ่มเรตินอยด์ชนิดกิน เช่น isotretinoin และ acitretin ทำให้ปากแห้งมาก	เริ่มลอกหลังเริ่มยา
ส่วนผสมในลิปและยาสีฟัน	ระคายหรือแพ้สัมผัส	ลอกไม่หายแม้ทาบาล์มทุกวัน

ถ้าคุณกำลังกินยารักษาสิวกลุ่มเรตินอยด์ ปากแห้งเป็นผลข้างเคียงที่คาดได้ ให้บอกแพทย์ที่สั่งยา และทาบาล์มบ่อยกว่าคนทั่วไปมาก

สามอย่างที่ต้องเลิกก่อน ไม่อย่างนั้นบาล์มไหนก็ไม่หาย

AAD ให้คำแนะนำข้อแรกๆ ว่าอย่าเลีย อย่ากัด และอย่าแกะริมฝีปาก ฟังดูง่าย แต่เป็นนิสัยที่ทำโดยไม่รู้ตัว

เรื่องแรกคือการเลียปาก ตอนรู้สึกแห้ง น้ำลายให้ความชุ่มแค่ไม่กี่วินาที แล้วระเหยไปพร้อมความชื้นของผิว วงจรนี้คือเหตุที่ยิ่งเลียยิ่งแห้ง วิธีที่ช่วยได้คือวางบาล์มไว้ทุกที่ที่คุณอยู่บ่อย โต๊ะทำงาน กระเป๋า ข้างเตียง พอรู้สึกอยากเลียให้ทาแทน

เรื่องที่สองคือการกัดและแกะผิวที่ลอก ผิวที่ยกขึ้นมายังติดกับผิวด้านล่าง ดึงออกแล้วจะได้แผลเล็กที่เลือดออกและแสบ ซึ่งใช้เวลาหายนานกว่าเดิม ถ้าขุยกวนใจมาก ให้ทาบาล์มหนาแล้วใช้นิ้วกดเบาๆ ให้ขุยแนบลง

เรื่องที่สามคือลิปที่ทำให้รู้สึกเย็นซ่า ความเย็นมาจากเมนทอล การบูร หรือยูคาลิปตัส ซึ่ง AAD จัดเป็นส่วนผสมที่ควรเลี่ยงเมื่อปากแห้ง ความรู้สึกเย็นทำให้เราคิดว่ามันได้ผล แต่ผิวที่แห้งแตกจะระคายมากขึ้น แล้วเราก็ทาซ้ำ

ส่วนผสมที่ช่วย กับส่วนผสมที่ทำให้แย่ลง

อ่านส่วนผสมด้านหลังแท่งก่อนซื้อ ลิปบาล์มสองแท่งที่หน้าตาเหมือนกันทำงานต่างกันมาก

กลุ่ม	ตัวอย่างในรายชื่อส่วนผสม	ทำอะไร
ปิดผิว กันน้ำระเหย	Petrolatum, White Petrolatum, Mineral Oil, Dimethicone	สร้างชั้นกันน้ำออก หัวใจของการรักษาปากแห้ง
ไขมันพืชที่อ่อนโยน	Shea Butter (Butyrospermum Parkii), Ricinus Communis (Castor) Seed Oil, Cannabis Sativa (Hemp) Seed Oil	นุ่มและเติมไขมันให้ผิว
ซ่อมผิว	Ceramide NP, Ceramide AP	ช่วยเสริมชั้นป้องกันของผิว
กันแดด	Zinc Oxide, Titanium Dioxide	กันแดดแบบแร่ ระคายน้อยกว่า
ควรเลี่ยงตอนปากแห้ง	Menthol, Camphor, Eucalyptus, Phenol, Salicylic Acid	เย็นซ่าหรือผลัดผิว ระคายผิวที่แตก
ควรเลี่ยงถ้าแพ้ง่าย	Fragrance (Parfum), Flavor, Cinnamal, Citrus Oil, Peppermint Oil, Lanolin, Propyl Gallate	กลิ่น รส และส่วนผสมที่ AAD ระบุว่าเป็นตัวกระตุ้นการแพ้ที่พบได้
กันแดดเคมีบางตัว	Oxybenzone, Octinoxate	AAD ระบุว่าคนปากแห้งบางคนระคายกับตัวกรองเหล่านี้

สังเกตว่าลาโนลินอยู่ในกลุ่มที่ควรเลี่ยงสำหรับคนแพ้ง่าย แม้หลายคนใช้แล้วดี ถ้าคุณใช้มาตลอดโดยไม่มีปัญหาไม่ต้องเปลี่ยน แต่ถ้าปากลอกไม่หายแม้ทาสม่ำเสมอ ให้ตัดตัวนี้ออกไปเป็นตัวแรกๆ ส่วนการเลือกบาล์มตามรูปแบบแท่ง กระปุก หลอด และราคา อยู่ใน ลิปบาล์ม ยี่ห้อไหนดี

ตารางดูแล 14 วัน สำหรับปากลอกระดับทั่วไป

แผนนี้สำหรับปากที่แห้ง ลอก ตึง แต่ไม่บวม ไม่มีตุ่มน้ำ และไม่เป็นแผลลึก

ช่วง	เช้า	ระหว่างวัน	ก่อนนอน
วันที่ 1 ถึง 3	ล้างมือ ทาบาล์ม SPF 30 ขึ้นไป	ทาซ้ำทุก 2 ชั่วโมงถ้าอยู่กลางแจ้ง และทุกครั้งหลังกินหรือดื่ม	ปิโตรเลียมเจลลี่ทาหนา งดลิปสีทุกชนิด
วันที่ 4 ถึง 7	เหมือนเดิม	ใช้ลิปเนื้อครีมหรือบาล์มมีสีได้ ถ้าไม่แสบ	เหมือนเดิม เปิดเครื่องทำความชื้นถ้ามี
วันที่ 8 ถึง 14	เหมือนเดิม	เริ่มกลับมาใช้ลิปปกติทีละตัว ดูว่าตัวไหนทำให้ลอกกลับ	ทาบาล์มต่อทุกคืน

NHS แนะนำให้ล้างมือก่อนทาบาล์ม เลือกบาล์มที่มีปิโตรเลียมเจลลี่หรือขี้ผึ้ง และไม่ใช้บาล์มร่วมกับคนอื่น ส่วนเรื่องกันแดด NHS ระบุ SPF 15 ขึ้นไป และ AAD แนะนำ SPF 30 ขึ้นไป เราใช้ตัวเลขที่สูงกว่าเพราะแดดบ้านเราแรงทั้งปี ถ้ายังสับสนว่าตัวเลข SPF หมายถึงอะไร ดู SPF คืออะไร

เรื่องน้ำและความชื้นในห้อง

AAD แนะนำให้ใช้เครื่องทำความชื้นในห้องนอน ถ้าคุณนอนห้องแอร์ทุกคืน การวางเครื่องไว้ใกล้หัวเตียงช่วยได้มากกว่าที่คิด ถ้ายังไม่มีเครื่อง แก้วน้ำข้างเตียงไม่ได้เพิ่มความชื้นในห้องมากพอ ให้เน้นบาล์มหนาก่อนนอนแทน การดื่มน้ำให้พอช่วยร่างกายโดยรวม แต่ดื่มน้ำเพิ่มอย่างเดียวไม่ทำให้ปากที่ลอกหายถ้ายังเลียอยู่

ยาสีฟันกับลิปที่ทาทุกวัน

ถ้าลอกเฉพาะขอบปากด้านนอกและเป็นมากตอนเช้า ให้ดูยาสีฟัน ยาสีฟันกลิ่นมิ้นต์แรงหรือซินนามอนเป็นตัวที่ทำให้ระคายรอบปากได้ ลองเปลี่ยนเป็นสูตรกลิ่นอ่อนหนึ่งถึงสองสัปดาห์แล้วดูผล ส่วนลิปทินต์บางสูตรมีแอลกอฮอล์และสีที่ติดแน่น ซึ่งดึงความชื้นออกจากริมฝีปาก ดูวิธีเลือกที่อ่อนโยนกว่าได้ที่ ลิปทินต์ ยี่ห้อไหนดี

ลอกแล้วแต่งหน้ายังไงให้ลิปไม่เป็นขุย

วันที่ต้องแต่งหน้าแม้ปากยังลอก ลำดับนี้ช่วยให้สีเรียบขึ้น

1. ทาบาล์มหนาตั้งแต่ตอนเริ่มแต่งหน้า ปล่อยไว้ระหว่างลงรองพื้น
2. ก่อนทาลิป ใช้ทิชชู่ซับบาล์มส่วนเกินออก ขุยที่นิ่มแล้วจะติดทิชชู่ออกไปเองบางส่วน
3. เลือกลิปเนื้อครีม ซาติน หรือกลอส เลี่ยงแมทต์และทินต์เนื้อแห้ง
4. ทาด้วยนิ้ว แตะเป็นจุดแล้วเกลี่ย แทนการลากแท่งลิปผ่านขุย
5. ระหว่างวันเติมบาล์มใสทับได้ ไม่ต้องลบลิปออก

ถ้าริมฝีปากคล้ำด้วย ปากที่แห้งลอกเรื้อรังทำให้สีดูคล้ำขึ้น เพราะผิวที่ระคายบ่อยสร้างเม็ดสีเพิ่ม การดูแลให้หายลอกก่อนเป็นขั้นแรกของการแก้ ปากคล้ำ ด้วย

เมื่อไหร่ที่ไม่ใช่ปากแห้งธรรมดา

AAD ระบุว่าปากแห้งลอกส่วนใหญ่ดีขึ้นใน 2 ถึง 3 สัปดาห์ ถ้าไม่ดีขึ้น ควรพบแพทย์ผิวหนัง เพราะอาการที่ดูเหมือนปากแห้งเกิดจากหลายสาเหตุ เช่น การแพ้สัมผัส การติดเชื้อรา หรือภาวะที่เกิดจากแดดสะสมที่เรียกว่า actinic cheilitis ซึ่ง DermNet อธิบายว่าพบที่ริมฝีปากล่างของคนที่โดนแดดมากหลายปี และควรได้รับการตรวจเพราะมีโอกาสพัฒนาเป็นมะเร็งผิวหนังได้

สิ่งที่เห็น	ความหมายที่เป็นไปได้	ทำอะไร
ลอกทั้งปาก ดีขึ้นเมื่อเลิกเลียและทาบาล์ม	ปากแห้งธรรมดา	ดูแลตามตาราง 14 วันต่อ
ลอกและคันหลังเปลี่ยนลิปหรือยาสีฟัน	แพ้สัมผัส	หยุดตัวใหม่ ถ้าไม่ดีขึ้นใน 1 ถึง 2 สัปดาห์ พบแพทย์เพื่อทำ patch test
มุมปากแตก แดง เป็นแผล	ปากนกกระจอก มักมีน้ำลายขังและเชื้อร่วม	พบแพทย์หรือเภสัชกร
ตุ่มน้ำใสเป็นกลุ่ม มีอาการแสบหรือเสียวก่อนขึ้น	เริมที่ปาก	NHS แนะนำให้ดูแลแบบเริม ไม่ใช่ปากแห้ง
ปากบวม ร้อน เจ็บมาก	อักเสบหรือติดเชื้อ	NHS แนะนำให้พบแพทย์
ริมฝีปากล่างหยาบเป็นปื้น ขอบปากเลือน ไม่หาย	ผิวเสียจากแดดสะสม	พบแพทย์ผิวหนัง

การแพ้ลิปสติกเป็นสาเหตุที่ DermNet ระบุไว้ในกลุ่มภาวะปากอักเสบจากการสัมผัส ถ้าคุณสงสัย ให้จดว่าใช้ลิปตัวไหน วันไหน แล้วนำผลิตภัณฑ์ไปให้แพทย์ดูด้วย ขั้นตอนเบื้องต้นถ้ามีอาการแพ้หลังใช้เครื่องสำอางอยู่ใน แพ้ครีม ทำยังไง

ถ้าปากคุณเป็นแบบนี้ ให้เริ่มที่...

ปากของคุณ	เริ่มที่	ดูผลภายใน
ลอกเล็กน้อย ช่วงห้องแอร์หรือหน้าหนาว	บาล์มปิดผิวกลางวัน ปิโตรเลียมเจลลี่กลางคืน	1 สัปดาห์
ลอกหนักเพราะเลียปากจนติดเป็นนิสัย	วางบาล์มทุกจุด นับครั้งที่เลีย	2 สัปดาห์
ลอกหลังเที่ยวทะเลหรือทำงานกลางแจ้ง	บาล์ม SPF 30 ขึ้นไป ทาซ้ำทุก 2 ชั่วโมง	1 ถึง 2 สัปดาห์
กำลังกินยารักษาสิวกลุ่มเรตินอยด์	ทาบาล์มบ่อยมาก แจ้งแพทย์ที่สั่งยา	ตลอดช่วงที่กินยา
ลอกทุกครั้งที่ใช้ลิปตัวหนึ่ง	หยุดตัวนั้น เทียบส่วนผสมกับตารางข้างบน	1 ถึง 2 สัปดาห์
ทำทุกอย่างแล้วไม่ดีขึ้นใน 3 สัปดาห์	พบแพทย์ผิวหนัง	ตามที่แพทย์นัด

การดูแลปากแห้งลอกไม่ต้องมีอะไรซับซ้อน ส่วนที่ยากคือทำสม่ำเสมอทุกวันจนผิวชั้นใหม่ขึ้นมาแทน และเลิกนิสัยเลียปากให้ได้ ถ้าคุณทำสองอย่างนี้ครบ ผลมักเห็นได้ก่อนบาล์มแท่งแรกจะหมด