ประเด็นสำคัญ
- เลือกน้ำยาถูพื้นจากวัสดุพื้นก่อน กระเบื้องเซรามิก ลามิเนต ไวนิล ไม้ และหินธรรมชาติทนสารเคมีไม่เท่ากัน
- สูตรกลางๆ ที่ล้างน้ำออกง่ายปลอดภัยกับพื้นที่สุด ส่วนสูตรเป็นกรดแรงหรือด่างแรงใช้เฉพาะคราบเฉพาะจุดและต้องล้างออกหมด
- พื้นเหนียวหลังถูมักเกิดจากน้ำยาเกินปริมาณ ลดลงครึ่งหนึ่งและล้างน้ำตามอีกรอบก่อนเปลี่ยนยี่ห้อ
- กระเบื้องที่ผู้ผลิตแนะนำให้ล้างน้ำเปล่าตามหลังไม่ควรใช้สูตรไม่ต้องล้างออก เพราะอาจทำให้พื้นลื่นกว่าเดิม
- ห้ามผสมน้ำยาถูพื้นกับน้ำยาฟอกขาวหรือน้ำส้มสายชู ถึงแม้จะตั้งใจให้แรงขึ้น
น้ำยาถูพื้นขวดเดียวที่เหมาะกับทุกบ้านไม่มี เพราะพื้นกระเบื้องเซรามิกทนเกือบทุกอย่าง ส่วนพื้นลามิเนตกลัวน้ำเยิ้มและสบู่ และพื้นหินอ่อนเสียหายเพราะกรด ถ้าคุณยังไม่รู้ว่าพื้นบ้านทำจากอะไร นั่นคือเรื่องแรกที่ต้องเช็กก่อนเดินเข้าร้าน ส่วนยี่ห้อมาทีหลัง ถ้าจะเลือกขวดเดียวให้บ้านที่มีหลายพื้น ให้เลือกสูตรกลางๆ ที่เขียนว่าใช้ได้กับพื้นทุกชนิดและล้างน้ำออกง่าย
เริ่มจากวัสดุพื้น แล้วค่อยเลือกน้ำยา
ตารางนี้สรุปจากคู่มือของผู้ผลิตพื้นที่เปิดอ่านแล้ว และจากหลักทั่วไปของวัสดุแต่ละชนิด
| ชนิดพื้น | น้ำยาที่เหมาะ | ที่ห้ามใช้หรือต้องระวัง |
|---|---|---|
| กระเบื้องเซรามิก พอร์ซเลน | สูตรกลางไม่เป็นอันตราย ใช้ได้กับร่องยาแนว ล้างตามด้วยน้ำสะอาด | น้ำยาฟอกขาว ด่างแรง ทิ้งคราบตกค้างที่ต้องล้างหลายรอบ สูตรไม่ต้องล้างออกทำให้พื้นลื่น สารกลุ่มฟลูออรีนกัดผิวเซรามิก |
| กระเบื้องพอร์ซเลนขัดมัน | สูตรกลางอ่อน | กรดและตัวทำละลายแรงอาจทำให้ผิวมันเสียหาย |
| ลามิเนต | น้ำยากลางสูตรอ่อน ผสมน้ำอุ่น ชุบผ้าแล้วถู ไม่ฉีดลงพื้น | น้ำนอง ที่ขัดแข็ง น้ำยาและสบู่แรง ทำให้ชั้นบนสึกและพื้นบวม |
| ไวนิล SPC LVT | น้ำยากลางสำหรับไวนิล | แว็กซ์ ตัวทำละลาย อะซีโตน น้ำยาที่ทิ้งฟิล์ม |
| ไม้จริง ไม้วิศวกรรม ปาร์เก้ | ตามที่ผู้ผลิตพื้นหรือผู้ผลิตสารเคลือบแนะนำ | น้ำเปียกแฉะ ไอน้ำ และน้ำส้มสายชู ถ้าไม่ทราบสูตรให้ถามผู้ขายพื้น |
| หินอ่อน ทราเวอร์ทีน | สูตรกลาง pH ใกล้ 7 ที่ระบุว่าใช้กับหินธรรมชาติ | กรด น้ำส้มสายชู มะนาว ทำให้ผิวด้านและเป็นรอย |
| ปูนขัดมัน ปูนเปลือย | สูตรกลางหรือด่างอ่อนตามที่ผู้ทำพื้นแนะนำ | กรดแรง ทำให้ผิวหน้าไม่เรียบ |
ข้อมูลของ Daltile ผู้ผลิตกระเบื้อง ระบุให้ใช้น้ำยาที่ระบุว่าปลอดภัยกับกระเบื้องรวมถึงร่องยาแนว ให้ทำตามอัตราผสมและเวลาทิ้งไว้ของผู้ผลิตน้ำยา และให้ทดสอบบนพื้นที่เล็กก่อนใช้จริง ส่วน Tarkett แนะนำให้ลามิเนตดูดฝุ่นก่อนแล้วถูหมาดด้วยผงซักฟอกอ่อนๆ ชุบผ้าก่อนถู
ถ้าบ้านมีหลายพื้น เช่นห้องนั่งเล่นกระเบื้อง ห้องนอนลามิเนต และห้องน้ำกระเบื้องกันลื่น ให้ถือขวดสูตรกลางเป็นหลักหนึ่งขวด แล้วเติมขวดพิเศษเฉพาะงาน เช่นน้ำยาล้างห้องน้ำที่น้ำยาล้างห้องน้ำเลือกตามชนิดคราบ
ค่า pH บนฉลาก อ่านอย่างไรให้เป็นประโยชน์
น้ำยาถูพื้นแบ่งตามความเป็นกรดด่างได้สามกลุ่ม ซึ่งแต่ละกลุ่มจัดการกับคราบคนละแบบ
| กลุ่ม | ค่า pH โดยประมาณ | เหมาะกับ | ข้อเสีย |
|---|---|---|---|
| กรดอ่อน | ต่ำกว่า 7 | คราบหินปูน คราบน้ำกระด้าง ตะกรันบนกระเบื้องห้องน้ำ | กัดหินอ่อน และยาแนวบางชนิด |
| กลาง | ราว 6 ถึง 8 | ฝุ่น เหงื่อเท้า น้ำมันเบา คราบอาหารเล็กน้อย ถูทุกวัน | ไม่ตัดคราบมันหนักหรือคราบหินปูนหนา |
| ด่าง | สูงกว่า 8 | น้ำมันหนัก คราบครัว คราบเท้าสัตว์ | ถ้าล้างไม่หมดทิ้งฟิล์มและผิวด้านลง |
หลักง่ายๆ คือใช้กลางทุกวัน ใช้กรดอ่อนเมื่อมีคราบขาวแข็งเป็นแผ่น ใช้ด่างอ่อนเมื่อมีคราบมัน แล้วล้างตามด้วยน้ำสะอาดทุกครั้งที่ใช้กรดหรือด่าง ผู้ผลิตน้ำยาในไทยไม่ได้ระบุ pH ทุกยี่ห้อ ถ้าฉลากไม่ระบุ ให้ดูคำว่า "สำหรับพื้นกระเบื้อง" "สำหรับลามิเนต" หรือ "ใช้ได้กับพื้นทุกชนิด" แทน
น้ำยาเข้มข้น สเปรย์พร้อมใช้ และสูตรฆ่าเชื้อ ใช้ต่างกันอย่างไร
| แบบ | วิธีใช้ | เหมาะกับ | ข้อสังเกต |
|---|---|---|---|
| ขวดเข้มข้น | ผสมน้ำในถังตามฉลาก ราว 1 ฝาต่อน้ำ 4 ถึง 5 ลิตร (ตามที่ฉลากกำหนด) | บ้านที่ถูพื้นทั้งหลังทุกสัปดาห์ | ถูกที่สุดต่อตารางเมตร แต่ต้องตวง |
| สเปรย์พร้อมใช้ | ฉีดบนผ้าหรือแผ่นม็อบ ไม่ฉีดลงพื้น | จุดเล็กๆ ห้องที่ใช้ลามิเนต | แพงต่อตารางเมตร ได้ปริมาณพอดี |
| แผ่นม็อบแบบใช้แล้วทิ้ง | วางบนหัวม็อบ | กวาดเก็บฝุ่นละเอียด สัตว์เลี้ยง | ไม่ตัดคราบมัน |
| สูตรฆ่าเชื้อ | ต้องวางทิ้งไว้ตามเวลาที่ฉลากกำหนด | บ้านที่มีคนป่วยหรือเด็กเล็ก | ดูวิธีใช้น้ำยาฆ่าเชื้อให้ถูกต้อง |
| สูตรไม่ต้องล้างออก | ถูแล้วปล่อยแห้ง | พื้นที่ไม่ลื่น | Daltile ไม่แนะนำสำหรับกระเบื้อง เพราะลดความฝืดกันลื่น |
ถ้าไม่มีคนป่วยในบ้าน ไม่จำเป็นต้องใช้สูตรฆ่าเชื้อถูพื้นทุกวัน CDC ของสหรัฐฯ ระบุว่าการฆ่าเชื้อที่บ้านไม่จำเป็นนอกจากมีคนป่วยหรือผู้ที่ภูมิคุ้มกันอ่อนแอในบ้าน ให้ทำความสะอาดก่อนด้วยน้ำยาปกติ แล้วค่อยฆ่าเชื้อเฉพาะจุดที่แตะบ่อย
วิธีคำนวณปริมาณ และอาการเมื่อใช้มากเกินไป
คนมักตวงตามความรู้สึก น้ำยาเกินปริมาณทำให้พื้นเหนียวและดูด้าน เพราะส่วนที่ไม่ได้ล้างออกแห้งเป็นฟิล์มบางๆ ที่ดักฝุ่น
ตัวอย่างพื้นห้องนั่งเล่น 20 ตารางเมตร: ถังถูพื้นที่ใช้น้ำ 4 ลิตรมักถูได้ราวสองถึงสามห้องเล็กก่อนน้ำเริ่มขุ่น (ประมาณการ ขึ้นกับความสกปรกของพื้น) ถ้าฉลากเขียน "1 ฝาต่อน้ำ 4 ลิตร" ให้ใช้ 1 ฝาปกติ ไม่เติมเพิ่ม ถ้าพื้นเหนียวหลังแห้งให้ลดเหลือครึ่งฝา และเปลี่ยนน้ำให้บ่อยกว่าเดิม
เมื่อพื้นมีปัญหา ให้ไล่ดูตามนี้
| อาการ | สาเหตุที่พบบ่อย | แก้อย่างไร |
|---|---|---|
| เหนียวหลังแห้ง | น้ำยาเกินปริมาณ หรือน้ำสกปรก | ลดน้ำยาลงครึ่ง ถูซ้ำด้วยน้ำสะอาดผสมน้ำยาอ่อนมาก |
| ดูด้านและเป็นฟิล์ม | ใช้สูตรมีสบู่มาก หรือใช้เกินมาตรา | ถูด้วยน้ำสะอาดสองรอบ เช็ดแห้งด้วยผ้า |
| มีคราบขาวเป็นแผ่น | น้ำกระด้างหรือน้ำยาตกตะกอน | ใช้สูตรกรดอ่อนเฉพาะกระเบื้อง แล้วล้างน้ำตาม |
| ลื่นกว่าเดิม | สูตรไม่ต้องล้างออก หรือน้ำยาเหลือบนผิว | เปลี่ยนเป็นสูตรที่ล้างตามได้ ล้างน้ำเปล่าสองครั้ง |
| มีกลิ่นอับหลังถู | ผ้าถูหรือน้ำสกปรก | ซักผ้าถูหรือเปลี่ยนหัวม็อบ ดูวิธีถูพื้นให้สะอาด |
| ร่องยาแนวดำ | ราหรือคราบสะสม ไม่ใช่เรื่องน้ำยาถูพื้น | ขัดร่องด้วยแปรงและสูตรเฉพาะ ดูวิธีทำความสะอาดร่องยาแนว |
Daltile ยังเตือนว่าการถูพื้นด้วยน้ำสกปรกเป็นการเกลี่ยคราบไปทั่วพื้นและให้ล้างตามด้วยน้ำสะอาดแล้วเก็บน้ำส่วนเกินให้แห้ง
คำนวณต้นทุนต่อการถู เพื่อเปรียบเทียบสองขวด
ราคาต่อขวดบอกอะไรไม่ได้ถ้าขวดหนึ่งใช้ 1 ฝา อีกขวดใช้ 2 ฝา ลองตั้งโจทย์สมมติเพื่อดูวิธีคิด (ราคาเป็นตัวอย่าง)
| ขวด | ขนาด | ราคา | ที่ฉลากให้ใช้ต่อถัง | ถูได้ประมาณ |
|---|---|---|---|---|
| ก | 900 มล. | 50 บาท | 40 มล. | 22 ถัง คือ 2.3 บาทต่อถัง |
| ข | 900 มล. | 80 บาท | 20 มล. | 45 ถัง คือ 1.8 บาทต่อถัง |
ขวด ข แพงกว่า 30 บาทแต่ถูกกว่าต่อถัง และถ้าบ้านถูพื้นสัปดาห์ละ 3 ครั้ง ขวด ข อยู่ได้ราว 15 สัปดาห์ ขณะที่ขวด ก อยู่ได้ราว 7 สัปดาห์ ถ้าเทียบกับขวดรีฟิลซองที่ไม่มีฝาตวง ให้ใช้ช้อนตวงหรือหลอดฉีดยาเล็กตวง 10 มิลลิลิตรเทียบไว้ที่ฝา แล้วจดไว้บนขวด
ห้องครัว ห้องน้ำ และทางเดินหน้าบ้าน ใช้สูตรต่างกันก็ได้
พื้นแต่ละห้องเปื้อนต่างกัน ไม่จำเป็นต้องใช้สูตรเดียวกันตลอด
- พื้นครัว: เปื้อนไขมันละอองน้ำมันจากการผัดทอด ใช้สูตรด่างอ่อนที่ตัดน้ำมันสัปดาห์ละครั้ง และถูกลางๆ ในวันอื่น ถ้าไขมันติดเป็นฟิล์ม ให้ถูสองรอบ รอบแรกใช้น้ำยา รอบสองใช้น้ำสะอาด
- พื้นห้องน้ำ: ชื้นและมีสบู่เกาะ ใช้สูตรกรดอ่อนสำหรับคราบหินปูนเดือนละครั้ง แล้วล้างน้ำตามให้หมด ดูขั้นตอนที่วิธีล้างพื้นห้องน้ำ
- ทางเดินหน้าบ้าน ลานจอดรถ ระเบียง: ฝุ่นทรายและดินโคลน กวาดก่อนถู ใช้สูตรทั่วไปหรือผงซักฟอกอ่อนก็พอ ไม่ต้องใช้สูตรกลิ่นหอม
- พื้นห้องนอน: ฝุ่นและเส้นผม ดูดฝุ่นก่อนแล้วถูหมาดด้วยสูตรกลางกลิ่นอ่อน
กลิ่น สัตว์เลี้ยง และเด็กที่คลานบนพื้น
กลิ่นหอมแรงของน้ำยาถูพื้นเป็นสิ่งที่เด็กและสัตว์เลี้ยงสัมผัสมากที่สุด เพราะพวกเขานั่งและเดินบนพื้นโดยตรง
- เด็กที่เพิ่งคลานหรือกำลังหัดเดิน: ปล่อยพื้นแห้งสนิทก่อนให้เด็กลงไปเล่น และล้างตามด้วยน้ำสะอาดอีกหนึ่งรอบ
- แมวและสุนัข: เลือกสูตรกลิ่นอ่อนหรือไม่มีกลิ่น เปิดหน้าต่างระหว่างถู และให้สัตว์อยู่นอกห้องจนแห้ง ถ้าสัตว์มีอาการน้ำลายไหลมาก อาเจียน หรือซึมหลังสัมผัสพื้น ให้พบสัตวแพทย์พร้อมขวดน้ำยา
- คนในบ้านที่เป็นภูมิแพ้หรือหอบหืด: เลือกสูตรไม่มีน้ำหอม และอย่าเปิดพัดลมแรงจนละอองกระจาย
EPA ระบุว่า Safer Choice เป็นโครงการที่ช่วยผู้บริโภคหาผลิตภัณฑ์ที่ใช้งานได้ดีและมีส่วนผสมปลอดภัยกว่า รวมน้ำยาถูพื้นในกลุ่มที่ได้รับการรับรอง ตราสัญลักษณ์ช่วยเปรียบเทียบสองขวดที่เหมือนกันในด้านอื่น แต่ไม่ได้บอกว่าเหมาะกับพื้นชนิดไหนของบ้านคุณ
สิ่งที่ห้ามผสมในถังถูพื้น
คนจำนวนไม่น้อยเทน้ำยาฟอกขาวลงถังเพื่อฆ่าเชื้อ แล้วเทน้ำยาถูพื้นเติมลงไปด้วย หรือเติมน้ำส้มสายชูเพื่อให้พื้นเงา สองอย่างนี้ทำให้เกิดก๊าซพิษ
ใช้ทีละอย่าง ล้างถังให้สะอาดก่อนเปลี่ยนสูตร และเก็บแต่ละขวดในภาชนะเดิมที่มีฉลาก
ตัวช่วยตัดสินใจก่อนซื้อ
| ถ้าบ้านคุณมี | เลือก | หลีกเลี่ยง |
|---|---|---|
| กระเบื้องเซรามิกทั้งบ้าน | สูตรกลาง ล้างตามด้วยน้ำเปล่า | สูตรไม่ต้องล้างออก น้ำยาฟอกขาวเป็นประจำ |
| ลามิเนต ไวนิล | สูตรอ่อน ชุบผ้าหมาด ถูให้แห้งเร็ว | ถูแฉะ ฉีดน้ำยาลงพื้นตรง |
| ไม้ ปาร์เก้ | ตามที่ผู้ผลิตสารเคลือบแนะนำ | น้ำส้มสายชู ไอน้ำ |
| หินธรรมชาติ | สูตรกลางสำหรับหิน | ทุกอย่างที่เป็นกรด |
| เด็กเล็ก สัตว์เลี้ยง | สูตรไม่มีน้ำหอม ล้างตามด้วยน้ำเปล่า | ปล่อยให้เด็กเดินพื้นเปียก |
ทดสอบบนมุมห้องเล็กๆ ก่อนถูทั้งห้องทุกครั้งที่เปลี่ยนสูตร และถ้าพื้นเป็นของใหม่ภายใต้การรับประกัน ให้อ่านเงื่อนไขของผู้ผลิตก่อนใช้น้ำยาตัวใหม่ ตารางงานทำความสะอาดทั้งบ้านดูที่ตารางทำความสะอาดประจำสัปดาห์
