เครื่องฟอกอากาศ ยี่ห้อไหนดี ตรวจค่า CADR และ มอก. ก่อนดูชื่อยี่ห้อ

อย่าเริ่มจากชื่อยี่ห้อ ให้เริ่มจากตัวเลขค่า CADR ที่ระบุตามมาตรฐาน มอก. 3061-2563 และขนาดห้องของคุณ เพราะการสุ่มทดสอบเครื่องฟอกอากาศ 15 รุ่นในไทยพบว่า 4 รุ่นให้ค่าไม่ตรงกับที่โฆษณา เครื่องที่ควรเลือกคือเครื่องที่ค่า CADR พอกับห้อง ไม่มีโอโซน และค่าไส้กรองที่คุณจ่ายไหว

ผลทดสอบในไทยบอกอะไรเรื่องยี่ห้อ

เดือนกุมภาพันธ์ 2569 ศูนย์ทดสอบฉลาดซื้อ นิตยสารฉลาดซื้อ มูลนิธิเพื่อผู้บริโภค และเครือข่ายนักวิชาการเพื่อผู้บริโภค โดยการสนับสนุนของสภาองค์กรของผู้บริโภค เปิดผลทดสอบเครื่องฟอกอากาศ 15 รุ่นที่สุ่มซื้อจากตลาดช่วงตุลาคมถึงพฤศจิกายน 2568 ราคาราว 1,590 ถึง 5,990 บาท ตามรายงานของเดลินิวส์ ผลคือ

ผลการทดสอบ	จำนวนรุ่น
ค่า CADR ตรงกับที่ระบุ	10
ค่า CADR ไม่ตรงกับที่ระบุ	4
ระบุ CADR ตามมาตรฐานสหรัฐ (AHAM) เทียบกับ มอก. 3061 ตรงๆ ไม่ได้	1

เรื่องที่น่าสนใจกว่าตัวเลขคือค่า CADR หาไม่เจอบนตัวเครื่องหรือกล่องของหลายยี่ห้อ บางยี่ห้อลงไว้เฉพาะเว็บไซต์หรือหน้าร้านค้า และมียี่ห้อหนึ่งไม่ระบุที่ไหนเลย ผลสรุปจึงคือคุณเลือกยี่ห้อไม่ได้ด้วยความน่าเชื่อถือของชื่อ ต้องตรวจสอบเป็นรุ่นต่อรุ่น รายงานฉบับนั้นระบุชื่อยี่ห้อที่ไม่ตรงอยู่ด้วย หากคุณมีรุ่นในใจ ให้ไปอ่านรายงานฉบับเต็มของฉลาดซื้อ ณ วันที่ซื้อ เพราะรุ่นและผลอาจปรับปรุง

มอก. สองเลขที่ต้องแยกให้ออก

มาตรฐาน	วัดอะไร	บังคับหรือไม่
มอก. 60335 เล่ม 2-65 พ.ศ. 2564	ความปลอดภัยทางไฟฟ้า	บังคับ (เครื่องหมาย มอก. กลมๆ)
มอก. 3061-2563	ประสิทธิภาพกรองฝุ่น PM2.5 และ CADR	สมัครใจ

สิ่งที่ผู้บริโภคเข้าใจผิดบ่อยคือเห็นเครื่องหมาย มอก. แล้วคิดว่ากรองฝุ่นได้ตามโฆษณา เครื่องหมายนั้นรับรองด้านไฟฟ้าเท่านั้น เมื่อมาตรฐานด้านประสิทธิภาพเป็นแบบสมัครใจ ผู้ผลิตไม่ต้องระบุ CADR ก็ไม่ผิดกฎหมาย ทำให้ผู้ซื้อขาดข้อมูลสำคัญ

วิธีใช้ในชีวิตจริง ก่อนซื้อ ให้หาค่า CADR ที่ระบุว่าทดสอบตาม มอก. 3061 หรือมาตรฐานสากลที่ผู้ผลิตระบุชื่อมาตรฐานชัดเจน ถ้าหน้าสินค้าไม่มีตัวเลข ให้ถามร้านหรือผู้ผลิตเป็นลายลักษณ์อักษร เครื่องที่ตอบไม่ได้ควรข้ามไป

คำนวณขนาดเครื่องจากห้องของคุณ

EPA ให้ตัวเลขเริ่มต้นสำหรับเพดานสูง 8 ฟุต (ประมาณ 2.44 เมตร) ว่าควรมี CADR สำหรับฝุ่นอย่างน้อยประมาณ 65 cfm ต่อพื้นที่ 100 ตารางฟุต (ราว 9.3 ตารางเมตร) และถ้าเพดานสูงกว่านั้นให้เลือกค่าที่สูงขึ้น ตัวอย่างการแปลงสำหรับห้องที่เพดานสูง 2.75 เมตร ปรับเพิ่มตามสัดส่วนความสูง (2.75 หาร 2.44 ได้ประมาณ 1.13) จะได้ดังนี้

ขนาดห้อง	CADR ขั้นต่ำตามเกณฑ์ EPA เพดาน 2.44 ม.	ปรับเพดาน 2.75 ม.
12 ตร.ม. (ห้องนอนเล็ก)	ประมาณ 84 cfm (143 ลบ.ม./ชม.)	ประมาณ 95 cfm (161 ลบ.ม./ชม.)
20 ตร.ม. (ห้องนอนใหญ่)	ประมาณ 140 cfm (238 ลบ.ม./ชม.)	ประมาณ 158 cfm (268 ลบ.ม./ชม.)
30 ตร.ม. (ห้องนั่งเล่น)	ประมาณ 210 cfm (357 ลบ.ม./ชม.)	ประมาณ 237 cfm (402 ลบ.ม./ชม.)

ตัวเลขข้างบนเป็นการคำนวณจากเกณฑ์ EPA ไม่ใช่ผลการทดสอบ และข้อสำคัญคือหน่วย CADR บนฉลากอาจเป็น cfm หรือ ลูกบาศก์เมตรต่อชั่วโมง ตรวจหน่วยก่อนเทียบ (1 cfm เท่ากับประมาณ 1.7 ลบ.ม./ชม.) EPA ยังระบุว่าค่า CADR ที่สูงสำหรับควันบุหรี่หมายถึงการกรองอนุภาคเล็กสุดอย่าง PM2.5 ได้ดี ดังนั้นให้เทียบเลขตัวนั้นเป็นหลัก

ข้อควรรู้ที่ผลทดสอบฉลาดซื้อเสนอแนะ คือขนาดห้องที่ผู้ผลิตระบุมักอิงเงื่อนไขต่างประเทศ ขณะที่อาคารไทยจำนวนมากเพดานราว 2.75 เมตร จึงควรเผื่อเพิ่มตามตารางหรือเลือกเครื่องที่ใหญ่หนึ่งขั้น

HEPA ในโฆษณา ต้องเข้าใจให้ตรง

EPA อธิบาย HEPA ว่าเป็นไส้กรองแบบจีบ ย่อจาก high efficiency particulate air ซึ่งตามนิยามสามารถจับอนุภาคขนาด 0.3 ไมครอนได้อย่างน้อย 99.97% โดย 0.3 ไมครอนเป็นขนาดที่ผ่านได้ง่ายที่สุด อนุภาคที่ใหญ่หรือเล็กกว่านั้นจับได้ดีกว่า ในทางปฏิบัติจึงมีข้อสังเกต

• คำว่า HEPA-type หรือ HEPA-like บนกล่องไม่ใช่การรับรองตามนิยามข้างต้น ให้ถามว่าทดสอบถึงเกณฑ์ใด
• ไส้กรอง HEPA ที่ดีแต่ตัวเครื่องมีรอยรั่วรอบไส้ ก็ปล่อยให้อากาศสกปรกลอดผ่านได้ ค่า CADR ของทั้งเครื่องจึงเชื่อถือได้มากกว่าการดูแค่ชื่อไส้กรอง
• ไส้กรองที่ใช้ซ้ำหลายเดือนเกินกำหนดจะอุดตัน EPA ระบุชัดว่าไส้กรองสกปรกทำงานได้แย่

โอโซนและเทคโนโลยีที่ควรหลีกเลี่ยง

EPA แนะนำให้เลี่ยงเครื่องที่ตั้งใจผลิตโอโซน เพราะโอโซนเป็นสารระคายเคืองปอด และไม่มีหน่วยงานรัฐบาลกลางของสหรัฐฯ อนุมัติเครื่องผลิตโอโซนที่ขายเป็นเครื่องฟอกอากาศสำหรับพื้นที่ที่มีคนอยู่ เครื่องบางประเภทแม้ไม่ได้ตั้งใจก็ปล่อยโอโซนได้ ได้แก่

• เครื่องดักฝุ่นไฟฟ้าสถิต (electrostatic precipitator)
• เครื่องไอออนไนเซอร์
• ไฟ UV บางแบบ
• เครื่องแบบพลาสมา

California Air Resources Board และ AHAM มีรายชื่อเครื่องที่ผ่านการทดสอบว่าปล่อยโอโซนต่ำ ให้เปิดรายการนั้นดูก่อนถ้าอยากได้เครื่องในกลุ่มนี้ EPA ยังระบุว่า พลาสมา โฟโตแคตาลิติก และ UV ยังไม่ได้รับการพิสูจน์ว่ากำจัดก๊าซในเครื่องแบบพกพาสำหรับบ้านได้ดี ดังนั้นโฆษณาที่อ้างฆ่าเชื้อโรคและกำจัดกลิ่นด้วยเทคนิคเหล่านี้ควรถามหลักฐาน

ต้นทุนที่ต้องถามก่อน นอกจากราคาเครื่อง

เครื่องราคาไม่กี่พันที่ไส้กรองแพงมักจบแพงกว่าเครื่องกลางๆ ที่ไส้กรองถูก ตารางนี้ใช้เปรียบเทียบสองรุ่นก่อนตัดสินใจ

คำถามที่ต้องถามร้าน	ทำไมสำคัญ
ไส้กรองเปลี่ยนทุกกี่เดือน และราคาเท่าไร	ค่าไส้กรองต่อปีรวมกับค่าไฟคือต้นทุนจริง
ไส้กรองรุ่นนี้ยังมีขายอีกกี่ปี	รุ่นที่เลิกผลิตเร็วหาไส้กรองยาก
ไส้กรองล้างได้หรือไม่	ไส้กรองล้างได้ต้องตากให้แห้ง ถ้าเปียกอาจทำให้เกิดกลิ่นและรา
เสียงที่ระดับที่คุณจะใช้	ห้องนอนควรทดสอบที่ระดับต่ำถึงกลาง EPA ยกตัวอย่างว่าประมาณ 50 เดซิเบลใกล้เคียงเสียงตู้เย็นรุ่นใหม่
ตัวเครื่องมีไฟแสดงเวลาเปลี่ยนไส้กรองไหม	ช่วยไม่ให้ลืมเปลี่ยน
ตัวเลข CADR บนฉลากอ้างมาตรฐานอะไร	กันเรื่องเลขที่เทียบกันไม่ได้

ป้าย ENERGY STAR ใช้บอกเรื่องประหยัดพลังงานเท่านั้น ไม่ได้การันตีว่าฟอกอากาศได้ดี ตามที่ EPA ชี้ ดังนั้นเลือกเครื่องประหยัดไฟได้ แต่อย่าใช้ป้ายนั้นแทนค่า CADR

ตัวอย่างเทียบสองรุ่นที่ราคาเครื่องต่างกัน

ตัวเลขต่อไปนี้เป็นสมมติเพื่อให้เห็นวิธีเทียบ ไม่ใช่ราคาตลาด ห้องนอน 20 ตารางเมตร เพดาน 2.75 เมตร ต้องการ CADR ประมาณ 158 cfm ขึ้นไปตามตารางข้างบน

รายการ	รุ่น ก.	รุ่น ข.
ราคาเครื่อง	3,500 บาท	6,000 บาท
CADR ที่ระบุตามมาตรฐาน	120 cfm	180 cfm
ไส้กรองเปลี่ยนปีละครั้ง	1,200 บาท	1,500 บาท
ค่าใช้จ่ายรวม 3 ปี (ยังไม่รวมไฟ)	7,100 บาท	10,500 บาท
ผ่านเกณฑ์ห้อง 20 ตร.ม. หรือไม่	ไม่ผ่าน ต้องเปิดโหมดแรงตลอด	ผ่านที่โหมดกลาง

รุ่น ก. ถูกกว่าอยู่ 3,400 บาทในสามปี แต่เมื่อพัดลมต้องทำงานที่ความเร็วสูงเพื่อชดเชยความไม่พอ เสียงดังขึ้น ไส้กรองอุดตันเร็วขึ้น และคุณมีแนวโน้มปิดเครื่องตอนนอน ซึ่งเป็นเวลาที่ควรเปิดมากที่สุด ถ้าห้องของคุณเล็กกว่านี้ รุ่น ก. ก็จะเป็นตัวเลือกที่สมเหตุสมผล ข้อสรุปคือมองขนาดก่อนราคา

ฉลากแบบไหนที่ควรถามต่อ

คำโฆษณาบางข้อฟังดูแน่นแต่ไม่บอกอะไร ให้ถามต่อดังนี้

คำบนกล่อง	ถามต่อ
ฟอกอากาศ 99.9%	ที่อนุภาคขนาดเท่าไร ทดสอบในห้องปิดขนาดเท่าไร นานเท่าไร
ครอบคลุมห้อง 50 ตารางเมตร	คิดจากเพดานสูงเท่าไร และคิดที่ CADR เท่าไร
กำจัดไวรัสและแบคทีเรีย	มีรายงานทดสอบจากห้องปฏิบัติการหรือไม่ ใช้เทคนิคอะไร ปล่อยโอโซนหรือเปล่า
กรอง 5 ชั้น 7 ชั้น	ชั้นไหนคือชั้นที่จับฝุ่นละเอียดจริง ชั้นเสริมมีผลวัดได้หรือเปล่า
ประหยัดไฟเบอร์ 5	เบอร์เกี่ยวกับพลังงาน ไม่เกี่ยวกับความสามารถในการกรอง

จำนวนชั้นกรองไม่ใช่ตัวชี้วัด เครื่องที่มีไส้กรองฝุ่นละเอียดหนึ่งชั้นดีๆ และพัดลมแรงพอ อาจให้ค่า CADR ดีกว่าเครื่องหลายชั้นที่ลมผ่านยาก

ตั้งเครื่องและเปิดอย่างไรให้ได้ผลคุ้มเงิน

• วางในห้องที่ใช้เวลานานที่สุด ปกติคือห้องนอน และเว้นระยะจากผนังตามคู่มือเพื่อให้ลมเข้าออกได้
• ปิดประตูหน้าต่างเมื่อฝุ่นข้างนอกสูง เครื่องฟอกอากาศเสริมการระบายอากาศ ไม่ได้ทดแทน EPA ย้ำว่าไม่มีเครื่องฟอกที่กำจัดมลพิษได้หมด
• เปิดต่อเนื่องดีกว่าเปิดสั้นๆ ที่โหมดแรง เพราะประสิทธิภาพขึ้นกับชั่วโมงที่พัดลมทำงาน
• เครื่องฟอกอากาศไม่แก้ปัญหาเชื้อรา ต้องแก้ที่ความชื้นและเช็ดทำความสะอาดจุดขึ้นรา ดูวิธีกำจัดเชื้อราในบ้าน
• ลดฝุ่นที่แหล่งกำเนิด เช่น การดูดฝุ่นด้วยเครื่องมีตัวกรองดีและเช็ดฝุ่นแบบเปียก ตามแนวทางในวิธีลดฝุ่นในบ้าน

คนที่กำลังลังเลว่าควรมีเครื่องหรือไม่ อ่านเกณฑ์ว่าใครควรมีใครไม่จำเป็นต้องมีที่เครื่องฟอกอากาศจำเป็นไหม ส่วนใครมีอาการหอบหืดหรือแพ้อากาศ ควรปรึกษาแพทย์เรื่องการดูแลที่เหมาะสม เพราะ EPA เองก็ระบุเพียงว่าเครื่องกรอง HEPA พกพามีหลักฐานผลดีต่อหัวใจและระบบหายใจระดับเล็กน้อย และอาจช่วยอาการภูมิแพ้และหอบหืดบ้างเท่านั้น

ลำดับตัดสินใจซื้อเครื่องฟอกอากาศ

ขั้น	ทำอะไร
1	วัดห้อง (กว้าง x ยาว x เพดาน) แล้วคำนวณ CADR ขั้นต่ำจากตารางด้านบน
2	เลือกรุ่นที่ระบุ CADR ชัดเจนและอ้างมาตรฐาน (มอก. 3061 หรือมาตรฐานสากลที่ระบุชื่อ)
3	เช็กว่ามีเครื่องหมาย มอก. ด้านไฟฟ้าตามกฎหมาย
4	ตัดรุ่นที่มีไอออนไนเซอร์หรือพลาสมาที่ไม่มีข้อมูลโอโซนออก
5	เทียบค่าไส้กรองต่อปีและหาไส้กรองสำรองให้ได้
6	ค้นผลทดสอบของฉลาดซื้อฉบับล่าสุดว่ารุ่นนั้นผ่านหรือไม่
7	ทดสอบเสียงที่ระดับที่จะใช้จริง ถ้าซื้อออนไลน์ ตรวจเงื่อนไขการคืนสินค้า