อาหาร

แตงโม ประโยชน์ ไลโคปีน น้ำ และกินกี่ชิ้นถึงพอดี

| อ่าน 10 นาที

แตงโม ประโยชน์ ไลโคปีน น้ำ และกินกี่ชิ้นถึงพอดี

สรุปสั้นๆ

  • เนื้อแตงโมสดมีน้ำประมาณ 91% และพลังงานราว 30 กิโลแคลอรีต่อ 100 กรัม ตามฐานข้อมูล USDA
  • จุดเด่นด้านสารอาหารคือไลโคปีนและโพแทสเซียม ส่วนวิตามินซีมีไม่มาก ประมาณ 6 ถึง 8 มก. ต่อ 100 กรัม
  • กรมอนามัยแนะนำคนทั่วไปกินแตงโมได้วันละ 8 ชิ้นพอคำหรือ 170 กรัม
  • กรมอนามัยยืนยันว่าการต้มแตงโมกับน้ำตาลเพื่อรักษาโรคไตไม่เป็นความจริง
  • ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังที่โพแทสเซียมในเลือดสูงควรงดแตงโม และถามแพทย์หรือนักกำหนดอาหารเรื่องปริมาณ

เนื้อแตงโมเป็นน้ำประมาณ 91% ให้พลังงานราว 30 กิโลแคลอรีต่อ 100 กรัม และมีไลโคปีนกับโพแทสเซียมเป็นจุดเด่น กรมอนามัยแนะนำให้คนทั่วไปกินได้วันละ 8 ชิ้นพอคำหรือประมาณ 170 กรัม ส่วนผู้ป่วยโรคไตที่โพแทสเซียมในเลือดสูงควรงด

บทความนี้เล่าเฉพาะประโยชน์และข้อควรระวัง ถ้าอยากรู้วิธีเลือกลูกที่สุกและหวาน อ่านที่ วิธีเลือกแตงโม ซึ่งแยกไว้อีกหน้า

ในเนื้อแตงโมมีอะไร

ฐานข้อมูลของ USDA มีแตงโมดิบสองรายการ รายการหนึ่งเป็นข้อมูลชุดเก่า อีกรายการเป็นแตงโมไร้เมล็ดเฉพาะเนื้อที่วิเคราะห์ใหม่ ตัวเลขจึงต่างกันเล็กน้อย

แตงโมหั่นเป็นชิ้นลิ่มเนื้อแดงฉ่ำน้ำ
ต่อเนื้อแตงโม 100 กรัม ข้อมูลชุดเก่า (SR Legacy) แตงโมไร้เมล็ด (Foundation)
น้ำ 91.4 กรัม 90.9 กรัม
พลังงาน 30 กิโลแคลอรี ไม่ระบุในรายการนี้
น้ำตาลรวม ไม่ระบุในรายการนี้ 7.2 กรัม
โพแทสเซียม 112 มก. 117 มก.
แมกนีเซียม 10 มก. 11.4 มก.
วิตามินซี 8.1 มก. 6.5 มก.
ใยอาหาร 0.4 กรัม ไม่ระบุในรายการนี้
ไลโคปีน 4,530 ไมโครกรัม ไม่ระบุในรายการนี้
เบต้าแคโรทีน 303 ไมโครกรัม ไม่ระบุในรายการนี้

กรมอนามัยให้ช่วงตัวเลขกว้างกว่านี้เพราะแตงโมต่างพันธุ์ไม่เหมือนกัน ใน 100 กรัมมีน้ำตาล 6 ถึง 11 กรัม โพแทสเซียม 103 ถึง 122 มก. แมกนีเซียม 9 ถึง 11 มก. และฟอสฟอรัส 10 ถึง 14 มก. ตัวเลขของ USDA อยู่ในช่วงนี้เกือบทั้งหมด

ประโยชน์ที่พูดได้อย่างมีหลักฐาน

ได้น้ำไปพร้อมกับของหวาน เนื้อแตงโมเป็นน้ำกว่า 90% และพลังงานต่ำเมื่อเทียบกับปริมาตรที่กิน จึงอิ่มปากโดยไม่ได้พลังงานมาก ตำราแผนไทยที่สำนักงานข้อมูลสมุนไพรของมหิดลรวบรวมไว้ก็จัดแตงโมเป็นผลไม้แก้ร้อนในและกระหายน้ำ ซึ่งเป็นสรรพคุณตามภูมิปัญญา ไม่ใช่ผลวัดทางโภชนาการ

ไลโคปีนและเบต้าแคโรทีน ตัวเลขข้างบนยืนยันว่าแตงโมมีสองสารนี้ ส่วนจะป้องกันโรคใดได้หรือไม่ แหล่งข้อมูลหลักที่เปิดอ่านสำหรับบทความนี้ไม่ได้ระบุไว้ ผมจึงไม่อ้างสรรพคุณเกินจากนี้

โพแทสเซียม ใน 100 กรัมมีราว 100 ถึง 120 มก. โพแทสเซียมเป็นแร่ธาตุที่ผู้ป่วยโรคไตบางรายต้องจำกัด จึงเป็นเรื่องที่ต้องระวังตามหัวข้อด้านล่าง

เรื่องซิทรูลีนในน้ำแตงโม

เอกสารของมหิดลกล่าวถึงซิทรูลีน (citrulline) กรดอะมิโนในน้ำแตงโมที่ร่างกายใช้สร้างอาร์จีนีน โดยอ้างงานวิจัยที่ให้อาสาสมัครกินแตงโมวันละ 1,560 กรัมติดต่อกัน 3 สัปดาห์ แล้วพบอาร์จีนีนในเลือดเพิ่มขึ้น 22% เมื่ออ่านตัวเลขนี้ควรสังเกตว่า 1,560 กรัมมากกว่าที่กรมอนามัยแนะนำต่อวันราว 9 เท่า (คำนวณเองจาก 170 กรัม) การกินระดับนั้นเป็นการทดลอง ไม่ใช่แนวทางที่เอามาทำตามได้ และตัวเลขนี้ก็ไม่ได้บอกว่าผลที่เกิดต่อสุขภาพเป็นอย่างไร

กินวันละเท่าไรจึงพอดี

คนทั่วไปตามที่กรมอนามัยแนะนำคือ 8 ชิ้นพอคำหรือประมาณ 170 กรัมต่อวัน ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังกินผลไม้ได้วันละ 1 ถึง 2 ส่วน โดยแตงโม 1 ส่วนเท่ากับ 6 ถึง 8 ชิ้นพอคำ

กลุ่ม ปริมาณที่กรมอนามัยระบุ
คนทั่วไป 8 ชิ้นพอคำ หรือ 170 กรัมต่อวัน
ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง ผลไม้รวม 1 ถึง 2 ส่วนต่อวัน แตงโม 1 ส่วนคือ 6 ถึง 8 ชิ้นพอคำ
ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังที่โพแทสเซียมในเลือดสูง ควรงดแตงโม

แตงโมเป็นผลไม้ที่มักกินจนเพลินเพราะเย็นและฉ่ำ การตวงเป็นชิ้นพอคำไว้ก่อนจะช่วยให้ไม่เลยเกินไปโดยไม่รู้ตัว ถ้าอยากเทียบกับผลไม้อื่นว่าส่วนหนึ่งเท่ากับเท่าไร ดูที่ แคลอรี่ในผลไม้ไทย และ ผักผลไม้ควรกินวันละเท่าไร

แตงโมหั่นชิ้นพอคำใส่ชามพร้อมกิน

แตงโมกับโรคไต แยกข่าวลือออกจากข้อเท็จจริง

กรมอนามัยออกมาชี้แจงเรื่องที่แชร์กันในโซเชียล ว่าต้มแตงโมไฟอ่อนผสมน้ำตาล ปั่น แล้วทิ้งไว้ 4 ถึง 5 วัน จะได้น้ำเหนียวที่กินวันละสองครั้งแล้วรักษาโรคไตได้ กรมอนามัยระบุว่าไม่เป็นความจริง และการกินน้ำตาลมากเกินไปเพิ่มความเสี่ยงโรคอ้วน เบาหวาน และฟันผุ

ข้อมูลฝั่งอาหารสำหรับผู้เป็นโรคไตตามกรมอนามัยมีดังนี้

  1. ต้องควบคุมอาหารตามระยะของโรคไตเรื้อรัง ไม่กินอาหารที่มีโซเดียม โพแทสเซียม และฟอสฟอรัสมาก
  2. ผู้ที่โพแทสเซียมในเลือดสูงต้องงดผักผลไม้ที่มีโพแทสเซียมปานกลางและสูง ซึ่งกรมอนามัยยกตัวอย่างไว้หลายชนิด รวมถึงแตงโม ฟักทอง มะเขือเทศ ส้ม และฝรั่ง
  3. ควรกินตามคำแนะนำของแพทย์และนักกำหนดอาหาร และไม่เพิ่ม ลด หรือหยุดยาเอง

ถ้าคุณหรือคนในบ้านเป็นโรคไต ให้ถามแพทย์หรือนักกำหนดอาหารที่ดูแลอยู่ว่าตอนนี้กินแตงโมได้หรือไม่ เพราะคำตอบขึ้นกับระยะของโรคและผลเลือดล่าสุด

วิตามินซีไม่ใช่จุดเด่นของแตงโม

หลายคนนึกถึงผลไม้ฉ่ำน้ำแล้วคิดว่าต้องมีวิตามินซีมาก แต่ตัวเลขของ USDA อยู่ที่ราว 6 ถึง 8 มก. ต่อ 100 กรัม ขณะที่ Harvard Nutrition Source ระบุว่าผู้ใหญ่ต้องการ 90 มก. ต่อวันสำหรับผู้ชายและ 75 มก. สำหรับผู้หญิง ถ้าจะหาวิตามินซีเป็นหลัก ให้ดู อาหารที่มีวิตามินซี หรือเทียบกับสับปะรดใน สับปะรด ประโยชน์ ซึ่งตัวเลขต่อ 100 กรัมสูงกว่าหลายเท่า

ส่วนคนที่เฝ้าระวังน้ำตาล แตงโมมีน้ำตาลราว 6 ถึง 11 กรัมต่อ 100 กรัมตามกรมอนามัย ถ้ากินเป็นประจำและมีเบาหวานหรือกำลังคุมน้ำตาล ให้ถามแพทย์หรือนักกำหนดอาหารว่าควรกินได้กี่ส่วน

แตงโมลูกใหญ่บนโต๊ะอาหารหน้าร้อน

สรุปสั้น ๆ

  • แตงโมเป็นผลไม้น้ำเยอะ พลังงานต่ำ มีไลโคปีนและโพแทสเซียม
  • คนทั่วไปกินได้ราว 8 ชิ้นพอคำต่อวันตามกรมอนามัย
  • ซิทรูลีนที่ถูกพูดถึงมาจากงานทดลองที่ใช้ปริมาณมากกว่าการกินปกติมาก
  • ข่าวต้มแตงโมกับน้ำตาลรักษาโรคไตไม่จริง และผู้ป่วยไตที่โพแทสเซียมสูงควรงดแตงโม

คำถามที่พบบ่อย

แตงโมกินวันละกี่ชิ้นถึงพอดี

กรมอนามัยแนะนำสำหรับคนปกติวันละ 8 ชิ้นพอคำ หรือประมาณ 170 กรัม ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังกินผลไม้ได้วันละ 1 ถึง 2 ส่วน โดยแตงโม 1 ส่วนเท่ากับ 6 ถึง 8 ชิ้นพอคำ

แตงโมต้มน้ำตาลรักษาโรคไตได้จริงไหม

ไม่จริง กรมอนามัยระบุว่าวิธีต้มแตงโมผสมน้ำตาลแล้วกินวันละสองครั้งไม่ได้รักษาโรคไต และการกินน้ำตาลมากเกินไปเสี่ยงโรคอ้วน เบาหวาน และฟันผุ ผู้เป็นโรคไตควรถามแพทย์เรื่องอาหาร

คนเป็นโรคไตกินแตงโมได้ไหม

ขึ้นกับระยะของโรคและระดับโพแทสเซียมในเลือด กรมอนามัยระบุว่าผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังที่โพแทสเซียมในเลือดสูงควรงดแตงโม รายที่ไม่สูงกินได้วันละ 1 ถึง 2 ส่วนของผลไม้ ให้ถามแพทย์หรือนักกำหนดอาหารที่ดูแลอยู่

แตงโมมีวิตามินซีสูงไหม

ไม่สูง ตัวเลขของ USDA อยู่ที่ราว 6 ถึง 8 มก. ต่อ 100 กรัม ขณะที่ผู้ใหญ่ต้องการ 75 ถึง 90 มก. ต่อวันตามเกณฑ์ที่ Harvard Nutrition Source รายงาน

แหล่งอ้างอิง

  1. กรมอนามัย ยัน แตงโมต้มน้ำตาล รักษาโรคไตไม่ได้ กินเยอะไป เสี่ยงอ้วน | อนามัยมีเดีย กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข
  2. แตงโม....ผลไม้คลายร้อน | สำนักงานข้อมูลสมุนไพร คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
  3. Watermelon, raw (FDC ID 167765 SR Legacy และ 2747675 Foundation) | USDA FoodData Central
  4. Vitamin C | Harvard T.H. Chan School of Public Health, The Nutrition Source

อ่านเรื่องอื่นในหมวดอาหาร

ข่าวสำคัญทันเวลา

ดูทั้งหมวดอาหาร