สรุปสั้นๆ
- เนื้อแตงโมสดมีน้ำประมาณ 91% และพลังงานราว 30 กิโลแคลอรีต่อ 100 กรัม ตามฐานข้อมูล USDA
- จุดเด่นด้านสารอาหารคือไลโคปีนและโพแทสเซียม ส่วนวิตามินซีมีไม่มาก ประมาณ 6 ถึง 8 มก. ต่อ 100 กรัม
- กรมอนามัยแนะนำคนทั่วไปกินแตงโมได้วันละ 8 ชิ้นพอคำหรือ 170 กรัม
- กรมอนามัยยืนยันว่าการต้มแตงโมกับน้ำตาลเพื่อรักษาโรคไตไม่เป็นความจริง
- ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังที่โพแทสเซียมในเลือดสูงควรงดแตงโม และถามแพทย์หรือนักกำหนดอาหารเรื่องปริมาณ
เนื้อแตงโมเป็นน้ำประมาณ 91% ให้พลังงานราว 30 กิโลแคลอรีต่อ 100 กรัม และมีไลโคปีนกับโพแทสเซียมเป็นจุดเด่น กรมอนามัยแนะนำให้คนทั่วไปกินได้วันละ 8 ชิ้นพอคำหรือประมาณ 170 กรัม ส่วนผู้ป่วยโรคไตที่โพแทสเซียมในเลือดสูงควรงด
บทความนี้เล่าเฉพาะประโยชน์และข้อควรระวัง ถ้าอยากรู้วิธีเลือกลูกที่สุกและหวาน อ่านที่ วิธีเลือกแตงโม ซึ่งแยกไว้อีกหน้า
ในเนื้อแตงโมมีอะไร
ฐานข้อมูลของ USDA มีแตงโมดิบสองรายการ รายการหนึ่งเป็นข้อมูลชุดเก่า อีกรายการเป็นแตงโมไร้เมล็ดเฉพาะเนื้อที่วิเคราะห์ใหม่ ตัวเลขจึงต่างกันเล็กน้อย

| ต่อเนื้อแตงโม 100 กรัม | ข้อมูลชุดเก่า (SR Legacy) | แตงโมไร้เมล็ด (Foundation) |
|---|---|---|
| น้ำ | 91.4 กรัม | 90.9 กรัม |
| พลังงาน | 30 กิโลแคลอรี | ไม่ระบุในรายการนี้ |
| น้ำตาลรวม | ไม่ระบุในรายการนี้ | 7.2 กรัม |
| โพแทสเซียม | 112 มก. | 117 มก. |
| แมกนีเซียม | 10 มก. | 11.4 มก. |
| วิตามินซี | 8.1 มก. | 6.5 มก. |
| ใยอาหาร | 0.4 กรัม | ไม่ระบุในรายการนี้ |
| ไลโคปีน | 4,530 ไมโครกรัม | ไม่ระบุในรายการนี้ |
| เบต้าแคโรทีน | 303 ไมโครกรัม | ไม่ระบุในรายการนี้ |
กรมอนามัยให้ช่วงตัวเลขกว้างกว่านี้เพราะแตงโมต่างพันธุ์ไม่เหมือนกัน ใน 100 กรัมมีน้ำตาล 6 ถึง 11 กรัม โพแทสเซียม 103 ถึง 122 มก. แมกนีเซียม 9 ถึง 11 มก. และฟอสฟอรัส 10 ถึง 14 มก. ตัวเลขของ USDA อยู่ในช่วงนี้เกือบทั้งหมด
ประโยชน์ที่พูดได้อย่างมีหลักฐาน
ได้น้ำไปพร้อมกับของหวาน เนื้อแตงโมเป็นน้ำกว่า 90% และพลังงานต่ำเมื่อเทียบกับปริมาตรที่กิน จึงอิ่มปากโดยไม่ได้พลังงานมาก ตำราแผนไทยที่สำนักงานข้อมูลสมุนไพรของมหิดลรวบรวมไว้ก็จัดแตงโมเป็นผลไม้แก้ร้อนในและกระหายน้ำ ซึ่งเป็นสรรพคุณตามภูมิปัญญา ไม่ใช่ผลวัดทางโภชนาการ
ไลโคปีนและเบต้าแคโรทีน ตัวเลขข้างบนยืนยันว่าแตงโมมีสองสารนี้ ส่วนจะป้องกันโรคใดได้หรือไม่ แหล่งข้อมูลหลักที่เปิดอ่านสำหรับบทความนี้ไม่ได้ระบุไว้ ผมจึงไม่อ้างสรรพคุณเกินจากนี้
โพแทสเซียม ใน 100 กรัมมีราว 100 ถึง 120 มก. โพแทสเซียมเป็นแร่ธาตุที่ผู้ป่วยโรคไตบางรายต้องจำกัด จึงเป็นเรื่องที่ต้องระวังตามหัวข้อด้านล่าง
เรื่องซิทรูลีนในน้ำแตงโม
เอกสารของมหิดลกล่าวถึงซิทรูลีน (citrulline) กรดอะมิโนในน้ำแตงโมที่ร่างกายใช้สร้างอาร์จีนีน โดยอ้างงานวิจัยที่ให้อาสาสมัครกินแตงโมวันละ 1,560 กรัมติดต่อกัน 3 สัปดาห์ แล้วพบอาร์จีนีนในเลือดเพิ่มขึ้น 22% เมื่ออ่านตัวเลขนี้ควรสังเกตว่า 1,560 กรัมมากกว่าที่กรมอนามัยแนะนำต่อวันราว 9 เท่า (คำนวณเองจาก 170 กรัม) การกินระดับนั้นเป็นการทดลอง ไม่ใช่แนวทางที่เอามาทำตามได้ และตัวเลขนี้ก็ไม่ได้บอกว่าผลที่เกิดต่อสุขภาพเป็นอย่างไร
กินวันละเท่าไรจึงพอดี
คนทั่วไปตามที่กรมอนามัยแนะนำคือ 8 ชิ้นพอคำหรือประมาณ 170 กรัมต่อวัน ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังกินผลไม้ได้วันละ 1 ถึง 2 ส่วน โดยแตงโม 1 ส่วนเท่ากับ 6 ถึง 8 ชิ้นพอคำ
| กลุ่ม | ปริมาณที่กรมอนามัยระบุ |
|---|---|
| คนทั่วไป | 8 ชิ้นพอคำ หรือ 170 กรัมต่อวัน |
| ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง | ผลไม้รวม 1 ถึง 2 ส่วนต่อวัน แตงโม 1 ส่วนคือ 6 ถึง 8 ชิ้นพอคำ |
| ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังที่โพแทสเซียมในเลือดสูง | ควรงดแตงโม |
แตงโมเป็นผลไม้ที่มักกินจนเพลินเพราะเย็นและฉ่ำ การตวงเป็นชิ้นพอคำไว้ก่อนจะช่วยให้ไม่เลยเกินไปโดยไม่รู้ตัว ถ้าอยากเทียบกับผลไม้อื่นว่าส่วนหนึ่งเท่ากับเท่าไร ดูที่ แคลอรี่ในผลไม้ไทย และ ผักผลไม้ควรกินวันละเท่าไร

แตงโมกับโรคไต แยกข่าวลือออกจากข้อเท็จจริง
กรมอนามัยออกมาชี้แจงเรื่องที่แชร์กันในโซเชียล ว่าต้มแตงโมไฟอ่อนผสมน้ำตาล ปั่น แล้วทิ้งไว้ 4 ถึง 5 วัน จะได้น้ำเหนียวที่กินวันละสองครั้งแล้วรักษาโรคไตได้ กรมอนามัยระบุว่าไม่เป็นความจริง และการกินน้ำตาลมากเกินไปเพิ่มความเสี่ยงโรคอ้วน เบาหวาน และฟันผุ
ข้อมูลฝั่งอาหารสำหรับผู้เป็นโรคไตตามกรมอนามัยมีดังนี้
- ต้องควบคุมอาหารตามระยะของโรคไตเรื้อรัง ไม่กินอาหารที่มีโซเดียม โพแทสเซียม และฟอสฟอรัสมาก
- ผู้ที่โพแทสเซียมในเลือดสูงต้องงดผักผลไม้ที่มีโพแทสเซียมปานกลางและสูง ซึ่งกรมอนามัยยกตัวอย่างไว้หลายชนิด รวมถึงแตงโม ฟักทอง มะเขือเทศ ส้ม และฝรั่ง
- ควรกินตามคำแนะนำของแพทย์และนักกำหนดอาหาร และไม่เพิ่ม ลด หรือหยุดยาเอง
ถ้าคุณหรือคนในบ้านเป็นโรคไต ให้ถามแพทย์หรือนักกำหนดอาหารที่ดูแลอยู่ว่าตอนนี้กินแตงโมได้หรือไม่ เพราะคำตอบขึ้นกับระยะของโรคและผลเลือดล่าสุด
วิตามินซีไม่ใช่จุดเด่นของแตงโม
หลายคนนึกถึงผลไม้ฉ่ำน้ำแล้วคิดว่าต้องมีวิตามินซีมาก แต่ตัวเลขของ USDA อยู่ที่ราว 6 ถึง 8 มก. ต่อ 100 กรัม ขณะที่ Harvard Nutrition Source ระบุว่าผู้ใหญ่ต้องการ 90 มก. ต่อวันสำหรับผู้ชายและ 75 มก. สำหรับผู้หญิง ถ้าจะหาวิตามินซีเป็นหลัก ให้ดู อาหารที่มีวิตามินซี หรือเทียบกับสับปะรดใน สับปะรด ประโยชน์ ซึ่งตัวเลขต่อ 100 กรัมสูงกว่าหลายเท่า
ส่วนคนที่เฝ้าระวังน้ำตาล แตงโมมีน้ำตาลราว 6 ถึง 11 กรัมต่อ 100 กรัมตามกรมอนามัย ถ้ากินเป็นประจำและมีเบาหวานหรือกำลังคุมน้ำตาล ให้ถามแพทย์หรือนักกำหนดอาหารว่าควรกินได้กี่ส่วน

สรุปสั้น ๆ
- แตงโมเป็นผลไม้น้ำเยอะ พลังงานต่ำ มีไลโคปีนและโพแทสเซียม
- คนทั่วไปกินได้ราว 8 ชิ้นพอคำต่อวันตามกรมอนามัย
- ซิทรูลีนที่ถูกพูดถึงมาจากงานทดลองที่ใช้ปริมาณมากกว่าการกินปกติมาก
- ข่าวต้มแตงโมกับน้ำตาลรักษาโรคไตไม่จริง และผู้ป่วยไตที่โพแทสเซียมสูงควรงดแตงโม
คำถามที่พบบ่อย
แตงโมกินวันละกี่ชิ้นถึงพอดี
กรมอนามัยแนะนำสำหรับคนปกติวันละ 8 ชิ้นพอคำ หรือประมาณ 170 กรัม ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังกินผลไม้ได้วันละ 1 ถึง 2 ส่วน โดยแตงโม 1 ส่วนเท่ากับ 6 ถึง 8 ชิ้นพอคำ
แตงโมต้มน้ำตาลรักษาโรคไตได้จริงไหม
ไม่จริง กรมอนามัยระบุว่าวิธีต้มแตงโมผสมน้ำตาลแล้วกินวันละสองครั้งไม่ได้รักษาโรคไต และการกินน้ำตาลมากเกินไปเสี่ยงโรคอ้วน เบาหวาน และฟันผุ ผู้เป็นโรคไตควรถามแพทย์เรื่องอาหาร
คนเป็นโรคไตกินแตงโมได้ไหม
ขึ้นกับระยะของโรคและระดับโพแทสเซียมในเลือด กรมอนามัยระบุว่าผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังที่โพแทสเซียมในเลือดสูงควรงดแตงโม รายที่ไม่สูงกินได้วันละ 1 ถึง 2 ส่วนของผลไม้ ให้ถามแพทย์หรือนักกำหนดอาหารที่ดูแลอยู่
แตงโมมีวิตามินซีสูงไหม
ไม่สูง ตัวเลขของ USDA อยู่ที่ราว 6 ถึง 8 มก. ต่อ 100 กรัม ขณะที่ผู้ใหญ่ต้องการ 75 ถึง 90 มก. ต่อวันตามเกณฑ์ที่ Harvard Nutrition Source รายงาน
แหล่งอ้างอิง
- กรมอนามัย ยัน แตงโมต้มน้ำตาล รักษาโรคไตไม่ได้ กินเยอะไป เสี่ยงอ้วน | อนามัยมีเดีย กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข
- แตงโม....ผลไม้คลายร้อน | สำนักงานข้อมูลสมุนไพร คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
- Watermelon, raw (FDC ID 167765 SR Legacy และ 2747675 Foundation) | USDA FoodData Central
- Vitamin C | Harvard T.H. Chan School of Public Health, The Nutrition Source





