อาหาร

กระเจี๊ยบเขียว ประโยชน์ สารอาหาร ข้อควรระวัง และวิธีลดเมือก

| อ่าน 9 นาที

กระเจี๊ยบเขียว ประโยชน์ สารอาหาร ข้อควรระวัง และวิธีลดเมือก

สรุปสั้นๆ

  • กระเจี๊ยบเขียว 100 กรัม ให้ใยอาหารราว 4 กรัม วิตามินซีและวิตามินเคราว 26% ของปริมาณที่แนะนำต่อวัน และโฟเลต 15% ตามที่ไทยรัฐรายงาน
  • การทบทวนงานวิจัยแบบ systematic review ปี 2023 ที่ไทยรัฐอ้างถึง พบว่ากินกระเจี๊ยบเขียวสัมพันธ์กับน้ำตาลขณะอดอาหารที่ลดลง แต่ไม่เห็นผลต่อ HbA1c
  • ผลต้านมะเร็งที่เห็นในข่าวมาจากการทดลองในหลอดทดลอง ยังสรุปในคนไม่ได้
  • มีออกซาเลตสูง คนเป็นนิ่วในไตและคนที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือยาเบาหวาน ควรถามแพทย์หรือเภสัชกรก่อนกินเป็นประจำ

กระเจี๊ยบเขียวเด่นที่ใยอาหาร พลังงานต่ำ โฟเลต วิตามินซี และวิตามินเค ตามตัวเลขที่ไทยรัฐรายงาน 100 กรัมให้ใยอาหารราว 4 กรัม ส่วนเรื่องลดน้ำตาล ลดไขมัน และต้านมะเร็งที่เห็นในข่าวสุขภาพ ควรอ่านโดยแยกว่าหลักฐานแต่ละข้ออยู่ในขั้นไหน เพราะบางข้อมาจากการทบทวนงานวิจัยในคน บางข้อมาจากหลอดทดลองเท่านั้น

บทความนี้เรียงจากตัวเลขสารอาหาร ไปถึงข้อที่หลักฐานพอพูดได้ ข้อควรระวัง และวิธีปรุงให้เมือกน้อยลง ถ้าอยากรู้ว่าผักกินวันละเท่าไรจึงพอ ดูที่ ผักผลไม้ควรกินวันละเท่าไร

ตัวเลขต่อ 100 กรัม

ไทยรัฐระบุข้อมูลของกระเจี๊ยบเขียวต้มหั่น 1 ถ้วย (ราว 100 กรัมตามที่บทความเขียน) ไว้ดังนี้ ตัวเลขเป็นค่าโดยประมาณจากบทความ ผมไม่ได้เทียบกับตารางอาหารทางการ จึงขอใช้เป็นภาพรวมเท่านั้น

รายการ ปริมาณ
โปรตีน 3 กรัม
ไขมัน 0 กรัม
คาร์โบไฮเดรต 7 กรัม
ใยอาหาร 4 กรัม
น้ำตาล 4 กรัม
วิตามินซี 26% ของปริมาณที่แนะนำต่อวัน
วิตามินเค 26%
โฟเลต 15%
แมกนีเซียม 14%
วิตามินบี 6 13%
วิตามินเอ 5%

บทความระบุพลังงานราว 35 (ตัวเลขในบทความเขียนหน่วยเป็นกรัม ซึ่งน่าจะเป็นกิโลแคลอรี) สรุปได้ว่าเป็นผักพลังงานต่ำที่ให้ใยอาหารค่อนข้างดี

ฝักกระเจี๊ยบเขียวสดวางบนเขียง

ประโยชน์แต่ละข้อ หลักฐานแค่ไหน

เรื่องที่มักพูดถึง ที่แหล่งข้อมูลระบุ ควรอ่านอย่างไร
น้ำตาลในเลือด การทบทวนงานวิจัยปี 2023 พบว่าน้ำตาลขณะอดอาหารลดลงในกลุ่มก่อนเบาหวานและเบาหวานชนิดที่ 2 แต่ไม่พบผลต่อ HbA1c เป็นข้อมูลระดับคน แต่ผลเฉพาะบางตัวชี้วัด ไม่ใช่ยาแทนอินซูลินหรือยาเบาหวาน
ไขมันในเลือด เมือกและใยอาหารจับคอเลสเตอรอลระหว่างย่อย แล้วขับออกทางอุจจาระ เป็นกลไกที่ข่าวอธิบาย ไม่ได้ระบุว่าลดได้เท่าไร
ต้านมะเร็ง เลกตินในกระเจี๊ยบเขียวยับยั้งเซลล์มะเร็งเต้านมในหลอดทดลอง หลอดทดลองเท่านั้น ไทยรัฐเองระบุว่าต้องวิจัยในคนก่อนสรุป
หญิงตั้งครรภ์ โฟเลต 100 กรัมให้ 15% ของที่ผู้หญิงวัยเจริญพันธุ์ควรได้ (400 ไมโครกรัมต่อวัน) โฟเลตมีประโยชน์ในช่วงตั้งครรภ์ แต่ผักชนิดเดียวไม่พอ ควรปรึกษาแพทย์ผู้ดูแลครรภ์เรื่องโฟเลต
ระบบย่อย เดลินิวส์ระบุว่าใยที่ละลายน้ำช่วยการขับถ่าย ลดท้องอืด ส่วนที่เกี่ยวกับกรดไหลย้อนและแผลกระเพาะ เป็นคำอ้างในบทความ ยังไม่มีงานวิจัยที่อ้างอิงให้ตรวจ

บทความเดลินิวส์ยังพูดถึงการใช้ยางจากฝักสดทาแผล ผมไม่แนะนำให้ทำ เพราะไม่มีหลักฐานรองรับในแหล่งข้อมูลที่เปิดอ่าน ถ้าเป็นแผลให้ล้างและดูแลตามคำแนะนำของพยาบาลหรือแพทย์

ภาพรวมที่ปลอดภัยคือ กระเจี๊ยบเขียวเป็นผักที่ช่วยเพิ่มใยอาหารและวิตามินในมื้อ อย่ามองเป็นอาหารรักษาโรค สำหรับผู้ที่คุมเบาหวาน อ่านแนวทางอาหารรวมใน อาหารสำหรับผู้เป็นเบาหวาน

ข้อควรระวังที่ไม่ควรข้าม

ทั้งสองสื่อหยิบเรื่องเดียวกันมาเตือน และมีบางข้อที่เดลินิวส์เพิ่มเอง

  • ออกซาเลต กระเจี๊ยบเขียวมีออกซาเลตสูง ทำให้ดูดซึมแคลเซียมได้น้อยลง และเป็นปัจจัยเสี่ยงของนิ่วในไตชนิดแคลเซียมออกซาเลตถ้ากินมากเกินไป
  • ยาเบาหวาน ไทยรัฐระบุว่าการกินมากเกินไปอาจรบกวนการทำงานของยาเมตฟอร์มิน
  • ยาต้านการแข็งตัวของเลือด เดลินิวส์ระบุว่ามีวิตามินเค จึงไม่ควรกินมากเกินไปถ้าใช้ยากลุ่มนี้
  • ลำไส้และแก๊ส เดลินิวส์ระบุว่าอาจทำให้ท้องอืด ปวดบีบท้อง หรือท้องเสียในคนที่มีปัญหาลำไส้
  • สารตกค้าง ไทยรัฐเตือนให้ล้างให้สะอาดก่อนกิน ดูวิธีล้างผักใน วิธีล้างผักให้สะอาด

ถ้าอยู่ในกลุ่มที่ใช้ยาเบาหวาน ยาต้านการแข็งตัวของเลือด หรือเคยเป็นนิ่ว ให้ถามแพทย์หรือเภสัชกรผู้จ่ายยาว่ากินกระเจี๊ยบเขียวได้บ่อยแค่ไหน แหล่งข้อมูลที่เปิดอ่านไม่ได้ระบุปริมาณต่อวันที่ปลอดภัย ผมจึงไม่ให้ตัวเลข

เลือก เก็บ และปรุงให้เมือกน้อยลง

ไทยรัฐแนะนำให้เลือกฝักสีเขียว ผิวเรียบ นุ่ม ไม่มีจุดสีน้ำตาลและปลายไม่แห้ง เก็บในตู้เย็นได้นานถึง 4 วันก่อนนำมาทำอาหาร ถ้าเก็บผักอื่นด้วย ดูเคล็ดลับเพิ่มใน วิธีเก็บผักผลไม้ให้สดนาน

กระเจี๊ยบเขียวย่างเกรียมโรยเกลือ

เทคนิคลดเมือกที่ไทยรัฐรวมไว้ มีดังนี้

  1. ใช้ความร้อนสูง และอย่าใส่ลงกระทะแน่น เพราะความร้อนจะลดลงและเมือกออกมากขึ้น
  2. หั่นแล้วอบ หรือย่างให้เกรียมเล็กน้อย
  3. ปรุงกับรสเปรี้ยว เช่น ซอสมะเขือเทศ
  4. ดองอาจช่วยลดเมือก

เมนูที่ไทยรัฐเสนอมีทั้งลวกจิ้มน้ำพริก ผัดไข่ ผัดน้ำมันหอย ผัดพริกแกง แกงส้ม ยัดไส้หมูสับแล้วนึ่ง และอบหรือย่างคลุกน้ำมันมะกอก เกลือ พริกไทยเป็นของว่างแทนเฟรนช์ฟรายส์ ถ้าอยากเริ่มจากเมนูผัด ดูพื้นฐานการผัดผักใน ผัดผักให้กรอบ ไม่เละ

สรุป

  • ใยอาหาร 4 กรัมต่อ 100 กรัม วิตามินซีและเคราว 26% และโฟเลต 15% ตามตัวเลขที่ไทยรัฐรายงาน
  • เรื่องน้ำตาลในเลือด มีการทบทวนงานวิจัยในคนที่เห็นผลต่อน้ำตาลขณะอดอาหาร แต่ไม่เห็นผลต่อ HbA1c ส่วนผลต้านมะเร็งยังเป็นแค่หลอดทดลอง
  • ออกซาเลต ยาเบาหวาน และวิตามินเคเป็นสามเรื่องที่ควรถามแพทย์หรือเภสัชกรก่อนกินเป็นประจำ
  • ปรุงด้วยความร้อนสูง ย่าง อบ หรือใส่รสเปรี้ยว เมือกจะน้อยลง

คำถามที่พบบ่อย

กระเจี๊ยบเขียวช่วยลดน้ำตาลในเลือดจริงไหม

ไทยรัฐอ้างการทบทวนงานวิจัยปี 2023 ว่าการกินกระเจี๊ยบเขียวสัมพันธ์กับน้ำตาลขณะอดอาหารที่ลดลงในกลุ่มก่อนเบาหวานและเบาหวานชนิดที่ 2 แต่ไม่พบผลต่อค่า HbA1c จึงเป็นผักที่เสริมการควบคุมอาหารได้ ไม่ใช่ตัวแทนยา ผู้ที่ใช้ยาเบาหวานควรถามแพทย์หรือเภสัชกรก่อนกินเป็นประจำ

กระเจี๊ยบเขียวทำให้เป็นนิ่วได้ไหม

ทั้งไทยรัฐและเดลินิวส์ระบุว่ากระเจี๊ยบเขียวมีออกซาเลตสูง ซึ่งเป็นปัจจัยเสี่ยงของนิ่วในไตชนิดแคลเซียมออกซาเลตถ้ากินมากเกินไป คนที่เคยเป็นนิ่วควรถามแพทย์ว่าควรกินได้แค่ไหน

ทำอย่างไรให้กระเจี๊ยบเขียวเมือกน้อยลง

ไทยรัฐแนะให้ใช้ความร้อนสูง ไม่ใส่ลงกระทะแน่นเกินไป อบหรือย่างให้เกรียมเล็กน้อย ปรุงกับของเปรี้ยวเช่นซอสมะเขือเทศ หรือดอง

เก็บกระเจี๊ยบเขียวในตู้เย็นได้นานเท่าไร

ไทยรัฐระบุว่าเก็บในตู้เย็นได้นานถึง 4 วันก่อนนำมาทำอาหาร ควรเลือกฝักสีเขียวผิวเรียบ นุ่ม ไม่มีจุดสีน้ำตาลและปลายไม่แห้ง

แหล่งอ้างอิง

  1. เปิดสรรพคุณ “กระเจี๊ยบเขียว” ผักรสชาติอร่อย ทำได้หลายเมนู | ไทยรัฐออนไลน์
  2. “กระเจี๊ยบเขียว” ซูเปอร์ฟู้ดลดเบาหวาน เปิดงานวิจัย ช่วยคุมน้ำตาล-ลดไขมันได้จริงหรือ | ไทยรัฐออนไลน์
  3. เรื่องน่ารู้ : กระเจี๊ยบเขียว | เดลินิวส์

อ่านเรื่องอื่นในหมวดอาหาร

ข่าวสำคัญทันเวลา

ดูทั้งหมวดอาหาร