สรุปสั้นๆ
- สับปะรดสด 100 กรัมให้พลังงานราว 50 กิโลแคลอรี มีวิตามินซีประมาณ 48 ถึง 59 มิลลิกรัมตามฐานข้อมูลของ USDA สองรายการ
- กรมอนามัยแนะนำให้กินครั้งละ 6 ถึง 8 ชิ้นคำ นับเป็นผลไม้ 1 ส่วน และให้กินผลไม้รวมวันละ 3 ถึง 5 ส่วน
- สำนักงานข้อมูลสมุนไพร คณะเภสัชศาสตร์ มหิดล ระบุว่าเอนไซม์โบรมีเลนย่อยโปรตีน การกินหลังมื้ออาหารช่วยการย่อย
- ไม่ควรกินตอนท้องว่าง เพราะสับปะรดมีกรดและโบรมีเลน อาจระคายระบบทางเดินอาหาร
- งานทดสอบฤทธิ์ของโบรมีเลนที่อ้างถึงใช้สารสกัดหรือยาเม็ด ไม่ใช่การกินผลสด จึงอย่าเทียบกันตรง ๆ
สับปะรดให้วิตามินซี ใยอาหาร เบต้าแคโรทีน และเอนไซม์โบรมีเลนที่ช่วยย่อยโปรตีน กรมอนามัยแนะนำให้กินครั้งละ 6 ถึง 8 ชิ้นคำ ซึ่งนับเป็นผลไม้ 1 ส่วน และกินหลังมื้ออาหารแทนขนมหวาน ข้อควรระวังหลักคืออย่ากินตอนท้องว่าง เพราะทั้งกรดและโบรมีเลนอาจระคายทางเดินอาหาร
บทความนี้แยกให้เห็นว่าอะไรมีตัวเลขรองรับ อะไรเป็นผลจากสารสกัด และกินอย่างไรจึงพอดี เนื้อหาเป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำรายบุคคล
ในเนื้อสับปะรดมีอะไรบ้าง
ฐานข้อมูลโภชนาการของ USDA มีสับปะรดดิบสองรายการที่ตัวเลขต่างกันเล็กน้อย รายการแรกเป็นข้อมูลชุดเก่า อีกรายการเป็นข้อมูลชุดใหม่ที่วิเคราะห์จากตัวอย่างจริง ผมวางไว้คู่กันเพราะสับปะรดแต่ละลูกหวานและเปรี้ยวไม่เท่ากัน ตัวเลขจึงขยับตามตัวอย่าง

| ต่อสับปะรดสด 100 กรัม | ข้อมูลชุดเก่า (SR Legacy) | ข้อมูลชุดใหม่ (Foundation) |
|---|---|---|
| วิตามินซี | 47.8 มก. | 58.6 มก. |
| ใยอาหาร | 1.4 กรัม | 0.9 กรัม |
| น้ำตาลรวม | ไม่ระบุในรายการนี้ | 11.4 กรัม |
| โพแทสเซียม | 109 มก. | 137 มก. |
| แมงกานีส | 0.93 มก. | 0.87 มก. |
| น้ำ | 86 กรัม | 85 กรัม |
ข้อมูลชุดเก่าระบุเบต้าแคโรทีน 35 ไมโครกรัมและพลังงาน 50 กิโลแคลอรีต่อ 100 กรัม ตรงกับเอกสารของมหิดลที่ว่าสับปะรด 100 กรัมให้พลังงานประมาณ 50 กิโลแคลอรี
ตัวเลขที่เด่นที่สุดคือวิตามินซีกับแมงกานีส ส่วนใยอาหารมีไม่มากนัก ถ้าต้องการใยอาหารเป็นหลัก ลองดูรายการใน อาหารที่มีไฟเบอร์สูง เทียบกัน
วิตามินซีจากสับปะรดเทียบกับที่ร่างกายต้องการ
Harvard Nutrition Source ระบุว่าผู้ใหญ่อายุ 19 ปีขึ้นไปควรได้วิตามินซี 90 มก. ต่อวันสำหรับผู้ชาย และ 75 มก. สำหรับผู้หญิง และร่างกายเก็บวิตามินนี้ไว้ได้ไม่ดี จึงต้องได้รับทุกวัน วิตามินซีจำเป็นต่อการสร้างคอลลาเจน ช่วยการหายของแผล และทำหน้าที่เป็นสารต้านอนุมูลอิสระ
ถ้านำตัวเลขสองฝั่งมาหารกัน ซึ่งเป็นการคำนวณของผู้เขียนเอง สับปะรด 100 กรัมให้วิตามินซีราวครึ่งหนึ่งถึงสามในสี่ของความต้องการต่อวัน ขึ้นกับว่าใช้ตัวเลขของรายการไหนและเทียบกับเกณฑ์ของชายหรือหญิง กรมอนามัยเสริมว่าวิตามินซีช่วยให้ร่างกายดูดซึมธาตุเหล็กได้ ถ้าอยากดูว่าอาหารอื่นมีวิตามินซีเท่าไร มีเทียบไว้ใน อาหารที่มีวิตามินซี
ประโยชน์ที่แหล่งข้อมูลพูดถึง และพูดได้แค่ไหน
สองแหล่งหลักของบทความนี้พูดคนละระดับ กรมอนามัยพูดถึงสับปะรดในฐานะผลไม้ที่กินเป็นอาหาร ส่วนเอกสารของมหิดลรวบรวมงานทดสอบฤทธิ์ของน้ำคั้นและเอนไซม์ ผมจึงแยกเป็นตารางให้ดูว่าข้อไหนอยู่ในระดับใด
| เรื่องที่พูดถึง | แหล่งข้อมูลพูดว่า | ควรอ่านอย่างไร |
|---|---|---|
| วิตามินซี เบต้าแคโรทีน ใยอาหาร | กรมอนามัยระบุว่าช่วยบำรุงสายตา เพิ่มระบบภูมิคุ้มกัน ต้านอนุมูลอิสระ | เป็นบทบาทของสารอาหาร ไม่ได้แปลว่ากินสับปะรดแล้วป้องกันโรคได้ |
| ใยอาหาร | กรมอนามัยระบุว่าช่วยชะลอการดูดซึมน้ำตาลและกระตุ้นการขับถ่าย | ปริมาณใยอาหารในสับปะรดมีไม่มาก ควรกินผักและผลไม้อื่นประกอบ |
| การย่อย | มหิดลระบุว่าโบรมีเลนย่อยโปรตีน และกินสับปะรดหลังมื้ออาหารช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการย่อย | ยังเป็นข้อมูลระดับเอกสารรวบรวม ไม่มีตัวเลขว่าช่วยได้มากแค่ไหน |
| ฤทธิ์ต้านการอักเสบ ต้านมะเร็ง ลดปวดเข่า | มหิดลอ้างงานทดสอบกับสารสกัดและยาเม็ดโบรมีเลน | ไม่ใช่การกินผลสด จึงเทียบกับการกินสับปะรดวันละไม่กี่ชิ้นไม่ได้ |
| น้ำคั้นสับปะรด | มหิดลระบุว่าต้านอนุมูลอิสระได้อย่างอ่อน | ฤทธิ์อ่อน ไม่ควรคาดหวังเกินจริง |
อ่านตารางแล้วจะเห็นว่าข้อที่หนักแน่นที่สุดสำหรับคนกินผลสดคือเรื่องสารอาหารพื้นฐานกับการกินหลังมื้อ ส่วนฤทธิ์ที่ฟังดูน่าทึ่งมักมาจากสารสกัดที่เข้มข้นกว่าผลสดมาก
กินวันละเท่าไรจึงพอดี
กรมอนามัยให้ตัวเลขที่จับต้องง่ายกว่าหน่วยกรัม คือสับปะรด 1 ส่วนเท่ากับ 6 ถึง 8 ชิ้นคำ และผลไม้ 1 ส่วนให้พลังงานประมาณ 60 กิโลแคลอรี ขึ้นกับความหวานของผลไม้ชนิดนั้น คนทั่วไปควรกินผลไม้รวม 3 ถึง 5 ส่วนต่อวัน

ตัวอย่างที่กรมอนามัยยกไว้สำหรับครบ 5 ส่วนมีสองแบบ
- กล้วยน้ำว้า 1 ผล ฝรั่ง ครึ่งผล มะม่วง ครึ่งผล มะละกอ 6 ถึง 8 ชิ้นคำ และสับปะรด 6 ถึง 8 ชิ้นคำ
- กล้วย 2 ผล ฝรั่ง 1 ผล และสับปะรด 6 ถึง 8 ชิ้นคำ
ผู้สูงอายุกินผลไม้รวมวันละ 1 ถึง 3 ส่วนก็เพียงพอ ในแต่ละมื้อให้ทำจานหลักที่มีผักมากก่อน แล้วตามด้วยผลไม้ 1 ถึง 2 ส่วนหลากชนิด กรมอนามัยแนะให้กินสับปะรดหลังมื้ออาหารแทนขนมหวานที่ทำจากแป้งและน้ำตาล ถ้าอยากเทียบกับผลไม้อื่นหรือดูว่าผักผลไม้ควรกินเท่าไรต่อวัน อ่านต่อที่ ผักผลไม้ควรกินวันละเท่าไร และ แคลอรี่ในผลไม้ไทย
ถ้าจะดื่มเป็นน้ำสับปะรด
กรมอนามัยแนะนำให้เลือกน้ำสับปะรดแบบปั่นรวมกากและไม่ปรุงแต่งกลิ่นหรือรสชาติ ข้อนี้สอดคล้องกับตัวเลขข้างบน เพราะน้ำตาลในสับปะรดมี 11.4 กรัมต่อ 100 กรัมอยู่แล้ว ถ้าเติมน้ำเชื่อมหรือกรองกากทิ้ง ก็ได้น้ำตาลเข้มขึ้นและใยอาหารน้อยลง สำหรับคนที่คุมน้ำตาลอยู่ ถามนักกำหนดอาหารหรือแพทย์ที่ดูแลว่าควรกินได้วันละกี่ส่วน
ข้อควรระวัง
เอกสารของมหิดลระบุข้อควรระวังไว้สามข้อ
- ท้องว่าง ไม่ควรกินสับปะรดตอนท้องว่าง เพราะมีความเป็นกรดและมีโบรมีเลน อาจทำให้ระคายเคืองระบบทางเดินอาหาร
- ปากและลิ้น การกินอาจทำให้ระคายเคืองเล็กน้อยในปาก ริมฝีปาก และลิ้น
- อาการแพ้ คนที่แพ้พืชในตระกูลเดียวกับสับปะรดควรหลีกเลี่ยง
เอกสารเดียวกันระบุว่าขณะนี้ยังไม่มีรายงานความเป็นพิษจากการกินในรูปแบบอาหาร แต่ไม่ได้บอกว่าปลอดภัยสำหรับทุกคน ถ้ากินแล้วแสบท้องซ้ำ ๆ มีโรคกระเพาะ หรือมีอาการแพ้อย่างบวมที่ปากและลิ้น ให้ปรึกษาเภสัชกรหรือแพทย์ก่อนกินต่อ
เลือกและเก็บสับปะรดให้กินง่ายขึ้น
เรื่องวิธีเลือกผลสุก ดูกลิ่นและสีเปลือกได้ตามหลักเดียวกับผลไม้อื่นที่รวมไว้ใน วิธีเลือกผลไม้ ส่วนช่วงที่ราคาสับปะรดดี ดูได้จาก ผลไม้ไทยตามฤดูกาล ซึ่งกรมอนามัยเองก็ใช้ช่วงที่ราคาผลผลิตตกต่ำเป็นจังหวะรณรงค์ให้คนกินสับปะรดมากขึ้น

หั่นเป็นชิ้นพอดีคำเก็บในกล่องปิดสนิท จะหยิบกินหลังมื้อได้สะดวก และไม่ต้องหั่นใหม่ทุกครั้ง แหล่งข้อมูลที่เปิดอ่านไม่ได้ระบุว่าเก็บได้กี่วัน ผมจึงไม่ให้ตัวเลข ดูสีและกลิ่นก่อนกินทุกครั้ง
สรุป
- สับปะรดมีวิตามินซีสูงพอสมควรต่อ 100 กรัม ใยอาหารไม่มาก และมีโบรมีเลนที่ย่อยโปรตีน
- กรมอนามัยแนะนำ 6 ถึง 8 ชิ้นคำต่อครั้ง กินหลังมื้อแทนขนมหวาน
- ฤทธิ์ต้านอักเสบหรือต้านมะเร็งที่เห็นในงานทดสอบเป็นผลจากสารสกัด อย่าเอามาคิดเป็นสรรพคุณของผลสด
- เลี่ยงตอนท้องว่าง และถ้าแพ้หรือแสบท้องบ่อย ให้ถามเภสัชกรหรือแพทย์
คำถามที่พบบ่อย
สับปะรดกินตอนท้องว่างได้ไหม
สำนักงานข้อมูลสมุนไพร คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล แนะนำว่าไม่ควรกินขณะท้องว่าง เพราะสับปะรดมีความเป็นกรดและมีเอนไซม์โบรมีเลน อาจทำให้ระคายเคืองระบบทางเดินอาหาร ถ้ากินแล้วแสบท้องบ่อย ให้ถามเภสัชกรหรือแพทย์
กินสับปะรดวันละกี่ชิ้นถึงพอดี
กรมอนามัยแนะนำ 6 ถึง 8 ชิ้นคำต่อวันสำหรับสับปะรด ซึ่งนับเป็นผลไม้ 1 ส่วน แล้วกินผลไม้ชนิดอื่นเพิ่มให้ครบ 3 ถึง 5 ส่วนต่อวัน ผู้สูงอายุกินผลไม้รวมวันละ 1 ถึง 3 ส่วนก็เพียงพอ
ทำไมกินสับปะรดแล้วลิ้นหรือปากระคาย
เอกสารของมหิดลระบุว่าการกินสับปะรดอาจทำให้ระคายเคืองเล็กน้อยในปาก ริมฝีปาก และลิ้น ซึ่งสัมพันธ์กับเอนไซม์โบรมีเลนที่ย่อยโปรตีน แหล่งข้อมูลไม่ได้ระบุวิธีป้องกัน ถ้าบวมหรือหายใจไม่สะดวกหลังกิน ให้พบแพทย์ทันที
น้ำสับปะรดดีเท่าผลสดไหม
กรมอนามัยแนะนำว่าถ้าจะดื่มน้ำสับปะรด ให้เลือกแบบปั่นรวมกากและไม่ปรุงแต่งกลิ่นหรือรสชาติ เพราะการปั่นรวมกากยังเก็บใยอาหารไว้
แหล่งอ้างอิง
- แนะ คนไทยกินสับปะรด ปริมาณพอดี 6-8 ชิ้นคำ ต่อวัน | อนามัยมีเดีย กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข
- ไม่ย่อย อึดอัด ขัดเบา บรรเทาด้วยสับปะรด | สำนักงานข้อมูลสมุนไพร คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
- Pineapple, raw (FDC ID 169124 SR Legacy และ 2346398 Foundation) | USDA FoodData Central
- Vitamin C | Harvard T.H. Chan School of Public Health, The Nutrition Source





