อาหาร

วิธีทำน้ำยาป่า สูตรปลาทูและสูตรอีสาน หอมสมุนไพร ไม่ใส่กะทิ

| อ่าน 10 นาที

วิธีทำน้ำยาป่า สูตรปลาทูและสูตรอีสาน หอมสมุนไพร ไม่ใส่กะทิ

สรุปสั้นๆ

  • น้ำยาป่าคือน้ำยาขนมจีนไม่ใส่กะทิ ต้มปลากับสมุนไพรสดและพริกแห้ง แล้วทำให้เนื้อปลากับเครื่องเป็นเนื้อเดียวกับน้ำ ราดบนเส้นขนมจีน
  • สูตรที่เปิดเทียบมีสองแนว คือต้มสมุนไพรแล้วปั่นกับปลาทู และต้มปลาช่อนทะเลกับเครื่องแล้วตักมาโขลกใหม่
  • สูตรอีสานของไทยพีบีเอสให้ปริมาณชัด ได้แก่ เนื้อปลา 400 กรัม ตะไคร้ 3 ถึง 4 ต้น หอมแดง 8 ถึง 10 ลูก กระเทียม 10 ถึง 15 กลีบ
  • ปลาร้าเป็นตัวให้รสเค็มและกลิ่น ไม่ใส่ก็ได้ตามสูตรกระปุกดอทคอม
  • ขนมจีนแป้งสดควรซื้อที่ทำใหม่ ไม่มีกลิ่นเปรี้ยวหรือเมือก และควรนึ่งก่อนกิน

น้ำยาป่าคือน้ำยาขนมจีนที่ไม่ใส่กะทิ ต้มปลากับสมุนไพรสดและพริกแห้งให้ได้น้ำซุปหอม แล้วทำให้เนื้อปลากับเครื่องเข้ากันเป็นเนื้อเดียวกับน้ำ ปรุงรสเค็มด้วยน้ำปลาหรือน้ำปลาร้า ราดบนขนมจีนกินกับผักสดหรือผักลวก ที่ต่างกันมากระหว่างบ้านมีสองจุด คือใช้ปลาอะไร และให้เนื้อปลาเนียนด้วยวิธีปั่นหรือวิธีโขลก

สองสูตรที่เปิดอ่านเป็นตัวแทนของสองแนวนี้ได้พอดี ส่วนบทความนี้ไล่ตามลำดับที่ต้องตัดสินใจเมื่อยืนหน้าเตา

สองแนวทางที่เทียบกัน

สูตรปลาทู (กระปุกดอทคอม) สูตรอีสาน (ไทยพีบีเอส รายการกินอยู่คือ)
ปลา ปลาทูสด ต้มสุกแล้วแกะเอาแต่เนื้อ เนื้อปลาช่อนทะเล 400 กรัม
เครื่อง หอมแดง พริกแห้ง กระชาย ตะไคร้ ใบมะกรูด ตะไคร้ซอย 3 ถึง 4 ต้น หอมแดง 8 ถึง 10 ลูก ข่าหั่นแว่น 4 ถึง 5 ชิ้น กระเทียม 10 ถึง 15 กลีบ ใบมะกรูดฉีก 5 ถึง 7 ใบ
พริก พริกแห้ง ไม่ระบุปริมาณ พริกชี้ฟ้าแห้งแช่น้ำเลาะเมล็ด 5 เม็ด พริกจินดาแดงแห้ง 7 ถึง 10 เม็ด
ให้เนื้อเนียน ต้มเครื่องแล้วปั่นกับเนื้อปลาให้ละเอียด ตักเนื้อปลากับเครื่องขึ้นมาโขลกละเอียด ใส่กลับหม้อ
รสเค็ม น้ำปลาร้า (ไม่ใส่ก็ได้) น้ำปลา ผงชูรสไม่ใส่ก็ได้ น้ำปลาร้า 3 ถึง 4 ช้อนโต๊ะ
ของเสริม ลูกชิ้นปลา ต้นหอมไม่ใส่ก็ได้ ต้นหอมหั่นท่อน

ตารางบอกอย่างหนึ่งที่ควรสังเกต คือสูตรปลาทูไม่ระบุปริมาณวัตถุดิบเลย ส่วนสูตรอีสานให้ปริมาณครบแต่ไม่บอกปริมาณน้ำ เพราะฉะนั้นถ้าอยากได้ตัวเลขที่ยึดได้ ให้ใช้สูตรอีสานเป็นฐานสำหรับเครื่อง แล้วปรับความข้นด้วยตาและรสชาติ

น้ำยาป่าราดบนขนมจีนกับผักสด

ขั้นตอนสูตรอีสาน

สูตรนี้เหมาะกับครัวบ้านที่มีครกใหญ่ เพราะเนื้อปลากับเครื่องผ่านการโขลก ไม่ผ่านเครื่องปั่น

  1. ตั้งหม้อใส่น้ำเปล่า ใส่ตะไคร้ หอมแดง ข่า กระเทียม ใบมะกรูด พริกชี้ฟ้าแห้ง พริกจินดาแดงแห้ง และน้ำปลาร้า ตั้งไฟอ่อน ต้นทางไม่ระบุปริมาณน้ำ ให้ใส่พอท่วมเครื่องและเนื้อปลา
  2. ใส่เนื้อปลาช่อนทะเล ต้มจนเนื้อปลาสุก
  3. ตักเนื้อปลากับเครื่องสมุนไพรขึ้นจากหม้อ นำไปโขลกให้ละเอียด
  4. ใส่กลับหม้อ คนให้เข้ากัน ใส่ต้นหอม รอให้เดือด ปิดไฟ
  5. เสิร์ฟกับขนมจีนและผักตามชอบ

ข้อควรสังเกตคือน้ำต้มเครื่องไม่ได้ทิ้ง เพราะใช้เป็นน้ำซุปของน้ำยา จึงไม่ควรเทเครื่องที่ตักแล้วทิ้ง ส่วนปริมาณเกลือหรือน้ำปลานั้นต้นทางไม่ให้ไว้ นอกจากน้ำปลาร้า ให้ชิมและปรุงเพิ่มด้วยน้ำปลาตามชอบ

ขั้นตอนสูตรปลาทู

สูตรนี้เร็วกว่าเพราะไม่ต้องโขลก แต่ต้องมีเครื่องปั่น

  1. ต้มปลาทูจนสุก รอให้คลายร้อน แล้วแกะเอาแต่เนื้อปลา
  2. ต้มหอมแดง พริกแห้ง กระชาย ตะไคร้ และใบมะกรูด พอน้ำเดือดตักขึ้นมาพักไว้
  3. นำเนื้อปลากับเครื่องที่ต้มแล้วไปปั่นให้ละเอียด เทใส่หม้อ เติมน้ำเปล่า คนไปเรื่อยๆ จนเดือด
  4. ใส่ลูกชิ้นปลา ปรุงรสด้วยน้ำปลาร้า น้ำปลา และผงชูรสตามชอบ ปิดไฟ เสิร์ฟกับขนมจีนและผัก

ผู้เขียนสูตรของกระปุกดอทคอมบอกว่าตนเองไม่ชอบกลิ่นปลาร้า จึงทำแบบไม่ใส่ปลาร้า และยังเสนอว่าเปลี่ยนเป็นน้ำยาป่าปลากระป๋อง ปลานิล ปลานิลขาไก่ หรือไก่บ้านได้ตามชอบ

โขลกเนื้อปลากับสมุนไพรในครกหิน

ถ้าพลาดตรงนี้แก้ยังไง

น้ำยาคาวปลา เนื้อปลาที่ไม่สดจะส่งกลิ่นหลังต้ม เลือกปลาให้สดก่อน ดูเกณฑ์ในวิธีเลือกปลาสด และอย่าลืมใส่ใบมะกรูดกับตะไคร้ครบตามสูตร ส่วนปลาร้าถ้าใส่มากเกินไปก็ทำให้กลิ่นหนัก ควรเริ่มต่ำกว่าช่วง 3 ถึง 4 ช้อนโต๊ะแล้วค่อยเติม

น้ำยาไม่ข้น แยกชั้น ข้อนี้สรุปจากตัวสูตร ไม่ใช่คำของต้นทาง น้ำยาป่าได้ความข้นจากเนื้อปลากับเครื่องที่ถูกโขลกหรือปั่นละเอียด ถ้าโขลกยังหยาบหรือใส่น้ำมากเกินไปจะเหลวและแยกชั้น ให้โขลกต่อหรือต้มให้งวดลง

เผ็ดไม่พอ ปริมาณพริกในสูตรอีสานมีสองชนิด คือพริกชี้ฟ้าแห้งที่ให้สี กับพริกจินดาแดงแห้งที่ให้ความเผ็ด ปรับพริกจินดาเพิ่มได้ทีละน้อย

เส้นขนมจีนเละหรือเปรี้ยว แนวหน้าแนะนำเลือกขนมจีนแป้งสดที่ทำใหม่ เส้นเรียงเป็นระเบียบ ไม่ขาด ไม่มีกลิ่นแป้งเหม็น ไม่มีเมือก ไม่มีกลิ่นเปรี้ยว และก่อนกินควรนำไปนึ่ง เพราะขนมจีนแป้งสดเก็บได้ไม่นาน

ที่มาและเส้นขนมจีน

คอลัมน์ในแนวหน้าเล่าว่าขนมจีนมีรากจากอาหารมอญ แล้วแพร่ไปยังชนชาติอื่นในภูมิภาค แต่ละท้องถิ่นจึงปรุงน้ำยาต่างกัน ภาคอีสานเรียกขนมจีนว่าข้าวปุ้น ส่วนภาคใต้มักใส่ขมิ้นในน้ำยาและกินกับผักเหนาะทั้งสดและดอง ขนมจีนมีสองชนิด ชนิดแป้งหมักเส้นคล้ำ เหนียวนุ่ม เก็บได้นานกว่า ส่วนแป้งสดเส้นขาวใหญ่กว่า นุ่มและอุ้มน้ำมากกว่าแต่เหนียวน้อยกว่า

เมื่อเทียบกับน้ำยาที่มีกะทิ น้ำยาป่าให้คนที่ไม่อยากกินมันเลือกได้ แต่ไม่ได้แปลว่าเบาเสมอไป ผู้เขียนในกระปุกดอทคอมเขียนว่าเมนูนี้เหมาะกับคนที่กลัวแคลอรีเมื่อเทียบกับน้ำยากะทิ ซึ่งเป็นความเห็นในสูตร ไม่ใช่ตัวเลขโภชนาการ

กินกับอะไร

ผักสดหรือผักลวกคือคู่ที่สูตรทั้งสองแนะนำ ถ้าอยากได้น้ำพริกข้างจาน ดูน้ำพริกกะปิ ส่วนใครอยากได้แกงรสเผ็ดอีกแบบสำหรับมื้อเดียวกัน ลองแกงเลียง ซึ่งเป็นแกงน้ำใสที่ไม่ใช้กะทิเช่นกัน

ผักสดและผักลวกเคียงน้ำยา

เก็บและอุ่น

น้ำยาที่ไม่ใส่กะทิเก็บได้ดีกว่ากะทิ แต่หลักเดียวกันใช้ได้ คือรอให้เย็นแล้วเก็บเข้าตู้เย็นในภาชนะมีฝา และอุ่นให้เดือดทั่วหม้อก่อนกิน กรมอนามัยเตือนว่าอาหารบูดง่ายในอากาศร้อน ให้สังเกตสี กลิ่น และรสก่อนกิน ถ้ามีกลิ่นผิดปกติให้ทิ้ง ระยะเวลาเก็บที่แน่นอนนั้นสองสูตรไม่ได้ระบุ จึงควรทำแต่พอกินและอุ่นเฉพาะส่วนที่จะกินจริง หากอยากทำน้ำซุปพื้นฐานไว้ใช้ ดูหลักการเคี่ยวในสูตรน้ำซุปใส

คำถามที่พบบ่อย

น้ำยาป่ากับน้ำยากะทิต่างกันอย่างไร

น้ำยาป่าไม่ใส่กะทิ รสออกเผ็ดร้อนและกลิ่นสมุนไพรชัด ใช้ปลากับเครื่องสมุนไพรอย่างตะไคร้ กระชายหรือข่า หอมแดง ใบมะกรูด ส่วนน้ำยากะทิมีกะทิและพริกแกงเป็นฐาน รสมันกว่า

ไม่ใส่ปลาร้าได้ไหม

ได้ สูตรปลาทูของกระปุกดอทคอมระบุว่าน้ำปลาร้าไม่ใส่ก็ได้ แล้วปรุงรสด้วยน้ำปลาแทน ผู้เขียนสูตรเองก็เลือกทำแบบไม่ใส่ปลาร้า

แหล่งอ้างอิง

  1. ขนมจีนน้ำยาป่า อร่อยแซ่บคำแรกยันเส้นสุดท้าย | กระปุกดอทคอม
  2. กินอยู่คือ ขนมจีนไม่ใส่กะทิ | ไทยพีบีเอส
  3. ขนมจีนแม่กิมซัว น้ำยาปูใส่เนื้อปูไม่มีบันยะบันยัง (คอลัมน์ ตู้กับข้าว) | แนวหน้า
  4. กรมอนามัย เผย อากาศร้อน ทำอาหารบูดง่าย แนะ เลี่ยงเมนูกะทิ อาหารปรุงสุกๆ ดิบๆ | กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข

อ่านเรื่องอื่นในหมวดอาหาร

ข่าวสำคัญทันเวลา

ดูทั้งหมวดอาหาร