ปลั๊กพ่วงยี่ห้อไหนดี ดู มอก. 2432 เบรกเกอร์ และวัตต์รวมก่อนดูชื่อยี่ห้อ

ปลั๊กพ่วงที่เลือกไว้ใช้ได้นานดูที่สามอย่างบนตัวราง คือเครื่องหมาย มอก. 2432-2555 ตัวเลขแอมแปร์หรือวัตต์ที่รับได้ และอุปกรณ์ตัดไฟเมื่อกระแสเกิน ส่วนยี่ห้อมีผลน้อยกว่าที่คนคิด เพราะรางราคา 150 บาทกับรางราคา 600 บาทหน้าตาคล้ายกันมาก ต่างกันที่ขนาดสายทองแดงด้านใน คุณภาพจุดสัมผัสของเต้ารับ และวงจรป้องกันที่ซ่อนอยู่ ซึ่งมองจากภายนอกไม่เห็น ต้องอ่านป้ายและจับตัวรางดู

ป้ายสามบรรทัดที่ต้องหาเจอก่อนจ่ายเงิน

ปลั๊กพ่วงที่ขายถูกกฎหมายในไทยต้องเข้ามาตรฐาน มอก. 2432-2555 ซึ่งสำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (สมอ.) กำหนดไว้สำหรับชุดสายพ่วง เนื้อหาของมาตรฐานครอบคลุมขอบข่ายแรงดันและกระแส เต้ารับที่มีตั้งแต่ 3 ช่องขึ้นไปต้องมีอุปกรณ์ป้องกันกระแสเกิน เต้ารับต้องมีตัวปิดช่อง (shutter) ห้ามใช้ฟิวส์ และต้องแสดงข้อมูลบนฉลาก ตามหัวข้อที่ปรากฏในเอกสารมาตรฐานของ สมอ.

เวลายืนหน้าชั้น ให้พลิกดูด้านหลังหรือด้านใต้ของราง หาสามบรรทัดนี้

ป้ายที่ต้องมี	ตัวอย่างที่เจอ	ถ้าไม่มี
เครื่องหมาย มอก. และเลขมาตรฐาน	มอก. 2432-2555	วางคืน ผลิตภัณฑ์อาจไม่ผ่านการทดสอบหรือเป็นของปลอม
ค่าที่รับได้	250V~ 10A หรือ 16A (บางรุ่นเขียน 2,300W หรือ 3,450W)	ไม่รู้ว่าเสียบอะไรได้บ้าง
ชื่อผู้ผลิตหรือผู้นำเข้า และรุ่น	พิมพ์หรือปั๊มติดตัวราง	ตามเคลมหรือแจ้งปัญหาไม่ได้

คณะกรรมการความปลอดภัยผลิตภัณฑ์ผู้บริโภคของสหรัฐฯ (CPSC) แนะนำเรื่องเดียวกันนี้ในต่างประเทศ คือให้หาป้ายรับรองจากห้องทดสอบอิสระ และบนปลั๊กพ่วงต้องมีชื่อผู้ผลิตกับห้องทดสอบอยู่ที่ด้านล่างของตัวเรือน CPSC ระบุไว้ว่าตั้งแต่ปี 1994 มีการประกาศเรียกคืนสายต่อพ่วงและปลั๊กพ่วงถึง 25 ครั้ง รวมราว 2 ล้านชิ้น สาเหตุมักเป็นสายเล็กเกินไป จุดต่อหลวม หรือชิ้นส่วนบกพร่อง

ปลั๊กราคาถูกมากแบบไม่มียี่ห้อไม่ใช่ปัญหาเพราะราคา แต่มักมีสายทองแดงบางกว่าที่ป้ายเขียน ลองเปิดดูไม่ได้ ใช้วิธีจับสายแล้วเทียบกับรางอื่นที่เขียนแอมแปร์เท่ากัน ถ้าสายเล็กและอ่อนกว่ากันชัดเจนให้ข้าม

คำนวณวัตต์รวมก่อนเสียบ อย่านับแค่จำนวนช่อง

ช่องเสียบ 6 ช่องไม่ได้แปลว่าเสียบเครื่อง 6 อย่างได้ทุกชนิด ข้อจำกัดอยู่ที่แอมแปร์ของรางทั้งราง สูตรคือ วัตต์ = โวลต์ x แอมแปร์ ไฟบ้านไทย 220 โวลต์

• รางพิกัด 10 แอมแปร์: 220 x 10 = 2,200 วัตต์
• รางพิกัด 16 แอมแปร์: 220 x 16 = 3,520 วัตต์

ตัวเลขนี้เป็นขีดสูงสุด ไม่ใช่ระดับที่ควรใช้ทั้งวัน เราเผื่อไว้ราว 20 เปอร์เซ็นต์ ดังนั้นรางสิบแอมป์ใช้จริงไม่ควรเกิน 1,700 ถึง 1,800 วัตต์ และเครื่องที่มีมอเตอร์ เช่น ตู้เย็น ปั๊มน้ำ พัดลมตัวใหญ่ จะดึงไฟตอนเริ่มทำงานสูงกว่าตัวเลขปกติหลายเท่าในช่วงสั้นๆ

ค่าวัตต์ของเครื่องแต่ละชนิดอยู่บนป้ายใต้เครื่องหรือหลังเครื่อง ตารางข้างล่างเป็นช่วงโดยประมาณเพื่อให้เห็นภาพ ตัวเลขจริงขึ้นกับรุ่น

เครื่องใช้	วัตต์โดยประมาณ	เสียบกับปลั๊กพ่วงได้ไหม
เราเตอร์ไวไฟ	10 ถึง 20	ได้
ที่ชาร์จโทรศัพท์	5 ถึง 30	ได้
โน้ตบุ๊กพร้อมอะแดปเตอร์	45 ถึง 100	ได้
ทีวี 43 ถึง 55 นิ้ว	70 ถึง 200	ได้
พัดลมตั้งพื้น	40 ถึง 80	ได้ ไม่เกิน 2 ตัวต่อราง
ตู้เย็น	100 ถึง 250 ตอนคอมเพรสเซอร์ทำงาน	ควรเสียบผนังตรง
หม้อหุงข้าว	400 ถึง 1,000	เสียบได้ถ้ารางไม่มีของอื่นหนักๆ
กาต้มน้ำไฟฟ้า เตารีด ไดร์เป่าผม	1,000 ถึง 2,200	เสียบผนังตรง ไม่ใช้ร่วมกับเครื่องอื่น
เตาแม่เหล็กไฟฟ้า หม้อทอดไร้น้ำมัน	1,200 ถึง 2,200	เสียบผนังตรง

ตัวอย่างโต๊ะทำงาน: โน้ตบุ๊ก 65 วัตต์ จอ 30 วัตต์ ไฟตั้งโต๊ะ 10 วัตต์ ที่ชาร์จมือถือ 20 วัตต์ เราเตอร์ 15 วัตต์ รวมแค่ 140 วัตต์ ใช้รางสิบแอมป์ได้สบาย แต่ถ้าเอากาต้มน้ำ 1,800 วัตต์มาเสียบรางเดียวกัน รวมเป็น 1,940 วัตต์ เกินระดับที่ควรใช้ทันที ทั้งที่ยังมีช่องว่างเหลือ

เครื่องที่มีขดลวดความร้อนกินไฟต่อเนื่องและสูง จึงเป็นสาเหตุหลักของปลั๊กละลาย ดูตัวเลขจริงของเครื่องในบ้านได้ที่เตาแม่เหล็กไฟฟ้า ยี่ห้อไหนดี และกาต้มน้ำไฟฟ้าเลือกอย่างไร

ตัวตัดกระแสเกิน สวิตช์ และตัวกันไฟกระชาก ต่างกันอย่างไร

บนกล่องมีคำศัพท์สามกลุ่มที่คนมักสับสน

• เบรกเกอร์หรือปุ่มรีเซ็ตกระแสเกิน: เป็นปุ่มที่เด้งออกเมื่อโหลดเกิน กดกลับเข้าไปใหม่ได้ ซึ่งตรงกับข้อกำหนดของ มอก. ที่ให้เต้ารับตั้งแต่ 3 ช่องขึ้นไปมีอุปกรณ์ป้องกันกระแสเกิน
• ฟิวส์: ขาดแล้วต้องเปลี่ยน และถ้ามีคนใช้ฟิวส์ใหญ่กว่าเดิมใส่แทน รางก็ไม่ป้องกันอะไรอีก มาตรฐานของไทยจึงห้ามใช้ฟิวส์เป็นอุปกรณ์ป้องกันกระแสเกินในชุดสายพ่วง
• สวิตช์เปิดปิด: ตัดไฟทั้งรางเวลาไม่ใช้ ช่วยลดไฟแฝงและกันเด็กดึงปลั๊ก แต่ไม่ได้ปกป้องรางเมื่อโหลดเกิน
• ตัวกันไฟกระชาก (surge protector): ดูดซับแรงดันที่พุ่งสูงชั่วขณะ เช่น ตอนฟ้าผ่าใกล้หรือไฟตกแล้วกลับมา ช่วยปกป้องคอมพิวเตอร์และทีวี แต่ไม่ได้เพิ่มกำลังที่รางรับได้ และตัวป้องกันจะเสื่อมลงทุกครั้งที่รับแรงกระชาก

ถ้าคุณมีคอมพิวเตอร์ ทีวีรุ่นใหญ่ หรือเครื่องเสียงราคาแพง รางกันไฟกระชากที่มีไฟแสดงสถานะคุ้มกว่า ถ้าจะเสียบแค่พัดลมกับโคมไฟ รางธรรมดาที่มีเบรกเกอร์ก็พอ

สายไฟ ความยาว และจุดต่อสายที่มองไม่เห็น

ขนาดสายทองแดงภายในบอกว่าสายทนกระแสได้เท่าไร ปลั๊กพ่วงตามบ้านมักใช้สายหน้าตัดราว 0.75 ถึง 1.5 ตารางมิลลิเมตร ตัวเลขนี้ควรอยู่บนป้ายหรือบนเปลือกสาย (ตรวจจากกล่องของรุ่นที่ซื้อ) ถ้ารางพิกัด 16 แอมป์แต่สายเล็กพอๆ กับรางพิกัดน้อยกว่า ให้สงสัยตัวเลขบนป้าย

เรื่องความยาวสายมีสองข้อ

1. สายยาวขึ้น ความต้านทานเพิ่ม สายร้อนง่ายขึ้นเมื่อโหลดสูง ซื้อความยาวเท่าที่ใช้ ไม่ต้องเผื่อไว้ 5 เมตรทั้งที่ใช้ 1 เมตร
2. สายที่ม้วนเก็บอยู่ ความร้อนระบายไม่ออก ขณะใช้งานให้คลี่สายออกจนหมด โดยเฉพาะตอนเสียบโหลดหนัก

CPSC เตือนให้ทิ้งสายที่จับแล้วร้อน ห้ามวางสายทับใต้พรมหรือของที่เก็บความร้อน และห้ามใช้สายต่อพ่วงแทนการเดินสายถาวรในบ้าน ถ้าจุดไหนต้องใช้ปลั๊กพ่วงตลอดเวลา เช่นหลังโต๊ะคอมพิวเตอร์ใหม่ หรือครัวที่เครื่องใช้เพิ่มขึ้น แปลว่าจุดนั้นเต้ารับไม่พอ ควรจ้างช่างไฟเพิ่มเต้ารับถาวร

ช่องเสียบ ปลั๊กกลมกับปลั๊กแบน และเด็กในบ้าน

เต้ารับที่ดีเสียบแล้วแน่น ดึงแล้วต้องออกแรงเล็กน้อย ถ้าเสียบแล้วโยกหรือหลุดง่าย จุดสัมผัสหลวมและเกิดความร้อนที่ขาปลั๊ก ลองเสียบปลั๊กจริงที่ใช้ที่บ้านก่อนจ่ายเงิน ถ้าร้านยอมให้ลอง

• ตัวปิดช่อง (shutter) เป็นแผ่นเล็กที่ปิดช่องเต้ารับจนกว่าจะเสียบปลั๊กจริง ช่วยกันเด็กเอานิ้วหรือของแหลมแหย่ และเป็นข้อบังคับของ มอก. 2432
• ช่องเว้นระยะ: อะแดปเตอร์ก้อนใหญ่ติดกันได้ถ้ารางมีช่องห่าง หรือมีช่องเอียง ไม่เช่นนั้นเสียบได้ช่องเว้นช่อง
• ช่อง USB: สะดวกสำหรับชาร์จมือถือ แต่ตรวจกำลังรวมของช่อง USB ทั้งหมดบนป้าย หลายรุ่นแบ่งกำลังกัน ชาร์จพร้อมกันหลายเครื่องจะช้า
• ขาปลั๊กสามขา: เครื่องที่มีขากราวด์ ต้องเสียบรางที่มีขากราวด์ครบ ห้ามหักหรือตัดขากราวด์ทิ้งเพื่อให้เสียบได้

บ้านที่มีเด็กเล็ก วางรางไว้หลังตู้ที่เด็กเอื้อมไม่ถึงและมีฝาครอบรางที่ขายแยกได้ แต่อย่าใช้ฝาครอบแบบทึบที่ปิดคลุมจนระบายความร้อนไม่ได้

ที่วางที่ผิดทำให้ปลั๊กดีๆ เสียได้

เรื่องการวางไม่เกี่ยวกับยี่ห้อ แต่ตัดสินอายุของรางได้มากพอกัน

• ห้ามเสียบปลั๊กพ่วงต่อกับปลั๊กพ่วงอีกอัน กระแสทุกเครื่องต้องผ่านเต้าเสียบของรางแรก รางแรกจึงร้อนเกินพิกัด
• ห้ามวางในห้องน้ำ ใกล้อ่างล้างจาน หรือที่น้ำกระเด็นถึง ความชื้นทำให้โลหะในเต้ารับขึ้นสนิมและกระแสรั่วได้
• อย่ากองสายพันกันเป็นก้อน หรือวางทับด้วยผ้า กล่องกระดาษ หรือหนังสือ
• หลังตู้เย็นและมุมครัวมีแมลงสาบชอบเข้าไปอาศัยในรางที่อุ่น ซากแมลงทำให้เกิดไฟช็อตได้ ถ้าเห็นแมลงสาบเข้าไปในราง เลิกใช้ ดูวิธีจัดการที่กำจัดแมลงในบ้าน
• ตัวกันไฟกระชากหรือรางยาวที่ต้องใช้ต่อเนื่อง ให้ติดตั้งบนผนังหรือใต้โต๊ะที่ยึดแน่น ไม่ปล่อยให้ตกพื้นถูกเหยียบ

ปลั๊กที่ร้านไม่ได้บอก เช็กตัวเองใน 2 นาทีหลังกลับบ้าน

หลังซื้อแล้วลองทำตามนี้ก่อนใช้จริง

1. ดูว่าสายเสียบเข้าตัวรางแน่นไม่โยก และปลายปลั๊กไม่มีรอยแตก
2. เสียบเครื่องที่กินไฟจริงหนึ่งอย่าง เช่น พัดลม ใช้ 10 นาที จับตัวรางว่าอุ่นหรือไม่ อุ่นเล็กน้อยปกติ ร้อนผิดปกติให้เปลี่ยน
3. กดปุ่มรีเซ็ตกระแสเกินดูว่าเด้งกลับและกดเข้าได้ ถ้าปุ่มแข็งหรือหลวมแสดงว่ากลไกมีปัญหา
4. จดวันที่ซื้อไว้บนตัวรางด้วยปากกา รางที่ใช้เกิน 3 ถึง 5 ปี โดยเฉพาะรางกันไฟกระชาก ควรเปลี่ยนเพราะวงจรป้องกันเสื่อมและเต้ารับหลวมขึ้น (ช่วงปีนี้เป็นแนวทางทั่วไป ไม่ใช่ตัวเลขของมาตรฐาน)

คนที่ใช้ไฟมากกว่าปกติ เช่นคอมพิวเตอร์ตั้งโต๊ะแรงๆ หลายจอ หรือเครื่องมือช่าง ให้เลือกรางพิกัด 16 แอมป์ และถ้าใช้ทั้งวัน ให้ปรึกษาช่างไฟเรื่องเดินสายและเต้ารับถาวรเพิ่ม อ่านต้นทุนค่าไฟของเครื่องที่เปิดตลอดที่เครื่องฟอกอากาศกินไฟไหม และดูกำลังไฟของเครื่องซักผ้าที่เครื่องซักผ้ากินไฟเท่าไร

ตารางเลือกปลั๊กพ่วง

สถานการณ์	ใช้อะไร	ห้ามทำ
โต๊ะทำงาน คอมพิวเตอร์ ชาร์จมือถือ	ราง 10A ที่มี มอก. เบรกเกอร์ และสวิตช์ ถ้ามีคอมพิวเตอร์ราคาแพงเลือกรุ่นกันไฟกระชาก	เสียบกาต้มน้ำหรือไดร์เป่าผมร่วมกัน
หน้าทีวีและเครื่องเสียง	รางกันไฟกระชากพิกัด 10A วางไว้ที่ไม่เป็นฝุ่น	ปิดคลุมด้วยผ้าหรือต่อพ่วงซ้อน
ครัว หม้อหุงข้าว กาต้มน้ำ	เสียบผนังตรงสำหรับเครื่องร้อนสูง รางพิกัด 16A เฉพาะเครื่องเล็ก	ใช้รางราคาถูกไม่มียี่ห้อกับเตาไฟฟ้า
ห้องที่ต้องใช้ปลั๊กพ่วงถาวรทุกวัน	ปรึกษาช่างไฟเพิ่มเต้ารับ	ใช้ปลั๊กพ่วงแทนการเดินสายในบ้าน
รางเก่า เสียบหลวม หรืออุ่นจัด	เปลี่ยนรางใหม่ที่มี มอก.	ซ่อมเอง หรือพันเทปแล้วใช้ต่อ

ก่อนซื้อให้เช็ก มอก. 2432-2555 และสถานะใบอนุญาตผลิตภัณฑ์ได้ที่เว็บไซต์ของ สมอ. หรือสอบถามสายด่วน สมอ. ถ้าสงสัยว่าสินค้าไม่ได้มาตรฐาน