สรุปสั้นๆ
- ขยะมี 4 ประเภทตามคู่มือของกรมควบคุมมลพิษ คือขยะย่อยสลาย ขยะรีไซเคิล ขยะทั่วไป และขยะอันตราย
- สีถังตามคู่มือ คพ. คือเขียวสำหรับขยะย่อยสลาย เหลืองสำหรับรีไซเคิล น้ำเงินสำหรับขยะทั่วไป และส้มสำหรับขยะอันตราย
- รถเก็บขยะของกรุงเทพมหานครใช้ถังสีเขียว เหลือง และส้มสำหรับเศษอาหาร รีไซเคิล และขยะอันตราย ตามเอกสารของ สผ. ปี 2567
- ขยะอันตรายใช้ถังสีส้ม หรือถังสีเทาฝาสีส้ม ตามคู่มือ คพ. ตัวอย่างคือหลอดฟลูออเรสเซนต์ ถ่านไฟฉาย และกระป๋องสเปรย์
- สีถังเป็นเพียงตัวช่วย ถ้าถังที่บ้านไม่มีสีตามตาราง ให้เขียนประเภทบนถังหรือถุงแทน
ขยะแบ่งเป็น 4 ประเภท และคู่มือของกรมควบคุมมลพิษ (คพ.) กำหนดสีถังไว้ว่า เขียวสำหรับขยะย่อยสลาย เหลืองสำหรับขยะรีไซเคิล น้ำเงินสำหรับขยะทั่วไป และส้มสำหรับขยะอันตราย ส่วนขยะอันตรายอีกแบบคือถังสีเทาฝาสีส้ม
สีเป็นตัวช่วยจำ ตารางข้างล่างเป็นฐานสำหรับอ่านจากคู่มือกลางของ คพ. ถังที่บ้านหรือที่หมู่บ้านอาจใช้สีต่างออกไป
ตารางสี่สี
| สีถัง | ประเภท | ของที่ทิ้ง ตามคู่มือ คพ. |
|---|---|---|
| เขียว | ขยะย่อยสลาย | เศษอาหาร เปลือกผักผลไม้ ใบไม้ เศษเนื้อ |
| เหลือง | ขยะรีไซเคิล | แก้ว กระดาษ กระป๋องเครื่องดื่ม เศษพลาสติก โลหะ อะลูมิเนียม ยางรถ กล่องเครื่องดื่ม UHT |
| น้ำเงิน | ขยะทั่วไป | ซองขนม ซองผงซักฟอก กระดาษห่อลูกอม ซองบะหมี่กึ่งสำเร็จรูป ถุงพลาสติกเปื้อนอาหาร โฟม ฟอยล์ บรรจุภัณฑ์ซีลร้อน |
| ส้ม หรือเทาฝาส้ม | ขยะอันตราย | หลอดฟลูออเรสเซนต์ ถ่านไฟฉาย แบตเตอรี่มือถือ ภาชนะสารกำจัดศัตรูพืช กระป๋องสเปรย์สีและสารเคมี |
ถ้าถังที่บ้านไม่ตรงกับตาราง
ตัวอย่างหนึ่งคือรถเก็บขยะของกรุงเทพมหานคร เอกสาร สผ. เมื่อ 14 พฤษภาคม 2567 ระบุว่ารถมีช่องถังสีเขียวสำหรับเศษอาหาร สีเหลืองสำหรับของรีไซเคิล และสีส้มสำหรับขยะอันตราย ตรงกับสามสีของ คพ. แต่เอกสารฉบับนั้นไม่ได้ระบุสีของขยะทั่วไป
สรุปคือสามสีแรกตรงกันในเอกสารที่เราเปิดอ่าน ส่วนสีของขยะทั่วไปเราเห็นสีน้ำเงินในคู่มือ คพ. เท่านั้น ถ้าห้างหรือหมู่บ้านใช้สีต่างจากนี้ ให้ยึดป้ายบนถัง ไม่ใช่ความจำ

ของที่ทิ้งผิดช่องบ่อย
ข้อมูลจากคู่มือ คพ. และ สผ. ช่วยแก้ของที่คนสงสัยบ่อยได้หลายชิ้น
- กล่องนมและน้ำผลไม้แบบ UHT คู่มือ คพ. จัดอยู่ในขยะรีไซเคิล ไม่ใช่ขยะทั่วไป
- ยางรถ อยู่ในกลุ่มรีไซเคิลตามคู่มือเดียวกัน
- ซองขนมที่เห็นว่าเป็นพลาสติก อยู่ในขยะทั่วไป ตามคู่มือ คพ.
- ผ้าอ้อมสำเร็จรูป สผ. ยกไว้ในกลุ่มขยะทั่วไป
- ขวดน้ำยาล้างห้องน้ำและกระป๋องสเปรย์ สผ. ยกไว้ในกลุ่มขยะอันตราย
- ใบไม้ อยู่ในกลุ่มย่อยสลาย และ สผ. ระบุว่านำไปทำปุ๋ยหมักได้
ถ้าสงสัยว่าพลาสติกชิ้นไหนรีไซเคิลได้ ให้ดูเลขในสามเหลี่ยมก่อนตัดสินใจ รายละเอียดอยู่ในเรื่องสัญลักษณ์รีไซเคิลบนพลาสติก
ลองทิ้งขยะหนึ่งวันตามตาราง
ตัวอย่างนี้เป็นสถานการณ์สมมุติ ใช้จับคู่ของในบ้านกับตารางข้างบนเท่านั้น
| ของที่ถืออยู่ | ใส่ถัง | เหตุผลตามคู่มือ |
|---|---|---|
| ข้าวเหลือจากมื้อเช้า | เขียว | เศษอาหารเป็นขยะย่อยสลาย |
| ขวดน้ำพลาสติกที่เทน้ำและล้างแล้ว | เหลือง | พลาสติกเป็นของรีไซเคิล |
| ซองบะหมี่กึ่งสำเร็จรูป | น้ำเงิน | อยู่ในรายการขยะทั่วไป |
| กล่องน้ำผลไม้ UHT | เหลือง | กล่อง UHT เป็นของรีไซเคิล |
| ถ่านรีโมตที่หมดแล้ว | ส้ม | ถ่านไฟฉายเป็นขยะอันตราย |
| ถุงขนมที่ยังเปื้อนซอส | น้ำเงิน | ถุงพลาสติกเปื้อนอาหารเป็นขยะทั่วไป |
ทั้งหกชิ้นลงถังต่างกันถึงสามสี ถ้ามีถังเดียวทุกอย่างก็เปื้อนกันจนแยกต่อไม่ได้ คพ. ระบุในรายงานปี 2565 ว่าประชาชนยังขาดความตระหนักและมักทิ้งขยะอันตรายรวมกับขยะทั่วไป ซึ่งเป็นเหตุให้ตัวเลขการจัดการอย่างถูกต้องยังต่ำ
ขยะอันตรายต้องส่งต่อต่างหาก
ถังสีส้มไม่ได้เป็นปลายทาง แค่เป็นที่พักก่อนส่งต่อ สผ. ระบุว่าขยะอันตรายต้องแยกไว้แล้วนำไปส่งที่สำนักงานเขต เทศบาล ห้างสรรพสินค้าบางแห่ง และไปรษณีย์ที่เข้าร่วมโครงการ กฎกระทรวงกำหนดกลุ่มขยะอันตรายเป็น 6 กลุ่ม อ่านรายการเต็มได้ในเรื่องขยะอันตราย ส่วนถ่านไฟฉายแต่ละชนิดมีวิธีเก็บและทิ้งต่างกัน ดูต่อที่เรื่องชนิดถ่าน
จัดถังที่บ้านให้ครบสี่ช่อง
ไม่ต้องซื้อชุดถังสี่สีใหม่ ใช้ถังที่มีอยู่แล้วแล้วติดป้ายชื่อประเภทก็พอ สผ. แนะนำให้เขียนประเภทไว้บนป้ายหรือบนถุงอยู่แล้ว ส่วนวิธีตั้งจุดแยกตามขั้นตอนอยู่ในเรื่องวิธีแยกขยะในบ้าน
ทำและไม่ทำ
| ทำ | ไม่ทำ |
|---|---|
| ใช้ 4 ประเภทเป็นหลัก แล้วจับคู่กับสีที่ถังมี | ซื้อชุดสีใหม่ทั้งชุดทั้งที่ถังเดิมใช้ได้ |
| เขียนชื่อประเภทบนถังหรือถุงให้ชัด | พึ่งสีอย่างเดียวเมื่อถังเป็นสีอื่น |
| ใส่เศษอาหารกับใบไม้แยกถุง | ใส่เศษอาหารลงถังรีไซเคิล |
| ใส่หลอดไฟและถ่านในถังหรือกล่องขยะอันตราย | ทิ้งลงถังน้ำเงินหรือถังเขียว |
| ถามเขตหรือเทศบาลถ้าเจอสีที่ไม่คุ้น | เดาว่าสีที่ไม่คุ้นใช้ทิ้งอะไร |

ถ้าชิ้นไหนไม่ตรงตารางเลยหรือยังไม่แน่ใจ ให้สอบถามสำนักงานเขตหรือเทศบาลของพื้นที่ วิธีเก็บขยะของแต่ละท้องถิ่นต่างกันได้ ส่วนตารางในเรื่องนี้มาจากเอกสารของหน่วยงานระดับประเทศ
คำถามที่พบบ่อย
ถังขยะสีเขียวใช้ทิ้งอะไร
ตามคู่มือ คพ. สีเขียวเป็นของขยะย่อยสลาย ได้แก่เศษอาหาร เปลือกผักผลไม้ ใบไม้ และเศษเนื้อ รถเก็บขยะของกรุงเทพมหานครตามเอกสาร สผ. ปี 2567 ก็ใช้ถังสีเขียวสำหรับเศษอาหารเช่นกัน
ถังขยะสีน้ำเงินใช้ทิ้งอะไร
คู่มือ คพ. ให้สีน้ำเงินเป็นขยะทั่วไป ได้แก่ซองขนม ซองผงซักฟอก กระดาษห่อลูกอม ซองบะหมี่กึ่งสำเร็จรูป ถุงพลาสติกเปื้อนอาหาร โฟม และฟอยล์
กล่องนมหรือน้ำผลไม้แบบ UHT ทิ้งถังไหน
คู่มือ คพ. จัดกล่อง UHT ไว้ในขยะรีไซเคิล ถังสีเหลือง ควรเทของเหลวออกและล้างก่อน ตามขั้นตอนเตรียมของรีไซเคิลทั่วไปในคู่มือเดียวกัน
แหล่งอ้างอิง
- คู่มือการลด คัดแยก และใช้ประโยชน์ขยะมูลฝอยสำหรับเยาวชน | กรมควบคุมมลพิษ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
- ร่วมมือ ร่วมแยก เพื่อขยะ ไม่เทรวม สร้างสิ่งแวดล้อมที่ดีต่อโลก ดีต่อ กทม. และดีต่อทุกคน (14 พฤษภาคม 2567) | สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (สผ.)
- วิธีแยกขยะก่อนทิ้ง ดีต่อสิ่งแวดล้อมและสังคม | สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (สผ.)
- รายงานสถานการณ์ของเสียอันตรายจากชุมชน ปี พ.ศ. 2565 | กรมควบคุมมลพิษ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม





