ใจความสำคัญ
- คู่มือ คพ. จัดแก้ว กระดาษ กระป๋องเครื่องดื่ม เศษพลาสติก โลหะ อะลูมิเนียม ยางรถ และกล่อง UHT ไว้เป็นขยะรีไซเคิล
- ก่อนทิ้งให้เตรียมของ คือเทของเหลวออก ล้างให้สะอาด และบีบแบน ส่วนขวดพลาสติกกับขวดแก้วให้ถอดฝาด้วย
- ซองขนม ซองบะหมี่ กระดาษห่อลูกอม ถุงพลาสติกเปื้อนอาหาร โฟม และฟอยล์ อยู่ในขยะทั่วไป ไม่ใช่ขยะรีไซเคิล
- กระป๋องที่เป็นสนิม คพ. ไม่นับเป็นกระป๋องใช้ใส่อาหาร ส่วนเหล็กชิ้นใหญ่ให้มัดรวม
- ราคารับซื้อเปลี่ยนตามเวลาและร้าน เราจึงไม่ใส่ตัวเลข ให้ถามร้านรับซื้อของเก่าในพื้นที่
ขยะรีไซเคิลตามคู่มือของกรมควบคุมมลพิษ (คพ.) คือแก้ว กระดาษ กระป๋องเครื่องดื่ม เศษพลาสติก โลหะ อะลูมิเนียม ยางรถ และกล่องเครื่องดื่ม UHT ทุกอย่างต้องเทของเหลวออกและล้างก่อน ส่วนซองขนมและถุงพลาสติกเปื้อนอาหาร คพ. จัดเป็นขยะทั่วไป
ของที่ใส่ผิดถังเพียงชิ้นเดียวอาจทำให้ของสะอาดทั้งถุงเปื้อน ตารางข้างล่างช่วยตัดสินใจเร็วขึ้นว่าชิ้นไหนไปทางไหน
รายการตามวัสดุ
ตารางสรุปจากคู่มือ คพ. ที่จัดทำสำหรับเยาวชน ใช้เป็นหลักกลางของบ้านทั่วไป
| วัสดุ | ตัวอย่างที่ คพ. ระบุ | เตรียมก่อนใส่ถุง |
|---|---|---|
| กระดาษ | กระดาษทั่วไป | แยกตามชนิด มัดรวมกัน |
| พลาสติก | เศษพลาสติก ขวด | ถอดฝา เทของเหลวออก ล้างให้สะอาด บีบแบน แยกใส ขุ่นขาว และอื่น ๆ |
| แก้ว | ขวดแก้ว | ถอดฝา เทของเหลวออก ล้างให้สะอาด |
| โลหะและกระป๋อง | กระป๋องเครื่องดื่ม โลหะ อะลูมิเนียม | เทของเหลวออก ล้างให้สะอาด บีบแบน |
| กล่อง UHT | กล่องนมและน้ำผลไม้ | คู่มือจัดไว้ในรีไซเคิล ใช้ขั้นตอนล้างเหมือนบรรจุภัณฑ์อื่น |
| ยางรถ | ยางรถ | คู่มือจัดไว้ในรีไซเคิล |

ของที่ดูเหมือนรีไซเคิลแต่ไม่ใช่
คนมักสับสนตรงนี้มากที่สุด เพราะของพวกนี้ทำจากพลาสติกหรือกระดาษเหมือนกัน แต่ คพ. จัดไว้ในขยะทั่วไป
| ของที่ถืออยู่ | จัดเป็น |
|---|---|
| ซองขนม | ขยะทั่วไป |
| ซองผงซักฟอก | ขยะทั่วไป |
| กระดาษห่อลูกอม | ขยะทั่วไป |
| ซองบะหมี่กึ่งสำเร็จรูป | ขยะทั่วไป |
| ถุงพลาสติกที่เปื้อนอาหาร | ขยะทั่วไป |
| โฟม | ขยะทั่วไป |
| ฟอยล์ | ขยะทั่วไป |
| บรรจุภัณฑ์แบบซีลร้อน | ขยะทั่วไป |
| ผ้าอ้อมสำเร็จรูป | ขยะทั่วไป ตาม สผ. |
กระป๋องสเปรย์ ถ่าน และหลอดไฟเป็นอีกกลุ่ม คือขยะอันตราย ต้องแยกออกจากถังรีไซเคิลด้วย รายการเต็มอยู่ในเรื่องขยะอันตราย
ถามตัวเองสามข้อก่อนใส่ถุง
ลำดับนี้เป็นวิธีคิดของเราเองที่ใช้ข้อมูลจากสองตารางข้างบน
- ชิ้นนี้อยู่ในกลุ่มอันตรายไหม เช่นสเปรย์ ถ่าน หลอดไฟ ถ้าใช่ แยกไปกล่องขยะอันตรายเลย
- ชิ้นนี้อยู่ในรายการขยะทั่วไปของ คพ. ไหม เช่นซองขนม ถุงเปื้อน โฟม ฟอยล์ ถ้าใช่ ทิ้งถังทั่วไปได้ทันที ไม่ต้องล้าง
- ถ้าไม่ใช่สองข้อแรก ก็เป็นวัสดุรีไซเคิล ต้องเทของเหลว ล้าง ถอดฝา แล้วบีบแบนก่อนใส่ถุง
ข้อสองช่วยประหยัดเวลาและน้ำล้างได้มาก ของที่ไม่รีไซเคิลอยู่แล้วไม่ต้องล้างให้เสียแรง
ล้างแค่ไหน ถึงพอ
คู่มือ คพ. ไม่ได้กำหนดว่าต้องล้างด้วยน้ำยาหรือต้องขัด แค่ให้ล้างให้สะอาด เราตีความว่าไม่ให้เหลือคราบอาหารที่เห็นได้ชัด และไม่เหลือของเหลวข้างในก่อนบีบแบน
ขั้นตอนที่เราแนะนำ ซึ่งเป็นการตีความของเราเอง ไม่ใช่ข้อกำหนดของ คพ.
- เทของเหลวออกให้หมดทันทีหลังกินหรือใช้
- ลวกด้วยน้ำหรือล้างผ่านก๊อกหนึ่งรอบ
- คว่ำให้น้ำหยด
- บีบแบนแล้วใส่ถุงหรือกล่อง
ฝาขวดแยกต่างหาก คพ. ให้ถอดออกทั้งขวดพลาสติกและขวดแก้ว ส่วนวิธีเก็บของรีไซเคิลระหว่างรอส่ง ไม่ให้เปียกหรือส่งกลิ่นอยู่ในครัว อ่านต่อที่วิธีแยกขยะในบ้าน
พลาสติก ใสกับขุ่นขาว ต่างกันอย่างไร
คู่มือ คพ. ให้แยกพลาสติกเป็นใส ขุ่นขาว และอื่น ๆ ส่วนเลขในสามเหลี่ยมบนก้นภาชนะบอกชนิดของพลาสติก ซึ่งเป็นอีกเรื่องหนึ่ง อ่านได้ในเรื่องสัญลักษณ์รีไซเคิลบนพลาสติก

กระป๋องกับโลหะ
คพ. ระบุสองอย่างที่เรามักพลาด คือกระป๋องที่เป็นสนิมไม่นับเป็นกระป๋องสำหรับใส่อาหาร และเศษเหล็กให้มัดรวมกัน ถ้ากระป๋องในตู้ครัวขึ้นสนิมแล้ว เก็บไว้กับเศษโลหะ ไม่ปนกับกระป๋องเครื่องดื่มที่ล้างสะอาด
ราคารับซื้อ ไม่ใส่ตัวเลข
คู่มือ คพ. มีตารางราคารับซื้อ แต่เป็นราคาปี 2564 ซึ่งผ่านมาหลายปีแล้ว เราจึงไม่ยกมา ราคาจริงเปลี่ยนตามเวลา วัสดุ และร้าน ถามร้านรับซื้อของเก่าในพื้นที่ก่อนจะขนของไปขาย
ถ้าไม่ขาย ให้ถามสำนักงานเขตหรือเทศบาลว่าพื้นที่ของเรามีรอบเก็บหรือจุดรับของรีไซเคิลหรือไม่ เพราะแต่ละท้องถิ่นไม่เหมือนกัน
ทำและไม่ทำ
| ทำ | ไม่ทำ |
|---|---|
| เทของเหลวออก ล้าง และบีบแบนก่อนใส่ถุง | ใส่ขวดทั้งที่ยังมีน้ำหวานค้าง |
| ถอดฝาขวดพลาสติกและขวดแก้ว | ปิดฝาแน่นแล้วทิ้ง |
| แยกกระดาษตามชนิดแล้วมัดรวม | ปล่อยกระดาษเปียกหรือเปื้อนปนกับขวด |
| ส่งซองขนมและซองบะหมี่ลงถังขยะทั่วไป | ล้างซองขนมแล้วหวังว่าจะรีไซเคิลได้ |
| เก็บกระป๋องสนิมและเศษเหล็กแยก | ปนกับกระป๋องเครื่องดื่ม |
| ถามเขตหรือเทศบาลถ้าไม่แน่ใจ | ยัดทุกอย่างลงถังเหลืองเผื่อไว้ |
ส่วนสีถังที่ใช้ใส่ของรีไซเคิลและสีของประเภทอื่น ดูตารางในเรื่องถังขยะแต่ละสี ได้เลย ถ้ายังไม่แน่ใจว่าของชิ้นไหนรีไซเคิลได้ในพื้นที่ ให้สอบถามสำนักงานเขตหรือเทศบาลก่อน
คำถามที่พบบ่อย
ขวดน้ำพลาสติกต้องถอดฝากับฉลากไหม
คู่มือ คพ. ให้ถอดฝาออกก่อนทิ้งพลาสติก แล้วเทของเหลวออก ล้างให้สะอาด และบีบแบน คู่มือที่เราเปิดอ่านไม่ได้พูดถึงฉลาก ถ้าร้านรับซื้อบอกให้แกะ ให้ทำตามร้าน
กระดาษที่เปื้อนอาหารรีไซเคิลได้ไหม
คู่มือที่เราอ่านให้แยกกระดาษตามชนิดและมัดรวม แต่ไม่ได้พูดถึงกระดาษเปื้อนอาหารโดยตรง ถ้าไม่แน่ใจว่าชิ้นที่เปื้อนรับหรือไม่ ให้ถามร้านรับซื้อหรือท้องถิ่น
กระป๋องที่เป็นสนิมขายได้ไหม
คพ. ระบุว่ากระป๋องที่เป็นสนิมไม่นับเป็นกระป๋องสำหรับใส่อาหาร ส่วนเศษเหล็กให้มัดรวมกัน ราคาและการรับซื้อขึ้นกับร้าน จึงต้องถามร้านในพื้นที่
แหล่งอ้างอิง
- คู่มือการลด คัดแยก และใช้ประโยชน์ขยะมูลฝอยสำหรับเยาวชน | กรมควบคุมมลพิษ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
- วิธีแยกขยะก่อนทิ้ง ดีต่อสิ่งแวดล้อมและสังคม | สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (สผ.)
- ร่วมมือ ร่วมแยก เพื่อขยะ ไม่เทรวม สร้างสิ่งแวดล้อมที่ดีต่อโลก ดีต่อ กทม. และดีต่อทุกคน (14 พฤษภาคม 2567) | สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (สผ.)





