ใจความสำคัญ
- สผ. ระบุว่าขั้นต่ำของการแยกขยะที่บ้านคือแยกขยะเปียกจากเศษอาหารออกจากขยะแห้ง ทำแค่ข้อนี้ก่อนก็นับว่าเริ่มแล้ว
- ขยะแบ่งได้ 4 ประเภท คือขยะย่อยสลาย ขยะรีไซเคิล ขยะทั่วไป และขยะอันตราย ตามที่ คพ. และ สผ. อธิบายไว้ ถ้าถังเต็มมุมครัวก็ตั้งแค่ 4 ช่อง
- คพ. ให้เตรียมของรีไซเคิลก่อนทิ้ง คือเทของเหลวออก ล้าง และบีบแบน ส่วนพลาสติกให้ถอดฝาออกด้วย
- เศษอาหารใส่ถุงแล้วมัดปากให้แน่น ใบไม้แยกถุงต่างหากและเอาไปทำปุ๋ยหมักได้ ส่วนขยะอันตรายต้องเก็บแยกไว้ส่งจุดรับ
- สผ. แนะนำให้วางถังไว้ในที่สะอาด สว่าง อากาศถ่ายเท และห้ามเผาขยะ
ขั้นต่ำของการแยกขยะที่บ้านคือแยกขยะเปียกจากเศษอาหารออกจากขยะแห้ง สผ. ระบุข้อนี้ไว้เป็นหลักแรก ถ้าอยากไปไกลกว่านั้น ให้ตั้งจุดแยก 4 ช่อง คือขยะย่อยสลาย ขยะรีไซเคิล ขยะทั่วไป และขยะอันตราย แล้วเตรียมของรีไซเคิลให้สะอาดก่อนใส่ถุง
ฟังดูเป็นงานใหญ่ แต่ตั้งจุดแยกครั้งเดียวใช้เวลาไม่เกินครึ่งชั่วโมง หลังจากนั้นแค่ทิ้งให้ถูกช่อง
เริ่มจากสองช่อง ถ้าจะทำข้อเดียว
สผ. ในเอกสารเมื่อ 14 พฤษภาคม 2567 ให้แยกขยะเปียกจากเศษอาหารออกจากขยะแห้งก่อนเป็นขั้นแรก เราเห็นด้วยว่าควรเริ่มตรงนี้ เพราะเศษอาหารเป็นตัวที่ทำให้ขยะอย่างอื่นเปื้อนจนรีไซเคิลไม่ได้ เมื่อแยกส่วนนี้ออกแล้ว กระดาษ ขวด และกระป๋องที่เหลือในถังแห้งก็ยังสะอาดพอจะแยกต่อ
ของที่ควรอยู่ในถังเปียกตามคู่มือ คพ. คือเศษอาหาร เปลือกผักผลไม้ เศษเนื้อ และใบไม้ ใส่ถุงแล้วมัดปากให้แน่น ส่วนใบไม้ให้แยกถุงต่างหาก เพราะ สผ. ระบุว่านำไปทำปุ๋ยหมักได้
ตั้งจุดแยก 4 ช่อง ใช้เวลาประมาณ 30 นาที
เวลาด้านล่างเป็นการประมาณของเรา ไม่ใช่ตัวเลขจากหน่วยงาน ขึ้นกับขนาดครัวและจำนวนถังที่มีอยู่แล้ว
- เลือกมุมวางถัง ประมาณ 5 นาที เลือกมุมที่เดินถึงง่ายจากโต๊ะครัว สผ. แนะนำที่สะอาด สว่าง และอากาศถ่ายเท
- จัดถัง 4 ใบหรือ 4 ถุง ประมาณ 10 นาที ใช้ถังเดิมที่มีอยู่ก็ได้ ขอแค่แยกได้ ไม่ต้องซื้อชุดใหม่ สีของถังแต่ละแห่งไม่เหมือนกัน ดูรายละเอียดในเรื่องถังขยะแต่ละสี
- ติดป้ายบนถังหรือถุง ประมาณ 5 นาที เขียนหรือแปะป้ายว่าถังไหนรับอะไร สผ. แนะนำให้เขียนประเภทขยะไว้บนป้ายหรือถุงให้ชัด
- เตรียมกล่องขยะอันตราย ประมาณ 5 นาที กล่องแข็งมีฝา วางไว้พ้นมือเด็ก ใส่หลอดไฟ ถ่าน กระป๋องสเปรย์ และยาหมดอายุ รายการเต็มและวิธีส่งอยู่ในเรื่องขยะอันตราย
- ซ้อมหนึ่งรอบ ประมาณ 5 นาที เดินเก็บของในครัวหนึ่งรอบ ทิ้งทุกอย่างลงช่องที่ตั้งไว้ จุดที่ติดขัดจะเห็นตรงนี้ เช่นถังรีไซเคิลเล็กไป หรือกล่องอันตรายอยู่ไกล
เตรียมของก่อนทิ้ง แยกตามวัสดุ
คู่มือ คพ. ให้เตรียมของรีไซเคิลก่อนส่ง ขั้นตอนต่างกันตามวัสดุ
| วัสดุ | ทำก่อนใส่ถุง |
|---|---|
| กระดาษ | แยกตามชนิดแล้วมัดรวมกัน |
| พลาสติก | ถอดฝา เทของเหลวออก ล้างให้สะอาด บีบแบน แล้วแยกใสกับขุ่นขาวและอื่น ๆ |
| แก้ว | ถอดฝา เทของเหลวออก ล้างให้สะอาด |
| โลหะและกระป๋อง | เทของเหลวออก ล้างให้สะอาด บีบแบน |
คพ. จัดซองขนม ถุงพลาสติกเปื้อนอาหาร โฟม และฟอยล์ไว้ในขยะทั่วไป สผ. ยกผ้าอ้อมสำเร็จรูปไว้ในกลุ่มเดียวกัน ของพวกนี้ไม่ต้องเสียเวลาล้าง
ถ้าอยากรู้ว่าพลาสติกชิ้นไหนส่งขายได้ เลข 1 ถึง 7 ในสามเหลี่ยมบนก้นภาชนะบอกชนิดพลาสติก ดูตารางได้ในเรื่องสัญลักษณ์รีไซเคิลบนพลาสติก ส่วนรายการวัสดุที่รีไซเคิลได้ทั้งหมดอยู่ในเรื่องขยะรีไซเคิลมีอะไรบ้าง

วางถังตรงไหน ดูแลอย่างไร
สผ. ให้เก็บถังไว้ในที่สะอาด สว่าง และอากาศถ่ายเท ข้อนี้ทำให้ถังเปียกไม่กลายเป็นต้นกำเนิดกลิ่นประจำบ้าน เมื่อถังเปียกเต็ม ให้มัดถุงแล้วย้ายออกจากบ้านทุกวัน อย่าปล่อยค้างข้ามคืนในครัว ถ้าบ้านเริ่มมีกลิ่นแม้ถังสะอาดแล้ว ลองไล่ตามหาต้นทางในเรื่องวิธีกำจัดกลิ่นอับในบ้าน
สิ่งที่ สผ. ห้ามไว้ชัดเจนคือการเผาขยะ ไม่ว่าจะเป็นใบไม้ในสวนหรือถุงพลาสติก ถ้าต้องกำจัดใบไม้ ให้แยกถุงทำปุ๋ยหมักตามที่ สผ. แนะนำ
วันเก็บขยะ ทำให้คนเก็บแยกต่อได้
ท้องถิ่นแต่ละแห่งจัดระบบเก็บขยะต่างกัน บางแห่งแยกวัน บางแห่งแยกรถ บางแห่งยังรวมกัน กฎกระทรวงว่าด้วยขยะอันตรายจากชุมชน พ.ศ. 2563 ที่ คพ. ยกไว้ในรายงานปี 2565 กำหนดให้ท้องถิ่นเก็บขยะอันตรายแยกตามวันที่ท้องถิ่นกำหนด จึงต้องถามสำนักงานเขตหรือเทศบาลว่าพื้นที่เราเก็บประเภทไหนวันไหน
ที่เราทำได้คือทำให้ถุงอ่านง่าย เขียนประเภทบนถุง ใส่ถุงที่ไม่ฉีกง่าย และไม่ยัดขยะอันตรายลงถุงทั่วไป สผ. ระบุว่ารถเก็บขยะของกรุงเทพมหานครมีช่องถังสีเขียวสำหรับเศษอาหาร สีเหลืองสำหรับรีไซเคิล และสีส้มสำหรับขยะอันตราย แต่ที่บ้านอย่ายึดสีเป็นหลัก ให้ดูตามประเภทเสมอ
ทำและไม่ทำ
| ทำ | ไม่ทำ |
|---|---|
| แยกเศษอาหารออกจากขยะแห้งก่อนเป็นอย่างแรก | ปล่อยเศษอาหารเปื้อนกระดาษและขวดในถังเดียวกัน |
| เทของเหลวออกและล้างขวด กระป๋อง ก่อนใส่ถุงรีไซเคิล | ยัดขวดที่ยังมีน้ำหวานค้างลงถังรีไซเคิล |
| บีบแบนขวดและกระป๋องให้เหลือที่ในถุง | ทิ้งทั้งแบบที่ยังตั้งเต็มรูป |
| เก็บหลอดไฟ ถ่าน สเปรย์ไว้ในกล่องแยกมีฝา | โยนลงถังทั่วไปปะปนกับเศษอาหาร |
| ถามเขตหรือเทศบาลว่ารถเก็บอะไรวันไหน | สมมุติว่าทุกท้องถิ่นเหมือนกัน |
| แยกถุงใบไม้ไว้ทำปุ๋ยหมัก | เผาขยะในสวนหลังบ้าน |
ถ้าตั้งจุดแยกแล้วเริ่มสะสมของหลายอย่าง ให้เพิ่มรอบทำความสะอาดจุดแยกไว้ในตารางประจำสัปดาห์ของตารางทำความสะอาดบ้านประจำสัปดาห์

หากไม่แน่ใจว่าชิ้นไหนเป็นขยะอันตรายหรือต้องส่งที่ไหน ให้โทรหรือเข้าไปถามที่สำนักงานเขตหรือเทศบาลของพื้นที่ เพราะข้อมูลจุดรับและวันเก็บเปลี่ยนตามท้องถิ่น
คำถามที่พบบ่อย
บ้านเล็ก ไม่มีที่วางถังหลายใบ ทำอย่างไร
เริ่มจากสองช่องก่อน คือถังขยะเปียกกับถุงหรือกล่องสำหรับขยะแห้ง ซึ่งตรงกับขั้นต่ำที่ สผ. ระบุ ส่วนของรีไซเคิลที่ล้างแล้วเก็บในถุงเดียวกันแล้วค่อยแยกชนิดตอนจะส่ง ก็ช่วยลดจำนวนถังที่ต้องวางได้
ถ้าเขียนประเภทขยะบนถุง ต้องเขียนยังไง
สผ. แนะนำให้เขียนประเภทขยะบนป้ายหรือถุงให้ชัด เช่นขยะเศษอาหาร ขยะรีไซเคิล หรือขยะอันตราย เพื่อให้คนเก็บแยกต่อได้ง่ายขึ้น
รถขยะมาเก็บถุงแยกไหม
ขึ้นกับท้องถิ่น กฎกระทรวง พ.ศ. 2563 ให้ท้องถิ่นเก็บขยะอันตรายแยกตามวันที่กำหนด ส่วนขยะประเภทอื่นต้องถามสำนักงานเขตหรือเทศบาลของพื้นที่ว่าเก็บแยกวันหรือแยกรถหรือไม่
แหล่งอ้างอิง
- ร่วมมือ ร่วมแยก เพื่อขยะ ไม่เทรวม สร้างสิ่งแวดล้อมที่ดีต่อโลก ดีต่อ กทม. และดีต่อทุกคน (14 พฤษภาคม 2567) | สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (สผ.)
- วิธีแยกขยะก่อนทิ้ง ดีต่อสิ่งแวดล้อมและสังคม | สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (สผ.)
- คู่มือการลด คัดแยก และใช้ประโยชน์ขยะมูลฝอยสำหรับเยาวชน | กรมควบคุมมลพิษ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
- รายงานสถานการณ์ของเสียอันตรายจากชุมชน ปี พ.ศ. 2565 | กรมควบคุมมลพิษ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม





