ดูแลสัตว์เลี้ยงช่วงปีใหม่ ประทัดและพลุ คืนที่เสียงดังที่สุด

คืนข้ามปีเป็นคืนที่เสียงดังที่สุดของปีในหลายพื้นที่ของไทย พลุจากห้างและโรงแรม ประทัดจากบ้านข้างๆ และเสียงที่ลากยาวตั้งแต่หัวค่ำจนเลยเที่ยงคืน บางพื้นที่ยังต่อเนื่องในช่วงตรุษจีนและงานวัด สำหรับน้องที่กลัวเสียงดัง นี่คือคืนที่ยาวมาก และสำหรับเจ้าของ นี่คือคืนที่น้องมีโอกาสวิ่งหนีออกจากบ้านมากที่สุดในรอบปี

หน้านี้เน้นการเตรียมคืนนั้นแบบเป็นรูปธรรม ทั้งหมาและแมว รวมถึงสัตว์เล็กอย่างกระต่ายและนก ตั้งแต่สัปดาห์ก่อนปีใหม่จนถึงเช้าวันที่หนึ่ง ส่วนการฝึกลดความกลัวเสียงในระยะยาว ซึ่งต้องใช้เวลาหลายสัปดาห์ อยู่ใน หมากลัวเสียงดัง

ทำไมคืนนี้ถึงหนักสำหรับน้อง

RSPCA UK ระบุว่าพลุดังได้ราว 120 ถึง 175 เดซิเบล และสัตว์ที่มีการได้ยินไวกว่าคนมีความเสี่ยงต่ออาการหูอื้อและการสูญเสียการได้ยิน นอกจากความดังแล้ว เสียงพลุยังเกิดแบบคาดเดาไม่ได้ มาจากหลายทิศ และมาพร้อมแสงวาบและกลิ่นดินปืน น้องจึงหาไม่เจอว่าภัยอยู่ตรงไหนและหนีไปทางไหนถึงจะปลอดภัย

สังเกตอาการกลัวในหมา

• หอบ น้ำลายไหล ตัวสั่น
• เดินวนไปมา ไม่ยอมนอน
• พยายามมุดเข้าที่แคบ ใต้เตียง หรือหลังโซฟา
• ขุดประตู ข่วนผนัง กัดกรง
• เห่าหรือหอนไม่หยุด
• ขับถ่ายในบ้านทั้งที่ฝึกแล้ว

สังเกตอาการกลัวในแมว

• หายตัวไปซ่อนนานผิดปกติ
• หูลู่ ตาโต รูม่านตาขยาย
• หมอบตัวต่ำ หางซุกใต้ตัว
• ไม่ยอมออกมากินหรือใช้กระบะทราย

แมวแสดงความกลัวเงียบกว่าหมามาก เจ้าของหลายคนจึงคิดว่าแมวไม่เป็นไร ถ้าอยากอ่านสัญญาณจากท่าทางแมวให้แม่นขึ้น ดูได้ใน ภาษากายแมว

หนึ่งสัปดาห์ก่อนปีใหม่

RSPCA Australia แนะนำให้เตรียมตัวล่วงหน้า และคุยกับสัตวแพทย์ก่อนถึงช่วงที่มีพลุ โดยเฉพาะน้องที่เคยกลัวรุนแรงในปีก่อน

สิ่งที่ทำ	เหตุผล
ตรวจปลอกคอและป้ายชื่อ ให้มีเบอร์มือถือที่ใช้ได้	คนที่เจอน้องหลงโทรหาได้ทันที
ตรวจข้อมูลไมโครชิปว่าเบอร์และที่อยู่ยังถูก	ชิปช่วยได้ก็ต่อเมื่อข้อมูลในระบบเป็นปัจจุบัน
เดินสำรวจรั้ว ประตู และช่องใต้ประตู	น้องที่ตกใจลอดช่องที่ปกติไม่เคยลอดได้
เลือกห้องหลบเสียงและให้น้องคุ้นกับห้องนั้น	ห้องที่คุ้นช่วยให้สงบกว่าห้องที่ถูกขังครั้งแรก
ถ่ายรูปน้องให้เห็นตัวและสีชัด	ใช้ประกาศได้ทันทีถ้าพลัดหลง
นัดคุยกับสัตวแพทย์ ถ้าน้องเคยกลัวมาก	ยาคลายกังวลต้องสั่งโดยสัตวแพทย์และควรลองก่อน

RSPCA Australia ระบุว่าน้องควรมีไมโครชิปที่ข้อมูลเป็นปัจจุบัน และใส่ป้ายชื่อ ถ้าน้องยังไม่ได้ฝังชิป ขั้นตอนและสิ่งที่ต้องรู้อยู่ใน ไมโครชิปสัตว์เลี้ยง

เรื่องยาจากสัตวแพทย์

ASPCA ระบุว่ายาสำหรับช่วยลดความกังวลต้องให้สัตวแพทย์สั่ง และแนะนำให้ลองให้ยาก่อนคืนจริงสักครั้ง เพื่อดูว่าน้องตอบสนองอย่างไร ห้ามแบ่งยาที่สั่งให้น้องตัวหนึ่งไปให้อีกตัว และห้ามให้ยานอนหลับหรือยาคลายเครียดของคน ยาแต่ละชนิดและขนาดต้องให้สัตวแพทย์กำหนดตามตัวน้องเท่านั้น

เตรียมห้องหลบเสียง

ASPCA แนะนำให้ใช้ห้องด้านในที่ไม่มีหน้าต่าง และเปิดเพลงเบาๆ ช่วยกลบเสียง RSPCA Australia แนะนำให้ปิดม่าน และมีกล่องหรือที่ซ่อนให้น้องหลบได้

สิ่งที่ควรมีในห้อง

• ที่นอนหรือผ้าห่มที่มีกลิ่นบ้าน
• ที่ซ่อนที่น้องเลือกเองได้ เช่น กรงที่คลุมผ้าไว้สามด้าน หรือกล่องกระดาษสำหรับแมว
• น้ำสะอาด
• กระบะทรายสำหรับแมว วางในห้องเดียวกัน
• ของเล่นหรือของเคี้ยว ASPCA แนะนำของเล่นที่ยัดขนมไว้ข้างในเพื่อให้น้องมีอะไรทำ
• เพลงหรือทีวีเปิดเสียงพอกลบ แต่ไม่ดังจนเป็นเสียงรบกวนอีกอย่าง

ห้องน้ำ ห้องเก็บของ หรือห้องนอนด้านในของคอนโดมักเหมาะ เพราะไกลจากหน้าต่างที่สุด ถ้าอยู่คอนโดชั้นสูงที่เห็นพลุจากห้าง ให้ปิดม่านทึบตั้งแต่หัวค่ำ เพราะแสงวาบก็ทำให้น้องตกใจได้

วันที่ 31 ธันวาคม ไล่ตามเวลา

ช่วงเวลา	หมา	แมวและสัตว์เล็ก
เช้าถึงบ่าย	พาเดินหรือวิ่งให้เหนื่อย RSPCA Australia แนะนำให้ออกกำลังก่อนช่วงพลุ	เล่นด้วยตามปกติ
ก่อนมืด	พาออกขับถ่ายรอบสุดท้าย ใส่สายจูงทุกครั้ง	นำแมวที่ออกนอกบ้านเข้าบ้านให้ครบ
หัวค่ำ	ให้อาหาร RSPCA Australia แนะนำให้ห่างจากช่วงออกกำลังราวสองชั่วโมง	ให้อาหารตามปกติ
ก่อนเสียงเริ่ม	ปิดประตูหน้าต่าง ปิดม่าน เปิดเพลง	ย้ายกรงกระต่ายหรือนกเข้าในบ้าน หรือคลุมกรงไว้บางส่วน
ช่วงพลุหนัก	อยู่ในบ้าน ไม่พาออกไปดูพลุ	ไม่ลากออกจากที่ซ่อน
หลังเที่ยงคืน	ยังไม่ปล่อยออกนอกบ้าน เสียงบางจุดยังมีต่อ	สังเกตการกินและการใช้กระบะทราย

ระหว่างคืนพลุ ทำอะไรและไม่ทำอะไร

RSPCA Australia มีคำแนะนำที่ชัดเจนสำหรับช่วงนี้

ทำได้

• อยู่บ้านกับน้องถ้าทำได้ หรือให้มีคนที่น้องคุ้นอยู่ด้วย
• ปล่อยให้น้องหลบในที่ที่เลือกเอง
• ให้รางวัลเมื่อน้องสงบ
• ทำตัวตามปกติ พูดด้วยน้ำเสียงสบายๆ

ไม่ควรทำ

• บังคับให้ออกจากที่ซ่อน หรือบังคับให้มาอยู่ใกล้
• ดุหรือลงโทษเมื่อน้องกลัว ทำลายของ หรือฉี่ในบ้าน
• ผูกน้องไว้นอกบ้าน หรือใส่ปลอกคอรัดคอ
• ปล่อยหมาไว้นอกบ้านโดยไม่มีคนดู
• พาน้องออกไปงานเคานต์ดาวน์ ASPCA แนะนำให้เก็บน้องให้ห่างจากพลุ

ASPCA ระบุว่าเสื้อที่ออกแบบมาเพื่อลดความกังวล หรือเสื้อยืดที่ใส่แล้วกระชับตัว ช่วยน้องบางตัวได้ ส่วน RSPCA Australia กล่าวถึงผลิตภัณฑ์ฟีโรโมนที่ใช้ในบ้านเป็นอีกทางเลือก ควรลองใช้ก่อนคืนจริงเพื่อดูว่าน้องรับได้ไหม

ถ้าคืนนั้นเจ้าของต้องออกไปข้างนอก

หลายบ้านมีงานเลี้ยงหรือเดินทางกลับต่างจังหวัดในช่วงปีใหม่ ถ้าไม่มีใครอยู่บ้านกับน้องในคืนที่เสียงดังที่สุด ต้องคิดล่วงหน้ามากขึ้น

• ให้คนที่น้องคุ้นมาอยู่ด้วย หรือพาน้องไปอยู่บ้านญาติที่เงียบกว่า โดยให้น้องไปปรับตัวที่นั่นก่อนหลายวัน
• ถ้าต้องฝากเลี้ยง เลือกที่ที่อยู่ไกลจากจุดจุดพลุใหญ่ และถามว่าคืนนั้นมีคนดูแลอยู่ตลอดหรือไม่
• ถ้าน้องต้องอยู่บ้านลำพัง ให้ทุกอย่างพร้อมในห้องหลบเสียงก่อนออกจากบ้าน ปิดหน้าต่างทุกบาน และตั้งเพลงให้เปิดต่อเนื่อง
• อย่าทิ้งหมาไว้ในสนามหรือผูกไว้หน้าบ้าน RSPCA Australia ย้ำว่าไม่ควรปล่อยหมาไว้นอกบ้านโดยไม่มีคนดูในช่วงพลุ
• ถ้ามีกล้องในบ้าน ใช้ดูอาการน้องเป็นระยะ และให้เพื่อนบ้านที่ไว้ใจมีกุญแจสำรองไว้

สมมติว่าบ้านหนึ่งต้องออกไปงานเลี้ยงตั้งแต่สองทุ่มถึงตีหนึ่ง และหมาในบ้านเคยข่วนประตูจนเล็บฉีกในปีก่อน กรณีนี้การให้คนอยู่ด้วยหรือย้ายน้องไปที่เงียบกว่าเป็นทางที่ปลอดภัยกว่าการปล่อยไว้ลำพังในห้อง และเป็นเหตุผลที่ควรคุยกับสัตวแพทย์ตั้งแต่ต้นเดือนธันวาคม

แมว กระต่าย และนก

ASPCA และ RSPCA Australia แนะนำให้เก็บแมวไว้ในบ้านตลอดช่วงที่มีพลุ แมวที่คุ้นกับการออกนอกบ้าน ให้เรียกเข้าบ้านตั้งแต่ก่อนมืด และปิดช่องประตูแมวไว้

สำหรับแมวในห้องหลบเสียง สิ่งที่ช่วยได้มากคือที่สูงและที่ซ่อน แมวหลายตัวรู้สึกปลอดภัยเมื่ออยู่บนชั้นสูงหรือในกล่องที่มองเห็นทางออก การวางกล่องกระดาษที่ปูผ้าไว้หลายจุดในห้อง ให้แมวเลือกเองได้ดีกว่าการขังไว้ในกระเป๋า

RSPCA Australia แนะนำให้จัดที่อยู่ของสัตว์เล็กให้ปลอดภัยด้วย กระต่ายและหนูแฮมสเตอร์ตกใจง่าย และบางตัวทำร้ายตัวเองเมื่อพยายามหนีในกรง

• ย้ายกรงที่อยู่นอกบ้านเข้ามาในบ้าน หรือย้ายไปในโรงรถที่เงียบ
• คลุมกรงด้วยผ้าบางส่วน ให้ยังมีอากาศถ่ายเท
• เพิ่มฟางหรือวัสดุรองพื้นให้มุดซ่อนได้
• นกในกรง ให้ปิดม่านห้องเพื่อลดแสงวาบ

เช้าวันที่หนึ่ง เก็บกวาดก่อนปล่อยน้องออกไป

ASPCA ระบุว่าเศษพลุและประทัดที่ใช้แล้วมีสารเคมีและโลหะหนัก ซึ่งเป็นอันตรายถ้าสัตว์กินเข้าไป หมาที่ชอบดมและคาบของตามพื้นเสี่ยงที่สุด

• เดินเก็บเศษกระดาษ ปลอกพลุ และประทัดที่ยังไม่ระเบิดในสนามและหน้าบ้านก่อนปล่อยน้อง
• พาเดินเล่นด้วยสายจูงสั้นในเช้าวันแรก เลี่ยงซอยที่มีการจุดพลุเมื่อคืน
• ระวังเศษอาหารจากงานเลี้ยง เช่น กระดูกไก่ เนื้อเค็ม และขนมที่มีช็อกโกแลต
• ระวังแก้วเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ที่วางทิ้งไว้ต่ำ

ถ้าเห็นน้องคาบหรือกินเศษพลุ ให้เก็บส่วนที่เหลือใส่ถุงแล้วโทรหาสัตวแพทย์ อย่าพยายามทำให้อาเจียนเอง

หลังปีใหม่ ดูแลต่ออย่างไร

ความกลัวไม่ได้จบทันทีเมื่อเสียงหยุด น้องบางตัวตื่นตกใจง่ายต่อไปอีกหลายวัน บางตัวไม่ยอมออกไปเดินในเส้นทางที่ได้ยินเสียงพลุ ให้เวลาน้องปรับตัว รักษากิจวัตรเดิม และไม่บังคับ

ถ้าความกลัวในปีนี้รุนแรงจนน้องทำร้ายตัวเอง ทำลายประตู หรือไม่กินอาหารหลายวัน ให้นัดคุยกับสัตวแพทย์ตั้งแต่เดือนมกราคม เพื่อวางแผนฝึกและเตรียมก่อนช่วงเทศกาลถัดไป ซึ่งเวลาหลายเดือนเพียงพอสำหรับการฝึกให้ชินกับเสียงทีละน้อย การอ่านภาษากายของหมาให้ออกตั้งแต่ระดับกังวลเล็กน้อย ช่วยให้หยุดการฝึกได้ทันก่อนน้องกลัวมาก ดูได้ใน ภาษากายหมา

พาไปหาหมอทันทีถ้า

• บาดเจ็บจากการพยายามหนี เช่น เล็บฉีก ฟันหัก แผลจากรั้วหรือกระจก
• กินเศษพลุ ประทัด หรือแก้วเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
• หอบหนักไม่หยุดแม้เสียงเงียบไปนานแล้ว หรือเหงือกซีดหรือม่วง
• ไม่กินอาหารและน้ำเกินหนึ่งวันหลังคืนปีใหม่
• ถูกรถชนหรือหายไปแล้วกลับมาพร้อมอาการซึม เดินกะเผลก