พาสัตว์เลี้ยงขึ้นเครื่องบิน ทำยังไง เอกสาร กรง และวันเดินทาง

พาสัตว์เลี้ยงขึ้นเครื่องบินได้ ถ้าเตรียมสามเรื่องให้ทันเวลา เอกสารตามกฎของประเทศปลายทาง กรงที่ได้ขนาดตามมาตรฐาน และตัวน้องที่ชินกับกรงแล้ว งานที่ใช้เวลานานที่สุดมักเป็นเอกสารและวัคซีน บางเส้นทางต้องเริ่มก่อนบินหลายเดือน ส่วนการจองที่สำหรับน้องบนเที่ยวบินต้องทำพร้อมกับตอนจองตั๋วคน เพราะแต่ละเที่ยวรับสัตว์ได้จำนวนจำกัด

ห้องโดยสาร ใต้ท้องเครื่อง หรือส่งแบบคาร์โก้

IATA ให้ข้อมูลว่าการเดินทางในห้องโดยสารเป็นทางที่หลายคนต้องการ แต่ถ้าน้องตัวใหญ่เกินหรือสายการบินไม่รับสัตว์ในห้องโดยสาร ทางที่เหลือคือใต้ท้องเครื่อง ซึ่ง IATA ระบุว่าหมาแมวหลายตัวรับได้ดี เพราะพื้นที่นั้นเงียบและมืดกว่า

รูปแบบ	น้องอยู่ที่ไหน	เหมาะกับ	สิ่งที่ต้องรู้
ห้องโดยสาร	กรงนิ่มใต้เบาะหน้าที่นั่งเรา	หมาแมวตัวเล็ก น้ำหนักรวมกรงไม่เกินที่สายการบินกำหนด	ไม่ใช่ทุกสายการบินและทุกเส้นทางที่รับ ต้องจองล่วงหน้า
สัมภาระโหลดใต้ท้องเครื่อง	ช่องที่ควบคุมความดันและอุณหภูมิ เดินทางเที่ยวเดียวกับเรา	น้องที่ตัวใหญ่เกินห้องโดยสาร	กรงแข็งตามมาตรฐาน เช็กอินที่เคาน์เตอร์พิเศษ
คาร์โก้ (ส่งผ่านฝ่ายขนส่งสินค้า)	ช่องใต้ท้องเครื่อง แต่ส่งแยกจากตั๋วผู้โดยสาร	ย้ายประเทศ หรือสายการบินไม่รับเป็นสัมภาระ	มักต้องใช้ตัวแทนขนส่งสัตว์ ค่าใช้จ่ายสูงกว่า

น้ำหนักสูงสุด ขนาดกรง จำนวนสัตว์ต่อผู้โดยสาร และสายพันธุ์ที่ไม่รับ เป็นกฎของแต่ละสายการบิน IATA เองย้ำว่าบางประเทศและบางสายการบินมีข้อกำหนดของตัวเองนอกเหนือจากมาตรฐานกลาง ให้โทรถามสายการบินที่จะใช้ แล้วขอคำยืนยันทางอีเมล เก็บไว้ยื่นที่เคาน์เตอร์ถ้ามีปัญหา

เช็กตัวน้องก่อนจองตั๋ว

ไม่ใช่สัตว์ทุกตัวควรบิน ถามตัวเองและถามสัตวแพทย์ตามรายการนี้ก่อนจ่ายเงิน

• อายุ IATA กำหนดขั้นต่ำว่าต้องอายุอย่างน้อย 8 สัปดาห์และหย่านมแล้ว แต่หลายสายการบินกำหนดอายุสูงกว่าสำหรับเที่ยวบินระหว่างประเทศ
• สายพันธุ์หน้าสั้น เช่น ปั๊ก บูลด็อก ชิสุ เปอร์เซีย ทางเดินหายใจสั้นและแคบ ความร้อน ความเครียด และการอยู่ในกรงทำให้หายใจลำบากขึ้น หลายสายการบินจำกัดหรือไม่รับสายพันธุ์กลุ่มนี้ใต้ท้องเครื่อง
• โรคประจำตัว โดยเฉพาะโรคหัวใจ โรคทางเดินหายใจ ลมชัก และสัตว์สูงวัย ต้องให้สัตวแพทย์ประเมินว่าบินได้หรือไม่
• ตั้งท้อง หรือเพิ่งผ่าตัด ส่วนใหญ่ควรเลื่อนการเดินทาง
• นิสัย น้องที่ตื่นตกใจง่ายมาก ร้องไม่หยุดในรถ หรือพยายามกัดกรงจนเล็บหัก ต้องฝึกนานกว่าปกติ

ถ้าคำตอบส่วนใหญ่ออกมาว่าเสี่ยง การฝากเลี้ยงหรือฝากคนดูที่บ้านระหว่างเดินทางสั้นๆ ปลอดภัยกว่า เปรียบเทียบตัวเลือกได้ที่ ฝากเลี้ยงสัตว์ที่ไหนดี

ไทม์ไลน์นับถอยหลังจากวันบิน

ตารางนี้เป็นกรอบทั่วไปสำหรับเที่ยวบินระหว่างประเทศ ประเทศที่มีกฎพิษสุนัขบ้าเข้มงวด เช่นประเทศที่ต้องตรวจระดับภูมิคุ้มกันในเลือด ต้องเริ่มเร็วกว่านี้หลายเดือน

ช่วงเวลาก่อนบิน	สิ่งที่ทำ
4 ถึง 6 เดือน	หาข้อกำหนดนำเข้าของประเทศปลายทาง ฝังไมโครชิปถ้ายังไม่มี ตรวจว่าวัคซีนพิษสุนัขบ้ายังไม่หมดอายุ
2 ถึง 3 เดือน	เลือกสายการบินและรูปแบบการเดินทาง ซื้อกรงเดินทางแล้วเริ่มฝึก
1 เดือน	จองที่สำหรับน้องบนเที่ยวบิน ตรวจสุขภาพกับสัตวแพทย์ ทำวัคซีนหรือยาถ่ายพยาธิที่ปลายทางกำหนด
อย่างน้อย 7 วันทำการ	ถ้าบินเข้าไทย ส่งคำขอใบอนุญาตนำเข้าทางอีเมลถึงด่านกักกันสัตว์
ไม่กี่วันก่อนบิน	รับใบรับรองสุขภาพตามกรอบเวลาที่ปลายทางกำหนด ถ่ายเอกสารทุกอย่างสองชุด
วันบิน	ให้อาหารมื้อเบา พาออกกำลังสั้นๆ ไปสนามบินก่อนเวลา

ไมโครชิปควรฝังก่อนฉีดวัคซีนพิษสุนัขบ้าเข็มที่ใช้ยื่นเอกสาร เพราะหลายประเทศต้องการให้เลขไมโครชิปปรากฏบนใบรับรองวัคซีน ถ้ายังไม่แน่ใจว่าไมโครชิปทำงานอย่างไร ดู ไมโครชิปสัตว์เลี้ยง และเช็กรอบวัคซีนปัจจุบันของน้องกับ ตารางวัคซีนสุนัข

บินพาหมาแมวเข้าประเทศไทย ขั้นตอนที่ด่านกักกันสัตว์

กรณีคนไทยที่ไปอยู่ต่างประเทศแล้วจะพาน้องกลับบ้าน หรือคนต่างชาติที่ย้ายมาไทย ข้อมูลของสถานเอกอัครราชทูตไทย ณ กรุงเฮก สรุปขั้นตอนของกรมปศุสัตว์ไว้ดังนี้

1. ส่งคำขอใบอนุญาตนำเข้าทางอีเมลถึงด่านกักกันสัตว์ของสนามบินที่จะลง ล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 7 วันทำการ แนบแบบฟอร์ม ร.1/1 สำเนาหนังสือเดินทาง รูปถ่ายสัตว์ กำหนดการเที่ยวบิน ประวัติการฉีดวัคซีนเป็นภาษาอังกฤษ และใบรับรองไมโครชิป
2. สัตวแพทย์ของด่านตรวจเอกสาร ใช้เวลาประมาณ 3 วันทำการ และอาจอีเมลขอข้อมูลเพิ่ม
3. ได้รับใบอนุญาตทางอีเมล ใบรับรองสำหรับหมาแมวมีอายุ 10 วันหลังรับรอง
4. ขอใบรับรองสุขภาพอย่างเป็นทางการจากหน่วยงานด่านกักกันสัตว์ของประเทศต้นทาง
5. เมื่อถึงสนามบิน ติดต่อด่านกักกันสัตว์เพื่อตรวจ จะได้แบบ ร.6 และ ร.7 ค่าธรรมเนียมนำเข้าสัตว์ 500 บาทต่อตัว ชำระเป็นเงินสด

เงื่อนไขที่คนมักพลาดคืออายุ สัตว์ที่จะนำเข้าต้องอายุอย่างน้อย 4 เดือน และแม้เอกสารครบ เจ้าหน้าที่ยังมีอำนาจกักสัตว์ไว้ที่สถานีกักกันได้ ถ้าเห็นสมควร ข้อมูลอีเมลของด่านแต่ละสนามบินและแบบฟอร์มฉบับล่าสุด ให้ขอจากกรมปศุสัตว์หรือสถานทูตไทยในประเทศที่อยู่ เพราะรายละเอียดเปลี่ยนได้

พาน้องออกจากไทยไปต่างประเทศ

ขาออกใช้หลักกลับกัน ประเทศปลายทางเป็นคนกำหนดว่าต้องมีอะไร และหน่วยงานไทยออกเอกสารรับรองให้ ลำดับที่ใช้ได้จริงมีดังนี้

1. เปิดเว็บไซต์หน่วยงานด้านปศุสัตว์หรือกักกันสัตว์ของประเทศปลายทาง หรือถามสถานทูตของประเทศนั้น ว่าต้องมีวัคซีนอะไร ตรวจเลือดหรือไม่ และกักตัวกี่วัน
2. นำรายการนั้นไปให้สัตวแพทย์ประจำวางแผนวันฉีดและวันตรวจ
3. ติดต่อด่านกักกันสัตว์ของกรมปศุสัตว์ที่สนามบินขาออก ถามเอกสารที่ต้องยื่นและเวลาที่ต้องพาน้องไปตรวจก่อนบิน
4. ยืนยันกับสายการบินว่ารับน้องในรูปแบบที่ต้องการ และเอกสารชุดเดียวกันใช้กับสายการบินได้

ประเทศเกาะและประเทศที่ปลอดโรคพิษสุนัขบ้ามักเข้มงวดที่สุด บางที่ต้องตรวจระดับภูมิคุ้มกันพิษสุนัขบ้าในเลือดแล้วรอหลายเดือนก่อนเดินทางได้ ถ้าปลายทางเป็นประเทศกลุ่มนี้ เริ่มคุยกับสัตวแพทย์ทันทีที่รู้ว่าจะย้าย

กรงเดินทาง วัดตัวน้องก่อนซื้อ

IATA ให้หลักไว้ข้อเดียวที่ต้องจำ กรงต้องได้ขนาดและผ่านมาตรฐาน น้องต้องหมุนตัว ยืน นั่งได้เต็มที่ และนอนในท่าปกติได้ วิธีวัดที่บ้าน

วัดอะไร	วัดจากตรงไหน	ใช้ทำอะไร
ความยาวลำตัว	ปลายจมูกถึงโคนหาง	ความยาวกรงต้องมากกว่านี้พอให้น้องนอนยืดตัว
ความสูงตอนยืน	พื้นถึงปลายหูหรือหัว ตอนยืนตรง	ความสูงกรงต้องให้หัวไม่ชนเพดาน
ความกว้างไหล่	ส่วนที่กว้างที่สุดของลำตัว	ความกว้างกรงต้องพอให้หมุนตัวได้
ความสูงช่วงขา	พื้นถึงข้อศอกขาหน้า	ใช้ประกอบสูตรคำนวณของสายการบินบางแห่ง

สำหรับใต้ท้องเครื่อง กรงพลาสติกแข็งที่ประตูเป็นตะแกรงโลหะ มีช่องระบายอากาศหลายด้าน และยึดด้วยน็อตแทนกิ๊บพลาสติก เป็นแบบที่สายการบินส่วนใหญ่รับ ติดชามน้ำที่เติมได้จากนอกกรง ปูวัสดุซับน้ำที่พื้น และติดป้ายชื่อ เบอร์โทร และลูกศรบอกด้านบน ส่วนห้องโดยสาร กรงนิ่มต้องสอดใต้เบาะได้โดยไม่ต้องกดจนน้องอึดอัด ถ้าน้องตัวพอดีกรงจนนอนไม่ได้ ถือว่าเล็กเกิน

ฝึกกรงล่วงหน้า อย่างน้อย 3 ถึง 4 สัปดาห์

กรงที่น้องรู้จักทำให้วันบินต่างกันมาก วิธีที่ใช้ได้กับทั้งหมาและแมว

1. สัปดาห์แรก วางกรงเปิดประตูไว้ในห้องที่น้องอยู่บ่อย ใส่ผ้าที่มีกลิ่นบ้านและขนมเล็กๆ ไม่บังคับให้เข้า
2. สัปดาห์ที่สอง ให้อาหารมื้อหลักในกรง ปิดประตูไม่กี่นาทีระหว่างกิน แล้วเปิด
3. สัปดาห์ที่สาม ปิดประตูนานขึ้นเป็น 30 นาทีถึงหนึ่งชั่วโมง ยกกรงเดินไปมาในบ้าน
4. สัปดาห์ที่สี่ พาขึ้นรถไปไหนสักที่ 20 ถึง 40 นาที แล้วกลับ ให้ขนมเมื่อถึงบ้าน

ถ้าน้องหอบ น้ำลายไหล ร้องไม่หยุด หรือพยายามกัดประตูกรง ให้ถอยกลับไปขั้นก่อนหน้า ข้ามขั้นเพื่อให้ทันวันบินมักทำให้ต้องเริ่มใหม่

วันบิน อาหาร น้ำ และเรื่องยาซึม

IATA แนะนำให้อาหารมื้อเบาและน้ำเล็กน้อยราว 2 ชั่วโมงก่อนส่งตัว พาออกกำลังหรือเดินขับถ่ายก่อนเข้ากรง ไม่ให้อาหารตอนใกล้บิน แต่ยังให้น้ำได้จนถึงเวลาออกเดินทาง

เรื่องที่เจ้าของถามบ่อยที่สุดคือยาซึม IATA ไม่สนับสนุนการให้ยาซึมหรือยาคลายเครียด ทั้งในห้องโดยสารและใต้ท้องเครื่อง เพราะเสี่ยงผลข้างเคียง และสมาคมสัตวแพทย์อเมริกันมีความเห็นแบบเดียวกัน อย่าให้ยาของคนหรือยาที่เคยได้จากหมอตอนป่วยครั้งก่อนเด็ดขาด

ของที่ควรมีติดตัว ได้แก่ แฟ้มเอกสารตัวจริงพร้อมสำเนา สายจูงสำรอง แผ่นรองซับ ถุงเก็บมูล ขวดน้ำ และอาหารพอสำหรับสองวันเผื่อเที่ยวบินล่าช้า จุดตรวจความปลอดภัยมักให้อุ้มน้องออกจากกรงเพื่อสแกนกรงเปล่า ใส่สายรัดอกไว้ตั้งแต่ออกจากบ้านเพื่อกันน้องตกใจแล้ววิ่งหนี

ถึงปลายทางแล้ว สังเกตอะไรใน 48 ชั่วโมงแรก

เปิดกรงในห้องเงียบ วางน้ำ อาหาร และกระบะทรายหรือแผ่นรองฉี่ให้พร้อม แมวส่วนใหญ่จะซ่อนตัวหนึ่งถึงสองวัน หมาบางตัวกินน้อยลงในมื้อแรก ถือว่าปกติถ้าค่อยๆ ดีขึ้น

พาไปหาสัตวแพทย์ทันทีถ้า

• หายใจหอบหรืออ้าปากหายใจไม่หยุด แม้ได้พักในที่เย็นแล้ว โดยเฉพาะพันธุ์หน้าสั้น
• ไม่ดื่มน้ำเลยเกิน 24 ชั่วโมง หรือแมวไม่กินอาหารเลยเกิน 24 ชั่วโมง
• อาเจียนหรือถ่ายเหลวซ้ำหลายครั้ง
• เดินกะเผลก มีแผลจากการกัดกรง หรือเล็บฉีกมีเลือดออก
• ซึมผิดปกติ ไม่ตอบสนองเมื่อเรียก

ถ้าย้ายมาอยู่ประเทศใหม่หรือเมืองใหม่ หาคลินิกใกล้ที่พักตั้งแต่สัปดาห์แรก และลงทะเบียนประวัติวัคซีนไว้ เมื่อถึงรอบกระตุ้นวัคซีนพิษสุนัขบ้าครั้งต่อไป จะได้ไม่ขาดช่วง ซึ่งสำคัญกับการเดินทางครั้งหน้าด้วย รายละเอียดเรื่องโรคนี้อ่านต่อได้ที่ โรคพิษสุนัขบ้า