ค่าใช้จ่ายเลี้ยงลูกต่อเดือน คำนวณเองจากของที่ใช้จริง

"เลี้ยงลูกหนึ่งคนเดือนละเท่าไร" เป็นคำถามที่ค้นหากันเยอะ และได้คำตอบต่างกันตั้งแต่หลักพันจนถึงหลายหมื่น ทุกคำตอบอาจถูกสำหรับบ้านของคนตอบ เพราะค่าเลี้ยงลูกขึ้นกับสามเรื่องใหญ่ ลูกกินนมอะไร ใครดูแลลูกตอนพ่อแม่ทำงาน และบ้านเราซื้อของจากที่ไหน

เราจึงไม่อยากให้ตัวเลขลอยๆ ไปค่ะ สิ่งที่ใช้วางแผนได้จริงคือวิธีคิด แยกเป็นหมวด คูณปริมาณที่ใช้ด้วยราคาที่บ้านเราจ่าย แล้วหักด้วยสิทธิ์ที่ได้รับ ใช้เวลาไม่ถึงชั่วโมงก็ได้ตัวเลขของบ้านตัวเอง

หกหมวดที่ต้องมีในงบลูก

หมวด	ตัวอย่างรายการ	ลักษณะค่าใช้จ่าย
1. นมและอาหาร	นมผง อาหารเสริมตามวัย	รายวัน แกว่งตามอายุ
2. ผ้าอ้อมและของใช้สิ้นเปลือง	ผ้าอ้อม ทิชชูเปียก สบู่ ครีม	รายวัน
3. เสื้อผ้าและของชิ้นใหญ่	ชุดตามไซซ์ เตียง รถเข็น คาร์ซีท	เป็นก้อน ตามช่วงโต
4. สุขภาพ	วัคซีนเสริม ยาสามัญ ค่าหาหมอ	ไม่สม่ำเสมอ
5. ค่าดูแลลูก	พี่เลี้ยง เนอสเซอรี่ ค่าเดินทางของญาติที่มาช่วย	รายเดือน ก้อนใหญ่
6. การเรียนรู้และของเล่น	หนังสือ ของเล่นตามวัย ค่าเรียนเสริม	เลือกได้

หมวด 1 และ 2 คือค่าใช้จ่ายที่มาทุกวัน หมวด 5 คือก้อนที่ทำให้งบของแต่ละบ้านห่างกันมากที่สุด ส่วนหมวด 3 และ 4 มาเป็นก้อนไม่เป็นเวลา ควรแยกไปเป็นเงินสำรองมากกว่ายัดรวมในงบรายเดือน

หมวดนม ตัวแปรที่ใหญ่ที่สุดในขวบปีแรก

องค์การอนามัยโลกแนะนำให้ลูกกินนมแม่อย่างเดียวในหกเดือนแรก และให้นมแม่ต่อเนื่องควบคู่อาหารตามวัยจนถึงสองปีหรือนานกว่านั้น บ้านที่ทำได้ตามนี้ ค่านมผงในปีแรกแทบเป็นศูนย์ แต่ต้องย้ายงบไปไว้ที่อุปกรณ์ปั๊มนมและอาหารของคุณแม่แทน

บ้านที่ใช้นมผงบางส่วนหรือทั้งหมด ต้องประเมินปริมาณให้ถูกก่อนคิดเงิน American Academy of Pediatrics ผ่านเว็บไซต์ HealthyChildren.org ให้หลักไว้ว่า

อายุลูก	ปริมาณนมผงโดยประมาณ
สัปดาห์แรก	1 ถึง 2 ออนซ์ (ราว 30 ถึง 60 มล.) ต่อมื้อ
1 เดือน	3 ถึง 4 ออนซ์ (ราว 90 ถึง 120 มล.) ทุก 3 ถึง 4 ชั่วโมง
6 เดือน	6 ถึง 8 ออนซ์ (ราว 180 ถึง 240 มล.) วันละ 4 ถึง 5 มื้อ
สูงสุดต่อวัน	ราว 32 ออนซ์ (ราว 960 มล.)

AAP ยังให้สูตรคร่าวๆ ว่าลูกกินนมราว 2.5 ออนซ์ต่อน้ำหนักตัวหนึ่งปอนด์ต่อวัน แปลงเป็นหน่วยไทยได้ราว 165 มล. ต่อน้ำหนักหนึ่งกิโลกรัมต่อวัน ไม่เกิน 960 มล. ลูกหนัก 5 กิโลกรัม จะกินราว 825 มล. ต่อวัน

สูตรคิดค่านมผงต่อเดือน

ค่านมต่อเดือน = (มล. ต่อวัน × 30) ÷ มล. ที่ได้จากนมผงหนึ่งกระป๋อง × ราคาต่อกระป๋อง

ตัวเลข "มล. ที่ได้ต่อกระป๋อง" ดูจากฉลากข้างกระป๋อง ซึ่งบอกว่าใช้นมผงกี่ช้อนต่อน้ำกี่มล. และหนึ่งกระป๋องมีกี่กรัม รายละเอียดเรื่องปริมาณตามอายุ อ่านต่อได้ที่ ลูกกินนมกี่ออนซ์

หมวดผ้าอ้อมและของใช้สิ้นเปลือง

สูตรคิดง่ายกว่านม คือ จำนวนชิ้นต่อวัน × 30 × ราคาต่อชิ้น

ราคาต่อชิ้นหาได้จากราคาแพ็กหารจำนวนชิ้น ควรเทียบที่ราคาต่อชิ้นทุกครั้ง เพราะแพ็กใหญ่ไม่ได้ถูกกว่าเสมอ และช่วงโปรโมชันต่างกันได้มาก จำนวนชิ้นต่อวันลดลงเมื่อลูกโต ทารกแรกเกิดเปลี่ยนบ่อยกว่าเด็กวัยเตาะแตะมาก ให้จดจำนวนที่ใช้จริงสักหนึ่งสัปดาห์แล้วหาค่าเฉลี่ย จะแม่นกว่าการเดา วิธีเลือกผ้าอ้อมให้คุ้มกับผิวลูก อ่านได้ที่ เลือกผ้าอ้อมเด็ก

ของใช้อื่นในหมวดนี้ ได้แก่ ทิชชูเปียก สำลี สบู่และแชมพูเด็ก ครีมทาก้น ผงซักฟอกสำหรับผ้าเด็ก วิธีคิดคือดูว่าของแต่ละอย่างหมดภายในกี่วัน แล้วแปลงเป็นค่าต่อเดือน

ตัวอย่างการคำนวณ บ้านสมมติหนึ่งบ้าน

ตัวเลขด้านล่างเป็นราคาสมมติที่ใส่เพื่อสาธิตวิธีคิด ให้คุณแม่เปลี่ยนเป็นราคาที่บ้านตัวเองซื้อจริง

ลูกอายุ 4 เดือน หนัก 6.5 กิโลกรัม กินนมผงทั้งหมด

รายการ	วิธีคิด	ผล (ตัวอย่าง)
นมผง	6.5 กก. × 165 มล. ≈ 1,070 มล. แต่เพดานคือ 960 มล. ต่อวัน ใช้ 960 × 30 = 28,800 มล. ต่อเดือน สมมติกระป๋องละ 6,000 มล. ราคา 700 บาท	4.8 กระป๋อง ≈ 3,360 บาท
ผ้าอ้อม	สมมติ 6 ชิ้นต่อวัน × 30 × 7 บาท	1,260 บาท
ทิชชูเปียกและของใช้	สมมติ 4 แพ็กต่อเดือน × 80 บาท บวกสบู่ ครีม 300 บาท	620 บาท
ยาสามัญประจำบ้านเด็ก	เฉลี่ยต่อเดือน	200 บาท
รวมก่อนค่าดูแล		5,440 บาท

ถ้าบ้านนี้ให้ลูกกินนมแม่ล้วน ยอดจะลดลงหลายพันบาท แต่ถ้าต้องจ้างพี่เลี้ยงหรือส่งเนอสเซอรี่ ยอดจะกระโดดขึ้นทันที นี่คือเหตุผลที่ตัวเลขเฉลี่ยจากบ้านอื่นใช้กับบ้านเราไม่ค่อยได้

ทำตารางนี้ในแอปสเปรดชีตบนมือถือ ใส่สูตรไว้ แล้วอัปเดตทุกครั้งที่ลูกเปลี่ยนไซซ์ผ้าอ้อมหรือปริมาณนม งบจะตามลูกทันโดยไม่ต้องคิดใหม่ทุกเดือน

งบขยับอย่างไรเมื่อลูกโตขึ้น

งบของเดือนนี้ใช้ได้ไม่นาน เพราะลูกเปลี่ยนเร็วมากในสามปีแรก รู้ล่วงหน้าว่าหมวดไหนจะขึ้นหรือลง ช่วยให้ไม่ตกใจเมื่อยอดเปลี่ยน

ช่วงอายุ	หมวดที่ขยับ	สิ่งที่ควรเตรียม
0 ถึง 6 เดือน	นมเพิ่มตามน้ำหนัก ผ้าอ้อมใช้มากที่สุด	งบนมและผ้าอ้อมเป็นหลัก ของชิ้นใหญ่ซื้อก่อนคลอด
6 ถึง 12 เดือน	เริ่มอาหารตามวัย ตาม WHO ที่แนะนำให้เริ่มเมื่ออายุ 6 เดือน ควบคู่นม	ค่าวัตถุดิบ ถ้วยชาม เก้าอี้กินข้าว
1 ถึง 3 ปี	อาหารเป็นมื้อหลักมากขึ้น ผ้าอ้อมเริ่มลดเมื่อฝึกขับถ่าย	เสื้อผ้าไซซ์ใหม่ รองเท้า ของเล่นตามวัย
3 ปีขึ้นไป	ค่าเรียนอนุบาล ชุดนักเรียน ค่ารถรับส่ง	เงินก้อนต้นเทอม

ช่วงหกเดือนถึงหนึ่งปี หลายบ้านพบว่าค่าอาหารเพิ่มขึ้นแต่ค่านมยังไม่ลดทันที เพราะ WHO แนะนำให้นมเป็นส่วนสำคัญต่อเนื่อง อาหารตามวัยเป็นการเสริมเข้ามา ช่วงนี้จึงเป็นช่วงที่งบตึงที่สุดอีกช่วงหนึ่ง ทำอาหารลูกเองจากวัตถุดิบที่ซื้อให้ทั้งบ้านช่วยคุมงบได้ดีกว่าอาหารเด็กสำเร็จรูป

ค่าดูแลลูก ก้อนที่ต้องตัดสินใจเร็ว

หลังคุณแม่ลาคลอดครบ บ้านส่วนใหญ่ต้องเลือกหนึ่งในสามทาง

1. ญาติช่วยเลี้ยง ไม่มีค่าจ้าง แต่มักมีค่าเดินทาง ค่าอาหาร หรือเงินช่วยเหลือรายเดือนที่ควรใส่ในงบด้วย
2. จ้างพี่เลี้ยง ค่าจ้างรายเดือนบวกค่าอาหารและที่พัก ถ้าอยู่ประจำ
3. ส่งเนอสเซอรี่หรือศูนย์เด็กเล็ก มีค่าเทอมหรือค่าบริการรายเดือน บวกค่าเดินทางรับส่ง

ทั้งสามทางนี้มีราคาต่างกันมากตามพื้นที่ ให้โทรถามอย่างน้อยสามแห่งในย่านที่อยู่จริง ช่วงตั้งครรภ์ไตรมาสสาม เพราะบางแห่งต้องจองคิวล่วงหน้า และเมื่อคิดค่าดูแล อย่าลืมเทียบกับทางเลือกที่พ่อหรือแม่คนใดคนหนึ่งลดเวลางาน ซึ่งมีต้นทุนเป็นรายได้ที่หายไป

หมวดสุขภาพ เงินที่มาไม่บอกล่วงหน้า

วัคซีนแบ่งเป็นวัคซีนพื้นฐานตามแผนของกระทรวงสาธารณสุขกับวัคซีนทางเลือก ซึ่งค่าใช้จ่ายต่างกัน ถามสถานพยาบาลที่จะพาลูกไปฉีดว่าแต่ละเข็มต้องจ่ายเท่าไร ถ้าตั้งใจจะฉีดวัคซีนทางเลือก ควรนำราคาไปเฉลี่ยเป็นรายเดือนในงบ ดูรายการวัคซีนทางเลือกได้ที่ วัคซีนทางเลือกสำหรับเด็ก

ค่าหาหมอเมื่อลูกป่วยเป็นสิ่งที่วางแผนเป็นรายเดือนไม่ได้ เด็กเล็กที่เพิ่งเข้าเนอสเซอรี่มักป่วยบ่อยขึ้นในช่วงแรก บ้านที่ใช้โรงพยาบาลเอกชนควรกันเงินสำรองไว้ส่วนหนึ่ง หรือพิจารณาประกันสุขภาพเด็กหลังเปรียบเทียบเงื่อนไขให้ละเอียด

สิทธิ์ที่ช่วยหักลบค่าใช้จ่าย

สำนักงานประกันสังคมให้สิทธิ์สองก้อนที่เกี่ยวกับลูกโดยตรง

สิทธิ์	จำนวน	เงื่อนไขหลัก
ค่าคลอดบุตร	เหมาจ่าย 15,000 บาทต่อครั้ง	ตามเงื่อนไขการส่งเงินสมทบของกรณีคลอดบุตร
เงินสงเคราะห์บุตร	1,000 บาทต่อเดือนต่อลูกหนึ่งคน ตั้งแต่แรกเกิดจนอายุ 6 ปี ไม่เกิน 3 คน	ผู้ประกันตนมาตรา 33 หรือ 39 ส่งเงินสมทบครบตามเกณฑ์

เงินสงเคราะห์บุตร 1,000 บาทต่อเดือน ถ้าเทียบกับตัวอย่างบ้านสมมติข้างบน ช่วยหักค่าผ้าอ้อมได้เกือบทั้งเดือน เป็นเงินที่ไม่น้อยเลย แต่ต้องยื่นขอเอง ขั้นตอนและเอกสารอยู่ใน เงินสงเคราะห์บุตรประกันสังคม

ตั้งเงินสำรองสำหรับลูก

นอกจากงบรายเดือน ควรมีบัญชีแยกสำหรับลูกอีกหนึ่งบัญชี ใช้กับสามเรื่อง

• ของชิ้นใหญ่ตามช่วงโต เช่น คาร์ซีทตัวใหม่เมื่อลูกโตเกินขนาด เตียงเด็กโต
• ค่ารักษาเมื่อป่วยหรือเกิดอุบัติเหตุ
• ค่าเข้าเรียนเมื่อถึงวัยอนุบาล ซึ่งมักต้องจ่ายเป็นก้อนตอนต้นเทอม

วิธีง่ายๆ คือโอนเงินสงเคราะห์บุตรที่ได้แต่ละเดือนเข้าบัญชีนี้ทั้งก้อน แล้วใช้รายได้ปกติจ่ายค่าใช้จ่ายรายวัน ห้าหกปีผ่านไป บัญชีนี้จะเป็นทุนการศึกษาก้อนแรกของลูก

สรุปวิธีทำงบในหนึ่งชั่วโมง

1. จดของที่ลูกใช้ต่อวันจริงหนึ่งสัปดาห์ ทั้งนม ผ้าอ้อม และของใช้
2. หาราคาต่อหน่วยที่บ้านซื้อจริง
3. คูณออกมาเป็นค่าต่อเดือนตามสูตรในแต่ละหมวด
4. ใส่ค่าดูแลลูกตามทางที่เลือก
5. หักสิทธิ์ที่ได้รับแล้วจริง
6. แยกเงินสำรองสำหรับของชิ้นใหญ่และค่ารักษา

งบที่ทำจากของจริงในบ้านอาจไม่ได้ตัวเลขสวยเท่าที่อ่านจากที่อื่น แต่เป็นตัวเลขที่ทำให้คุณพ่อคุณแม่นอนหลับได้ค่ะ