สรุปสั้นๆ
- สัดส่วนตั้งต้นต่อ 1 แก้ว คือผงมัทฉะราว 2 กรัม น้ำร้อนไม่เดือด 40 ถึง 60 มล. และนม 150 ถึง 200 มล.
- ผงมัทฉะเป็นใบชาบดละเอียดที่ดื่มทั้งใบ จึงต้องร่อนและตีกับน้ำก่อนผสมนม ไม่เช่นนั้นจะเป็นก้อน
- ในงานทดลองหนึ่งที่ทบทวนไว้ มัทฉะ 2.07 กรัมให้คาเฟอีนราว 72.5 มก. จึงควรนับเป็นเครื่องดื่มคาเฟอีนเต็มแก้ว
- รสขมมักมาจากน้ำร้อนจัดหรือผงใส่มากเกิน ส่วนรสจืดมักมาจากนมเยอะเกินสัดส่วน
- ผงสำเร็จรูปที่ผสมน้ำตาลและครีมเทียมใช้สัดส่วนเดียวกับผงล้วนไม่ได้
มัทฉะลาเต้ 1 แก้วใช้ผงมัทฉะราว 2 กรัม (ประมาณ 1 ช้อนชาพูน) ตีกับน้ำร้อนที่ไม่เดือด 40 ถึง 60 มล. ให้เนียนก่อน แล้วเติมนม 150 ถึง 200 มล. ขั้นที่ทำให้แก้วนี้เป็นก้อนหรือเนียนอยู่ที่การร่อนผงและการตีกับน้ำ ไม่ได้อยู่ที่นม
ตัวเลขนี้เป็นจุดตั้งต้นของผมสำหรับแก้วขนาดราว 250 มล. ถ้าชอบเข้มให้เพิ่มผงเป็น 3 กรัม ถ้าอยากให้เบาให้เพิ่มนมแทนการลดผง
ทำไมมัทฉะต้องตีกับน้ำก่อน ไม่เทรวมกับนมเลย
Harvard T.H. Chan School of Public Health อธิบายว่ามัทฉะคือชาเขียวที่เอาใบแห้งมาบดเป็นผงละเอียด งานทบทวนในวารสาร Current Research in Food Science ชี้ว่าเมื่อเป็นผง ใบจะถูกดื่มทั้งใบ ไม่ได้แช่แล้วทิ้งกาเหมือนชาใบ ผงจึงไม่ละลายเหมือนน้ำตาล แต่ลอยแขวนอยู่ในน้ำ
ผงละเอียดจับตัวง่ายเมื่อเจอของเหลวเย็นหรือหนืด ถ้าเทผงลงนมตรง ๆ จะได้ก้อนแห้งในเม็ดเล็กที่ตีไม่แตก น้ำร้อนปริมาณน้อยช่วยให้ผงกระจายเป็นเนื้อเดียวก่อน แล้วนมจึงมาเป็นตัวปรับความข้นและรสทีหลัง
อุปกรณ์และสัดส่วนสำหรับ 1 แก้ว
| ส่วนผสม | ปริมาณ | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| ผงมัทฉะล้วน | 2 กรัม (ราว 1 ช้อนชาพูน) | ปรับเป็น 3 กรัมถ้าชอบเข้ม |
| น้ำร้อน | 40 ถึง 60 มล. | ไม่เดือด รอให้น้ำนิ่ง 2 ถึง 3 นาทีหลังเดือด |
| นม | 150 ถึง 200 มล. | นมวัว นมถั่วเหลือง หรือนมโอ๊ต |
| น้ำเชื่อมหรือน้ำผึ้ง | 1 ถึง 2 ช้อนชา | ใส่หรือไม่ใส่ก็ได้ |
| น้ำแข็ง | เต็มแก้ว | เฉพาะแบบเย็น |
ที่ร่อนผงใช้ตะแกรงชงชาหรือกระชอนตาละเอียดก็ได้ ส่วนอุปกรณ์ตีใช้แปรงไม้ไผ่ แปรงลวดสปริงเล็ก หรือเครื่องตีฟองนมแบบมือถือ ล้วนใช้ได้
ขั้นตอนทำ
- ร่อนผงมัทฉะผ่านตะแกรงลงในถ้วยปากกว้าง ขั้นนี้ตัดก้อนที่ตีไม่แตกออกไปได้เกือบหมด
- เทน้ำร้อนที่ไม่เดือดลงไป 40 ถึง 60 มล. ผมรอให้น้ำนิ่งหลังเดือดสัก 2 ถึง 3 นาที เพราะน้ำเดือดจัดทำให้มัทฉะขมได้ (เป็นประสบการณ์ในการชงตามวิธีทั่วไป ไม่ใช่ตัวเลขจากงานวิจัย)
- ตีเป็นรูปตัว W หรือ M เร็ว ๆ ราว 20 ถึง 30 วินาทีจนผิวมีฟองละเอียดและไม่มีก้อนติดข้างถ้วย
- ใส่น้ำเชื่อมถ้าใช้ ตีให้เข้ากัน
- แบบร้อน ตั้งนมให้อุ่นจัดแต่ไม่เดือด แล้วเทลงแก้ว จากนั้นเทมัทฉะที่ตีไว้ลงไป แบบเย็น ใส่น้ำแข็งเต็มแก้ว เทนมตามลงไป แล้วเทมัทฉะด้านบนให้เป็นชั้นสวย
- คนก่อนดื่ม ผงจะตกตะกอนถ้าตั้งทิ้งไว้นาน

ถ้าพลาดตรงนี้แก้ยังไง
เป็นก้อน ส่วนใหญ่มาจากการไม่ได้ร่อนผง หรือใส่ผงลงในน้ำที่น้อยเกินไปจนเหนียวติดกัน ให้ร่อนก่อนและตีทันทีที่เทน้ำ ก้อนที่เกิดแล้วใช้เครื่องตีฟองมือถือช่วยได้ แต่ป้องกันไว้ก่อนง่ายกว่า
ขมฝาด ตรวจสองอย่าง คือน้ำร้อนเกินไปไหม และใส่ผงมากเกินสัดส่วนนมไหม ถ้าใช้ผงเกรดทำขนมซึ่งมักขมกว่าเกรดดื่ม ให้เพิ่มน้ำเชื่อมอีก 1 ช้อนชาก่อนจะเพิ่มนม
จืดและเหมือนนมสีเขียว ผงน้อยไปหรือนมมากไป ลองลดนมเหลือ 120 มล. ก่อน ถ้ายังจืดแสดงว่าผงเก่าหรือเก็บไม่ดี ผงมัทฉะเมื่อโดนอากาศและแสงสีจะซีดเหลืองและรสลดลง ซื้อกระป๋องเล็กและปิดฝาให้สนิท เก็บในตู้เย็นตามที่ฉลากแนะนำ
ผงที่มีน้ำตาลและครีมเทียมผสมมาแล้ว ซึ่งขายเป็นผง "มัทฉะลาเต้" จะละลายง่ายแต่ใช้สัดส่วนข้างต้นไม่ได้ ให้ทำตามฉลาก รายละเอียดว่าผงแบบนี้ต่างจากผงล้วนอย่างไรอยู่ใน มัทฉะลาเต้คืออะไร
เลือกนมแบบไหนให้เข้ากับรสมัทฉะ
นมวัวสดให้ความมันและหวานตามธรรมชาติ ลดความขมได้ดี นมถั่วเหลืองเข้ากับรสหญ้าของมัทฉะแต่ถ้าคุณภาพไม่ดีจะมีกลิ่นถั่วทับ นมโอ๊ตให้ความนวลเนียนโดยไม่แรงกลิ่น เป็นตัวเลือกที่คนกินนมวัวไม่ได้ใช้บ่อย รายละเอียดเรื่องนมโอ๊ตดูใน นมโอ๊ตคืออะไร ส่วนใครอยากรู้ว่าการตีฟองนมแบบลาเต้กับคาปูชิโน่ต่างกันอย่างไร อ่านต่อที่ ลาเต้กับคาปูชิโน่
คาเฟอีนในแก้วนี้ และใครควรระวัง
งานทบทวนเล่มเดียวกันยกการทดลองหนึ่งที่มัทฉะ 2.07 กรัมให้คาเฟอีน 72.5 มก. และระบุว่างานทดลองที่ทบทวนใช้มัทฉะราววันละ 2 ถึง 4 กรัม แก้วตามสูตรข้างบนจึงมีคาเฟอีนในระดับหลายสิบมิลลิกรัม ตัวเลขจริงขึ้นกับเกรดและแหล่งผง Harvard ระบุแต่เพียงว่าชาแบบดั้งเดิมมีคาเฟอีนราวครึ่งหนึ่งของกาแฟ จึงอย่ามองมัทฉะเป็นของไม่มีคาเฟอีนเพราะเป็นชา
คนที่นอนไม่หลับง่าย ตั้งครรภ์ หรือมีโรคหัวใจ ควรถามแพทย์เรื่องปริมาณคาเฟอีนต่อวัน และเลี่ยงดื่มช่วงบ่ายแก่ ๆ เรื่องคาเฟอีนกับการนอนมีอ่านต่อใน กาแฟทำให้นอนไม่หลับไหม

ถ้าทำครั้งแรก
เริ่มที่ผง 2 กรัม น้ำ 50 มล. นม 180 มล. ร่อนผงทุกครั้ง ตีให้ฟองละเอียดแล้วค่อยปรับความหวาน ถ้าชอบรสชาเต็ม ๆ ค่อยดูภาพรวมของมัทฉะและวิธีเลือกผงใน มัทฉะคืออะไร
คำถามที่พบบ่อย
ไม่มีแปรงไม้ไผ่ (ชะเซ็ง) ใช้อะไรตีแทนได้
ใช้เครื่องตีฟองนมแบบมือถือหรือเขย่าในขวดปิดฝากับน้ำร้อนและน้ำแข็งก้อนเล็กก็ได้ ผลที่ได้ฟองหยาบกว่าแปรงไม้ไผ่ แต่เนียนพอสำหรับเครื่องดื่มผสมนม ข้อสำคัญคือร่อนผงก่อนทุกครั้ง
ทำมัทฉะลาเต้เย็นกับร้อนต่างกันตรงไหน
ขั้นตีผงกับน้ำร้อนเหมือนกัน ต่างกันที่นม ถ้าเย็นให้เทนมเย็นลงบนน้ำแข็งก่อนแล้วค่อยเทมัทฉะที่ตีไว้ลงไปด้านบน ถ้าร้อนให้อุ่นนมถึงราวอุ่นจัด ไม่ถึงเดือด เพราะนมที่เดือดจะมีกลิ่นไหม้ทับรสชา
แหล่งอ้างอิง
- The therapeutic potential of matcha tea: A critical review on human and animal studies | Current Research in Food Science (PubMed Central)
- Tea | The Nutrition Source, Harvard T.H. Chan School of Public Health





