ฝ้าเพดานรั่ว ไล่หาต้นน้ำก่อนซ่อมฝ้า และงานไหนทำเองได้

ฝ้าเพดานรั่วแล้วซ่อมแค่แผ่นฝ้า ปัญหาจะกลับมาเสมอ เพราะแผ่นฝ้าเป็นแค่ปลายทางของน้ำ ต้นทางอยู่ที่หลังคา ท่อ หรือไอน้ำที่ควบแน่นเหนือฝ้า ลำดับที่ถูกคือหยุดความเสียหายเฉพาะหน้า หาต้นน้ำ ซ่อมต้นน้ำ ปล่อยให้แห้ง แล้วค่อยซ่อมฝ้าและทาสี สิ่งที่เจ้าของบ้านทำได้เองมีอยู่ แต่งานบนหลังคาและงานไฟเหนือฝ้าต้องให้ช่าง

ทำอะไรก่อนในชั่วโมงแรก

เมื่อเห็นฝ้าเปียกหรือน้ำหยด

1. ย้ายของและเฟอร์นิเจอร์ออกจากใต้จุดรั่ว คลุมของที่ย้ายไม่ได้ด้วยพลาสติก
2. วางถังหรือกะละมังรองน้ำ ถ้าฝ้าป่องเป็นถุงน้ำ ให้เจาะรูเล็กตรงจุดต่ำสุดเพื่อให้น้ำไหลลงถังอย่างควบคุมได้ ดีกว่าให้ฝ้าทั้งแผ่นถล่ม
3. ถ่ายรูปและวีดีโอจุดที่รั่ว วันที่ เวลา และสภาพอากาศ เพื่อใช้กับช่างและประกัน
4. ถ้าน้ำอยู่ใกล้โคมไฟ ปลั๊ก หรือกล่องสายไฟ ห้ามแตะ ปิดเบรกเกอร์ของวงจรนั้นเมื่อเข้าถึงได้อย่างปลอดภัย แล้วให้ช่างไฟตรวจก่อนเปิดใช้ใหม่
5. เปิดหน้าต่าง เปิดพัดลมให้อากาศหมุนเวียน เพื่อเริ่มทำให้แห้ง

อ่านคราบน้ำให้เป็น บอกต้นน้ำได้ราวครึ่งหนึ่ง

ลักษณะ	มักเกี่ยวกับ	ข้อสังเกต
คราบวงกลมเหลืองน้ำตาลโตขึ้นหลังฝน	หลังคาหรือดาดฟ้ารั่ว	โตหลังฝนตก แห้งในวันแดดจัด
คราบตามแนวเส้นตรงหรือรอบกล่องไฟ	น้ำไหลตามโครงหรือท่อ	น้ำตามท่อ ไม่เกี่ยวกับฝน
เปียกสม่ำเสมอ ท่อยาวหรือใต้ห้องน้ำชั้นบน	ท่อประปา ท่อน้ำทิ้ง พื้นห้องน้ำซึม	รั่วแม้ไม่ฝน เกิดตอนมีคนใช้น้ำ
หยดน้ำเล็กๆ ที่ผิวฝ้า ไม่มีรอยรั่ว	ไอน้ำควบแน่น	เกิดตอนเย็นหรือช่วงแอร์ทำงาน ฝ้าใกล้ท่อแอร์ ฉนวนไม่ดี
คราบเขียวดำเป็นวงเล็กๆ ซ้ำที่เดิม	ชื้นเรื้อรังและรา	กลิ่นอับ ไม่ใช่รั่วแรง

ถ้าสงสัยว่าเป็นท่อ ให้ปิดน้ำทั้งบ้านชั่วโมงหนึ่งแล้วดูว่ามิเตอร์น้ำยังหมุนหรือไม่ ถ้ายังหมุนทั้งที่ไม่มีใครใช้น้ำ ท่อรั่วอยู่ที่ไหนสักแห่ง

ต้นน้ำจากหลังคาและดาดฟ้า

HomeGuru ระบุสาเหตุที่ทำให้ดาดฟ้ารั่วซึมไว้ห้าข้อ และระบบกันซึมสี่ระบบ ได้แก่ อะคริลิก โพลียูรีเทน เมมเบรน และบิทูเมน โดยอะคริลิกและโพลียูรีเทนมีอายุใช้งานราว 5 ถึง 10 ปี และถ้าพบรอยแตกร้าวที่โครงสร้างควรเรียกผู้เชี่ยวชาญ แปลว่าไม่ควรเอากันซึมทาปิดรอยแตกโครงสร้างโดยไม่รู้สาเหตุ

จุดที่หลังคามักรั่ว

• รอยต่อกระเบื้องและแผ่นเมทัลชีท ตะปูที่ยกตัว
• สันหลังคา ตะเข้ และรอยต่อกับผนัง
• รางน้ำฝนที่อุดตัน น้ำล้นย้อนใต้กระเบื้อง
• รอบปล่องและท่อที่ทะลุหลังคา
• ดาดฟ้าที่เสื่อมกันซึม ผิวแตกลายงา น้ำขังเป็นแอ่ง

งานบนหลังคาอันตรายเรื่องตกจากที่สูงและไฟฟ้า เจ้าของบ้านไม่ควรปีนขึ้นหลังคาเปียกเอง เรื่องสีกันซึมสำหรับดาดฟ้าอ่านที่ สีกันซึม

ไอน้ำควบแน่น ฝ้าเปียกโดยหลังคาไม่รั่ว

บางบ้านฝ้าเปียกหรือหยดเป็นฤดู ทั้งที่หลังคาไม่รั่ว สาเหตุคือท่อน้ำเย็นหรือท่อแอร์เหนือฝ้าไม่มีฉนวนหรือฉนวนหลุด อากาศร้อนชื้นพบพื้นผิวเย็นจึงควบแน่นเป็นหยดน้ำ หรือห้องน้ำที่ไม่มีพัดลมดูดอากาศ ไอน้ำลอยขึ้นสะสมใต้หลังคา วิธีสังเกตคือตรวจเวลาเกิดและอยู่ใกล้ท่อหรือไม่ แก้ด้วยการหุ้มฉนวนท่อให้ครบ ซ่อมช่องระบายอากาศ และให้ช่างแอร์ตรวจท่อน้ำทิ้ง

ปล่อยให้แห้งและป้องกันรา

EPA ระบุว่ากุญแจของการคุมรา คือการคุมความชื้น และควรทำให้วัสดุเปียกแห้งภายใน 24 ถึง 48 ชั่วโมง ถ้าพื้นที่ราไม่เกินประมาณ 10 ตารางฟุต (ราว 3 คูณ 3 ฟุต) เจ้าของบ้านทำความสะอาดเองได้ ถ้าใหญ่กว่านั้นหรือเกี่ยวกับน้ำสกปรก เช่นน้ำทิ้งจากส้วม ควรให้ผู้เชี่ยวชาญ และวัสดุที่เป็นรูพรุนเช่นแผ่นฝ้าเพดานอาจต้องทิ้ง

สิ่งที่ควรทำและไม่ควรทำ

• สวมถุงมือ แว่นตา และหน้ากาก N95 ตอนจัดการวัสดุขึ้นรา
• ขัดผิวแข็งด้วยน้ำผสมผงซักฟอก ตามที่ EPA แนะนำ ไม่ต้องใช้น้ำยาฟอกขาวเป็นประจำ และห้ามผสมกับแอมโมเนีย
• ห้ามทาสีหรืออุดรอยทับรา ต้องกำจัดและทำให้แห้งก่อน
• ถ้าแผ่นฝ้าเปียกนานหรือยุ่ย ตัดทิ้งแล้วเปลี่ยนใหม่ ไม่เสียเวลาตากแผ่นที่เสียหาย

ดูรายละเอียดราบนผนังได้ที่ ผนังชื้นขึ้นราดำ

ซ่อมฝ้าหลังต้นน้ำหยุดแล้ว

1. ตัดแผ่นเสียออกให้เกินขอบที่เปียกเล็กน้อย ตรวจโครงด้านใน ถ้าสนิมหรือผุให้เปลี่ยน
2. ตรวจว่าฉนวนที่เปียกยังใช้ได้ไหม ถ้าเปียกแฉะเปลี่ยนใหม่
3. ปะแผ่นยิปซัมชนิดเดียวกัน ฉาบรอยต่อด้วยเทปและปูนหลายชั้น
4. ทารองพื้นกันคราบ แล้วทาสีฝ้าให้ทั้งผืน
5. ถ้ารอยฝ้ากว้างหรือหลายแผ่น ให้ช่างฝ้าทำจะเนียนกว่า ดูโครงสร้างฝ้าที่ ฝ้าเพดานยิปซัม

หลังฝ้าขึ้นรอยสีเหลืองกลับมาอีก แปลว่าต้นน้ำยังไม่หยุด สีลอกที่ตามมาดูสาเหตุได้ที่ สีลอกร่อน

ทดสอบหาจุดรั่วด้วยน้ำ ช่างทำอย่างไร

จุดที่น้ำหยดลงฝ้ามักอยู่ห่างจากจุดรั่วบนหลังคาหลายเมตร น้ำเข้าทางรอยต่อกระเบื้องแล้วไหลตามแป ตามแผ่นสะท้อนความร้อน หรือตามโครงฝ้า ก่อนหยดลงจุดต่ำ การชี้จุดรั่วจากคราบอย่างเดียวจึงพลาดบ่อย ช่างหลังคาที่ทำงานละเอียดใช้วิธีฉีดน้ำทีละส่วน

1. คนหนึ่งอยู่ใต้หลังคา เปิดช่องเซอร์วิสฝ้าแล้วส่องไฟฉายรอดูบริเวณเหนือคราบ
2. อีกคนอยู่ด้านบนพร้อมอุปกรณ์กันตก ฉีดน้ำจากสายยางเบาๆ เริ่มจากจุดต่ำของหลังคาก่อน แล้วไล่ขึ้นทีละช่วง
3. ฉีดช่วงละหลายนาที แล้วรอดูด้านล่าง ยังไม่เห็นน้ำ ค่อยขยับขึ้นช่วงถัดไป
4. เมื่อเห็นน้ำซึมเข้า ทำเครื่องหมายจุดนั้นทั้งด้านบนและด้านล่าง

เหตุผลที่ต้องเริ่มจากล่างขึ้นบน คือถ้าฉีดจากสันหลังคาลงมา น้ำไหลผ่านทุกจุดด้านล่างพร้อมกัน แยกไม่ออกว่าเข้าตรงไหน งานนี้ใช้เวลาครึ่งวันได้ ช่างที่ไม่ยอมทดสอบแต่เสนอทากันซึมทั้งหลังคาทันที ควรถามเหตุผลให้ชัด

บ้านที่มีช่องเปิดฝ้าขนาดราว 60x60 ซม. ใกล้แนวท่อและห้องน้ำ ตรวจหาต้นน้ำได้โดยไม่ต้องรื้อฝ้า ถ้าบ้านยังไม่มี การเจาะช่องเซอร์วิสตอนซ่อมรอบนี้คุ้มค่ากว่าการตัดฝ้าทุกครั้งที่มีปัญหา

น้ำรั่วจากท่อเหนือฝ้า สังเกตอย่างไรก่อนรื้อ

บ้านสองชั้นจำนวนมากเดินท่อประปาและท่อน้ำทิ้งของห้องน้ำชั้นบนเหนือฝ้าชั้นล่าง ปัญหาจากท่อมีลักษณะต่างจากหลังคาชัด

• คราบเกิดหลังมีคนอาบน้ำ กดชักโครก หรือใช้อ่างล้างหน้าชั้นบน ฝนไม่ตกก็เปียก
• ท่อน้ำดีรั่ว ฝ้าเปียกตลอดเวลาแม้ไม่มีคนใช้น้ำ และมิเตอร์น้ำหมุนตอนปิดก๊อกทุกตัว
• ท่อน้ำทิ้งรั่ว มีกลิ่นเหม็นอับร่วมด้วย น้ำที่หยดลงมาเป็นน้ำสกปรก ต้องให้ช่างจัดการและเปลี่ยนฝ้าที่โดนน้ำนี้ทิ้ง
• กันซึมพื้นห้องน้ำชั้นบนเสื่อม น้ำซึมช้าเป็นวงรอบตำแหน่งท่อระบายพื้นหรือขอบอ่างอาบน้ำ

ทดสอบง่ายๆ ได้ด้วยการใช้น้ำทีละจุดในห้องน้ำชั้นบน เปิดก๊อกอ่างล้างหน้าอย่างเดียวสิบนาที แล้วดูฝ้า จากนั้นค่อยลองฝักบัว แล้วชักโครก จดว่าจุดไหนทำให้เปียก ข้อมูลนี้ช่วยช่างประปาเปิดฝ้าตรงจุดเดียว ไม่ต้องรื้อทั้งแนว วิธีหาท่อรั่วแบบละเอียดอ่านต่อที่ หาท่อน้ำรั่ว

เรียกช่างประเภทไหนก่อน

คนจำนวนมากเรียกช่างทาสีมาก่อนเพราะเห็นคราบ แล้วจบด้วยการทาทับ ลำดับที่ผมแนะนำคือเรียกช่างที่ตรงกับต้นน้ำที่สงสัยที่สุด

สงสัยว่า	เรียกใครก่อน	ให้เขาตอบอะไรให้ได้
หลังคาหรือดาดฟ้า	ช่างหลังคาหรือช่างกันซึม	จุดรั่วอยู่ตรงไหน ทดสอบอย่างไร
ท่อน้ำประปาหรือท่อน้ำทิ้ง	ช่างประปา	ท่อรั่วจุดไหน ต้องเปิดฝ้าหรือพื้นตรงไหน
ไอน้ำควบแน่นจากท่อแอร์	ช่างแอร์	ฉนวนครบไหม ท่อน้ำทิ้งลาดเอียงถูกไหม
น้ำจากห้องน้ำชั้นบน	ช่างกันซึมห้องน้ำ และแจ้งเจ้าของห้องบน	กันซึมใต้กระเบื้องเสื่อมหรือไม่
ใกล้โคมหรือสายไฟ	ช่างไฟ	วงจรปลอดภัยไหม ต้องเปลี่ยนสายหรือโคมไหม

ถ้าเป็นคอนโดหรือทาวน์เฮาส์ น้ำที่ซึมจากห้องบนหรือบ้านติดกัน ควรแจ้งนิติบุคคลหรือเจ้าของห้องที่เกี่ยวข้องเป็นลายลักษณ์อักษรพร้อมรูปถ่าย เพราะความรับผิดชอบค่าซ่อมขึ้นกับสาเหตุและข้อบังคับของโครงการ

กันก่อนฝนแรกของปี

ควรตรวจรายการนี้ปีละครั้งก่อนหน้าฝน ใช้เวลาไม่ถึงชั่วโมง

1. ล้างรางน้ำฝนและท่อรับน้ำ เอาใบไม้ออกให้หมด
2. ดูหลังคาจากพื้นหรือบันไดที่มั่นคง ว่ากระเบื้องแตกหรือเลื่อนตำแหน่งหรือไม่ ไม่ต้องขึ้นไปเดินเอง
3. ดูฝ้าชายคาและมุมห้องว่ามีคราบจางหรือสีพองหรือไม่
4. ตรวจดาดฟ้าว่ามีน้ำขังหลังฝนผ่านไปครึ่งวัน หรือรอยแตกลายงาที่ขยายหรือไม่
5. เปิดพัดลมระบายอากาศในห้องน้ำเมื่อใช้งาน ลดไอน้ำสะสม
6. ตรวจฉนวนท่อแอร์ที่โผล่ ว่าแตกหรือหลุดหรือไม่

พบจุดสงสัยในข้อ 3 หรือ 4 เก็บรูปไว้เทียบกับปีก่อน เพราะคราบที่ขยายเร็วคือสัญญาณที่ต้องรีบเรียกช่าง ส่วนสีหลังซ่อมที่ทนกว่า ดูได้ที่ สีทาภายนอก

ค่าใช้จ่ายโดยประมาณ

ตัวเลขเป็นช่วงกว้างสำหรับตั้งงบเท่านั้น ขอราคาจริงจากช่างหลังตรวจหน้างาน

งาน	ช่วงราคาโดยประมาณ (บาท)
ซ่อมฝ้ารอยเล็ก ปะและทาสี	1,000 ถึง 4,000
เปลี่ยนแผ่นฝ้าหลายแผ่นพร้อมฉาบทาสี	3,000 ถึง 10,000
ซ่อมรอยรั่วเฉพาะจุดบนหลังคา	1,500 ถึง 8,000
ทากันซึมดาดฟ้าทั้งผืน	ต่อตารางเมตรตามระบบ ควรขอใบเสนอเป็นชิ้นงาน
ตรวจหาท่อรั่วด้วยเครื่องมือ	ตามสภาพหน้างาน

ก่อนจ้างช่างซ่อมฝ้าและหลังคา ถามสิ่งนี้

• ช่างหาต้นน้ำเจอได้อย่างไร ทดสอบด้วยน้ำหรือตรวจเฉพาะสายตา
• งานซ่อมครอบคลุมต้นน้ำและฝ้า หรือซ่อมเฉพาะฝ้า
• ถ้ารั่วซ้ำภายในหนึ่งปีฝนแรก ช่างรับผิดชอบอย่างไร
• มีระบบกันซึมอะไร อายุใช้งานโดยประมาณ และต้องเตรียมผิวอย่างไร
• ช่างไฟตรวจโคมและสายเหนือฝ้าก่อนเปิดใช้ไหม