สรุปประเด็นสำคัญ
- สคบ. แนะนำให้ทำบัญชีปริมาณวัสดุ (BOQ) ที่ระบุปริมาณ ราคา และแบรนด์ให้ชัด เพื่อกันการเปลี่ยนวัสดุเป็นเกรดต่ำกว่าที่ตกลง
- สัญญาควรผูกแบบแปลนที่ได้รับอนุญาต รายชื่อผู้รับเหมาช่วง งวดเงิน ค่าปรับกรณีส่งมอบช้า และการประกันผลงานเป็นลายลักษณ์อักษร
- ประกาศคณะกรรมการว่าด้วยสัญญา พ.ศ. 2549 ให้สิทธิผู้บริโภคบอกกล่าวให้แก้ไขงานชำรุดหรือไม่ทำตามสัญญา และจ้างบุคคลภายนอกทำต่อได้หากผู้รับเหมาไม่แก้ไข โดยผู้ประกอบธุรกิจรับผิดค่าใช้จ่ายที่เพิ่มขึ้น
- ตัวอย่างค่าปรับวันละ 2,000 บาทที่ปรากฏในข่าว สคบ. เป็นตัวเลขของสัญญาเฉพาะรายนั้น ไม่ใช่อัตรามาตรฐาน
- บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำปรึกษากฎหมาย ก่อนเซ็นสัญญาก้อนใหญ่ควรให้ทนายหรือวิศวกรที่ไว้ใจได้อ่านร่างอีกรอบ
คำตอบสั้น ๆ คือ สัญญาจ้างสร้างบ้านควรระบุให้ชัด 10 เรื่อง ได้แก่ คู่สัญญาที่ตรวจสอบได้ แบบแปลนที่ได้รับอนุญาต บัญชีปริมาณวัสดุ (BOQ) งวดเงินที่ผูกกับงานจริง กำหนดส่งมอบกับค่าปรับ ผู้รับเหมาช่วง การประกันผลงานเป็นลายลักษณ์อักษร ขั้นตอนตรวจรับงาน วิธีแก้งานชำรุด และสิ่งที่เกิดขึ้นเมื่อผู้รับเหมาหยุดงาน
เนื้อหามาจากสามหน้าของสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.) ตรวจเมื่อ 20 พฤศจิกายน 2569 ได้แก่ บทความแนะนำ "ปวดหัวกับผู้รับเหมา ต้องทำอย่างไร?" ที่ไฟล์ตั้งชื่อวันที่ 14 ธันวาคม 2560 และอ้างแหล่งข้อมูลจาก hipflat ข่าวลงวันที่ 4 มิถุนายน 2568 และข่าวลงวันที่ 19 กุมภาพันธ์ 2569 สองข่าวหลังเล่าคดีที่คณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภคมีมติให้ฟ้อง ไม่ใช่คู่มือเขียนสัญญา ผู้เขียนจึงอ่านบทเรียนจากคดีตัวอย่างและแยกให้ชัดว่าข้อไหน สคบ. แนะนำเอง ข้อไหนเป็นข้อเสนอจากคดี ผู้เขียนไม่ได้เปิดอ่านตัวเต็มของประกาศคณะกรรมการว่าด้วยสัญญา พ.ศ. 2549 จึงอ้างเนื้อหาตามที่บทความ สคบ. สรุปไว้เท่านั้น

10 ข้อที่ควรมีในสัญญา
- คู่สัญญาที่ตรวจสอบได้ สคบ. แนะนำให้ผู้รับเหมามีที่อยู่เป็นหลักแหล่ง มีสำนักงานที่แน่นอน จดทะเบียนถูกต้องและตรวจสอบได้ การเลือกผู้รับเหมาอ่านต่อที่ เลือกผู้รับเหมาสร้างบ้าน
- แบบแปลนที่ได้รับอนุญาตเป็นเอกสารแนบ ข่าวปี 2568 มีกรณีที่งานไม่ถูกต้องตามแบบที่ขออนุญาต จนคณะกรรมการขอให้ชดใช้ค่ารื้อและทำพื้นใหม่ให้ตรงแบบ ข่าวปี 2569 มีกรณีที่คณะกรรมการขอให้บริษัทยื่นคำขอใบอนุญาตก่อสร้างให้ถูกต้อง เรื่องขออนุญาตอ่านต่อที่ ต่อเติมบ้านต้องขออนุญาตไหม
- บัญชีปริมาณวัสดุ (BOQ) สคบ. แนะนำให้ทำ BOQ ระบุปริมาณ ราคา และแบรนด์สินค้าให้ชัดเจนตรงตามแบบ เพื่อกันการนำวัสดุเกรดต่ำกว่าที่ตกลงมาใช้
- งวดเงินผูกกับงานที่เสร็จ ข่าวปี 2568 มีสัญญาสร้างบ้านที่แบ่งจ่าย 3, 4, 7 และ 8 งวด จำนวนงวดไม่มีมาตรฐานตายตัว ข้อเสนอของบทความนี้คือเขียนให้ชัดว่างวดไหนจ่ายเมื่องานส่วนไหนเสร็จและผ่านการตรวจรับ ข้อเสนอนี้ไม่ได้มาจากคำแนะนำของ สคบ. โดยตรง
- กำหนดส่งมอบและค่าปรับล่าช้า ข่าวปี 2569 มีสัญญาสร้างบ้านที่ระบุค่าปรับวันละ 2,000 บาท ผู้บริโภคจึงขอใช้สิทธินี้เมื่องานไม่เสร็จทันเวลา ตัวเลข 2,000 บาทเป็นของสัญญารายนั้น ควรกำหนดอัตราของตัวเองให้เหมาะกับขนาดงาน
- ผู้รับเหมาช่วง สคบ. แนะนำให้ถามว่าจะใช้ผู้รับเหมาช่วงทั้งหมดหรือไม่ และไม่ควรจ้างผู้รับเหมาที่ใช้ผู้รับเหมาช่วงทั้งหมด ควรทราบชื่อผู้รับเหมาช่วงและตรวจสอบว่าผู้รับเหมาหลักชำระเงินให้พวกเขาด้วย
- การประกันผลงานเป็นลายลักษณ์อักษร สคบ. แนะนำให้มีประกันโครงสร้าง ประกันวัสดุก่อสร้าง หรือผลงานเป็นระยะเวลาหนึ่ง บทความที่เปิดอ่านไม่ระบุจำนวนปี ผู้เขียนจึงไม่ใส่ตัวเลขปีประกัน ให้ระบุระยะเวลาแยกตามหมวดงานในสัญญา ข่าวปี 2569 มีผู้รับเหมาหลังคาที่ทำสัญญารับประกัน แต่หลังซ่อมยังรั่วซึม จึงควรเขียนให้ชัดว่าต้องแก้จนหายหรือไม่
- การตรวจรับงาน ข่าวปี 2569 มีผู้ซื้อบ้านที่ตรวจรับก่อนโอนกรรมสิทธิ์และพบความบกพร่องหลายรายการ ควรกำหนดให้มีการตรวจรับก่อนจ่ายงวดสุดท้าย รายการตรวจดูที่ ตรวจบ้านใหม่ก่อนรับ
- ขั้นตอนบอกกล่าวและแก้ไขงานชำรุด ประกาศคณะกรรมการว่าด้วยสัญญา พ.ศ. 2549 ตามที่ สคบ. สรุป ระบุว่าหากงานก่อสร้างชำรุดบกพร่อง หรือผู้ประกอบธุรกิจไม่ปฏิบัติตามสัญญา และผู้บริโภคบอกกล่าวให้แก้ไขโดยให้เวลาพอสมควรแล้วยังไม่แก้ ผู้บริโภคมีสิทธิให้บุคคลภายนอกแก้ไขหรือทำต่อได้ โดยผู้ประกอบธุรกิจรับผิดค่าเสียหายและค่าใช้จ่ายที่เพิ่มขึ้น สัญญาไม่ควรตัดสิทธิข้อนี้
- กรณีผู้รับเหมาทิ้งงานหรือหยุดงาน ข่าวปี 2568 เล่ากรณีผู้รับเหมาทิ้งงานและงานบกพร่อง จนคณะกรรมการขอให้คืนเงินพร้อมดอกเบี้ย สัญญาควรระบุว่าแจ้งอย่างไร ให้เวลาเท่าไร และเงินที่จ่ายไปแล้วจัดการอย่างไร

ข้อที่ควรเข้าใจให้ตรงกัน
บทความของ สคบ. เล่าตัวอย่างข่าวผู้รับเหมาที่เปลี่ยนไปใช้วัสดุเกรดต่ำกว่าตกลง และสถิติเรื่องร้องเรียนว่าปัญหาอสังหาริมทรัพย์อยู่ในอันดับต้น เช่นขอคืนเงินมัดจำ เงินจอง และก่อสร้างไม่แล้วเสร็จ ผู้เขียนไม่เห็นตัวเลขอันดับในหน้าที่เปิดอ่าน จึงใช้เพียงข้อสรุปว่าเป็นปัญหาที่พบบ่อย
ข่าวคดีสองฉบับเป็นข้อมูลที่คณะกรรมการมีมติให้ฟ้อง ไม่ได้แปลว่าศาลตัดสินแล้วทุกคดี และข่าวฉบับปี 2569 ระบุยอดความเสียหายรวมสองตัวเลขที่ต่างกันเล็กน้อยในหน้าเดียวกัน (36,992,811.36 บาท และ 36,912,811.36 บาท) บทความนี้จึงไม่อ้างยอดรวม
เตรียมตัวก่อนเซ็น
ตรวจสอบก่อนว่าที่ดินผ่านข้อกำหนดเรื่องการเว้นระยะจากเขตที่ดินแล้วหรือยัง ระยะต่าง ๆ อ่านที่ ระยะร่นอาคาร เรื่องงานเตรียมเอกสารและแบบ อ่านที่ สร้างบ้านเองต้องเตรียมอะไร และลำดับงานก่อสร้างที่ ขั้นตอนสร้างบ้าน
การตัดสินว่าข้อความในสัญญาใช้บังคับได้หรือไม่เป็นเรื่องกฎหมาย สัญญาก้อนใหญ่ควรให้ทนายความตรวจร่าง และให้วิศวกรหรือสถาปนิกที่ไว้ใจได้ตรวจรายการแบบกับ BOQ ว่าตรงกัน ถ้าเกิดข้อพิพาท ช่องทางร้องเรียนของ สคบ. อยู่ที่เว็บไซต์ ocpb.go.th
เช็กลิสต์ก่อนเซ็นสัญญา
- ชื่อ ที่อยู่ และเลขทะเบียนของผู้รับเหมาตรงกับเอกสารที่ตรวจสอบได้
- แนบแบบแปลนที่ได้รับอนุญาตและ BOQ ที่ระบุปริมาณ ราคา แบรนด์
- งวดเงินแต่ละงวดเขียนผูกกับงานที่เสร็จและการตรวจรับ
- กำหนดวันส่งมอบและอัตราค่าปรับต่อวัน
- รายชื่อผู้รับเหมาช่วงและวิธีตรวจว่าได้รับเงินจริง
- ประกันผลงานเป็นลายลักษณ์อักษร แยกระยะเวลาตามหมวดงาน
- ขั้นตอนบอกกล่าว ระยะเวลาแก้ไข และสิทธิให้บุคคลภายนอกแก้ไขงาน
- เก็บสำเนาสัญญาและเอกสารแนบครบชุดทั้งสองฝ่าย
คำถามที่พบบ่อย
สัญญาจ้างสร้างบ้านต้องแนบแบบแปลนไหม
ควรแนบ สคบ. แนะนำให้ทำบัญชีปริมาณวัสดุ (BOQ) ให้ตรงกับแบบที่ต้องการ และข่าว สคบ. ปี 2568 มีกรณีที่งานไม่ถูกต้องตามแบบที่ขออนุญาต จึงควรให้สัญญาอ้างถึงแบบที่ได้รับอนุญาตเป็นเอกสารแนบ
ควรแบ่งจ่ายเงินกี่งวด
ข่าว สคบ. ปี 2568 มีกรณีสร้างบ้านที่แบ่งเป็น 3, 4, 7 และ 8 งวด จึงไม่มีจำนวนงวดตายตัว สิ่งที่ควรกำหนดคือแต่ละงวดผูกกับงานที่เสร็จจริง และตรวจรับงานก่อนจ่ายงวดต่อไป
ผู้รับเหมาทิ้งงานต้องทำอย่างไร
ตามประกาศคณะกรรมการว่าด้วยสัญญา พ.ศ. 2549 ที่ สคบ. อ้างถึง เจ้าของงานบอกกล่าวให้ปฏิบัติตามสัญญาโดยให้เวลาพอสมควรก่อน ถ้ายังไม่ทำจึงมีสิทธิให้บุคคลภายนอกทำต่อ โดยผู้ประกอบธุรกิจรับผิดค่าใช้จ่ายที่เพิ่มขึ้น ควรเก็บหลักฐานการบอกกล่าวเป็นลายลักษณ์อักษร และปรึกษาทนายหรือ สคบ. ตามกรณี
แหล่งอ้างอิง
- ปวดหัวกับผู้รับเหมา ต้องทำอย่างไร? | สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.) กองคุ้มครองผู้บริโภคด้านสัญญา
- ข่าว สคบ. ฟ้องผู้ประกอบการกว่า 36 ราย (4 มิถุนายน 2568) | สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.)
- คคบ. สั่งฟ้อง 38 ราย เรียกคืนความเสียหายเกือบ 37 ล้านบาท (19 กุมภาพันธ์ 2569) | สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.)





