บ้านและการตกแต่ง

ต่อเติมบ้านใกล้สายไฟ ต้องห่างกี่เมตร ระยะที่ MEA แนะนำ

โดย ทีมบรรณาธิการ ข่าวด่วน | | อ่าน 13 นาที

ต่อเติมบ้านใกล้สายไฟ ต้องห่างกี่เมตร ระยะที่ MEA แนะนำ

ใจความสำคัญ

  • หน้าความปลอดภัยของ MEA ปี 2568 ให้ระยะขั้นต่ำสำหรับงานก่อสร้างใกล้สายแรงสูง คือ 3.00 เมตร สำหรับ 24,000 โวลต์ (ลูกถ้วย 2-3 ชั้น) และ 69,000 โวลต์ (4 ชั้น) กับ 3.30 เมตร สำหรับ 115,000 โวลต์ (7 ชั้น)
  • ประกาศของ MEA ปี 2567 ใช้อีกชุดตัวเลข คือ 3.1 เมตรสำหรับ 12,000-24,000 โวลต์ และ 4 เมตรสำหรับ 69,000-230,000 โวลต์ สองชุดไม่ตรงกัน จึงควรใช้ตัวที่มากกว่าและยืนยันกับ MEA
  • ห้ามส่วนใดของร่างกายหรือวัสดุเข้าใกล้สายเกินระยะ รวมถึงนั่งร้านที่พิงหรือคร่อมสาย ถ้าต้องทำงานใกล้กว่านั้น MEA ให้แจ้งก่อนเพื่อคลุมหรือหุ้มฉนวนสาย
  • ผู้เขียนไม่พบตัวเลขระยะสำหรับสายแรงต่ำหรือสำหรับพื้นที่ PEA ในหน้าที่เปิดอ่าน จึงไม่ใส่ตัวเลขเหล่านั้น

ถ้ามีสายไฟแรงสูงพาดผ่านหน้าบ้าน ระยะที่การไฟฟ้านครหลวง (MEA) ให้ไว้สำหรับงานก่อสร้างอยู่ที่ประมาณ 3 ถึง 4 เมตร ขึ้นกับระดับแรงดันของสาย และตัวเลขสองชุดที่ MEA เผยแพร่ไม่ตรงกัน ผมจึงแนะนำให้ถือตัวที่มากกว่า แล้วโทรถาม MEA ก่อนตั้งนั่งร้านหรือยกวัสดุขึ้นชั้นสอง ระยะนี้วัดจากส่วนใดส่วนหนึ่งของคนหรือของที่ใช้ทำงาน ไม่ใช่วัดจากตัวบ้านเพียงอย่างเดียว

ข้อมูลในบทความมาจากหน้าความปลอดภัยของ MEA สองหน้าลงวันที่ 27 และ 28 สิงหาคม 2568, ประกาศของ MEA วันที่ 2 พฤษภาคม 2567, อินโฟกราฟิกของ MEA วันที่ 23 มิถุนายน 2566 และอินโฟกราฟิกของการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (PEA) วันที่ 30 พฤษภาคม 2567 ตรวจเมื่อ 20 พฤศจิกายน 2569 ทั้งหมดเป็นคำแนะนำทั่วไปของการไฟฟ้า ไม่ใช่ตัวบทกฎหมายอาคาร และไม่ได้ตอบเรื่องระยะร่นจากเขตที่ดิน เรื่องนั้นอยู่ใน ระยะร่นอาคาร

ตัวเลข MEA ที่เจอ และทำไมสองหน้าไม่ตรงกัน

หน้า "หลังคาพาพัง" (27 สิงหาคม 2568) เขียนระยะต่ำสุดไว้เป็นตาราง และหน้า "ต้นไม้ไฟดูด" (28 สิงหาคม 2568) ให้ตัวเลขชุดเดียวกันสำหรับรถเครื่องมือกล

แรงดันของสาย ลูกถ้วยบนเสา ระยะต่ำสุดที่หน้านี้ให้
24,000 โวลต์ 2-3 ชั้น 3.00 เมตร
69,000 โวลต์ 4 ชั้น 3.00 เมตร
115,000 โวลต์ 7 ชั้น 3.30 เมตร

ส่วนประกาศวันที่ 2 พฤษภาคม 2567 ที่แปลเป็นภาษาอังกฤษไว้ ใช้การแบ่งช่วงต่างออกไป

ช่วงแรงดัน ระยะต่ำสุดที่ประกาศนี้ให้
12,000-24,000 โวลต์ 3.1 เมตร
69,000-230,000 โวลต์ 4 เมตร

เห็นได้ว่า 69,000 โวลต์ ได้ 3.00 เมตรในหน้าปี 2568 แต่ได้ 4 เมตรในประกาศปี 2567 ผู้เขียนไม่พบเอกสารของ MEA ที่อธิบายว่าทำไมต่างกัน อาจเป็นเพราะวัดกันคนละเงื่อนไข เช่นระยะของเครื่องมือกลกับระยะของคนทำงานบนนั่งร้าน แต่นั่นเป็นการเดา ไม่ได้มาจากหน้าเหล่านั้น สิ่งที่ทำได้จริงคือเลือกตัวมาก แล้วถาม MEA ตรงๆ ว่าเสาต้นหน้าบ้านจัดอยู่ระดับไหน

(ตัวอย่างสมมติ) เสาหน้าบ้านมีลูกถ้วยซ้อนกัน 4 ชั้น หน้าปี 2568 ให้ 3.00 เมตร ส่วนประกาศปี 2567 ถ้าสายเป็นระดับ 69,000 โวลต์ให้ 4 เมตร เจ้าของบ้านและช่างควรวางแผนงานโดยกันระยะ 4 เมตรไว้ก่อน จนกว่า MEA จะยืนยันว่าใช้ตัวเลขที่ต่ำกว่าได้

จะรู้ได้อย่างไรว่าสายหน้าบ้านเป็นระดับไหน

MEA จับคู่ระดับแรงดันกับจำนวนลูกถ้วยบนเสา ยิ่งลูกถ้วยซ้อนกันมากชั้น แรงดันยิ่งสูง ตามตารางข้างบน การนับจากพื้นช่วยให้ประมาณได้ว่าสายเป็นกลุ่มไหน แต่ผมไม่แนะนำให้ใช้การนับเป็นข้อสรุปสุดท้าย เพราะเสาบางต้นมีทั้งสายแรงสูงและสายแรงต่ำพาดร่วมกัน และอ่านผิดแล้วระยะที่ใช้จะผิดตามไปด้วย ให้ใช้เป็นข้อมูลเริ่มต้นตอนโทรถามการไฟฟ้า เช่นบอกว่าเสาต้นนี้ลูกถ้วยกี่ชั้น และอยู่หน้าบ้านเลขที่เท่าไร

สายแรงต่ำที่เดินเข้าบ้านเป็นอีกเรื่อง หน้าที่เปิดอ่านทั้งหมดพูดถึงสายแรงสูงเท่านั้น ไม่มีตัวเลขระยะสำหรับสายแรงต่ำ ผมจึงไม่ขอให้ตัวเลขเอง ข้อควรทำที่เทียบเคียงได้คือปฏิบัติกับสายทุกเส้นเหมือนมีไฟ ไม่ให้ท่อเหล็ก ไม้ยาว หรือบันไดโลหะแตะสาย และถามการไฟฟ้าถ้างานต้องเข้าใกล้สายที่พาดมาถึงชายคา

สายไฟฟ้าพาดผ่านใกล้หลังคาบ้านพักอาศัย

งานในบ้านที่ชนกับระยะนี้บ่อย

หน้า MEA ปี 2568 ยกตัวอย่างงานสูงที่ต้องระวัง คือการก่อสร้าง ทาสีบนนั่งร้าน และติดตั้งป้าย งานต่อเติมบ้านที่เข้าข่ายเต็มๆ มีดังนี้

  • นั่งร้าน: ห้ามให้นั่งร้านพิงหรือคร่อมสายแรงสูงโดยไม่มีฉนวนหุ้มสาย ตามที่ MEA เขียนไว้ และไม่ให้ส่วนใดของร่างกายหรือวัสดุเข้าใกล้สายเกินระยะ
  • ผ้าใบหรือตาข่ายกันฝุ่น: MEA ให้ผูกให้แน่นไม่ให้ปลิวไปโดนสายไฟ งานต่อเติมชั้นสองที่ขึงตาข่ายรอบอาคารเสี่ยงตรงนี้
  • รถเครื่องมือกล เช่นรถเครนยกวัสดุ: ระยะข้างบนใช้กับรถด้วย และ MEA เขียนว่าต้องต่อสายลงดินจากตัวรถเมื่อใช้ใกล้แนวสาย ซึ่งเป็นงานที่ผู้รับเหมาเครนต้องรู้และทำเอง
  • บันไดและเหล็กเส้นยาว: ตัวเลขข้างบนเป็นระยะกับ "ส่วนใดของร่างกายหรือวัสดุ" ดังนั้นท่อ เหล็กเส้น และบันไดที่ยกขึ้นต้องนับด้วย ดูวิธีทำงานกับบันไดใน วิธีใช้บันไดอย่างปลอดภัย
  • เสาอากาศทีวี: MEA ไม่ให้ติดตั้งใกล้สายแรงสูง และไม่ให้ฉีดหรือราดน้ำใกล้สาย ซึ่งรวมถึงการล้างหลังคาด้วยสายยาง
  • กิ่งไม้: กิ่งที่แตะสายทำให้ไฟรั่วลงตามกิ่งได้ ตามหน้า MEA ปี 2568 อย่าตัดแต่งเองเมื่อกิ่งอยู่ติดสาย

ถ้าบ้านที่ต่อเติมมีระเบียงหรือกันสาดยื่นออกไปทางสายไฟ อินโฟกราฟิกของ MEA ปี 2566 มีระยะของตัวอาคารและป้ายที่อิงจำนวนลูกถ้วยเช่นกัน แต่ตัวเลขชุดนั้นไม่ตรงกับตารางงานก่อสร้างข้างบน และผู้เขียนไม่ได้พบคำอธิบายว่าใช้ต่างกันอย่างไร จึงไม่นำมาเป็นตัวเลขอ้างอิง ระเบียงที่ยื่นไปทางสายไฟควรถาม MEA ตั้งแต่ตอนวางแบบ ไม่ใช่รอไปแก้ตอนตั้งนั่งร้าน

ถ้าระยะไม่พอ ให้แจ้งการไฟฟ้าก่อนลงมือ

MEA เขียนไว้ตรงๆ ว่า หากจำเป็นต้องทำงานเข้าใกล้เกินระยะปลอดภัย ต้องแจ้งการไฟฟ้านครหลวงเพื่อคลุมหรือหุ้มฉนวนสายไฟฟ้าแรงสูงก่อนลงมือทำงาน ประกาศวันที่ 2 พฤษภาคม 2567 ก็ระบุว่าผู้ที่จะสร้างอาคาร สิ่งปลูกสร้าง หรือป้ายใกล้แนวสายแรงสูง ควรติดต่อ MEA เพื่อขอคำแนะนำและตรวจสอบก่อนก่อสร้าง ลำดับที่ใช้ได้จริงมีดังนี้

  1. ถ่ายรูปเสาและสายหน้าที่ดิน จดเลขเสาถ้าอ่านได้ และวัดคร่าวๆ ว่าอาคารหรือนั่งร้านที่วางแผนไว้อยู่ห่างสายกี่เมตร
  2. แจ้ง MEA ก่อนเริ่มงาน ช่องทางที่หน้า MEA ที่เปิดอ่านลงไว้คือศูนย์บริการลูกค้า 1130 ตลอด 24 ชั่วโมง หรือผ่านแอป MEA Smart Life
  3. ถามว่าสายเส้นนั้นเป็นระดับแรงดันไหน ระยะที่ MEA ต้องการสำหรับงานนี้เท่าไร และต้องคลุมหรือหุ้มฉนวนหรือไม่
  4. จดชื่อเจ้าหน้าที่ วันที่ และคำตอบ แล้วส่งให้ผู้รับเหมา
  5. อย่าเริ่มตั้งนั่งร้านหรือยกวัสดุจนกว่าการไฟฟ้าจะคลุมสายเสร็จ หากต้องรอ ให้ขยับลำดับงานไปทำส่วนอื่นก่อน

ถ้าบ้านอยู่นอกพื้นที่ที่ MEA ดูแล ให้ติดต่อสำนักงาน PEA ในอำเภอนั้นแทน ผมไม่พบหน้าของ PEA ที่ให้ตัวเลขระยะต่อเติมเทียบเท่าตารางข้างบน จึงไม่ควรเอาตัวเลขของ MEA ไปแทนค่า PEA โดยไม่ถามก่อน

เรื่องนี้ควรเขียนลงในสัญญาจ้างด้วย เช่น ใครเป็นผู้แจ้งการไฟฟ้า ใครออกค่าคลุมสายถ้ามี และถ้าผู้รับเหมาละเมิดระยะ ใครรับผิด ตัวอย่างข้อที่ควรมีอยู่ใน สัญญาจ้างผู้รับเหมาสร้างบ้าน ส่วนงานที่ต้องขออนุญาตก่อนต่อเติม อ่านที่ ต่อเติมบ้านต้องขออนุญาตไหม

นั่งร้านงานต่อเติมตั้งอยู่ข้างบ้านที่มีเสาไฟฟ้า

ฝนฟ้าคะนองและสายขาด

หน้าของ MEA ห้ามทำงานใกล้สายหรืออุปกรณ์แรงสูงขณะฝนตกหรือฟ้าคะนอง และไม่ให้จุดไฟเผาขยะหรือหญ้า หรือทำอาหารที่ก่อควันใกล้สาย ช่วงหน้าฝน งานหลังคาและงานต่อเติมที่ต้องขึ้นสูงจึงควรเลื่อนเมื่อฟ้าไม่ดี

ถ้ามีสายขาดหรือต้นไม้ล้มทับสาย อินโฟกราฟิกของ PEA (30 พฤษภาคม 2567) ให้อยู่ห่างจากสายที่ขาดและตัวรถที่สัมผัสสายไม่น้อยกว่า 3 เมตร อย่าเดินก้าวยาวหรือวิ่ง เพราะความต่างศักย์ระหว่างเท้าทำให้ถูกไฟช็อตได้ และแจ้งเจ้าหน้าที่ PEA หรือศูนย์ 1129 ตัวเลข 3 เมตรนี้เป็นคำแนะนำตอนสายขาด ไม่ใช่ระยะสำหรับวางแผนก่อสร้างอาคาร อย่านำไปใช้แทนตารางข้างบน

ข้อมูลที่ยังไม่พบ

  • ตัวเลขระยะสำหรับสายแรงต่ำ ไม่มีในหน้าที่เปิดอ่าน
  • ตัวเลขเมตรสำหรับต้นไม้และตัวบ้านเทียบกับสายแรงสูง หน้า MEA พูดถึงแต่ใช้คำว่า "ระยะที่กำหนด"
  • เหตุผลที่ตัวเลขปี 2567 กับปี 2568 ต่างกัน และตัวเลขใดเป็นฉบับล่าสุดที่ใช้บังคับ
  • ตัวเลขของ PEA สำหรับงานก่อสร้างใกล้สายในพื้นที่ที่ PEA ดูแล
  • ข้อกำหนดทางกฎหมายหรือมาตรฐานวิศวกรรมที่ใช้ตรวจแบบอาคาร ผู้เขียนไม่ได้เปิดอ่านเอกสารฉบับนั้น

เรื่องที่ต้องการคำตอบตายตัว เช่นบ้านหลังนี้ต่อเติมได้ไหมเมื่อสายอยู่ติดชายคา ควรถามการไฟฟ้านครหลวงหรือสำนักงานการไฟฟ้าส่วนภูมิภาคในพื้นที่ พร้อมแบบและรูปถ่ายเสา และปรึกษาวิศวกรผู้ออกแบบต่อเติมควบคู่กัน

คำถามที่พบบ่อย

สายไฟหน้าบ้านที่เป็นสายหุ้มฉนวน เข้าใกล้ได้มากกว่าสายเปลือยไหม

อินโฟกราฟิกของ MEA ปี 2566 บอกว่าตัวเลขในหน้านั้นใช้กับสายเปลือย และสายที่มีฉนวนพิเศษอาจใช้ระยะสั้นลงตามมาตรฐานของ MEA แต่ไม่ได้ให้ตัวเลขใหม่ ผู้เขียนจึงไม่แนะนำให้ลดระยะเอง ให้ถาม MEA ว่าสายเส้นนั้นจัดเป็นแบบไหน

ห้ามปลูกต้นไม้ใกล้สายไฟแรงสูงหรือเปล่า

หน้าความปลอดภัยของ MEA เขียนว่าบ้านพักอาศัยและการปลูกต้นไม้ต้องอยู่ห่างจากสายแรงสูงตามระยะที่กำหนด แต่ไม่ได้ระบุเป็นเมตร สิ่งที่ระบุชัดคือกิ่งไม้ที่แตะสายทำให้ไฟรั่วลงตามกิ่งได้ และการเสียดสีนานๆ ทำให้ฉนวนชำรุดได้ ถ้ากิ่งใกล้สาย อย่าตัดเอง ให้แจ้งการไฟฟ้า

แหล่งอ้างอิง

  1. ทำงานใกล้สายไฟฟ้าแรงสูงให้ระวัง รับชมรายการคดีดูด ตอน "หลังคาพาพัง" | การไฟฟ้านครหลวง (MEA)
  2. อันตรายไม่ใช่เล่น การทำงานใกล้สายไฟฟ้าแรงสูง รับชมรายการคดีดูด ตอน "ต้นไม้ไฟดูด" | การไฟฟ้านครหลวง (MEA)
  3. MEA expresses concern over dangers of electricity for those who work near high-voltage power lines | การไฟฟ้านครหลวง (MEA)
  4. ระยะห่างระหว่างเสาไฟฟ้าแรงสูงกับป้ายโฆษณา ขนาดไหนจึงจะปลอดภัย ไม่เกิดอุบัติเหตุจากไฟฟ้าช็อต ซึ่งเป็นอันตรายอย่างยิ่ง | การไฟฟ้านครหลวง (MEA)
  5. การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค เตือนอันตรายเกี่ยวกับการใช้ไฟฟ้ากรณีเกิดพายุฝน ลมกระโชกแรง | การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (PEA)

อ่านเรื่องอื่นในหมวดบ้านและการตกแต่ง

ข่าวสำคัญทันเวลา

ดูทั้งหมวดบ้านและการตกแต่ง