ผิวแห้งเกิดจากอะไร ไล่เช็กจากนิสัยประจำวันไปถึงโรคเบื้องหลัง

ผิวแห้งเกิดจากการที่ผิวเสียน้ำและไขมันเร็วกว่าที่สร้างทัน มีทั้งสาเหตุจากสภาพแวดล้อมและนิสัย เช่น อากาศแห้ง แอร์ อาบน้ำนาน ใช้สบู่แรง วัยที่เพิ่มขึ้น พันธุกรรม และโรคหรือยาบางชนิด เรียงจากสิ่งที่แก้เองได้ไปถึงสิ่งที่ต้องให้แพทย์ดู จะช่วยให้ไม่ต้องลองครีมไปเรื่อย ๆ โดยไม่รู้ว่าผิวขาดอะไร

ผิวแห้งหน้าตาเป็นอย่างไร

DermNet บรรยายผิวแห้งว่ามีพื้นผิวด้านหมอง หยาบ เป็นสะเก็ด ยืดหยุ่นน้อยลงและแตกง่าย ถ้าเป็นมากอาจอักเสบและเป็นรอยแยก บริเวณที่พบบ่อยที่สุดคือหน้าแข้ง และอาการคันอาจเป็นสัญญาณว่าผิวเริ่มกลายเป็นผื่นผิวหนังอักเสบ

สาเหตุกลุ่มที่ 1 สิ่งแวดล้อมและนิสัย

กลุ่มนี้แก้ได้เองมากที่สุด DermNet ไล่ปัจจัยไว้ดังนี้

• ความชื้นในอากาศต่ำ เช่น อากาศเย็นและลมแรง
• แอร์มากเกินไป หรือรับความร้อนตรงจากฮีตเตอร์และพัดลมร้อน
• อาบน้ำบ่อยเกินไป
• สัมผัสสบู่ น้ำยาซักผ้า หรือตัวทำละลาย
• ใช้ผลิตภัณฑ์ที่ไม่เหมาะกับผิว เช่น แอลกอฮอล์
• ผ้าหยาบหรือสิ่งที่เสียดสี

AAD ให้เกณฑ์ที่นำไปใช้ได้ทันที ได้แก่ อาบน้ำไม่เกิน 5 ถึง 10 นาทีด้วยน้ำอุ่น ใช้คลีนเซอร์อ่อนเฉพาะจุดที่จำเป็น เช่น รักแร้และขาหนีบ ใส่ผ้าฝ้ายหลวม ๆ แทนผ้าขนสัตว์หรือโพลีเอสเตอร์ที่สัมผัสผิวโดยตรง และใส่ถุงมือเมื่อล้างจานหรือสัมผัสน้ำนาน

Cleveland Clinic เพิ่มอีกสองข้อ คือการขัดถูหรือผลัดผิวมากเกินและการไม่ทามอยส์เจอไรเซอร์ ทำให้ปราการผิวสึกจนน้ำระเหยง่าย ผิวแห้ง ลอก และแสบเมื่อทาของ อ่านต่อที่ ปราการผิวคืออะไร

สาเหตุกลุ่มที่ 2 วัยและเพศ

DermNet ระบุว่าแทบทุกคนที่อายุเกิน 60 ปีมีผิวแห้ง และพบบ่อยในผู้หญิงวัยหลังหมดประจำเดือน Cleveland Clinic ชี้ว่าเมื่ออายุเพิ่มขึ้น ปราการผิวสร้างทดแทนช้าลง วัยจึงเป็นสาเหตุที่เปลี่ยนไม่ได้ แต่ชดเชยได้ด้วยการเติมความชุ่มชื้นให้ถี่ขึ้น

สาเหตุกลุ่มที่ 3 พันธุกรรม

ผิวแห้งมากตั้งแต่เด็กและมีคนในครอบครัวเป็น อาจเป็นโรคที่เรียกว่า ichthyosis ซึ่ง DermNet ระบุว่ามีประมาณ 20 ชนิด และเกี่ยวข้องกับยีนหลายตัว เช่น FLG เด็กที่มีประวัติครอบครัวผิวแห้งหรือภูมิแพ้ผิวหนังก็อยู่ในกลุ่มเสี่ยง กรณีนี้ครีมจากร้านทั่วไปช่วยได้เพียงบรรเทา ควรให้แพทย์ผิวหนังวินิจฉัย

สาเหตุกลุ่มที่ 4 โรคและยา

DermNet ระบุโรคที่พบร่วมกับผิวแห้ง ได้แก่ ไทรอยด์ต่ำ โรคไตเรื้อรัง ภาวะขาดสารอาหารและน้ำหนักลด ผิวหนังอักเสบแฝง และบางโรคที่ทำให้เกิด ichthyosis ชนิดที่เป็นภายหลัง เช่น มะเร็งต่อมน้ำเหลือง และ HIV ยาที่ทำให้ผิวแห้งได้มี เรตินอยด์ชนิดกิน ยาขับปัสสาวะ ยากลุ่ม EGFR inhibitor ไฮดรอกซียูเรีย กรดนิโคตินิก และคาวา

ข้อสรุปที่ใช้ได้จริงคือ ถ้าผิวแห้งเริ่มหลังเริ่มยาใหม่ ให้ถามแพทย์หรือเภสัชกรเรื่องนั้นก่อนหยุดยาเอง และห้ามเปลี่ยนยาเองเพียงเพราะผิวแห้ง

ไล่เช็กสาเหตุของคุณใน 3 ขั้น

ตารางนี้เป็นแนวทางที่เราเรียบเรียงจากสี่กลุ่มข้างบน ไม่ใช่เกณฑ์วินิจฉัยโรค

ขั้น	ถามตัวเองว่า	ถ้าใช่
1	ช่วงนี้อาบน้ำนานหรือน้ำร้อนขึ้น เปลี่ยนสบู่ อยู่ห้องแอร์นาน	ปรับนิสัยตามเกณฑ์ AAD 2 สัปดาห์แล้วประเมินใหม่
2	อายุเกิน 60 ปี หรือหมดประจำเดือนแล้ว	เพิ่มความถี่ของมอยส์เจอไรเซอร์และเลือกเนื้อข้น
3	ปรับแล้วไม่ดีขึ้น มีคัน ผิวแตก หรือเริ่มยาใหม่	พบแพทย์ผิวหนังเพื่อหาสาเหตุเบื้องหลัง

สิ่งที่ทำแล้วเห็นผลเร็วที่สุดในข้อ 1 คือเปลี่ยนจากโลชั่นเป็นครีมหรือขี้ผึ้ง AAD แนะนำครีมหรือขี้ผึ้งปราศจากน้ำหอมมากกว่าโลชั่น ทาหลายครั้งต่อวันโดยเฉพาะหลังอาบน้ำและหลังล้างมือ เลือกสูตรที่มีกลีเซอรีน ไฮยาลูรอนิก แลคติก ลาโนลิน มิเนอรัลออยล์ ปิโตรลาทัม หรือเชียบัตเตอร์ และเลี่ยงแอลกอฮอล์ น้ำหอม หรือเรตินอยด์ในผลิตภัณฑ์ที่ใช้กับผิวแห้งมาก ถ้าต้องการวิธีดูแลเต็มรูปแบบ ดู วิธีดูแลผิวแห้ง และถ้าแห้งแล้วคันตามตัว ดู ผิวแห้งคันตามตัว ทำยังไง

เมื่อไรควรพบแพทย์

AAD ระบุให้พบแพทย์ผิวหนังเมื่อผิวยังแห้งแม้ทำตามเคล็ดลับแล้ว เพราะอาจเป็นสัญญาณของโรค เช่น ภูมิแพ้ผิวหนัง สะเก็ดเงิน หรือโรคไต และให้แจ้งอาการแสบหรือระคายจากผลิตภัณฑ์ รวมทั้งปรึกษาก่อนใช้ครีมแก้คัน DermNet เตือนว่าผิวแห้งอาจนำไปสู่ผื่นผิวหนังอักเสบและการติดเชื้อ เมื่อผิวเริ่มคัน อักเสบ หรือแตก จึงควรพบแพทย์

ถ้าแห้งเฉพาะที่มือ ดู ดูแลมือแห้งแตก ส่วนถ้าแห้งแล้วรู้สึกแสบง่ายกับผลิตภัณฑ์ทุกอย่าง อ่านสาเหตุที่ ผิวแพ้ง่ายเกิดจากอะไร