สรุปสั้นๆ
- ยี่ห้อที่ดีคือยี่ห้อที่มีเลขจดแจ้ง อย. ตรวจในฐานข้อมูลได้จริง และไม่มีส่วนผสมที่ปากคุณแพ้ ไม่ใช่ยี่ห้อที่ติดอันดับในโฆษณา
- ผู้ที่ปากแพ้ง่ายควรไล่ดูฉลากหาน้ำหอม สารแต่งกลิ่นรส ลาโนลิน และกรดไรซิโนเลอิก ซึ่ง DermNet ระบุว่าเป็นตัวก่อปฏิกิริยาที่พบบ่อยในลิปสติก
- FDA สรุปว่าตะกั่วระดับไม่เกิน 10 ppm ในลิปสติกไม่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ และผลิตภัณฑ์ในตลาดสหรัฐกว่า 99 เปอร์เซ็นต์ต่ำกว่าระดับนี้
- ทดสอบการแพ้ที่ท้องแขนด้านในหรือหลังหู 24 ถึง 48 ชั่วโมงก่อนทาจริง ตามคำแนะนำของ อย.
- ปากแห้งลอกควรจัดการก่อนเลือกเนื้อลิป เพราะเนื้อแมตต์ทุกยี่ห้อจะทำให้ร่องปากเห็นชัด
ลิปสติกที่ดีสำหรับคุณคือตัวที่มีเลขจดแจ้ง อย. ที่ตรวจพบในฐานข้อมูลจริง ไม่มีส่วนผสมที่ปากคุณเคยแพ้ และเนื้อสัมผัสเข้ากับสภาพปากตอนนี้ เราไม่จัดอันดับยี่ห้อ เพราะลิปสีเดียวกันขึ้นสวยบนปากหนึ่งและทำให้อีกปากแสบแดงได้ สิ่งที่ทำได้คือบอกว่าต้องดูอะไรตามลำดับ ก่อนจะไปถึงเรื่องสีและเฉดซึ่งมีอธิบายแยกไว้ในการเลือกสีลิปสติกให้เข้ากับสีผิว
เช็กเลขจดแจ้งก่อนดูสี
ขั้นแรกคือหาเลขที่ใบรับจดแจ้งบนฉลาก แล้วนำไปค้นที่เว็บไซต์ อย. (fda.moph.go.th) ในหัวข้อตรวจสอบผลิตภัณฑ์ ตามที่ อย. แนะนำในข่าวเผยแพร่เมื่อ 8 กุมภาพันธ์ 2566 ถ้าค้นแล้วชื่อผลิตภัณฑ์ ชื่อผู้ผลิตหรือผู้นำเข้า ไม่ตรงกับที่อยู่บนตลับ อย่าซื้อ ถ้าสงสัยผลิตภัณฑ์ อย. มีสายด่วน 1556
สิ่งที่ควรระวังเป็นพิเศษคือลิปสติกที่ซื้อจากร้านออนไลน์ที่ไม่มีฉลากภาษาไทย เพราะผู้บริโภคไม่รู้ว่าใครรับผิดชอบหากมีปัญหา และ FDA สหรัฐก็ระบุไว้ว่า เครื่องสำอางนำเข้าบางตัวมีตะกั่วสูงกว่าที่ผลิตภายใต้การควบคุมของประเทศนั้นๆ
ส่วนผสมที่ทำให้ปากแพ้ ไล่หาในฉลากทีละบรรทัด
ลิปสติกอยู่บนผิวที่บางที่สุดของใบหน้าและถูกกลืนเข้าไปบ้างทุกวัน DermNet ระบุว่าสิ่งที่พบเป็นต้นเหตุของโรคริมฝีปากอักเสบจากการแพ้ในหลายรายงานผู้ป่วย ได้แก่
- กรดไรซิโนเลอิก (ricinoleic acid) ซึ่งมาจากน้ำมันละหุ่ง ถูกระบุว่าเป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุด
- น้ำหอมและสารแต่งกลิ่นรส เช่น fragrance mix, balsam of Peru, citral, cinnamaldehyde น้ำมันเปปเปอร์มินต์ วานิลลา และ geraniol
- นิกเกิล ซึ่งอาจมาจากตลับโลหะ
- สารให้ความนุ่ม เช่น ลาโนลิน น้ำมันมะกอก อัลมอนด์ มะพร้าว และโพรพิลีนไกลคอล
- สีย้อมบางตัว เช่น D&C Red หลายเบอร์ และ Lithol Rubine BCA
- ผลิตภัณฑ์กันแดดในลิป เช่น benzophenone-3 กลุ่มเรซินเงา และโพรโพลิส
อาการแบบเฉียบพลันคือบวมและเป็นตุ่มน้ำเล็กๆ ภายในไม่กี่นาที ส่วนอาการแบบเรื้อรังคือแดง ลอกเป็นขุย คัน เริ่มภายในไม่กี่ชั่วโมงและอยู่ได้เป็นวันถึงเป็นเดือนถ้ายังใช้ต่อ ตำแหน่งที่มักเป็นคือขอบปาก บางครั้งลามไปมุมปาก
วิธีใช้ข้อมูลนี้คือ ถ้าเคยมีอาการแล้วมีผลิตภัณฑ์เดิมอยู่ ให้ถ่ายรูปส่วนผสมไปให้แพทย์ผิวหนังพร้อมกับตัวผลิตภัณฑ์ DermNet ระบุว่าการทดสอบแพทช์เทสต์คือวิธีหลักในการหาตัวก่อ และควรทดสอบด้วยผลิตภัณฑ์ของผู้ป่วยเอง เพราะหลายคนแพ้เฉพาะสิ่งที่ใช้อยู่
ตะกั่วในลิปสติก ข้อมูลที่ FDA เปิดเผยไว้
คำถามที่ถามบ่อยคือลิปสติกมีตะกั่วไหม FDA ตอบว่ามี เป็นสิ่งปนเปื้อนที่ตามธรรมชาติในสิ่งแวดล้อมและหลีกเลี่ยงทั้งหมดไม่ได้ ตัวเลขจากการสำรวจของ FDA คือ
| การสำรวจ | จำนวนตัวอย่าง | ค่าเฉลี่ยตะกั่ว | ค่าสูงสุด |
|---|---|---|---|
| ต.ค. ถึง ธ.ค. 2007 | ลิปสติก 20 แท่ง | 1.07 ppm | 3.06 ppm |
| ก.พ. ถึง ก.ค. 2010 | ลิปสติก 400 สี | 1.11 ppm | 7.19 ppm |
FDA สรุปว่าตะกั่วในลิปผลิตภัณฑ์ระดับไม่เกิน 10 ppm ไม่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ เพราะปริมาณที่ได้รับจากการกลืนโดยบังเอิญน้อยจนตรวจในเลือดตามปกติไม่พบ และในเดือนธันวาคม 2016 FDA ออกร่างแนวปฏิบัติแนะนำให้ผู้ผลิตกำหนดไม่เกิน 10 ppm จากเครื่องสำอางกว่า 685 ตัวอย่างที่ตรวจ มากกว่า 99 เปอร์เซ็นต์ต่ำกว่าระดับนี้
ข้อมูลนี้ช่วยตอบได้ว่าทำไมไม่ควรกังวลเกินเหตุ ลิปสติกจากร้านที่มีเลขจดแจ้ง ไม่น่าเป็นเรื่องใหญ่ แต่ลิปราคาถูกผิดปกติที่ไม่มีฉลากเลย ผู้ผลิตไม่ได้ถูกตรวจสอบเลย ไม่มีใครรู้ว่าอะไรอยู่ข้างใน ควรเลี่ยง
เนื้อลิปกับสภาพปาก
ก่อนเลือกเนื้อแมตต์ ซาติน หรือครีม ให้ดูก่อนว่าปากอยู่ในสภาพไหน ลิปแมตต์ที่แห้งเร็วทำให้ร่องปากและขุยดูชัดขึ้นกว่าเนื้อฉ่ำ ถ้าปากลอกอยู่ ควรหยุดลิปติดทนไว้ก่อนและดูแลตามขั้นตอนในปากแห้งลอก ดูแลยังไง แล้วจึงกลับมาเลือกสี ใครที่ต้องการสีบางเบาแทนสีเข้ม ลองเทียบกับลิปทินท์ และถ้าต้องการแค่ถนอมปาก ลิปบาล์ม ทำหน้าที่นั้นได้ตรงกว่า
จุดที่ผู้เขียนอยากให้ลองคือ ทาลิปสติกบนปากที่เพิ่งทาบาล์มบางๆ ทิ้งไว้ 1 ถึง 2 นาที เพื่อดูว่าสีเกาะเป็นขุยหรือไม่ ก่อนตัดสินใจซื้อตลับเต็มราคา
ลองสีที่เคาน์เตอร์อย่างไรให้สะอาด
เครื่องสำอางที่ผู้คนจำนวนมากใช้ร่วมกัน เช่น เทสเตอร์ มีความเสี่ยงสูงกว่า FDA ในหน้าความปลอดภัยของเครื่องสำอางรอบดวงตาแนะนำว่าอย่าใช้เครื่องสำอางร่วมกัน และถ้าต้องลองเทสเตอร์ ให้ใช้แท่งเล็กหรือสำลีก้านแบบใช้ครั้งเดียว แม้หน้านั้นเขียนถึงอายแชโดว์และมาสคาร่า หลักเดียวกันใช้กับลิปสติกได้เช่นกัน เพราะเชื้อจากปากคนอื่นเป็นเรื่องเดียวกัน
วิธีที่ปลอดภัยกว่าคือทาสีทดลองบนหลังมือหรือปลายนิ้วด้วยแปรงใหม่ ไม่แตะปากตรง และถ้าไม่มั่นใจ ให้ถ่ายภาพสีไว้แล้วค่อยซื้อ
เก็บอย่างไรให้ลิปไม่เสียเร็ว
FDA ระบุว่าไม่ควรเก็บเครื่องสำอางไว้ในที่ร้อนเกิน 85 องศาฟาเรนไฮต์ (ราว 29 องศาเซลเซียส) เพราะความร้อนทำให้สารกันเสียเสื่อม ซึ่งอาจรวมถึงในรถที่จอดตากแดด สำหรับประเทศไทยที่อากาศร้อนเกือบทั้งปี ให้เก็บในกระเป๋าหรือลิ้นชักมากกว่าบนแดชบอร์ดรถ วิธีเช็กว่าลิปหมดอายุหรือยังอ่านต่อได้ที่เครื่องสำอางหมดอายุเช็กอย่างไร
ก่อนซื้อตลับถัดไป ทดสอบการแพ้
อย. แนะนำให้ทดสอบการแพ้ก่อนใช้เครื่องสำอางทุกครั้ง โดยทาปริมาณเล็กน้อยที่ท้องแขนด้านในหรือหลังหู ทิ้งไว้ 24 ถึง 48 ชั่วโมง ถ้าแดง คัน หรือระคาย ไม่ควรใช้ ถ้าคุณเคยปากแพ้ลิปมาก่อน ควรพบแพทย์ผิวหนังเพื่อทำแพทช์เทสต์หาตัวก่อ จะได้ไม่ต้องเดาจากฉลากเอง
คำถามที่พบบ่อย
ลิปสติกมีตะกั่วจริงไหม และควรกังวลแค่ไหน
FDA ยืนยันว่าตะกั่วเข้ามาเป็นสิ่งปนเปื้อนที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ทั้งหมด จากการสุ่มตรวจ 400 สีเมื่อปี 2010 ค่าเฉลี่ยอยู่ที่ราว 1.11 ppm สูงสุด 7.19 ppm และ FDA สรุปว่าระดับไม่เกิน 10 ppm ไม่เป็นอันตราย อย่างไรก็ตาม FDA ก็เตือนว่าเครื่องสำอางนำเข้าบางตัวมีตะกั่วสูงกว่า จึงควรเลือกสินค้าที่มีเลขจดแจ้ง
ลิปสติกหมดอายุเมื่อไร
ฉลากมักบอกอายุหลังเปิด ให้ดูสัญลักษณ์กระปุกเปิดบนตลับ ถ้ากลิ่นเหม็นหืน เนื้อมีหยดน้ำมันผุด หรือสีเปลี่ยน ให้เลิกใช้ ดูหลักการเช็กวันหมดอายุเครื่องสำอางเพิ่มในบทความที่ลิงก์ไว้ในเนื้อหา
แหล่งอ้างอิง
- Limiting Lead in Lipstick and Other Cosmetics | U.S. Food and Drug Administration (FDA)
- Contact reactions to lipsticks and other lipcare products | DermNet
- แนะเช็ก อย. ก่อนซื้อ ทดสอบการแพ้ก่อนใช้เครื่องสำอาง เพื่อความปลอดภัย ห่างไกลหน้าพัง | สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.)
- Eye Cosmetic Safety | U.S. Food and Drug Administration (FDA)
