ค่าใช้จ่ายในการเลี้ยงหมา ต่อเดือน แยกตามขนาดตัว พร้อมงบตัวอย่าง

คนที่ถามว่าเลี้ยงหมาเดือนละเท่าไหร่ มักได้คำตอบเป็นตัวเลขเดียว เช่น "สองพันบาท" ซึ่งใช้ไม่ได้จริง เพราะหมา 4 กิโลกรัมกับหมา 30 กิโลกรัมกินไม่เท่ากัน และรายจ่ายครึ่งหนึ่งไม่ได้มาทุกเดือน วัคซีนมาปีละครั้ง ตรวจสุขภาพปีละครั้ง ค่ารักษาฉุกเฉินมาโดยไม่บอกล่วงหน้า วิธีที่ใช้ได้คือแยกรายจ่ายเป็นสามกลุ่ม แล้วคำนวณจากน้ำหนักหมาของคุณเอง

ตัวเลขบาทในหน้านี้เป็นประมาณการจากช่วงราคาที่พบในร้านและคลินิกทั่วไป ไม่ใช่ราคากลาง ราคาจริงต่างกันตามจังหวัด คลินิก และยี่ห้อที่เลือก ส่วนตัวเลขที่ระบุแหล่ง เช่นค่าบริการของคลินิกสัตว์เล็กมหาวิทยาลัย ถือเป็นหลักอ้างอิงขั้นต่ำให้เทียบ

แบ่งรายจ่ายเป็นสามกลุ่มก่อนบวกเลข

กลุ่มแรกคือรายจ่ายที่มาทุกเดือน ได้แก่อาหาร ขนม ยากันเห็บหมัดหรือหนอนหัวใจ ทรายหรือแผ่นรองซับถ้าเลี้ยงในคอนโด กลุ่มที่สองคือรายจ่ายรายปีที่ต้องหารสิบสอง ได้แก่วัคซีนกระตุ้น ตรวจสุขภาพประจำปี ถ่ายพยาธิ ซื้อของใช้ที่สึกหรอ เช่นสายจูง ที่นอน ของเล่น กลุ่มที่สามคือเงินสำรองสำหรับเรื่องที่ไม่คาดคิด เช่นกินของผิด ท้องเสียหนัก แผลจากการกัดกัน

ที่ได้ผลจริงคือเปิดบัญชีแยกหนึ่งบัญชี ตั้งโอนอัตโนมัติทุกต้นเดือนสำหรับกลุ่มสองและกลุ่มสาม พอถึงรอบวัคซีนหรือเจอเหตุฉุกเฉิน เงินอยู่ตรงนั้นแล้ว ไม่ต้องไปดึงจากค่าอาหารเดือนนั้น

อาหาร รายการใหญ่ที่คำนวณได้ ไม่ต้องเดา

อาหารเป็นรายจ่ายเดียวที่คำนวณจากตัวหมาได้เกือบตรงตัว วิธีเดียวกับที่อธิบายละเอียดใน ปริมาณอาหารสุนัขต่อวัน คือหาพลังงานขณะพัก (RER) จากสูตร 70 คูณน้ำหนักเป็นกิโลกรัมยกกำลัง 0.75 ตามที่ Merck Veterinary Manual ระบุ แล้วคูณตัวคูณตามสถานะ ตารางพลังงานประจำวันของ Merck ให้ตัวคูณของสุนัขโตที่ทำหมันแล้วไว้ที่ 1.6 เท่าของ RER ส่วนสุนัขที่ยังไม่ทำหมันใช้ 1.8 เท่า

สมมติอาหารเม็ดที่ใช้มี 360 กิโลแคลอรีต่อ 100 กรัม (อ่านจากฉลากของถุงที่ซื้อ ค่านี้ต่างกันได้เกือบเท่าตัวในแต่ละยี่ห้อ) ผลคำนวณเป็นดังนี้

น้ำหนักหมา	พลังงานต่อวัน (ทำหมันแล้ว)	อาหารเม็ดต่อวัน	ต่อเดือน	ค่าอาหารต่อเดือน (ประมาณการ)
5 กก.	ราว 375 กิโลแคลอรี	ราว 104 กรัม	ราว 3.1 กก.	300 ถึง 800 บาท
10 กก.	ราว 630 กิโลแคลอรี	ราว 175 กรัม	ราว 5.3 กก.	500 ถึง 1,300 บาท
25 กก.	ราว 1,250 กิโลแคลอรี	ราว 348 กรัม	ราว 10.4 กก.	850 ถึง 2,100 บาท

คอลัมน์ค่าอาหารมาจากการคูณปริมาณต่อเดือนกับราคาอาหารเม็ดราว 80 ถึง 250 บาทต่อกิโลกรัม ปลายล่างคือแบรนด์ทั่วไปขายถุงใหญ่ ปลายบนคือแบรนด์พรีเมียมหรือสูตรเฉพาะทาง ซึ่งเป็นช่วงที่พบบ่อย ไม่ใช่เพดาน อาหารสูตรแพ้ง่ายหรือสูตรสัตวแพทย์ราคาต่อกิโลกรัมสูงกว่านี้ได้อีกมาก

สองเรื่องที่ทำให้ตัวเลขเพี้ยน เรื่องแรกคือเจ้าของส่วนใหญ่ตักเกินสูตร โดยเฉพาะตอนใช้ถ้วยตวงตักพูน ลองชั่งสักครั้งแล้วจะเห็นว่าส่วนต่างเป็นสิบเปอร์เซ็นต์ได้ง่าย เรื่องที่สองคือสุนัขที่ยังไม่ทำหมัน สุนัขที่เล่นหนัก หรือสุนัขอายุน้อย ต้องการพลังงานมากกว่าตัวคูณข้างต้น ใช้ตัวเลขในตารางเป็นจุดเริ่มต้น แล้วปรับตามน้ำหนักและรูปร่างที่ชั่งจริงทุกสองถึงสี่สัปดาห์

ถ้ายังไม่ได้ตัดสินใจเรื่องยี่ห้อ อาหารสุนัขยี่ห้อไหนดี เทียบตัวเลือกตามช่วงวัยและงบไว้แล้ว ส่วนใครที่คิดจะสลับสูตร ค่อยๆ เปลี่ยนทีละน้อยเพื่อไม่ให้ท้องเสียซึ่งจะกลายเป็นค่าใช้จ่ายเพิ่มอีกรายการ

ขนมและของเสริม

Merck Veterinary Manual แนะนำให้ขนมและอาหารนอกมื้อรวมกันไม่เกินราว 10% ของพลังงานต่อวัน หมา 5 กิโลกรัมที่ได้ 375 กิโลแคลอรี จึงเหลือที่ให้ขนมแค่ราว 37 กิโลแคลอรี เท่ากับขนมแท่งชิ้นเล็กไม่กี่ชิ้น งบขนมและของเคี้ยวที่ 100 ถึง 300 บาทต่อเดือนจึงพอสำหรับหมาส่วนใหญ่ ถ้าใช้ขนมเป็นรางวัลฝึก ให้หักปริมาณออกจากมื้อหลักด้วย ไม่งั้นน้ำหนักขึ้นเงียบๆ และค่ารักษาโรคข้อหรือเบาหวานตามมาทีหลังแพงกว่าขนมที่ประหยัดไปมาก

ป้องกันปรสิต รายการที่ถูกตัดออกบ่อยที่สุด

เจ้าของจำนวนมากหยุดยากันเห็บหมัดช่วงหน้าหนาวหรือหน้าแล้ง เพราะคิดว่าไม่มีตัว CAPC สภาปรสิตในสัตว์เลี้ยงของสหรัฐฯ ให้เหตุผลในบทความ "The Case for Year-Round Parasite Control" ว่าการป้องกันตลอดปีลดโอกาสพลาดรอบและช่วยลดช่องว่างที่ปรสิตเข้ามาได้ ส่วน Merck Veterinary Manual ระบุว่าหมัดอาศัยในบ้านได้ตลอดปี ไข่และดักแด้อยู่ในพรม ที่นอน และซอกพื้นได้นาน ในประเทศไทยที่อากาศอุ่นทั้งปี เหตุผลนี้ยิ่งน่าฟัง

ราคาต่อเดือนของยากันเห็บหมัดแบบกินหรือหยดหลังคอ ขึ้นกับน้ำหนักตัว คร่าวๆ อยู่ที่ราว 150 ถึง 700 บาทต่อเดือน (ประมาณการ) ยิ่งตัวใหญ่ยิ่งแพง บางผลิตภัณฑ์ครอบคลุมเห็บหมัดอย่างเดียว บางตัวรวมพยาธิหนอนหัวใจและพยาธิลำไส้ในเม็ดเดียว เทียบราคากับสิ่งที่ครอบคลุมไม่ใช่เทียบราคาเม็ดต่อเม็ด รายละเอียดการเลือกอยู่ใน ยาหยดกันเห็บหมัด

หน้าบริการคลินิกสัตว์เล็กของมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ระบุค่าบริการป้องกันหนอนหัวใจและเห็บหมัดเริ่มต้นที่ 100 บาท และถ่ายพยาธิลำไส้ราว 20 ถึง 60 บาท ซึ่งเป็นราคาคลินิกสถาบันการศึกษา คลินิกเอกชนในเมืองใหญ่ราคาสูงกว่าได้หลายเท่า ใช้เป็นเกณฑ์ว่าขั้นต่ำเท่าไหร่ ส่วนความถี่การถ่ายพยาธิตามอายุอยู่ในบทความ การถ่ายพยาธิสุนัข

รายจ่ายรายปีที่ต้องหารสิบสอง

รายการเหล่านี้ไม่ได้จ่ายทุกเดือน แต่ถ้าไม่หารไว้ก่อนมันจะมากองรวมกันในเดือนเดียว

รายการ	ค่าต่อปี (ประมาณการ)	แปลงเป็นต่อเดือน
วัคซีนรวมกับพิษสุนัขบ้ากระตุ้นประจำปี	500 ถึง 1,100 บาท	40 ถึง 90 บาท
ตรวจสุขภาพประจำปีและตรวจเลือดพื้นฐาน	500 ถึง 2,000 บาท	40 ถึง 170 บาท
ถ่ายพยาธิลำไส้ 2 ถึง 3 รอบ	100 ถึง 450 บาท	10 ถึง 40 บาท
ทำความสะอาดฟันและดูแลช่องปาก	0 ถึง 3,000 บาท	0 ถึง 250 บาท
ของใช้สึกหรอ เช่น ที่นอน สายจูง ของเล่น	600 ถึง 2,400 บาท	50 ถึง 200 บาท

ราคาวัคซีนกับพิษสุนัขบ้าของคลินิกสัตว์เล็กมหาวิทยาลัยเชียงใหม่อยู่ที่ราว 60 บาทสำหรับพิษสุนัขบ้า และ 250 บาทสำหรับวัคซีนรวมห้าโรค ซึ่งต่ำกว่าคลินิกเอกชนที่มักอยู่ราว 350 ถึง 800 บาทต่อเข็มรวม ตัวเลขเปรียบเทียบละเอียดอยู่ใน ราคาวัคซีนสุนัข ส่วนตารางข้างบนใช้ช่วงของคลินิกเอกชนเป็นฐานเพื่อกันงบไว้หลวมๆ

เรื่องการตรวจสุขภาพ ราคาที่คลินิกมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ระบุคือค่าตรวจ 50 บาท ตรวจเลือด CBC 200 บาท และเคมีเลือดพื้นฐาน 300 บาท ราคาแบบนี้ไม่ได้มีทุกที่ แต่ตัวเลขจริงของคลินิกเอกชนจะสูงกว่า จึงตั้งงบตรวจประจำปีไว้ที่หนึ่งถึงสองพันบาทเผื่อไว้ เวลาหมาอายุเกินเจ็ดปี ควรเพิ่มรอบตรวจเป็นสองครั้งต่อปีตามคำแนะนำของสัตวแพทย์ และงบส่วนนี้จะเพิ่มตาม

อาบน้ำ ตัดขน และค่าฝากเลี้ยง

ค่าอาบน้ำตัดขนเปลี่ยนงบมากที่สุดสำหรับพันธุ์ขนยาวหรือขนฟู ราคาอาบน้ำที่พบทั่วไป (ประมาณการ) หมาตัวเล็กราว 200 ถึง 400 บาทต่อครั้ง ตัวกลาง 350 ถึง 650 และตัวใหญ่ 600 ถึง 1,000 ถ้าเป็นพันธุ์ที่ต้องตัดแต่งขนรวมด้วย ราคาขึ้นไปอีกเท่าตัวได้ ดูรายละเอียดและวิธีเลือกร้านที่ ราคาอาบน้ำตัดขนสุนัข

พันธุ์ที่ไม่ต้องตัดแต่ง อาบเองที่บ้านเดือนละครั้งหรือสองครั้งก็พอ ค่าแชมพูและผ้าเช็ดตัวรวมแล้วไม่ถึงร้อยบาทต่อเดือน การเลือกพันธุ์ขนสั้นช่วยลดงบหมวดนี้ได้จริง แต่ถ้าหมาของคุณมีขนอยู่แล้ว ให้คิดค่าอาบเดือนละหนึ่งถึงสองครั้งในงบไว้เลย

ค่าฝากเลี้ยงตอนเดินทางเป็นรายการที่หลายคนลืม โรงแรมสัตว์เลี้ยงและคลินิกที่รับฝากคิดวันละหลักร้อยจนถึงหลักพัน ถ้าไปต่างจังหวัดปีละสองสามครั้ง ให้หารเฉลี่ยเข้างบรายเดือนด้วย ข้อควรเช็กก่อนฝากอยู่ในบทความ ฝากเลี้ยงสัตว์เลี้ยง

งบตัวอย่างสามขนาดตัว

รวมทุกกลุ่มเป็นช่วงต่อเดือน สมมติหมาทำหมันแล้ว อายุ 2 ถึง 6 ปี ไม่มีโรคประจำตัว และยังไม่นับเงินสำรองฉุกเฉิน

รายการ	หมา 5 กก.	หมา 10 กก.	หมา 25 กก.
อาหารเม็ด	300 ถึง 800	500 ถึง 1,300	850 ถึง 2,100
ขนมและของเคี้ยว	100 ถึง 300	100 ถึง 300	150 ถึง 400
กันเห็บหมัด	150 ถึง 350	250 ถึง 450	400 ถึง 700
รายปีหารสิบสอง (วัคซีน ตรวจ ถ่ายพยาธิ ของใช้)	140 ถึง 500	140 ถึง 500	150 ถึง 550
อาบน้ำตัดขน	200 ถึง 800	350 ถึง 1,300	600 ถึง 2,000
รวมโดยประมาณ	900 ถึง 2,750	1,350 ถึง 3,850	2,150 ถึง 5,750

ตัวเลขรวมต่ำกว่าช่วงในสรุปด้านบนเล็กน้อย เพราะตารางนี้ยังไม่รวมค่าฝากเลี้ยง ค่าทรายหรือแผ่นรองซับ และเงินสำรอง ถ้าเพิ่มสามรายการนั้นเข้าไป ช่วงที่ใช้วางแผนได้จริงจะขยับเป็นราว 1,500 ถึง 3,000 บาทสำหรับหมา 5 กิโลกรัม 2,000 ถึง 4,000 สำหรับหมา 10 กิโลกรัม และ 3,000 ถึง 6,000 สำหรับหมา 25 กิโลกรัม

อ่านตารางเป็นช่วงกว้างไม่ใช่เพราะไม่รู้ แต่เพราะตัวแปรสองตัวคุมทั้งหมด คือยี่ห้ออาหารกับความถี่ของการอาบตัดขน เลือกสองข้อนี้ได้ในแต่ละเดือน ส่วนข้ออื่นแทบเป็นค่าคงที่

เงินสำรองฉุกเฉิน รายการที่ไม่ปรากฏในงบจนกว่าจะเกิด

ค่ารักษาเมื่อหมาป่วยหนักไม่มีราคามาตรฐาน หมาที่กินของแปลกปลอมเข้าไปแล้วต้องผ่าตัด หรือติดเชื้อรุนแรงจนต้องนอนโรงพยาบาลหลายวัน อาจเสียเป็นหลักหมื่นถึงหลักแสน (ประมาณการ ตัวเลขช่วงนี้ไม่ได้มาจากแหล่งที่เปิดอ่านในบทความ) คนที่ไม่มีเงินสำรองจะเจอสองทางเลือกที่แย่ คือกู้ยืมกะทันหัน หรือเลือกการรักษาตามเงินที่มี ไม่ใช่ตามที่หมาต้องการ

วิธีเตรียมที่ทำได้จริงมีสองทาง ทางแรกคือกันเงินเดือนละ 500 ถึง 1,500 บาทเข้าบัญชีแยก จนถึงเป้าหมายราว 20,000 ถึง 50,000 บาท ทางที่สองคือประกันสัตว์เลี้ยง ซึ่งจ่ายเบี้ยรายปีแลกกับการเบิกค่ารักษา ก่อนซื้อให้ตรวจสามข้อ คือวงเงินต่อโรคและต่อปี ข้อยกเว้นโรคที่เป็นมาก่อนทำประกัน และระยะรอก่อนเริ่มคุ้มครอง ทั้งสองทางใช้ร่วมกันได้

ระยะที่ควรเพิ่มเงินสำรองเป็นพิเศษมีสามช่วง ช่วงลูกสุนัขที่ยังซนและกินของผิด ช่วงหมาสูงวัยที่เสี่ยงโรคไต หัวใจ ข้อ และช่วงที่ซื้อหมาพันธุ์ที่ต้องระวังเรื่องพันธุกรรม เช่นพันธุ์หน้าสั้นที่มักมีปัญหาทางเดินหายใจ

ปีแรกแพงกว่าที่คิด

งบรายเดือนข้างบนคือสภาพปกติของหมาโตที่เลี้ยงมาเข้าที่แล้ว ปีแรกมีรายการก้อนใหญ่เพิ่ม ได้แก่ชุดวัคซีนลูกสุนัข ซึ่งเป็นหลายเข็มห่างกันราวสามถึงสี่สัปดาห์จนถึงอายุประมาณ 16 สัปดาห์ ค่าทำหมัน ไมโครชิป และของใช้เริ่มต้น เช่นกรง ชามอาหาร สายจูง ที่นอน

ตัวเลขช่วงที่พบบ่อยจากบทความของไซต์นี้ ชุดวัคซีนปีแรกของสุนัขราว 1,600 ถึง 5,300 บาท และค่าทำหมันราว 3,300 ถึง 7,500 บาท (ประมาณการ) ดูหน้า ราคาทำหมันสุนัขเพศเมีย สำหรับรายละเอียด ใครที่กำลังตัดสินใจจะรับหมามาเลี้ยงหรือเพิ่งรับมา คู่มือคนเลี้ยงหมาครั้งแรก ครอบคลุมสามวันแรกและของที่ต้องมี ส่วนบทความนี้ใช้ตอบว่าหลังจากนั้นต้องมีเงินเท่าไหร่ในแต่ละเดือน

ตรวจงบก่อนตัดสินใจรับหมามาเลี้ยง

คำถามห้าข้อที่ควรตอบด้วยตัวเลข ไม่ใช่ความรู้สึก

1. หมาที่จะเลี้ยงโตเต็มวัยแล้วหนักกี่กิโลกรัม ถ้าเป็นลูกหมาพันธุ์ผสมให้ถามพันธุ์พ่อแม่
2. งบอาหารและกันเห็บหมัดที่คำนวณจากน้ำหนักนั้น อยู่ในรายได้ส่วนที่เหลือหลังรายจ่ายประจำได้สบายหรือไม่
3. มีบัญชีสำรองที่แยกจากเงินใช้ประจำแล้วหรือยัง ถ้ายัง เริ่มตั้งก่อนรับหมามา
4. ถ้าต้องเดินทางหรือย้ายที่อยู่ มีคนดูแลหมาหรืองบฝากเลี้ยงหรือไม่
5. ถ้ารายได้ลดลง เจ้าของเลือกตัดรายการไหนก่อน ควรเป็นขนมและอาบตัดขน ไม่ใช่วัคซีนและยากันปรสิต

ตารางตรวจรายเดือน พร้อมสัญญาณพาไปหาหมอ

ทำเป็นกิจวัตรสั้นๆ ต้นเดือน ใช้เวลาไม่เกินสิบนาที

สิ่งที่ตรวจ	ทำอะไร
ถุงอาหาร	ดูว่าเหลือกี่กรัม เทียบกับที่ใช้จริง ถ้าหมดเร็วกว่าที่คำนวณ ตรวจว่าตักเกินหรือไม่
น้ำหนักตัว	ชั่งหมาเดือนละครั้ง จดไว้ เพิ่มหรือลดเกิน 5% ในเดือนเดียว ปรึกษาสัตวแพทย์
ยากันเห็บหมัด	ใส่ตามรอบหรือยัง ตั้งเตือนในมือถือ
ใบเสร็จ	รวมค่าใช้จ่ายเดือนที่ผ่านมา เทียบกับงบ
เงินสำรอง	โอนเข้าบัญชีแยกตามแผนหรือยัง
ปฏิทินรายปี	มีวัคซีนหรือตรวจสุขภาพในสามเดือนข้างหน้าหรือไม่

พาไปหาหมอทันทีถ้า

• อาเจียนหรือท้องเสียซ้ำหลายครั้งในวันเดียว หรือมีเลือดปน
• ซึมมาก ไม่กินอาหารเกินหนึ่งวัน หรือไม่ดื่มน้ำ
• หายใจลำบาก เหงือกซีดหรือเขียวคล้ำ
• ท้องบวมตึง ร้องเจ็บเมื่อแตะ หรือพยายามอาเจียนแต่ไม่มีอะไรออก
• สงสัยกินยา ช็อกโกแลต ลูกเกด ผลองุ่น หรือสารเคมีเข้าไป
• ถูกสัตว์อื่นกัดจนเป็นแผลลึก หรือถูกรถชน แม้ดูปกติ

การไปหาหมอเร็วมักถูกกว่ารอ อาการที่รักษาตั้งแต่ต้นใช้เงินน้อยกว่าอาการที่ปล่อยให้ลุกลาม ซึ่งเป็นเหตุผลทางงบประมาณที่ตรงที่สุดของการไม่ตัดรายการตรวจสุขภาพ