ไดร์ผม ยังไงไม่ให้ผมเสีย ระยะ ความร้อน และเวลาที่พอดี

ไดร์ผมให้ไม่เสีย มีสามตัวแปรที่ต้องคุม คือระยะ ความร้อน และเวลาที่ความร้อนอยู่บนผม งานทดลองใน Annals of Dermatology พบว่าการไดร์ห่างราว 15 ซม. และขยับไดร์ตลอดเวลา ทำให้ผมเสียน้อยกว่าการปล่อยผมแห้งเองด้วยซ้ำ ส่วนการไดร์ใกล้ 5 ซม. ที่ร้อนจัด ทำให้ผิวเส้นผมเสียหายมากที่สุด ข่าวดีคือทั้งสามตัวแปรเป็นสิ่งที่คุณปรับได้เองที่หน้ากระจกทุกเช้า ไม่ต้องเปลี่ยนไดร์ใหม่

งานวิจัยเรื่องไดร์ผมบอกอะไรเรา

งานของ Lee และคณะ ตีพิมพ์ใน Annals of Dermatology ปี 2011 นำผมคนจริงมาสระและทำให้แห้งซ้ำ 30 รอบ แบ่งเป็นห้ากลุ่ม แล้วส่องดูด้วยกล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอน

กลุ่ม	วิธีทำให้แห้ง	อุณหภูมิที่ผมรับ	สิ่งที่พบ
ไม่ทำอะไร	ไม่สระ ไม่ไดร์	ไม่มี	ใช้เทียบ
ปล่อยแห้งเอง	ทิ้งไว้ในห้อง	ราว 20 องศา	ผิวเส้นผมไม่เสียหาย แต่ชั้นเชื่อมระหว่างเซลล์เสียหาย
ไดร์ห่าง 15 ซม.	60 วินาที	ราว 47 องศา	ความเสียหายน้อยที่สุดในกลุ่มที่ไดร์
ไดร์ห่าง 10 ซม.	30 วินาที	ราว 61 องศา	ผิวเส้นผมเสียหายมากขึ้น
ไดร์ห่าง 5 ซม.	15 วินาที	ราว 95 องศา	ผิวเส้นผมแตกร่อนมากที่สุด

ผู้วิจัยสรุปว่าเมื่ออุณหภูมิสูงขึ้น ผิวเส้นผม (cuticle) ยิ่งเสียหายมาก แต่ไม่พบความเสียหายที่ชั้นแกนผม (cortex) ในทุกกลุ่ม ที่น่าสนใจคือกลุ่มที่ปล่อยผมแห้งเองเป็นกลุ่มเดียวที่ชั้นเชื่อมระหว่างเซลล์ (cell membrane complex) เสียหาย ผู้วิจัยอธิบายว่าเส้นผมที่พองน้ำอยู่นาน ทำให้โครงสร้างส่วนนี้อ่อนแอลง ข้อสรุปสุดท้ายของงานคือ การใช้ไดร์ห่าง 15 ซม. และขยับต่อเนื่อง ทำให้ผมเสียน้อยกว่าการปล่อยแห้งเอง

งานทบทวนเรื่องเครื่องสำอางสำหรับผมของ Gavazzoni Dias ใน International Journal of Trichology หยิบผลนี้มาอ้างไว้เช่นกัน จึงเป็นข้อมูลที่วงการผิวหนังยอมรับ ข้อจำกัดคือเป็นการทดลองกับผมในห้องแล็บ 30 รอบ ไม่ได้ติดตามคนที่ไดร์ผมจริงเป็นปี

ทำไมความร้อนทำให้ผมเสีย

ผิวเส้นผมเรียงตัวเป็นเกล็ดซ้อนกันคล้ายกระเบื้องหลังคา เมื่อผมเปียก เส้นผมดูดน้ำเข้าไปและพองตัว ถ้าความร้อนสูงมากทำให้น้ำในเส้นผมระเหยเร็วเกินไป ไอน้ำที่ดันออกมาทำให้เกล็ดผิวเส้นผมยกตัวและแตก ผลที่เห็นคือผมหยาบ ไม่เงา ชี้ฟู และแตกปลายง่าย

ส่วนการปล่อยผมเปียกนาน ทำให้เส้นผมพองตัวและหดตัวอยู่นาน ชั้นที่ยึดเซลล์เข้าด้วยกันจึงล้า นี่คือเหตุผลที่ทางเลือกที่ดีที่สุดไม่ใช่ตัวเลือกสุดโต่งข้างใดข้างหนึ่ง เป้าหมายจริงคือทำให้ผมแห้งในเวลาที่สั้นพอ โดยใช้ความร้อนที่ต่ำพอ

ก่อนเปิดไดร์ ทำสามอย่างนี้ก่อน

ซับผมให้หมาด อย่าขยี้

AAD แนะนำให้ห่อผมด้วยผ้าขนหนูเพื่อซับน้ำ แทนการเอาผ้าถูไปมา การขยี้ผมเปียกทำให้เส้นผมเสียดสีกันตอนที่เปราะที่สุด ผ้าไมโครไฟเบอร์หรือเสื้อยืดผ้าฝ้ายเก่าซับน้ำได้ดีและเรียบกว่าผ้าขนหนูขนยาว ยิ่งผมหมาดมากเท่าไร เวลาไดร์ก็ยิ่งสั้นลง

สางผมด้วยหวีซี่ห่าง

AAD แนะนำให้ใช้หวีซี่ห่างกับผมเปียก เริ่มสางจากปลายผมขึ้นมาหาโคน ไม่ดึงจากโคนลงไปทีเดียว เพราะผมเปียกยืดออกและขาดง่ายกว่าผมแห้ง ถ้าผมพันกันมาก ใช้ครีมนวดแบบไม่ล้างออกเล็กน้อยช่วยให้หวีลื่น

ใส่ผลิตภัณฑ์ก่อนไดร์ในปริมาณน้อย

สเปรย์กันความร้อนหรือครีมจัดแต่งช่วยให้ผมลื่นและหวีผ่านง่าย ทำให้ใช้เวลาไดร์น้อยลง แต่ใส่มากเกินไปทำให้ผมหนักและแห้งช้า ใช้แค่พอเคลือบช่วงกลางถึงปลาย ไม่ต้องลงที่โคน

ขั้นตอนไดร์ให้ผมโดนความร้อนน้อยที่สุด

1. ตั้งไดร์ที่ความร้อนต่ำหรือกลาง AAD แนะนำให้ใช้ระดับความร้อนต่ำสุดที่ทำให้ผมแห้งได้
2. ถือไดร์ห่างจากผมราวหนึ่งคืบ หรือประมาณ 15 ซม. ถ้าวัดไม่ถนัด ให้ใช้มืออีกข้างวางบนผม ถ้ารู้สึกร้อนจนต้องดึงมือออก แปลว่าใกล้หรือร้อนเกินไป
3. ขยับไดร์ตลอดเวลา อย่าจ่อลมที่จุดเดียวเกินสองสามวินาที
4. ไดร์โคนผมก่อน เพราะโคนแห้งช้าที่สุดและเป็นส่วนที่กำหนดทรง ปลายผมบางกว่าจึงแห้งเองระหว่างที่ไดร์โคน
5. ผมยาวหรือหนา ให้แบ่งช่อด้วยกิ๊บ ไดร์ทีละช่อ จะเร็วกว่าการเป่ากวาดทั้งหัวไปมา
6. หยุดเมื่อผมแห้งราว 90% ส่วนที่เหลือปล่อยให้แห้งเองหรือเปลี่ยนเป็นลมเย็น
7. จบด้วยลมเย็นสั้นๆ ช่วยให้ทรงอยู่ตัว

หัวไดร์ แปรง และความร้อนที่ซ่อนอยู่

หัวเสริมแบบปากแบน (concentrator) ทำให้ลมรวมเป็นแนวแคบ ช่วยให้ไดร์ตรงทิศที่ต้องการ แต่ลมที่รวมจุดก็ร้อนกว่าที่จุดนั้น จึงต้องขยับเร็วกว่าเดิม ส่วนหัวกระจายลม (diffuser) กระจายความร้อนออก เหมาะกับผมหยิกที่ไม่อยากให้ลอนแตก

แปรงกลมที่มีแกนโลหะจะร้อนขึ้นเรื่อยๆ ระหว่างไดร์ ผมที่พันอยู่บนแปรงจึงโดนความร้อนสองทาง ทั้งจากลมและจากแกน ถ้าคุณไดร์ตรงด้วยแปรงกลมทุกวัน ให้ลดความร้อนลงหนึ่งระดับ และอย่าค้างแปรงไว้ที่ปอยเดียวนาน

AAD ยังเตือนเรื่องการใช้ที่หนีบหรือแกนม้วนผมต่อจากไดร์ ให้ใช้ความร้อนต่ำสุด จำกัดเวลาที่อุปกรณ์สัมผัสผม และถ้าเป็นไปได้ ใช้อุปกรณ์ความร้อนเหล่านี้สัปดาห์ละครั้งหรือน้อยกว่า วิธีใช้ที่หนีบให้ผมเสียน้อยดูได้ที่ เครื่องหนีบผมยี่ห้อไหนดี

สิ่งที่ทำบ่อย	ทำไมเพิ่มความเสียหาย	ปรับอย่างไร
จ่อไดร์ชิดผมเพื่อให้แห้งเร็ว	อุณหภูมิที่ผมพุ่งสูง	ถอยออกมาราว 15 ซม. แล้วแบ่งช่อแทน
ไดร์ผมที่ยังเปียกโชก	ใช้เวลานาน ผมโดนความร้อนนาน	ซับผมให้หมาดก่อน
ไดร์จนแห้งกรอบ	ความร้อนช่วงท้ายทำร้ายผมที่ไม่มีน้ำเหลือแล้ว	หยุดที่ราว 90%
ใช้แปรงกลมโลหะความร้อนสูงสุด	ความร้อนจากแกนสะสม	ลดความร้อน เปลี่ยนปอยบ่อย
ไดร์แล้วหนีบต่อทุกวัน	ความร้อนซ้ำซ้อน	หนีบเฉพาะวันสำคัญ

ผมแบบไหนต้องระวังเป็นพิเศษ

ผมที่ทำสี ฟอก ยืด หรือดัด มีผิวเส้นผมที่เปิดและเปราะอยู่แล้ว จึงรับความร้อนได้น้อยกว่าผมธรรมชาติ ผมกลุ่มนี้ควรใช้ลมกลางเป็นอย่างมาก และใช้ครีมนวดทุกครั้งที่สระ ถ้าเพิ่งฟอกผม ให้ดูวิธีดูแลช่วงแรกใน ฟอกผมยังไงให้ผมเสียน้อย

ผมเส้นเล็กแห้งเร็วกว่าผมเส้นใหญ่ ใช้ความร้อนต่ำก็พอ ส่วนผมหยิกควรใช้หัวกระจายลมและหลีกเลี่ยงการใช้แปรงดึงขณะไดร์ เพราะทำให้ลอนแตกและฟู

ปล่อยผมเปียกนอน กับไดร์ก่อนนอน แบบไหนดีกว่า

คำถามนี้มาบ่อยมากจากคนที่สระผมตอนกลางคืน ผลจากงานของ Lee และคณะช่วยตอบได้บางส่วน กลุ่มที่ปล่อยผมแห้งเองในห้องเป็นกลุ่มเดียวที่ชั้นเชื่อมระหว่างเซลล์เสียหาย และนั่นคือการปล่อยแห้งในห้องปกติ ไม่ได้มีหมอนทับ การนอนทับผมเปียกทั้งคืนจึงทำให้ผมอยู่ในสภาพพองน้ำนานกว่าเดิม แถมยังเสียดสีกับปลอกหมอนทุกครั้งที่พลิกตัว

ทางที่สมดุลคือซับผมให้หมาด ไดร์ด้วยลมกลางจนโคนผมแห้งสนิท ส่วนปลายเหลือความชื้นเล็กน้อยได้ แล้วค่อยเข้านอน ถ้าผมยาวมาก รวบหลวมๆ ด้วยยางรัดผมแบบผ้าเพื่อลดการพันกัน ไม่ต้องรัดแน่นเพราะการดึงผมตึงเป็นประจำก็ทำให้ผมขาดได้ตามคำเตือนของ AAD

ตัวอย่างเช้าวันทำงาน ผมยาวประบ่า 15 นาที

ลองดูว่าขั้นตอนข้างบนใช้จริงแล้วหน้าตาเป็นอย่างไร สมมติคุณผมยาวประบ่า เส้นปกติ ทำไฮไลต์ไว้บางส่วน และมีเวลาไม่มาก

นาทีที่	ทำอะไร	เหตุผล
0-3	ห่อผมด้วยผ้าไมโครไฟเบอร์ระหว่างแต่งหน้าหรือแปรงฟัน	ให้ผ้าดูดน้ำแทนความร้อน
3-4	สางด้วยหวีซี่ห่างจากปลายขึ้นโคน ฉีดสเปรย์กันความร้อนบางๆ ที่ช่วงกลางถึงปลาย	ลดการพันกันก่อนไดร์
4-10	ลมกลาง ไดร์โคนผมก่อน ใช้นิ้วยกโคนขึ้น ขยับไดร์ตลอด	โคนแห้งช้าที่สุด
10-13	แบ่งผมสองช่อ ไดร์ช่วงกลางถึงปลายตามทิศที่ผมตก	ผมเรียบโดยไม่ต้องใช้แปรงร้อน
13-15	ลมเย็นทั่วศีรษะ แล้วปล่อยส่วนที่ยังชื้นเล็กน้อยให้แห้งเอง	ล็อกทรง ไม่ไดร์จนกรอบ

สังเกตว่าตลอดขั้นตอนนี้ไม่มีช่วงที่จ่อไดร์ชิดผมหรือใช้ลมร้อนสุดเลย คนส่วนใหญ่ที่บอกว่าไม่มีเวลาไดร์ด้วยลมกลาง มักใช้เวลาไปกับการไดร์ผมที่ยังเปียกโชก การซับผมสามนาทีแรกจึงเป็นตัวที่ประหยัดเวลาที่สุด

สัญญาณว่าผมรับความร้อนมากเกินไป

• ผมหยาบและไม่เงาแม้เพิ่งสระและใส่ครีมนวด
• ปลายผมแตกเป็นสองแฉกหรือมีจุดขาวตามเส้น
• ผมขาดสั้นตอนหวี มีเศษผมสั้นตกบนพื้นมากกว่าเส้นยาวที่หลุดจากโคน
• มีกลิ่นไหม้หรือได้ยินเสียงฉ่าเมื่อจ่อไดร์หรือหนีบผม ซึ่งแปลว่าน้ำในผมเดือด

ถ้าเจอสัญญาณเหล่านี้ ให้พักอุปกรณ์ความร้อนอื่นนอกจากไดร์สักสองสามสัปดาห์ ไดร์ด้วยลมกลาง และเล็มปลายที่แตกออก ผมที่แตกปลายไปแล้วไม่สามารถประสานกลับได้ แต่การเล็มช่วยไม่ให้รอยแตกลามขึ้นไป รายละเอียดอยู่ใน ผมแตกปลาย แก้ยังไง

ถ้าผมคุณเป็นแบบนี้ ให้ไดร์แบบนี้

ผมของคุณ	ความร้อน	ระยะและวิธี	เพิ่มเติม
ผมธรรมชาติ เส้นปกติ	ต่ำถึงกลาง	ราว 15 ซม. ขยับตลอด	หยุดที่ 90%
ผมเส้นเล็ก บาง	ต่ำ	ไดร์โคนก่อน ยกโคนด้วยนิ้ว	ไม่ต้องใช้แปรงกลม
ผมหนา ยาว	กลาง	แบ่ง 4-6 ช่อ ไดร์ทีละช่อ	ซับผมให้หมาดที่สุดก่อน
ผมหยิก ลอน	ต่ำถึงกลาง	ใช้หัวกระจายลม ไม่หวีขณะไดร์	ปล่อยปลายแห้งเองได้
ผมทำสี ฟอก ยืด	ต่ำถึงกลาง	ระยะห่างกว่าปกติเล็กน้อย	ใช้ครีมนวดทุกครั้ง พักที่หนีบ

ถ้ากำลังจะซื้อไดร์ใหม่ ดูเรื่องกำลังวัตต์ ระดับความร้อน และหัวเสริมได้ใน ไดร์เป่าผมยี่ห้อไหนดี แต่สำหรับผมส่วนใหญ่ การปรับระยะ ความร้อน และเวลา ให้ผลมากกว่าการเปลี่ยนเครื่อง