ผมแห้งเสีย ดูแลยังไง เริ่มจากหยุดนิสัยที่ทำให้ผมขาด

ผมแห้งเสียกู้กลับมาเหมือนเดิมไม่ได้ เพราะเส้นผมที่เห็นเหนือหนังศีรษะเป็นเซลล์ที่ตายแล้ว ไม่มีกลไกซ่อมตัวเอง ทางที่ได้ผลจริงมี 3 ทาง คือหยุดทำให้ผมเสียเพิ่ม ทำให้ผมที่มีอยู่นุ่มและหวีผ่านเพื่อใช้ชีวิตได้ และค่อยๆ ตัดส่วนที่เสียที่สุดออกขณะที่ผมใหม่งอก เดือนละราว 1 เซนติเมตร

ผมแห้ง ผมเสีย ผมขาด ต่างกันตรงไหน

ปัญหาสามอย่างนี้ดูคล้ายกันแต่แก้ต่างกัน

อาการ	ผมแห้ง	ผมเสียจากความร้อนและเคมี	ผมขาดจากการดึงรั้ง
สัมผัส	หยาบ ฟู ไม่เงา	กรอบ ยืดแล้วขาดง่าย เปียกแล้วเหนียว	ปลายหนาเบาไม่เท่ากัน
ปลายผม	แห้ง ไม่แตก	แตกเป็นแฉก ขาดเป็นท่อน	ขาดเป็นเส้นสั้นรอบไรผม
เหตุที่พบบ่อย	สระถี่ น้ำร้อน ลม แอร์	ฟอกสี ดัด ยืด ไดร์เครื่องหนีบ	มัดแน่น แปรงแรง ต่อผม
ทางแก้	ครีมนวด ลีฟอิน ลดความถี่สระ	หยุดสาเหตุ ทรีตเมนต์ ตัดปลาย	เปลี่ยนวิธีรวบ ผ่อนแรงหวี

ถ้าผมของคุณเข้าได้มากกว่าหนึ่งแบบ เริ่มจากแก้สาเหตุของแบบที่รุนแรงที่สุดก่อน เพราะบำรุงปลายผมที่ยังโดนเครื่องหนีบทุกวันเหมือนเติมน้ำใส่ถังรั่ว

10 นิสัยที่ AAD ระบุว่าทำร้ายผม และวิธีแก้

American Academy of Dermatology (AAD) รวมนิสัยที่ทำให้ผมเสียไว้ 10 ข้อ ตารางด้านล่างสรุปและแปลงเป็นการกระทำที่ทำได้ในห้องน้ำและหน้ากระจก

นิสัยที่ทำร้ายผม	ทำแทนด้วย
ถูแชมพูตลอดความยาวผม	นวดเฉพาะหนังศีรษะ ปล่อยให้ฟองไหลลงมาเอง
ข้ามครีมนวด	ใช้ครีมนวดหลังสระทุกครั้ง
ถูผมแห้งด้วยผ้าขนหนู	ห่อผ้าหรือเสื้อยืดให้ดูดน้ำ แล้วปล่อยแห้งเอง
หวีหรือแปรงผมเปียก	ผมตรงรอให้หมาดก่อนแล้วใช้หวีซี่ห่าง ผมหยิกหวีตอนมีครีมนวด
ใช้ไดร์ ที่หนีบ ที่ม้วนบ่อย	ลมแห้งเมื่อทำได้ ใช้ความร้อนต่ำถึงกลาง สัปดาห์ละครั้งหรือน้อยกว่า
ใช้สเปรย์หรือเจลที่ล็อกทรงแน่น	เลือกทรงที่ไม่ต้องล็อกแน่น
รวบผมตึง มัดหางม้า ถักเปีย	รวบหลวม ใช้ยางมัดหุ้มผ้า
ต่อผมหรือแขวนวิกที่ดึงรั้ง	เลือกแบบเบาและไม่ใส่เกิน 2-3 เดือน
ทำสี ดัด ยืด ถี่และซ้อนกัน	ทีละอย่าง ห่างกัน
แปรงผม 100 ครั้งต่อวัน	แปรงเพื่อจัดทรงเท่านั้น AAD เรียกความเชื่อนี้ว่าเป็นตำนาน

สองข้อที่เห็นผลเร็วที่สุดในชีวิตจริงคือ ข้อถูผมด้วยผ้าและข้อหวีผมเปียก เพราะผมเปียกยืดและขาดง่ายกว่าตอนแห้ง เปลี่ยนสองอย่างนี้ในสัปดาห์เดียวคุณจะเห็นผมหลุดบนหวีลดลง

ความร้อน ทำให้ถูกวิธีก่อนเลิก

AAD ระบุให้ใช้ความร้อนสัปดาห์ละครั้งหรือน้อยกว่า ตั้งอุณหภูมิต่ำสุดที่ใช้งานได้ และจำกัดเวลาสัมผัสผม ถ้าคุณใช้ไดร์ทุกเช้าอาจรู้สึกว่าเป็นไปไม่ได้ ลองลำดับนี้

1. ซับผมจนหมาดให้มากที่สุดก่อนเปิดไดร์ ยิ่งผมหมาด เวลาที่ใช้ความร้อนยิ่งสั้น
2. ใส่สเปรย์กันความร้อนหรือลีฟอินกันความร้อนที่ผมหมาด ตามที่ AAD แนะนำให้มีผลิตภัณฑ์ป้องกัน
3. เป่าโคนผมก่อน ปลายผมที่บอบบางเป่าให้แห้งด้วยลมเย็นหรืออุ่นเท่านั้น
4. ถ้าต้องหนีบ ให้หนีบเมื่อผมแห้งสนิทเท่านั้น ผมชื้นโดนแผ่นร้อนแล้วเสียหายเร็วมาก
5. เว้นวันที่ใช้ความร้อนอย่างน้อย 5 วัน และจัดทรงด้วยวิธีที่ไม่ใช้ความร้อน เช่นรวบหลวมๆ ขณะผมหมาด

ทำสี ดัด ยืด และฟอก วางตารางอย่างไร

AAD ให้แนวทางเรื่องเคมีไว้ว่า ช่วงหน้าหนาวที่ผมแห้งอยู่แล้วให้ยืดช่วงทำรีทัชเป็น 8-10 สัปดาห์หรือนานกว่า ทำเคมีทีละอย่าง ถ้าจำเป็นต้องทำหลายอย่างให้ดัดหรือยืดก่อน แล้วทำสีตามหลัง 2 สัปดาห์ และใช้ครีมนวดหลังสระทุกครั้ง

ลำดับ	สิ่งที่ทำ	ช่วงห่าง
ครั้งที่ 1	ดัดหรือยืด	ตามต้องการ
อีกประมาณ 2 สัปดาห์	ทำสีหรือฟอก	ห่างจากครั้งแรกอย่างน้อย 2 สัปดาห์
รีทัชโคน	เฉพาะส่วนที่งอกใหม่	8-10 สัปดาห์หรือนานกว่า
ระหว่างช่วงทำเคมี	ทรีตเมนต์ 1 ครั้งต่อสัปดาห์	ตามฉลาก

ข้อที่คนมองข้ามคือการดึงสีผ่านความยาวผมทั้งหมดทุกครั้งที่รีทัชซึ่งทำให้ปลายโดนเคมีซ้ำ ให้ช่างทาเฉพาะโคนที่งอกใหม่ และอย่าทำเคมีลงบนส่วนที่เสียอยู่แล้ว ถ้าผมฟอกจนยืดแล้วขาด ควรพักเคมีและให้เวลาผมไปก่อนทำครั้งต่อไป

ครีมนวด ลีฟอิน และทรีตเมนต์ ใช้เสริมตรงไหน

AAD แนะนำครีมนวดหลังสระทุกครั้ง ผมแห้งหรือหยิกใส่ตลอดความยาว ส่วนเส้นเล็กหรือตรงใส่เฉพาะปลาย สำหรับผมเสียเพิ่มอีก 2 ชั้น

• ทรีตเมนต์หรือมาส์กผมสัปดาห์ละครั้ง หมักตามเวลาในฉลาก ส่วนมากอยู่ในช่วง 5-10 นาที
• ลีฟอินหลังซับผม ปริมาณเท่าเหรียญห้าบาทลูบจากกลางเส้นถึงปลาย
• น้ำมันผม 1-2 หยด ย้ำเฉพาะปลายผมที่กรอบที่สุดหลังผมแห้ง

รายละเอียดการเลือกและการวางตำแหน่งอยู่ที่ ครีมนวดผม เลือกตามเส้นผม ผลิตภัณฑ์เหล่านี้ทำให้ผมนุ่มและเรียบเพราะเคลือบเกล็ดผม ไม่ได้ซ่อมเนื้อผมข้างใน ถ้าเห็นผลเปลี่ยนในครั้งเดียวนั่นคือผลของการเคลือบ ซึ่งหมดไปเมื่อสระครั้งต่อไป ดังนั้นต้องใช้ต่อเนื่อง

ทดสอบง่ายๆ ว่าผมเสียระดับไหน

ก่อนซื้ออะไรเพิ่ม ลองสามอย่างนี้ที่บ้าน ใช้เวลาไม่ถึงห้านาที

• ดึงผมหนึ่งเส้นที่เปียกเบาๆ ถ้ายืดออกเล็กน้อยแล้วกลับ ผมยังแข็งแรงพอ ถ้ายืดเหมือนหนังยางเปื่อยหรือขาดทันที โครงสร้างผมเสียมาก ควรพักความร้อนและเคมีให้หมด
• ลูบผมแห้งจากปลายขึ้นหาโคน ถ้าสะดุดเป็นช่วงๆ แสดงว่าเกล็ดผมยกตัว ครีมนวดและลีฟอินช่วยได้ทันที
• หวีผมเปียกด้วยหวีซี่ห่างแล้วดูผมที่ติดหวี ถ้าส่วนใหญ่เป็นท่อนสั้นไม่เท่ากัน แปลว่าผมขาดมากกว่าร่วง

ผลทดสอบเหล่านี้ช่วยกำหนดว่าควรทำแค่เปลี่ยนนิสัย หรือต้องพักเคมีเป็นเดือนและตัดปลายร่วมด้วย

ตัดปลายเมื่อไร และตัดเท่าไร

ผมใหม่งอกประมาณเดือนละ 1 เซนติเมตร ผมที่เสียหนักจึงไม่หายด้วยการรอ ใช้วิธีตัดทีละน้อยตามนี้

1. ใช้นิ้วไล่จากโคนลงปลาย จุดที่เริ่มรู้สึกหยาบกรอบจนติดนิ้วคือจุดเริ่มต้นของส่วนที่เสีย
2. ตัดส่วนที่แตกเป็นแฉกออกก่อน มักเป็น 2-3 เซนติเมตร
3. ทุก 2-3 เดือนตัดเพิ่มทีละน้อย 1-2 เซนติเมตร เพื่อกันไม่ให้รอยแตกไต่ขึ้นตามเส้น
4. ถ้าอยากเก็บความยาว ให้ช่างตัดแบบไล่ชั้นเบา ส่วนด้านบนยังเก็บไว้ได้

การตัดไม่ได้ทำให้ผมยาวเร็วขึ้น แต่ทำให้ผมที่ยาวอยู่ดูหนาและมีสุขภาพดี เพราะปลายไม่ขาดสั้นลงเรื่อยๆ

ผมแห้งจากแอร์ แดด คลอรีน และน้ำทะเล

นอกจากเคมีและความร้อน ผมแห้งจากสิ่งแวดล้อมก็พบบ่อยในไทย สำนักงานที่แอร์จัดดึงความชื้นจากผม แดดจัดทำให้โปรตีนในผมเสื่อมและสีผมซีด ว่ายน้ำในสระทำให้คลอรีนจับที่เส้นผม ข้อแนะนำจาก AAD สำหรับคนที่ว่ายน้ำคือสวมหมวกว่ายน้ำ ล้างผมทันทีหลังขึ้นจากน้ำ ใช้แชมพูสำหรับนักว่ายน้ำ และตามด้วยครีมนวดเข้มข้น ส่วนวันที่ต้องตากแดดนาน AAD ระบุให้สวมหมวกปีกกว้างหรือใช้ลีฟอินที่มีซิงค์ออกไซด์

คนที่หนังศีรษะมีรังแคและผมแห้งปลายพร้อมกัน ต้องแยกการดูแลสองส่วน ใช้แชมพูขจัดรังแคที่หนังศีรษะ และครีมนวดที่เส้นผม วิธีเลือกแชมพูกลุ่มนี้อยู่ที่ แชมพูขจัดรังแค

ตารางฟื้นฟู 4 สัปดาห์

สัปดาห์	โฟกัส	สิ่งที่ทำ
1	หยุดความเสียหาย	เลิกถูผมด้วยผ้า เลิกหวีผมเปียกด้วยแปรง ใส่ครีมนวดทุกครั้ง
2	ลดความร้อน	เหลือใช้ความร้อน 3-4 วัน ใช้สเปรย์กันความร้อน
3	เพิ่มการฟื้นฟู	เริ่มทรีตเมนต์สัปดาห์ละครั้ง และตัดปลายแตกครั้งแรก
4	ประเมิน	เทียบการหวี ความฟู ปลายแตก กับรูปสัปดาห์แรก

ถ้าถ่ายรูปปลายผมใต้แสงเดียวกันตอนต้นและสัปดาห์ที่ 4 จะเห็นความเปลี่ยนแปลงชัดกว่าความรู้สึก ผมใช้เวลาหลายเดือนกว่าที่ส่วนบนที่ปลอดภัยจะงอกยาวพอแทนส่วนที่ตัดไป จึงไม่ควรคาดหวังผลสมบูรณ์ในสี่สัปดาห์

เมื่อผมแห้งเสียแต่ผมก็ร่วงด้วย

ผมที่แห้งแตกขาดกลางเส้นต่างจากผมที่ร่วงจากราก AAD ระบุว่าการร่วงวันละ 50-100 เส้นปกติ และการร่วงมากขึ้นหลังป่วย ผ่าตัด คลอด หรือเครียดเป็นภาวะที่แยกต่างหากจากผมเสีย ถ้าคุณเจอผมหลุดเป็นเส้นเต็มมากกว่าปกติ ไม่ใช่เส้นขาดสั้น ให้อ่านเพิ่มเรื่อง ผมร่วงเกิดจากอะไร และถ้าหาแชมพูที่เหมาะกับช่วงนี้ แชมพูแก้ผมร่วง อธิบายสิ่งที่ฉลากบอกได้และบอกไม่ได้

ควรพบแพทย์ผิวหนังเมื่อผมหลุดเป็นหย่อม หนังศีรษะแดงหรือเจ็บ หรือผมเปราะผิดปกติทั้งที่ลดความร้อนและเคมีแล้วเกิน 2-3 เดือน เพราะเส้นผมที่เปราะเกิดจากภาวะขาดสารอาหารหรือโรคบางอย่างได้

เริ่มจากเลิกนิสัยที่ทำให้ขาดง่าย

สถานการณ์	ทำสิ่งนี้ก่อน
ใช้ไดร์หรือที่หนีบทุกวัน	ลดเหลือ 4 วัน ใช้สเปรย์กันความร้อน
ทำสีหรือฟอกบ่อย	ยืดรีทัชเป็น 8-10 สัปดาห์ ทาเฉพาะโคน
ถูผมแรง หวีผมเปียก	เปลี่ยนเป็นห่อผ้าและหวีซี่ห่าง
ปลายแตกเกิน 3 เซนติเมตร	ตัดออก แล้วตัดเพิ่มทุก 2-3 เดือน
ผมหลุดเป็นหย่อมหรือหนังศีรษะอักเสบ	พบแพทย์ผิวหนัง