ม่านกันแดดแบบไหนดี เลือกตามทิศหน้าต่างและห้องที่ร้อน

ห้องที่หันไปทางทิศตะวันตก ให้เริ่มที่ม่านม้วนผ้าซันสกรีนสีอ่อนถ้าอยากเห็นวิว หรือม่านทึบสองชั้นที่บุหลังสีขาวถ้าเป็นห้องนอน แล้วปิดเฉพาะช่วงบ่ายที่แดดตรง ทิศตะวันออกใช้หลักเดียวกันแต่ปิดช่วงเช้า ส่วนทิศเหนือกับทิศใต้แดดเฉียงกว่า มักแก้ด้วยกันสาดและผ้าบางกว่า ผมจะไล่ตั้งแต่ทิศแดด ชนิดผ้า วิธีวัดให้แดดไม่ลอด ไปจนถึงช่วงราคา เพื่อให้เลือกม่านตามห้องจริงของคุณ

แดดเข้าทางไหน ตอบก่อนเลือกผ้า

ร้านม่านส่วนใหญ่ถามเรื่องสีและลวดลายก่อน ผมถามทิศก่อนเสมอ เพราะผ้าตัวเดียวกันเอาไปติดหน้าต่างทิศเหนือกับทิศตะวันตกให้ผลต่างกันมาก

ทิศหน้าต่าง	แดดที่เข้ามา	ปัญหาที่เจอ	ทางแก้ที่คุ้มสุด
ตะวันตก	บ่ายถึงเย็น เข้าลึกและแรง	ห้องร้อนค้างถึงกลางคืน แอร์ทำงานหนัก	ซันสกรีนสีอ่อน หรือม่านทึบบุหลังสีขาว เสริมกันสาดหรือแผงบังแดดด้านนอก
ตะวันออก	เช้าถึงสาย	แดดแยงตาตอนตื่น ห้องร้อนเร็วตอนเช้า	ม่านสองชั้น ผ้าบางไว้กรองแสง ผ้าทึบไว้ปิดตอนนอน
ใต้	แดดเฉียงสูง ช่วงกลางวัน	แสงจ้าบางเดือน	กันสาดลึกพอ ผ้าซันสกรีน 5%
เหนือ	แสงนุ่ม แดดตรงน้อย	ความร้อนไม่มาก	ผ้าบางหรือม่านม้วนโปร่ง ใช้เพื่อความเป็นส่วนตัวเป็นหลัก

ในประเทศไทยแดดเปลี่ยนมุมตามฤดู ช่วงกลางปีแดดไปทางเหนือมากขึ้น ช่วงปลายปีไปทางใต้ จึงเจอแดดเฉียงเข้าหน้าต่างทิศเหนือหรือใต้ได้บางเดือน ถ้าไม่แน่ใจ ให้ยืนในห้องแล้วถ่ายรูปหน้าต่างตอน 9 โมง เที่ยง และ 4 โมงเย็นในวันที่แดดจัด ภาพสามใบนี้บอกได้ว่าต้องกันช่วงไหน และต้องใช้ม่านบานใหญ่แค่ไหน

ม่านข้างในห้องลดความร้อนได้แค่ไหน

แสงแดดผ่านกระจกเข้ามาแล้วไปตกที่ผ้าม่าน ผ้าที่สะท้อนแสงกลับได้ดีจะส่งบางส่วนกลับออกทางกระจก ผ้าที่ดูดแสงจะร้อนขึ้นและปล่อยความร้อนเข้าห้อง นี่คือเหตุผลที่คู่มือประหยัดพลังงานของกระทรวงพลังงานสหรัฐ (DOE) แนะนำให้เลือกผ้าม่านสีกลางที่บุหลังด้วยพลาสติกสีขาว และปิดม่านบานที่โดนแดดตรงในช่วงกลางวัน คู่มือเดียวกันแนะนำกันสาดที่หน้าต่างทิศใต้และทิศตะวันตกเพราะสหรัฐอยู่ซีกโลกเหนือ ในไทยให้ถือว่ากันสาดทางทิศตะวันตกมีประโยชน์ที่สุด

ม่านด้านในมีข้อจำกัดที่ต้องรู้ไว้ก่อนตั้งความหวัง

• ความร้อนที่ผ่านกระจกมาแล้วยังอยู่ในห้อง ม่านลดส่วนที่แผ่ลงพื้นและเฟอร์นิเจอร์ แต่หยุดไม่ได้ทั้งหมด ม่านด้านนอกหรือกันสาดหยุดแดดก่อนถึงกระจกจึงได้ผลกว่า
• มู่ลี่และม่านที่มีช่องโปร่งกันแสงได้บ้าง แต่ไม่ช่วยเรื่องฉนวนมากตามที่เอกสารของ DOE ระบุเกี่ยวกับมู่ลี่ ม่านรังผึ้งที่ติดแนบกรอบเก็บอากาศไว้ในช่องรังผึ้ง ให้ผลดีกว่าในเอกสารเดียวกัน
• ผ้าม่านเปิดอยู่ทั้งวันไม่ได้ช่วยอะไร ต้องมีนิสัยปิด หรือใช้มอเตอร์ตั้งเวลา

กระจกก็มีส่วน หน้าต่างกระจกใสธรรมดาปล่อยความร้อนเข้ามามากกว่ากระจกลดความร้อน ถ้าห้องร้อนมากและจะเปลี่ยนกระจกอยู่แล้ว ให้ถามค่า SHGC ของกระจกกับร้านก่อนเลือกผ้าม่านราคาแพง

เทียบชนิดม่านกันแดดที่ใช้ได้จริง

แบบ	จุดเด่น	ข้อเสีย	เหมาะกับ
ม่านม้วนซันสกรีน (เปิดผ้า 1-10%)	เห็นวิวผ่านผ้า ลดแสงจ้า เก็บเรียบ	ไม่ทึบ ตอนกลางคืนคนข้างนอกเห็นไฟในห้องถ้าเปิดไฟ	ห้องนั่งเล่น ห้องทำงาน
ม่านม้วนผ้าทึบ (blackout)	มืดสนิทเกือบหมด ราคาไม่สูง	ถ้าไม่มีกล่องหรือซ้อนขอบ แสงลอดข้าง	ห้องนอน
ม่านจีบหรือม่านตาไก่ 2 ชั้น	ผ้าโปร่งกับผ้าทึบอยู่ราวเดียวกัน ปรับได้หลายระดับ	กินพื้นที่ข้างหน้าต่าง ซักยาก	ห้องนอนและห้องรับแขก
ม่านรังผึ้ง	เก็บอากาศระหว่างผ้ากับกระจก ตัวเลือกที่ DOE ทดสอบ	ราคาสูง ผ้าสั้นเกินไปจะมีช่องโหว่	ห้องที่ใช้แอร์ทั้งวัน
มู่ลี่อลูมิเนียม	ปรับมุมแสงได้ ล้างง่าย	แผ่นร้อนเมื่อโดนแดด มีช่องระหว่างแผ่น	ครัว ห้องน้ำ ห้องทำงาน
ฟิล์มกรองแสงติดกระจก	ไม่กินพื้นที่ ลดความร้อนตลอดเวลา	ถอดยาก มืดเวลากลางวันที่ฟ้าครึ้ม	หน้าต่างบานใหญ่ ผนังกระจก

ม่านรังผึ้งที่ DOE ทดสอบอยู่ในโครงการของ Oak Ridge National Laboratory เอกสารระบุว่าการติดตั้งอุปกรณ์เสริมหน้าต่างประหยัดพลังงานได้ราว 15% ของพลังงานแอร์และฮีตเตอร์รายปีเมื่อเทียบกับมู่ลี่ไวนิล แต่ตัวเลขนี้มาจากบ้านในสหรัฐที่ใช้ฮีตเตอร์เป็นหลัก ในบ้านไทยที่ต้องการลดความร้อน ผลจะต่างออกไป ให้ใช้เป็นแนวทางว่าม่านรังผึ้งที่ติดแนบกรอบดีกว่ามู่ลี่ ไม่ใช่ตัวเลขที่ต้องได้จริง

อ่านค่าเปิดผ้าของซันสกรีนให้เป็น

ซันสกรีนบอกคุณสมบัติด้วยเปอร์เซ็นต์ช่องเปิดของเนื้อผ้า ยิ่งเลขน้อยผ้ายิ่งถี่

ค่าเปิดผ้า	แสงที่ผ่าน	การมองเห็นวิว	ใช้กับ
1%	น้อยมาก	มองเห็นรางๆ	หน้าต่างตะวันตกที่แดดจัด
3%	น้อย	เห็นวิวพอสมควร	ทิศตะวันตกและตะวันออกทั่วไป
5%	ปานกลาง	เห็นวิวชัด	ทิศใต้ ห้องที่ต้องการแสงกลางวัน
10%	มาก	เห็นวิวชัดมาก	ทิศเหนือ หรือใช้เพื่อลดแสงจ้าเท่านั้น

สีผ้าเปลี่ยนผลอีกชั้น สีอ่อนสะท้อนแสงมากกว่าและห้องจะสว่างกว่า สีเข้มเช่นดำหรือเทาเข้มทำให้มองวิวชัดและลดแสงจ้าเข้าตา แต่ผ้าดูดความร้อนมากกว่า ถ้าโจทย์คือความร้อนให้เลือกสีอ่อน ถ้าโจทย์คือมองจอคอมโดยไม่เห็นเงาสะท้อนให้เลือกสีเข้ม หลายร้านมีผ้าสองหน้า หน้าเงินสะท้อนหันออกกระจก หน้าเทาหันเข้าห้อง ถามร้านให้แน่ใจว่าติดหันด้านไหนออก

วัดและติดให้แดดไม่ลอดขอบ

ความร้อนหลุดเข้ามาตามขอบม่านได้มากกว่าที่คิด ควรใช้กฎเหล่านี้ตอนตรวจงาน และเขียนไว้ในใบสั่งด้วย

1. ผ้าม่านจีบหรือตาไก่ ให้รางยาวเกินความกว้างหน้าต่างข้างละประมาณ 10-15 ซม. เมื่อรูดปิดแล้วผ้าจะทับขอบกรอบ
2. ระยะจากรางถึงขอบหน้าต่างด้านบนประมาณ 10-15 ซม. หรือติดชิดเพดานได้ถ้าไม่มีกล่องม่านขวาง เพื่อไม่ให้แดดลอดเหนือผ้า
3. ปลายผ้าให้ยาวถึงเหนือพื้นประมาณ 1-2 ซม. หรือยาวจรดพื้นถ้าไม่ติดฝุ่นมาก
4. ม่านม้วนที่ติดในกรอบหน้าต่าง เว้นข้างละ 1-2 ซม. ตามที่ร้านแนะนำให้ม้วนไม่ติดขอบ ถ้าอยากกันแสงมากให้ติดนอกกรอบแล้วขยายผ้าให้ทับขอบข้างละประมาณ 5 ซม.
5. ผ้าซันสกรีนที่ติดนอกกรอบ ควรมีรางหรือเชือกยึดล่างกันลมพัด โดยเฉพาะหน้าต่างบานเปิดที่ใช้ระบายอากาศ

ผนังที่ใช้ยึดรางต้องรับน้ำหนักได้ ผนังก่ออิฐฉาบปูนยึดพุกได้ตรงๆ ส่วนผนังยิปซัมบอร์ดต้องหาโครงเคร่าด้านหลังหรือใช้พุกชนิดเฉพาะ ดูหลักเรื่องการยึดของบนผนังเบาได้ใน ผนังยิปซัม ราวม่านผ้าหนักสองชั้นพร้อมชายยาวหนักหลายกิโลกรัม พุกพลาสติกธรรมดาไม่พอ

สามห้องที่พบได้บ่อย กับม่านที่เลือก

ห้องนอนคอนโดทิศตะวันตก ประตูบานเลื่อนกระจกสูงจรดพื้น ใช้ม่านสองชั้นรางคู่ ชั้นนอกเป็นผ้าทึบบุหลังสีขาว ชั้นในเป็นผ้าโปร่ง ปิดผ้าทึบตั้งแต่บ่ายสองโมง ห้องนี้ไม่ควรเลือกมู่ลี่เพราะช่องระหว่างแผ่นยังให้แดดลอด

ห้องนั่งเล่นบ้านเดี่ยว หน้าต่างบานใหญ่กว้าง 2.4 ม. สูง 2.0 ม. ทิศใต้ ใช้ซันสกรีน 5% สีครีมแบบมอเตอร์ ติดเสริมกันสาดลึกอย่างน้อยครึ่งหนึ่งของความสูงหน้าต่าง ห้องยังสว่าง เห็นสวน และไม่ต้องปิดผ้าทั้งวัน

ห้องทำงานทิศตะวันออก มีจอคอมวางหันหน้าเข้าหน้าต่าง ใช้ซันสกรีน 3% สีเทาเข้ม ลดเงาสะท้อนบนจอและแสงจ้า สำหรับนั่งทำงานตอนเช้า ไม่ต้องปิดม่านสนิท

ราคาโดยประมาณ ก่อนขอใบเสนอราคา

ช่วงราคานี้เป็นค่าประมาณของงานรวมติดตั้ง ต่อตารางเมตรของพื้นที่ผ้าหรือกรอบหน้าต่าง ใช้เทียบใบเสนอราคาเท่านั้น ราคาจริงขึ้นกับผ้า ยี่ห้อ ระบบมอเตอร์ และพื้นที่

แบบ	ราคาโดยประมาณ (บาท/ตร.ม.)	ปัจจัยที่ทำให้แพงขึ้น
ม่านม้วนซันสกรีนหรือผ้าทึบ มือดึง	900-2,800	ผ้าทนยูวี กล่องปิดราง
ม่านจีบหรือตาไก่ 2 ชั้น	1,500-4,500	ผ้านำเข้า ผ้าบุหลังสีขาว งานตัดเย็บ
ม่านรังผึ้ง	1,800-4,500	ผ้าสองชั้น ระบบมอเตอร์
มู่ลี่อลูมิเนียม	500-1,500	แผ่นหนา สีอบ
ฟิล์มกรองแสงติดกระจก	600-2,000	ชนิดฟิล์ม ความสูงของหน้าต่าง
มอเตอร์ไฟฟ้า	เพิ่มประมาณ 4,000-12,000 ต่อชุด	รีโมต ระบบควบคุมผ่านแอป

ถ้างบจำกัด ลงงบกับหน้าต่างทิศตะวันตกก่อน แล้วค่อยทำบานอื่น ม่านม้วนผ้าทึบราคากลางสองสามบานที่ติดถูกวิธี ให้ผลมากกว่าม่านผ้านำเข้าแพงหนึ่งบานที่ซ้อนขอบไม่พอ

ม่านแล้วยังร้อน ดูที่ต้นทางของความร้อน

หลายบ้านใส่ม่านครบแต่ห้องยังร้อน เพราะความร้อนมาจากอีกทาง เช่นผนังทิศตะวันตกที่ไม่มีฉนวน หลังคาที่ปล่อยความร้อนลงฝ้า หรือกระจกบานใหญ่ไม่มีกันสาด ลำดับที่ผมแนะนำคือ กันสาดหรือแผงบังแดดด้านนอกก่อน แล้วเป็นม่านด้านใน ตามด้วยการทาสีสะท้อนความร้อนบนผนังและหลังคา ดูรายละเอียดใน สีทาบ้านสะท้อนความร้อน ถ้าเป็นระเบียงที่รับแดดตรง ดูทางเลือกบังแดดใน การตกแต่งระเบียง

ประเภทและโครงสร้างม่านแต่ละแบบที่ใช้กันทั่วไป อ่านเพิ่มได้ใน ม่านมีกี่ประเภท

ก่อนสั่งม่านถามร้านสิ่งนี้

• ร้านมาวัดหน้างานเอง และเขียนขนาดกับระยะซ้อนขอบลงใบสั่งหรือไม่
• ผ้าที่เสนอมีรายงานการทดสอบ เช่นค่าเปิดผ้า ค่าสะท้อนแสง หรือค่ากันยูวี หรือมีแค่คำโฆษณา
• ด้านที่หันออกกระจกเป็นสีอะไร ผ้าบุหลังติดแน่นหรือลอกง่าย
• ถ้าม่านม้วนมีกล่องรางหรือไม่ และแสงลอดข้างได้กี่มิลลิเมตร
• มอเตอร์รับประกันกี่ปี เปลี่ยนอะไหล่ได้หรือไม่ และถ้าไฟดับดึงมือได้หรือไม่
• ผ้าซักได้หรือไม่ ผ้าซันสกรีนทนแดดกี่ปีตามผู้ผลิต และมีใบรับประกันเป็นลายลักษณ์อักษรหรือไม่
• ถ้าสั่งหลายบาน ขอตัวอย่างผ้าไปแขวนที่หน้าต่างจริงก่อน ดูตอนแดดจัดเวลาบ่าย