สรุปสั้นๆ
- สครับที่เหมาะกับคุณขึ้นกับสภาพผิว ไม่ใช่ชื่อยี่ห้อ ดูเม็ดสครับ เนื้อเบส และน้ำหอมก่อนดูราคา
- เม็ดน้ำตาลละเอียดอ่อนโยนกว่าเกลือเม็ดใหญ่ เม็ดที่คมหรือแข็งอย่างเปลือกถั่วบดเสี่ยงทำผิวถลอก
- ผิวสากเป็นตุ่มแบบขนคุด AAD แนะนำครีมที่มีกรดแลคติก ซาลิไซลิก หรือยูเรียมากกว่าการขัด
- Cleveland Clinic แนะนำให้ผลัดเซลล์ผิวกาย 2-3 ครั้งต่อสัปดาห์ ใช้ทีละผลิตภัณฑ์ และไม่เอาสครับผิวกายไปใช้กับหน้า
- เครื่องสำอางที่ขายถูกต้องในไทยต้องมีเลขที่ใบรับจดแจ้ง 10 หลักบนฉลาก
เราไม่ได้จะบอกว่ายี่ห้อไหนดีที่สุดนะคะ เพราะสครับกระปุกเดียวกันอาจทำให้คนหนึ่งผิวเนียน แต่ทำให้อีกคนแสบแดงทั้งขา สิ่งที่ตัดสินจริงๆ คือของสามอย่างบนฉลาก ได้แก่ เม็ดสครับทำจากอะไร เนื้อเบสเป็นแบบไหน และมีน้ำหอมหรือกรดผสมอยู่หรือเปล่า ถ้าคุณอ่านสามอย่างนี้เป็น จะเลือกจากชั้นวางไหนก็ได้
ด้านล่างเราแยกให้ดูทีละชนิด พร้อมตารางจับคู่กับสภาพผิว และข้อห้ามที่ควรรู้ก่อนจ่ายเงิน
สครับผิวกายทำอะไรได้ และทำอะไรไม่ได้
สครับผิวกายคือการผลัดเซลล์ผิวแบบใช้แรงขัด (physical exfoliation) เม็ดเล็กๆ ในเนื้อครีมหรือน้ำมันช่วยถูเซลล์ผิวที่ตายแล้วออกจากผิวชั้นบนสุด ผลที่ได้ทันทีคือผิวรู้สึกเรียบลื่นและโลชั่นที่ทาตามซึมง่ายขึ้น
สิ่งที่สครับทำไม่ได้ก็สำคัญพอกัน สครับไม่ได้ทำให้ผิวขาวขึ้นอย่างถาวร ไม่ได้ลดรอยแตกลาย และไม่ได้รักษาขนคุดให้หาย AAD ระบุว่าคนที่เป็นขนคุดไม่ควรขัดผิวแรง เพราะการขัดทำให้รูขุมขนอักเสบและตุ่มดูชัดขึ้น ถ้าปัญหาของคุณคือรอยคล้ำหรือผิวแตกลาย ดูวิธีเฉพาะได้ในข้อศอกและหัวเข่าดำ ซึ่งตอบตรงกว่า
เม็ดสครับแต่ละแบบ ต่างกันยังไง
เม็ดสครับคือส่วนที่สัมผัสผิวโดยตรง และเป็นตัวแปรที่สำคัญที่สุด
| เม็ดสครับ | ความแรง | จุดเด่น | ข้อควรระวัง |
|---|---|---|---|
| น้ำตาลทรายละเอียด | อ่อนถึงกลาง | ละลายเมื่อโดนน้ำ ขัดแรงไม่ได้นาน | ผิวบอบบางมากยังรู้สึกแสบได้ |
| เกลือ | กลางถึงแรง | เม็ดใหญ่ ขัดได้มาก | แสบมากบนรอยโกนหรือแผลเล็ก |
| ผงกาแฟ | กลาง | เนื้อหยาบแต่ไม่คม มีกลิ่นกาแฟ | อุดท่อระบายน้ำ ผิวขาวอาจติดสีชั่วคราว |
| เม็ดจากเมล็ดหรือเปลือกบด เช่น เปลือกวอลนัท | แรง | ขัดได้ลึก | เม็ดขอบคม ทำผิวถลอกได้ |
| เม็ดกลมสังเคราะห์ หรือเม็ดจากแป้ง ขี้ผึ้ง | อ่อน | เม็ดกลม ขอบไม่คม | เม็ดพลาสติกส่งผลต่อสิ่งแวดล้อม |
| ผ้าหรือถุงมือขัดผิว | ปรับได้ตามแรงมือ | ใช้กับครีมอาบน้ำที่มีอยู่ | ต้องซักและตากให้แห้งทุกครั้ง |
AAD อธิบายว่าการผลัดเซลล์ด้วยแรงขัดควรเบาและสั้น ถูเป็นวงเล็กๆ ราว 30 วินาที แล้วล้างด้วยน้ำอุ่นไม่ร้อน ถ้าเม็ดหยาบจนต้องใช้แรงกดมาก แปลว่าแรงเกินผิวของคุณแล้ว
เนื้อเบส ครีม น้ำมัน หรือเจล
เม็ดสครับลอยอยู่ในเนื้อเบส ซึ่งกำหนดว่าผิวจะรู้สึกยังไงหลังล้าง
- เบสน้ำมัน เม็ดผสมกับน้ำมันพืชหรือบัตเตอร์ ล้างแล้วผิวยังมีฟิล์มน้ำมันเคลือบ เหมาะกับผิวแห้งมาก แต่พื้นห้องน้ำลื่น ต้องระวังตอนยืน
- เบสครีม นุ่ม ล้างออกง่าย ทิ้งความชุ่มชื้นพอประมาณ เหมาะกับผิวทั่วไป
- เบสเจลหรือครีมอาบน้ำ มีสารทำความสะอาดผสม ใช้แทนครีมอาบน้ำในวันที่ขัด เหมาะกับผิวมันหรือคนที่เป็นสิวที่หลัง
ผิวแห้งที่เลือกสครับเบสเจลมีฟองมาก มักรู้สึกตึงหลังอาบ เพราะผิวโดนทั้งแรงขัดและสารทำความสะอาดในรอบเดียว ถ้าผิวคุณแห้งอยู่แล้ว เลือกเบสน้ำมันหรือครีม แล้วทาโลชั่นทันทีหลังเช็ดตัว
สครับแบบกรด อีกทางเลือกที่ไม่ต้องขัด
ผลิตภัณฑ์ผิวกายบางตัวใช้กรดผลัดเซลล์แทนเม็ด หรือใช้ทั้งสองอย่างร่วมกัน
- AHA เช่น กรดแลคติก กรดไกลโคลิก ช่วยคลายการยึดเกาะของเซลล์ผิวที่ตายแล้ว ผิวแห้งสากมักชอบกรดแลคติก
- BHA เช่น กรดซาลิไซลิก ละลายในน้ำมัน เข้าไปในรูขุมขนได้ เหมาะกับสิวที่หลังและหน้าอก
- ยูเรีย ในความเข้มข้นที่ใช้ทาผิวกาย ช่วยทั้งให้ความชุ่มชื้นและผลัดเซลล์อย่างอ่อนโยน
สำหรับขนคุด AAD แนะนำผลิตภัณฑ์ที่มีกรดแลคติก กรดซาลิไซลิก หรือยูเรียมากกว่าสครับ ข้อที่ต้องระวังคือ Cleveland Clinic แนะนำให้ใช้ผลิตภัณฑ์ผลัดเซลล์ทีละตัว ถ้าใช้โลชั่น AHA ทุกวันอยู่แล้ว ไม่ควรขัดสครับเม็ดหยาบในวันเดียวกันซ้ำอีก
อ่านฉลากก่อนหยิบใส่ตะกร้า
ฉลากสครับผิวกายบอกได้มากกว่าที่คิด
- เลขที่ใบรับจดแจ้ง เครื่องสำอางที่ขายถูกต้องในไทยต้องแสดงเลขที่ใบรับจดแจ้ง ซึ่งสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยากำหนดเป็นเลข 10 หลัก ของหิ้วที่ไม่มีฉลากภาษาไทยและไม่มีเลขนี้ ให้เลี่ยง
- ส่วนผสมสามลำดับแรก บอกว่าเนื้อเบสเป็นอะไร ถ้าขึ้นต้นด้วย Sucrose แปลว่าเม็ดน้ำตาลเป็นส่วนหลัก ถ้าขึ้นต้นด้วย Sodium Chloride คือเกลือ ถ้าเป็น Aqua ตามด้วยสารทำความสะอาด คือเบสเจลอาบน้ำ
- ชื่อเม็ดสครับ เช่น Juglans Regia Shell Powder คือเปลือกวอลนัทบด ถ้าผิวบาง ให้ระวัง
- น้ำหอม คำว่า Fragrance หรือ Parfum สครับกลิ่นแรงมักเป็นเหตุของอาการแสบคันในคนผิวแพ้ง่าย
- กรด ดูคำว่า Lactic Acid, Glycolic Acid, Salicylic Acid ถ้ามี อย่าใช้ร่วมกับผลิตภัณฑ์ผลัดเซลล์ตัวอื่นในวันเดียวกัน
- คำเตือนบนฉลาก เช่น ห้ามใช้บนผิวที่มีแผล หรือห้ามใช้กับใบหน้า อ่านทุกครั้ง
จับคู่สครับกับสภาพผิว
| สภาพผิว | เม็ดสครับที่เหมาะ | เนื้อเบส | หมายเหตุ |
|---|---|---|---|
| ผิวแห้ง เป็นขุย | น้ำตาลละเอียด | น้ำมันหรือครีม | ทาโลชั่นทันทีหลังขัด |
| ผิวธรรมดา | น้ำตาล ผงกาแฟ เม็ดกลม | ครีม | สัปดาห์ละ 2-3 ครั้งพอ |
| ผิวมัน สิวที่หลัง | เม็ดกลมละเอียด หรือไม่ขัดเลย | เจล | สูตร BHA ตอบโจทย์กว่า |
| ผิวสากเป็นตุ่มแบบขนคุด | ไม่ขัด | ครีมกรดแลคติกหรือยูเรีย | AAD แนะนำให้เลี่ยงการขัด |
| ผิวแพ้ง่าย | น้ำตาลละเอียดมากหรือผ้าขัดนุ่ม | ครีมไม่มีน้ำหอม | ทดสอบที่ท้องแขนก่อน |
| ผิวคล้ำ เป็นรอยดำง่ายหลังอักเสบ | เม็ดอ่อนเท่านั้น | ครีม | AAD เตือนว่าการขัดแรงทิ้งรอยดำได้ |
ข้อสุดท้ายสำคัญกับผิวคนไทยหลายคน AAD ระบุว่าผิวสีเข้มบางคนเกิดรอยดำหลังการอักเสบ (PIH) จากการผลัดเซลล์ที่แรงเกินไป ถ้าคุณมีรอยดำหลังสิวหรือหลังยุงกัดง่าย เลือกสครับเม็ดอ่อนและขัดเบามือ
ใช้กี่ครั้งต่อสัปดาห์ และใช้ยังไง
Cleveland Clinic แนะนำให้ผลัดเซลล์ผิวกาย 2-3 ครั้งต่อสัปดาห์ และระบุว่าไม่ควรนำสครับผิวกายไปใช้กับหน้า เพราะเม็ดหยาบเกินไปสำหรับผิวหน้า
- อาบน้ำและล้างตัวให้ผิวชุ่มก่อน
- ตักสครับปริมาณพอประมาณ ถูเป็นวงเล็กๆ เบามือ ราว 30 วินาทีต่อบริเวณ ตามที่ AAD แนะนำ
- เน้นจุดที่ผิวหนา เช่น ข้อศอก หัวเข่า ส้นเท้า ลดแรงที่ผิวบาง เช่น ด้านในแขนและหน้าอก
- ล้างด้วยน้ำอุ่นไม่ร้อน
- ซับตัวให้หมาด แล้วทามอยส์เจอไรเซอร์ทันที
ถ้าอยากทำสครับเองจากของในครัวแทนการซื้อ ดูสูตรและสัดส่วนได้ที่สครับผิวกายทำเอง ส่วนวิธีผลัดเซลล์ผิวในภาพรวม ทั้งหน้าและตัว อ่านต่อได้ที่วิธีผลัดเซลล์ผิว
ลองกระปุกใหม่ยังไง ไม่ให้เสียทั้งเงินและผิว
ก่อนใช้ทั่วตัว ทดสอบที่ผิวด้านในท้องแขนหรือข้อศอกก่อน ขัดเบาๆ บริเวณเล็กๆ ล้างออก แล้วรอดูหนึ่งวัน ถ้าไม่แดง ไม่คัน และไม่มีตุ่ม ค่อยใช้กับขาและแขน ถ้าแสบทันทีที่ทา แม้ผิวไม่มีแผล ให้ล้างออกแล้วเลิกใช้ตัวนั้น
เรื่องขนาดและความคุ้ม สครับแบบกระปุกใหญ่ดูคุ้ม แต่ถ้าใช้สัปดาห์ละ 2-3 ครั้ง กระปุกหนึ่งอาจอยู่นานหลายเดือน ซื้อขนาดทดลองหรือขนาดเล็กก่อนสำหรับยี่ห้อที่ยังไม่เคยใช้ ถ้าผิวชอบค่อยซื้อขนาดใหญ่ในรอบถัดไป
การเก็บก็มีผลต่อคุณภาพ
- ปิดฝาให้สนิททุกครั้ง น้ำที่หยดเข้าไปทำให้เม็ดน้ำตาลหรือเกลือละลายและจับตัวเป็นก้อน
- ใช้ช้อนหรือไม้พายตัก ไม่ใช้นิ้วเปียกจุ่มลงกระปุก ลดการปนเปื้อนเชื้อ
- สครับเบสน้ำมันที่ไม่มีน้ำผสม เก็บได้นานกว่าเบสครีม แต่ถ้ากลิ่นเปลี่ยนเป็นหืน ให้ทิ้ง
- ดูวันผลิตและวันหมดอายุบนฉลาก และสัญลักษณ์กระปุกเปิดฝาที่บอกจำนวนเดือนหลังเปิดใช้
- ไม่วางกระปุกในจุดที่โดนแดดหรือความร้อนจากเครื่องทำน้ำอุ่นตลอดเวลา
สครับที่แยกชั้น เปลี่ยนสี หรือมีจุดราขึ้นที่ผิวหน้า ไม่ควรใช้ต่อ แม้ยังไม่ถึงวันหมดอายุ
ใครควรงด และสัญญาณว่าขัดมากเกิน
AAD แนะนำให้งดการผลัดเซลล์ในกรณีต่อไปนี้
- ผิวมีแผล รอยถลอก หรือรอยข่วน
- ผิวไหม้แดด
- มีผื่นอักเสบ ผื่นแพ้ หรือสิวอักเสบเป็นหนอง ในบริเวณที่จะขัด
ช่วงหลังโกนขนหรือแว็กซ์ใหม่ๆ ผิวไวกว่าปกติ ควรเว้นอย่างน้อยหนึ่งวันก่อนขัด แต่การขัดเบาๆ ในวันที่ผิวพร้อม ช่วยลดปัญหาขนฝังได้ส่วนหนึ่ง ดูรายละเอียดที่ขนคุด ขนฝัง แก้ยังไง
ถ้าผิวคุณเป็นแบบนี้ ให้เริ่มที่...
- ผิวแห้งเป็นขุยที่ขาและแขน: สครับน้ำตาลเบสน้ำมัน สัปดาห์ละ 2 ครั้ง ตามด้วยโลชั่น
- สิวที่หลัง: เจลอาบน้ำที่มีกรดซาลิไซลิก ไม่ต้องขัดเม็ด
- ผิวสากเป็นตุ่มที่ต้นแขน: ข้ามสครับ ใช้ครีมกรดแลคติกหรือยูเรียทุกวัน
- ข้อศอกและส้นเท้าหยาบ: สครับเม็ดกลางเฉพาะจุด ไม่ต้องขัดทั้งตัว
- ผิวแพ้ง่ายหรือเป็นรอยดำง่าย: เริ่มที่ผ้าขัดนุ่มกับครีมอาบน้ำที่ใช้อยู่ ขัดเบาสัปดาห์ละครั้ง แล้วดูผล
กระปุกที่ดีที่สุดคือกระปุกที่ผิวของคุณใช้แล้วรู้สึกเรียบโดยไม่แดง ซึ่งรู้ได้จากการอ่านฉลากและสังเกตผิวตัวเองหลังใช้สองสามครั้ง
แหล่งอ้างอิง
- How to safely exfoliate at home | American Academy of Dermatology (AAD)
- How To Exfoliate the Right Way | Cleveland Clinic
- Keratosis pilaris: Self-care | American Academy of Dermatology (AAD)
- ผลิตภัณฑ์สุขภาพทุกประเภทที่ผ่าน อย. แล้ว จะแสดงเครื่องหมาย อย. บนฉลากหรือไม่ | ศูนย์ประสานงานและบริการข้อมูลผลิตภัณฑ์สุขภาพ สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา





